125Te minología | 2012 | 19
18831916 años ca ekismos
nomb es de luga es eligiosos
AUŠRA RIMKUTė
Žemai ijos kolegija
ESMINIaI VOZŽAI: eligión, eligiones e mis, eligiosa nomb e de luga , skoliniai,
s e imybės.
En es e a ículo se discu en en 18831916 m. edi ados ca ecismos
encon a e mininos, los cuales in oca íanse di e sos luga es
eligiosos, impo an es ikin iesiems. La mayo pa e de la a ención se
p es a a su o igen p e ende mos a , qué é minos ue on u ilizados en
ca equismos del XIX a. inalXX a. comienzo. Ap a iando eligiosos luga es
denominaciones o igenmę, ocanamos algunos da ybos y aiškos emas.
Ma e iaga ecopilada de 70 ca ecismos (ž . Šal iniai). Del o al en ellas encon ado
al ededo 20 900 é minos de eligión, sus sinónimos y a ian es, de ellos 995
nomb es de luga es eligiosos. Según signi icado 18831916 m. ca ekismos e minos
de eligión se di iden en e de exhibición y e de ida e minos. Al g upo de
expiación de la e asignan é minos, į a dijan ys p incipales c is ianos ien os
de la e, Die ą, ap eiškimą, ikėjimą, expiación, sac amen os, di e sos ac o es de
la eligión (así ambién y an gam inius), simbólus de la e, eligiosos lib os,
ex os, sin los cuales se ía e undada. Ellos cons i uyen 52,1 % de ca ecismos de
eligión é minos. El g upo de ida de e algo meno 47,9 % de é minos. A es e
g upo se asignan de la Iglesia acciones li u gicas, accesmenos, do ybių,
pecadomenes y ydú, así como g acia y ó denes de Dios, su ejecución,
espe ines, espe inos días y o os concep os de iempo signi ica i os pa a
la eligión, o aciones, luga es eligiosos, bažny inių d abužių y sus pa es
denominaciones. En los ca ecismos p incipalmen e hay é minos de, con los que se
nomb an eligiones y an gam iniai ac o es 21,2 % (1 diag ama), ambién abunda de
é minos de eligión, con los que se denominan undamen ales e dades de la e
c is iana 17,6 %, pecados y ydos 17,5 %. Menos de un g upo de é minos nomb es de
p endas de bažny inių y sus pa es (ap oximadamen e 0,3%). 7,6 % de los é minos
de eligión son sac amen os de, y 7,8 % do ybių nomb amien os. Š en es,
celeb iamos días y o o a la eligión signi ica i os concep os de iempo y luga es de eligión į a dija po 4,8 % e minos. Así,
1883 Auš a Rimku ė | 1261916 años ca ecismos de nomb es de luga es
eligiosos como se e de 1 diag amas, los nomb es de luga es eligiosos
cons i uyen algo menos que ein ezim adal del o al de los ca ecismos de
e minos de eligión ecopilados. El a ículo abo da solo monosé ices
nomb es de luga es eligiosos (61,6%). La mayo ía de ellos a compues os de
é minos p incipales es imenimis. Minimi sólo in e esan los casos compues os de e minos a osenes.
1. LITUVIŠKOS KILMS RELIGIONI VIETA PUNTINAI I
Menjiau que la mi ad 44 % 18831916 m. ca ekismos una ozodžių eligiosos luga es
nomb inimien os son lie u iški. Sus palab as de o igen in ocanse los más
impo an es luga es c eados po Dios, comenzando desde la ie a plane a,
pasaulis o mundo, dgaeus, que es el Seño , ángeles y san os luga de p esencia, y
e minando in e a u e e na sepa ación. Como esc ibe en el lib o de Génesis,
p adžioje Die as c eó los cielos y la ie a (ŠR 2009: 27). Ras i ales a ian es de
esc i u a del é mino ie a1: żiame SPP 1909 53, Žemė MK 1898 21, 1899 DK 12,
žemė RKDK 1904 3, žemė TFK 7, TRKK 5, 1903 KP 3, 1905 MKV 5, 36, 36, VAL 1906 3, 1901
MK 3, 1906 PK 8, 1908 ŠIK 3, 1909 TKV 8, 1911 AMK 9, 1912 TK 5, 1913 TP 3, 1916 TM 5, MKP
9, 1916 1907 žiame WD 8. Toda ie a denomina palab a en la palab a pasaulis TFK
1901 15, 1904 17, 1905 15, 1907 15, 1913 15, 1903 KP 10, 1906 63, PKMV 1905 11, TRKK 1906
17, PK 1908 8, ŠIK 1909, 100, AVK 1914 18, 1916 TM 16. Kun. Ma yno Sede a ičiaus
lib ogelėje Po e iai, Ak ai y o as eque idísimas cosas que debe conoce
c is ianos sinónimamen e se u iliza la a ian e mo ológica pasaulė i
s e imybė: pasaulė (×s ie as)2 PA 1898 4. ( aip pa y die ų), angelų, san osųjų y
ge ųjų žmonių sielų pomi inio gy enimo bu einė llamama dangumi: Dangus 1883
KK 15, 1886 MK 6, 1883 9, 1896 5, 1892 8, WD 8, 1887 SZT 4, TK 1888 1889 1895 28, 1897 TKK
5, 1895 DK 8, 1899 HK 12, 1903, 6, TFK 12, 1905 12, 1905, MK 12, 7, 1907 PKMV 9, 1907 93, 1913
KP 10, 1906 PKV 1911 y 5 k . Te mininai cielous y ie ae signi ica odo lo que
exis e, oda kū iniją. U ojamos y plu iskai io é mino dangūs PKMV 1905 3,
TRKK 1907 6, TK 1913 5, KMV 1914 5, NTK 1914 3. Dios bu eína ambién se llama
e ainis e TKDJ 1905 96. 16 y ė ainis e PKMV 1905 18, KP 1907
1 En los ca ecismos encon a oné icos y o og á icos (p.ej., con umpaisiais y ilgaisiais ocias, con
g andes y pequeñas le as y k .), ambién mo ologías (p.ej., gimines y k .) a ian es se p esen an jun os.
2 S aipsnyje señallu × ma cimi en la ac ual bend iné de los li uanos al habla ne a ojami palab as.
127Te minología | 2012 | 19
1 diag ama. Dis ibución de e minos de eligión po signi icados (%) El
Luga , donde elizmen e i e ikinčiųjų ėlės, į a dijama no sólo al
e dade o skoliniu ojus, sino y al lie u išku é mino sodnas3 WD 1887 16, VAL
1906 4 (plg. g ažus sodnas PK 1908 12). Encaja casos, cuando é minos de
Li u iški eligión sinónimamen e se usan con skoliniais: da žas o ojus MRK
1888 61, 1900 164, bonžiausias sodas o ojus TK 1892 11, bonjus sodas o ojus
MVK 1913 8.
Amžinų kančių i pomi inės bausmės luga se llama lie u išku 1905
palab aju aga as WD 15, 1887 MRK 42, SZT 8, 1888 TK 55, 1892 10, 1895 1897
10, 1905 PA 55, 9, TFK 13, 1889 1904, 18, 1905 15, 1907 TRKK 7, 12, 1907 RKDK 24,
30, 1904 MV 10, 1905 VDMK 10, 1905 TKDJ 15, MKJV 4, TKV 1905 3 S símbolo del
pa aíso e enal y dangios (Žoki 1997: 286).
Auš a Rimku ė | 1281916 años ca echismos eligiosos nomb es de luga es 1907
13, KP 1906 71, VAL 1906 6, MK 1906 15, 1907 KP 6, PK KERTV 1909 7, 1916 7, ŠIK 1909 95,
PPK 10, 1910 TKV 1911 16, 1912 AMK 64 y k . 1883 Según los c is ianos c eencia,
in ie no es o a si e e nino apa enamien o de Dios es a áena. Us ojamas
y plu alis a é mino p aga ai RKM 1912 6, TP 1916 4, TM 1916 6, eiškian is luga ,
en la cual nužengė Jesús C is o, cuando mu iė y ue en e ado. Imagínase
que en el in ie no p e alece inaceliable calo y uego, que pasme k ieji dega
e e ninose liepsnose, po lo que a eces es e luga ambién se llama d ižodžiu
é mino amžina ugnis TRKK 11, 1902 KP 11, 1903 KP 11, 24, RKDK 1907 MKV 1905 PK
13, 1913 KP 15, 1908 18, 1914 NTK 94 94 MKP 77, 1916 15, 1916 16, 16, 16, 36 TRKK
e e nis ugnis e e nis e e nis bedugnės 1910 KP 40, 46, 1910 KP 41 bei
p aga ischen ams 1902 KP 71. Sinonimiamen e u ilizados e minas li iški
ugnis MKV 1907 38, 1914 38, TM 1916 61, aip pa e minais amsybių
p aga as o amsybė TR 1906, 23, así como su p opio é mino de o igen y
s e imybė: p aga ai (a klaniai) KKK 93, p aga as (pekla) MRKK 148, TRKK 38,
P aga as (Pekla) TKK 28, 1895-1898, 28, TRKK 28, 1902 P aga as (Pekla) TKK 20,
TKK 19, 3, 3, 3, 3, 4, 6, 6, 6, 6, 6, 6, 6, 6, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 12, 13, 14, 14, 14, 15, 16, 16, 16,
16, 16, 16, 16, 16, 16, 16, 16, 16, 16, 16, 16, 16, 16, 16, 16, 16, 16, 16, 16, 16, 16, 16, 16, 16, 16,
17, 17, 17, 18, 18, 19, 19, 19, 20, 20, 20, 20, 20, 20, 20, 20, 20, 20, 20 y k . Como se e de
ejemplos, en muchos casos se da p e e encia al é mino lie u iškam. Los
mue os alma de la peni encia luga has a que en a en los cielos, se llama
skais ykla TK 1913 22, KMV 1914 32, AVK 1914 42, TM 1916 89, ambién sh ei ykla
TP 1916 14. Ras a ejemplos, cuando sinónimamen e se usa la palab a de su
o igen y s e imybė: skais ykla (×čysčius) PPK 1910 49, KMV 1914 32, K 1912 37,
TATKT 1916 13, skais ykla o ×čysčius
AVK 1914 66.
Visų ikinčiųjų susbú imo, luga de o ación en la ie a es iglesia. Ji
li a iškai į a dijama e minis š en namis TM 1916 30 y san ua io TM 1916
110. Edi icio en el que i en los monjes, llamado con en o
KP 330 1906, 1907 49, PPK 1910 59, PBK 1914 66. El Consejo de Minis os de las Comunidades Eu opeas ha adop ado una decisión sob e la concesión de la ayuda.
4 P anas Ska džius 1938 m. Gim ojoj kalboje esc ibió, que p ãga as pekla de p incipio es u ėjęs oda o ookią
signi icado. Su da ybos él es compues o palab a p a-ga as, cuya segunda pa e -ga as es cognidos palab as gé i,
g as, dzūkų p a-go p a aja y e c., po lo an o senότερη signi icación, sin duda, aún indica y . aukš aičių
p ãga as daugiaėdis, apsi ijėlis, Viel ass, обжора (plg. a me ga es e dade o in ie no!). Así de p incipio in e a u
podía se en endida ese luga , donde, p imi i amen e išsi eiškian , ue su yjamos, suge iamas noikusios
numi ėlių ėlės, . y. pekla, ok. Hölle; plg. lenkų odchlań bedugnė, p a aja, kiau ymė y chłonąć p a y i (Ska džius
1938: 148).
129Te minología | 2012 | 19
P incipalina hoga de Dios luga al o ius. Él ing esi ado po su palab a
aukku as5 PPK 1910 116, auku as KP 1906 14, TM 1916 124, plg. auku as PA Dios
1898 103. Lie u iškas nomb e de luga sinónimamen e se u iliza con
nelie u išku: auku as (al o ius) ŠIK 1909 110. La iglesia ins alada luga
(usualmen e made i k ėslas d asininkui, de odos lados ap e ado, con
g o uo as langelías), des inado ikinčiajam ipozinčiai ealiza , y al
pecadoėmklausi escucha , es klausykla TM 1916 132, TFK 1916 27, TP NTK 1914 30,
59. Uno de los más impo an es ins alaciones de la iglesia c is iana sakykla KP
1906 304, de la cual se dicen se mones, se leen li u giniai ex ai.
Dissen , donde Jesús ue de il gundomas, se llama Li u iškais e minis
dyka ie ė MKV 1907 21, 1914 21 o dykynė NTK 1914 23, da plg. dykynė
(×pūs ynė) NTK 23, i as6 (× 1914pus ynia) RKDK 1904 46. Luga , donde se
laidojami mi ę люди, į a dijama e min kap MRK 1888 140, PA 41, 1898
TRKK 1902 48, TK 1904 83, TIA 1905 34, 1906 KP 15, 1907 35, 1910 1908 337, PPK
116, 1916 TM 597, y luga , donde hay muchos kapų, e minys kapynas RKDK
72 1904 i kapin
1907 KP 58.
džios, en las que yacía Kūdikėlis Jesús, se llaman en esc i os iejos
(Mikalojaus Daukšos, Kons an ino Si ydo, Jono B e kūno y k .) a o ais
palab as p aka as TM 1916 44, p aka ē K 1912 77, p aka ėlė TKS 1913 14, TK
1916 14. Ras a y sinonimicos una ozodžių eligión e minos: p aka as
(ėdžios) TM 1916 44, p aka ė (ėdžios) ŠIK 54 1909 Luga , donde nació Dios
Sūnus, į a dijama é mino a elis ŠIK 1909 54. Kun. An ano Ty ylio Naujame
co o ca equizame es e nomb e de su o igen eligiosa de luga u ilizado
sinónimamen e con hib ido: a elis
(×s ainelė)8 NTK 1914 20.
2. NALIETUVISKOS KILMS RELIGIÓN VIETÁNTICAL
Pusė (50 %) 18831916 m. ca ekismos e minos de eligión, į a dijančių
eligiosa luga , son skoliniai. Se a a de palab as in e nacionales (8%), e dade os skoliniai
%) y ex animidades (30 (12 %).
5 El kal inis a Kazimie as Būga es suge ído así esc ibi es a palab a po la e imología, i. e. con dos k le as
(Būga 1958: 48). Auku es conside ado Simono Daukan o naujada u (Palionis 1979: 161, Jonikas 1987: 203). 6 Aquí la
palab a y as se u iliza didelių nohabi ados ie as de plo as, s epės, desie o signi icado, é. y ai LKŽe. 7
Plg. la. kaps. La palab a kapas (kapai) se u iliza ya en K. Si ydo p ime dicodyne (apie 1620 m.). 8 Plg. s ainė a klių
a as, a klidė, plg. b us. c aynya, lenk. s ajnia LKŽe.

130 Auš a Rimku ė | 18831916 años ca ekismos nomb es de luga es eligiosos
2.1. Los plazos In e nacionales
In e nacionales nomb es de luga es eligiosos9 su gie on de senosos
gijos kalbų – g aikų i Ka alikų Bažnyčios lo ynų kalbos. Iš lo ynų kalbos
clásicos elika ekizmai, maldaknygės, giesmynai y o os eligiosos ex osi
ue on aducidos a lenguas nacionales. Así, los nomb es in e nacionales
se dis inguen en que con ellos ing esan a cosas impo an es pa a la
eligión, a las que nomb a en lengua de Li uania suelen no hay palab as
adecuadas10. Juos se pueden a ibui a la más an igua eligión li uanas de la pa e e minía.
2.1.1. LOTYNIŠKOS KILMS TARPTAUTINIAI TERMINAI
Como ya se ha mencionado, la p incipal casa de Dios luga Al o ius PA 1898 94, DK 1899 122, K 1912 30, al o ius WD
90, 1887 SZT MRK 1888 176, PA 1898 107, RKDK 1904 144, TK 1904 84, 1905 1905 33, VDMK 81, TIA 1905 7, 1905 MKV 1905 95,
94, 1914 94, 1907, 26, 40, 30, TRKK 1906, 24, 30, 30, 30, 30, 30, 40, 40, 40, 40, 40, 40, 40, 40, 40, 40, 40, 40, 40, 40, 40, 40, 40, 40, 40, 40,
50, 50, 60, 60, 60, 60, 60, 60, 60, 60, 60, 60, 60, 60, 60, 60, 60, 60, 60, 60, 60, 60, 60, 60, 60, 60, 60, 71, 71, 71, 71, 71, 71, 71, 71, 71, 71,
71, 71, 71, 71, 71, 71, 71, 71, 71, 71, 71, 71, 71, 71, 71, 71, 71, 71, 71, 71, 71, 71, 71, 71, 71, 71, 71, 71, 71, 71, 71, 71, 71, 71, 71, 71, 71,
71, 72. cie o mesal (mensa), an e el cual el sace do e man iene pomaldas, lo . al a e al o ius: lo . al us
aukš as, plg. al a ia auku as; sac i icadois al o ius)11. Celeb iando Eucha is iją, sob e él sudaba inami oka
de Jesuc is o C uz y P isikėlimas. Al o ius ambién es y mesa, an e el cual es in i ada la gen e de Dios. Ras a
y más de o igen la INICA nomb es de luga es eligiosos. Tai limbs KP 1906 267 (sielų, neįžengusių į dangų, be
nepasme k ų ei i į 9 In e nau iniai žodžiai ocupa muy impo an e el luga . Es o a la lengua gene alina
acep ables (nelaikomi ba ba izmais) skoliniai, cuyos s e imą kilmę cla amen e con i ma al menos pa e de los
más impo an es in e nacionalmen e conec i o (o ambién clásicos) idiomas y no ienen cuales neabejo inas
p és amos de alguna de las lenguas ade imas pis assak. <...>. Las palab as in e nacionales suelen ag upa se
no po la más ce cana (como se hace con o os p es amis as), sino po la uen e p ima ia, po que de la
palab a in e nacional o ma, signi icados, c onologías a menudo es imposible de e mina , a a és de las
cuales lenguas las palab as in e nacionales iaja on (LKE 1999: 641). 10 Según Jono Klima ičiaus, las palab as
in e conec adas es o pasaulinas cul u as, ci ilizaciones, ciencia, écnicas, a es exp esan concep os de
lenguas comunes, suelen e mininas (y sus es igenis), su gidas de un mismo idioma y apode a se de a ias
lenguas de simila desa ollo cul u al (ben 23 amilias 35 lenguas, p incipalmen e mundinas), u ilizadas omos
mismos o econociblemen e simila es en o mas (pi mamen e a) y signi icados
(Klima ičius 2010: 8).
11 A. Sabaliauskas (1990: 253), P . Ska džius (IV 1998: 86), J. K uopas (1998: 36), J. Kabelka (1964: 24) y E.
F enkelis (1965: 8) indican que los ca ecismos u ilizan la palab a a la lengua li uanas a ėjo a a és sla ų
( . y. lenkų o bal a usių) leng as. La palab a al o ius (i o ma al a ius) consumido M. Maž ydo (U bas
1998: 15), M. Daukšos, K. Si ydo (LKŽe), J. B e kūno, M. Pe ke ičiaus, S. B. Chylinskio (Sabaliauskas 1990:
253) y k . esc i as.
Te minología | 2012 | 19 des inada p aga ą o skais yklą, bu einė, lo . limbus)12,
na a TIA 1905 5 (bažnyčios dalis a p p esbi e ijos i k uch os (bobinčiaus),
ikin iesiems, lo . na is), po ikas TIA 1905 131 21 (a i as p ieangis su
kolonomis, lo . po icus), semina ija TIA 1905 20, 1910 PPK 61, K 1912 5 (mokykla
d asininkams eng i, lo . 131).
Las sepul u as bajo ie a, en las que en e aban c is ianos, se llaman
de o igen la iniškos é mino in e nacional: ka akombos TIA 1905 35,
ka akumbai KP 1907 35 (požeminės kapinės, i . ca acombe < lo .
ca acumbae TŽŽ 2001)13. Desde e minos a ios se e que ca acombas
ob u ie on de i alias, y ka akumbai de la ynas. Kun. Dionyzo Bončko skio
ca echizme as a g e a a ojamų sinonimos: požemis (ca akomba) TIA 1905 15.
2.1.2. GRAIKIŠKOS KILMS TARPTAUTINIAI TERMINALI GRAIKISKOS KILMS TERMINALI GRAIKISKOS KILMS GRAIKISKOS KILMS GRAIKISKOS KILMS GRAIKISKOS KILMS GRAIKISKIS KILMS GRAIKISKIS KILMS GRAIKIS KILMS KILMS KILMS KILMS KILMS KILMS
Te minu cho as KASS 1915 16 (bažnyčios dalis p ieš didįjį al o ių, g . cho os)
į a dijama bažnyčios ie a, algunas eces ambién se llama p esbi e ija TIA
1905 6, KASS 1915 é mino de o igen g ikiško, ob enu u de ėly osios la ynų
kalbos (k ikščionių bažnyčios dalis, ku ioje y a didysis al o ius, ėl lo ė
p esby e ium < g . p esby e ion). 18831916 m. ka ekizmu as apilose en cada
uno de los é minos de o igen g iki, gau ų la ynų, 1905: baza ai TIA 5 (ka ed a
ka akampio ijų ka alikų pas o a, basilika < g . pag indė), kapi ula TIA 5
(ka ed a ka akampio de es ka alikos). lo . ca hed a < g .
ca ed a).
2.1.3. ITALIŠKOS KILMS TARPTAUTINIS TERMINAS El Consejo de Adminis ación y el Consejo de Adminis ación de la Unión Eu opea han adop ado el p esen e Reglamen o.
En ca eekizmu luga eligioso, donde el sace do e escóso klūpančio ikinčiojo ispechin į, se llama i ališkos
kilmės žodžiu kon esionalas TIA 1905 19, VDMK 1905 67, kon esyonolas TKDJ 1905 11 (bažnyčios klausykla, 12 Es e
signi icado se p esen a sólo Vai kTŽŽ 2003. Kun. J. Rymeikio Ka eche iškų lecciones en la p ime a pa e sob e
lo que es limbs, esc iba plačiau: Visų-pi mu p aga u adiname abelnai mi usiųjų ka alys ę, la yniškai In e i el
In e nus. Re ka čiais u ilizado en el sen ido […]g abas; donde mųsų cue po se pai a en polkies žiupsnį. Nepaliksi
mi ėles p aga e, y no espe o u san o ajam egė i supūsión. (Ps. 15, 10) No malmen e pekla llamamos e e na
in e no, donde p akeik ieji padecen e e ninas a ias. Pekla llamamos Čysčių, donde ognis š enčia humano ėlę,
has a a ilyginosa a Dios jus icia, pod án en a al Dios ūman. Pagalios pekla llamamos Ab aham's ida,
la yniškai Limbus, lenkiškai o chłan, donde eisingųjų ėlės laukė Išgelbė ojo a endiendo. <...>. Los jus os
Limbe no su ie on ni ningún čysčiaus angčių. Jus icia, di ícil espe a , aún más di ícil campos nolauk i,
jus ingíos y de ese ka o sen imien o no expe imen , po que conocía sulauksią, po que š en a issalimien o
espe is cons an emen e ku s é sus ėlėje š . gied ą y anquilidad. Tečiaus como hén u snauduliu
snausdami, sin emba go no expe imen Limbe dangaus linksmybių (KP 1906 266267). 13 Plg. Vai kTŽŽ 2003 i .
ca acombe (dgs.) < lo . ca acumbae < g . ka a kymbas.
132 Auš a Rimku ė | 18831916 años ca ekismos denominaciones de luga es
eligiosos lenk. kon esjonał < i . con essionale)14. T umpame ca echizme
i ališkos o igen palab a se u iliza sinónimamen e con lenkybe: kon essionalas (×spa ednyčia)
TIA 1905 19.
2.2. Los debedo es eales
Es o es más an igua pa e de la e minía de la eligión li uanas, a la cual
ne u ima suyo o igen nomb inamien os. Los e dade os p és amos,
opues os ni a los é minos in e nacionales, se ag upan po la más ce cana
uen e de o igen, po que más impo an e es, de la cual lengua la palab a es
ob enida, y no de la que él empezado a p opaga . Es a g upo de nomb es eligiosos de luga es iene aiškių sla ų kalbų in e ininkación señas.
2.2.1. LOTYNIŠKOS KILMS TIKRIEJI SKOLINIAI,
GAUTI PER SLAV KALBAS
En los ca equismos del habbamo pe íodo encon amos el nomb e de luga eligioso
koplyčia: Kopliczia LL 1894 14, kopliczia MRK 1888 PA 401, koplyczia 1898 70, koplyčia TK 1904
42, PKMV 1905 28, TIA 1905 5, 1907 KP 33 (maža c k a; sepa ada didelės bažnyčios o o o
edi icio pa e, ku . lo cappella: lo . cappa). In en o de cambia es e p és amo palab ajú
gali bū i laikomos pamaldos“, lenk. kaplica< ček. < ok. Kapelle < id.
kapela es allido, además, su keis i neleidjia sis ema, plg. koply s ulpis, koply kalnis
(Klima ičius 1998: 11). Koplyčią encon amos ya K. Si ydo en la p ime a palab a (apie 1620
m.), J. B e kūno Biblijas e ime. Užda a paš en ina luga ( e i o ija) al ededo iglesia,
ambién su pa iems llamado sen skoliniu sz en o ius PA 1898 41, š en o ius TK 1904 52,
PPK 1910 116. LKŽe se p esen an dos signi icados de es a palab a: 1. už e ada luga
sob e iglesia (con sepis o sin sepos), 2. kapinės (J. B e kūno Biblija, M. Miežinio y J.
Ry e io ódynai), ambién la e e encia de o igen b us. ць in ap, lenk. dial. świn a z <
lenk. cmen a z. Como esc ibe J. Klima ičius, lenk. a m. świn a z es edi binys de lenk.
cmen a kapinės (o š en o ius podwó ze kościelne), o es o skolinys de lo .
coeme e ium, es e su pa ezu u de g . koimē ē ion (plg. g . koimaomai gulė i, ilsė is,
koiman užmigdy i, koimēsis miegas; ok. simila F iedho kapinės mo i acija amybės
kiemas). Lo yniškos o igen es anc. cime iè e kapinės, angl. ceme e y kapinės (kapinės
p ie bažnyčios chu chya d), ok. Zöme e ium, e . Coeme e ium 1. El núme o de
miemb os de la Comisión es el siguien e: kapinės p ie bažnyčios (i equi alen e 14 Be
kon esionalas se puede se esol i en su luga enemos la palab a lie u išką klausykla.
133Te minología | 2012 | 19
Ki chho ), 2. ca acumba. Así san ua io no desde san idad, y desde kapinių
(bu usių sólo an e iglesias) (Klima ičius 1998: 11). Ti amuosianos uen es
as as y la yniškos kilmės ik asis skolinys, ob enu o pe lenkų kalbą:
zak as ija PKMV 1905 33, TK 1905 33, VDMK 1905 81, TIA 1905 14, zak is ija
MRK 1888 309, TIA 1905 27, RKM 1912 81, PPK 1910 163 (kamba ys bažnyčioje
kul o eikmenims laik i pasi igoms apeeng i, lenk. zak ys ja sace <
idu . lo < sac is ia).
2.2.2. SANSKRITIŠKOS KILMS TIKRASIS SKOLINYS,
GAUTAS PER SLAV KALBAS
En odos los 18831916 m. ca equismos se u iliza skolinys Rojus WD 1887 16, TK
1895 1889 35, 1895 35, TKK 1892 10, LL 1895 25, HK 7, TFK 1901 16, 1904 18, 1905 16,
1907 16, 1909 TRKK 21, 1905 MKV 1905 19, 8, 1907 TRKK 11, 1906 20, 1907 134, 1909 IK i
118., ojus SZT 1888 9, 1892 KK 11, 1903 PA 9, 1898 KP 9, 1903 RKKK 39, 1905 TK 9,
1905 TIA 3, 1906 12 y k DJ (p de los bíblicos de los homb es; KP de los
c eyen es, de los que ha habido mue e). La palab a ecibida a a és sla ų
lengbas, él se u iliza en iejosos esc i os (M. Maž ydo, M. Daukšos, M.
Pe ke ičiaus, S. B. Chylinskio y k .).
2.2.3. I SLAV KALB GAUTAS TIKRASIS SKOLINYS Zemiškieji Die o namai, luga donde el c eyen e homb e puede
encon a se no solo con Dios, sino ambién con o os ikinčiaisiais, es iglesia: bażniczia SPP 1909 baźniczia SZT 14,
1888 bazniczia TAT 26, 18, 18, 26, 4, 1887 bažniczia WD 24, 18, 18, 18, 18, 18, 18, 18, 18, 19, 19, 19, 19, TFK 20, 20, 20, 19, 20, 19, 19, 19,
19, 19, 19, 19, 19, 19, 19, 19, 19, 19, 19, 19, 19, 19, 19, 19, 19, 19, 19, 19, 19, 19, 19, 20, 20, 20, 20, 20, 20, 20, 20, 20, 20, 20, 20, 20, 20, 20, 20, 20,
20, 20, 20, 20, 20, 20, 20, 20, 20, 20, 20, 20, 20, 20, 20, 20, 20, 20, 20, 20, 20, 20, 20, 20, 20, 20, 20, 20, 20, 20, 20, 20, 20, 20, 20, 20, 20, 20, 20, 20,
20, 20, 20, 20, 20, 20, 20, 20, 20, 20, 20, 20, 20, 20, 20, 20, 20, 20, 20, 20, 20, 20, 20, 20, 20, 20, 20, 20, 20, 20, 20, 20, 20, 20, 20, 20, 20, 20, 20, 20,
20, 20, 20, 20, 20, 20, 20, 20, 20, 20, 20, 20, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30,
30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30,
30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30,
30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30, 30 , e c. la iglesia de la Iglesia de la Iglesia de la
Iglesia de la Iglesia de la Iglesia de la Iglesia de la Iglesia de la Iglesia de la Iglesia de la Iglesia de la Iglesia de la Iglesia de la
Iglesia de la Iglesia de la Iglesia de la Iglesia de la Iglesia de la Iglesia de la Iglesia de la Iglesia de la Iglesia de la Iglesia de la
Iglesia de la Iglesia de la Iglesia de la Iglesia de la Iglesia de la Iglesia de la Iglesia de la Iglesia de la Iglesia de la Iglesia de la
Iglesia de la Iglesia de la Iglesia de la Iglesia. 15 P . Ska džius en el a ículo A a o inas la palab a iglesia? esc ibió,
que la iglesia es gudiškas skolinys, pa ekęs nues o kalbon d uge con kalėdomis, elykomis, kūčiomis, k ikš u,
k ikš y i y k . (Ska džius V 1999: 691). Según lingüís ico, la palab a iglesia es á an adqui ilizado que le encuen a
Li u išką pakai alą di ícil: ji es no sólo san ua io, š en o ė o maldykla <...>, sino ambién cie a ikinčiųjų bend uomenė (Ska džius V 1999: 691). T a ymų de keis i la palab a iglesia ue. El kalbinis a J. Jablonskis en luga de la iglesia es suge ido consumi maldykla, š en o ė (Pi očkinas 1970: 7), 1947 m. a ki iskupas me opoli as J. Sk i eckas en luga de la iglesia siūlė a o i la ini wo dį eklezija, a ba die namis, świą ykla, š en o ė (Ska džius V 1999: 690, ambién éase Ska džius V 1999: 739741, 889892). Es e o ecimien o nep i a é P . Ska džius.
140 Auš a Rimku ė | 18831916 años ca ekismos eligiosos luga es denominaciones MKV 1907 Majasis ca ekismos
pa a niños que se p epa an en la p ime a expiain ía y la san a Comunión. Isleido kun. J. Laukai is. An asai
eg esión. Seinai: Laukaičio y B- ės imp us u ėje, 1907. –
115 p.
1907 KP Ka eche iški pamokymai: Iz dešim s Božjih i penkių Bažnyčios p isakymų. Iz nuodėmių: sep ynių didžiųjų,
šešių p ieš D asią š en ą, ke u ių šaukiančių dangun a ke šyjimo, de ynių s e imųjų. Kunigo Juozapo Rymeikio.
Knyga II. Tilžė: O o . Maude odės paus u ė, 1907. 191 p.
1907 TRKK T umpas Rymo-Ka alikų ca echism. Su aisė J. B. K ó ki Rzymsko-Ka olicki ca echizm. Ułoźyl J. B. Vilnius:
Vilniaus Žinių paus u ė, 1907. 53 p. PK 1908 Pla esnis ca echism o san o Rymo-ka alikų bažnyčios mokslo išguldymas,
con i mado žemaičių y Vilniaus yskupijoms. Spaudon p i engė Kun. Juozapas Sk i eckas š . T. M. Žemaičių
Semina ijos P o eso ius. Desde polkų lengua aduc Vyskupas An anas Ba anauskas. Kaunas, Saliamono Banaičio
imp us u ė, 1908. 363 p. ŠIK 1909 Š en oji is o ija i ca echism. Pa a niños un manual. Lenkiškai pa ašė kunigas S.
Kozlo skis, Mogile o a chi yskopas. Li u ias kalbon aduc L. G. Vilnius: Juozapo Za adzkio lib ogynas, 1909. 128 p.
KERTV 1909 Ca ekismas niños e angelikos- e o mados de e. Con acceso ios: 1. T umpa his o ia de la iglesia. 2.
Sob e san a aš á. 3. Con usión de espe anzas. Vilnius: M. Kuk os imp us u ė, 1909
[Vi š. isleid. me ai 1910.]. 91 p.
1909 SPP Senowes p ipažyn ijej po e aj, ku ius pagał senuju kningu padawyma i senu żmonių kalbiejima su inka,
su asze i iszd ukawodyna senos gadines kunigas. Vilnius: Juzapa Zawadzkia imp uka nios iszlejdymas, 1909. 79 p.
PPK 1910 Po e iai, P isakymai y Ca ecismo según Rymo Ka alikų mokslo. Pa ašė Kun. Ju gis-Peliksas S agys,
Saločių kamendo ius. Seinai: Laukaičio, D a anausko, Na jausko y B- ės imp us u ėje, 1910. 182 p.
TKV 1911 T umpu is ca equizmas aikeliams: maža do anėlė kalėdojan . Sus a ė kun. Juozapas Ši ys,
Gin eliškės klebonas. Seinai: Laukaičio, D a anausko, Na jausko y B- ės imp us u ė, 1911. 20 p.
PKVK 1911 P ime a comunión niños ca ecismo. Ex aukos de Dec e o Š en osios Kong egacijos S. S. sob e
P ime a Komuniją, ugp. 8, 1910. Su aisē y su kaš u isleido kun. P. Sau usai is. Philadelphia, PA. Ż aigżdēs
Spaus u ej, 3654 Richmond s ., 1911. 11 p. AMK 1912 A moki ca ekizmą? Pequeños aeliams do anėlė. Pa ašė
Ranka. Seinai: Laukaičio y B- ės imp us u ėje, 1912. 31 p.
1912 RKM Rymo Ka alikų Mokslas Kudikių an e P ime a Komunijos P i engimui Tinkan is. Su P idėjimu Pi moje
Vie oje de la Comisión Pa aisy ųjų Po e ių. Su engė e Išleido Kun. P. Siau usai is, Š . Juozapo Lie u os
Klebonas. Filadel ia: Ž aigždės imp us u ē, 1912. 123 p. K 1912 Ca ekis a o ca equismo maes o y kudikiu
mokykloje y aclejimo casa. Lie u iškai su aise kun. Pe as Sau usai is, Š . Juozapo Lie u os Klebonas.
Philadelphia, PA: Ž aigždēs en imp en a e, 1912. 106 p.
TKS 1913 T umpas ca ecismo. Sus a é cu a J. K. [Juozas Ka ilius]. Vilnius: M. Kuk os imp us u ė, 1913. 31
p.
TFK 1913 T umpasis kun. Filochowskio ca echism, Vaiszgan o e s as. Segunda ez iszleis as y pu sui i o.
Tilžėje: kasz u y imp us u ē con J. Schoenke, 1913. 43 p. MVK 1913 Kun. J. Liasauskis. Pa a los pequeños ca ecismo.
Kaunas: Saliamono Banaičio imp us u ė, 1913. 23 p.
TK 1913 T umpas ca equizma, asignado inicialina ca equización y liaudies mokyklai. Pa ašė Kun. J. D. [Juozas
Danielius]. Seinai: Laukaičio y B- ės imp us u ė, 1913. 56 p. AVK 1914 Kun. J. Liasauskis. Segundo ca ecismo
pa a niños. Seinai: Laukaičio, D a anausko, Na jausko y B- ės imp us u ėje, 1914. 67 p.
MKV 1914 Majasis ca equismos pa a niños, ap es ándose en la p ime a is Con esión y san a Comunión. Isleido kun.
J. Laukai is. Te ce a ez despacho. Seinai: Laukaičio y B- ės imp us u ėje, 1914. –
115 p.
KMV 1914 Ka ekimas Pequeños Niñakams. Su aisē según Kun. R. A. McEachenʼą Kun. M. K ušas. Dios
Ap eizdas pa oquias Klebonas. Segunda laida. Co igido de Chicago Kunigos Ma ijonos. Chicago, III.
1914. 75 p.

Te minología | 2012 | 141 19
NTK 1914 Naujas umpas ca echism, ácil aeliams p epa a se an e la p ime a Š . Komunijos. Pa ašė kunigas
An anas Ty ylis, K ėda nos klebonas. Seinai: Laukaičio, D a anausko, Na jausko
i B-ės spaus u ėje, 1914. – 75 p.
PBK 1914 Pilnosios Blai ybēs Ca ecismo. Sulie u in as o sude as en lenguas Li u ias sulyg ē o J. A. Cullenso S. J.
Su eng as y edleis as lēš Kun. Pe o Sau usaičio Klebono Š . Juozapo Pa apijos. conn Wa e bu y. Chicago, Ill.:
D augo Spauda, 1914. 159 p. KASS 1915 Ca ecismo sob e Su i inimo Sac amen ą: con o aciones y o iciigoms la ynų y
lie u ių kalboje desde anc. k. e ė kun. V. Zacha e yčė. / Vilnius: Ma yno Ku kos sp., 1915. 22 p. KMK 1915
K ikščioniško mokslo ca echizmas. A eglado y encin ado del e ce o Concilio de Bal imo es. Según Angliško su aisē
kun. F. B. Se a inas. Pa e II. D augo imp en a, Chicago, Ill., 1915. –
95 p.
1916 TP Tikybos pi mamokslis, con i mado Žemaičių yskupys ei. Kaunas: Saliamono Banaičio imp us u ė,
1916. 31 p.
TFK 1916 Kun. Piliakauskio. Co o ca ecismo. Ve ė kun. J. S. [An anas Skinde is?] Moscú:
V. Lemano imp us u ė, 1916. 40 p.
1916 TM Tikybos mokslas (Š . Is o ija i Ka ekizmas). Pe apilis: Lie u ių spaus u ė Lie u ių d-jos cen o
komi e o las íc imas del gue a šelp i, 1916. 147 p. TK 1916 T umpas ca ecismo. Su aisė cu a J. K. [Juozas
Ka ilius]. Vilnius: M. Kuk os imp us u ė, 1916. 31 p.
MKP 1916 D. Ma in Lu he io Mažasis Ca ekismas y D. Jono Jokūbo Rambako Pamokslas sob e el isgalimo
da adą pi ma 24 p egun as b e emen e suglaus as po am 237 p egun as ampli as delguldi as. Pe apilis,
Lie u ių Spaus u ė, 1916. 92 p. KERTV 1916 Ca ekismas e angelikos- e o mados pa a niños de e. Pe apilis:
Lie u ių D augijos n. d. k. š.
imp us u ė, 1916. 80 p.
TATKT 1916 T umpas Aiškinimas Tiesų Ka alikų Tikējimo. Pa ašē Kunįgas F anciškus Gugis. Chicago, Illinois,
1916. 67 p.
LI ERa ŪRa
Alminauskis K. 1931: DieGe manismendesLi auischen 1: Diedeu schenLehnwö e imLi auischen. Kaunas:
Š . Kazimie o d augijos knygynas.
Amb azas S. 2000: Daik a a džiųda ybos aida 2: Lie u iųkalbos a dažodiniai ediniai. Vilnius: Mokslo i
enciklopedijų leidykla.
Būga K. 1958: Rink iniai aš ai 1. Suda ė Z. Zinke ičius. Vilnius: Vals ybinė poli inės i mokslinės li e a ū-
os leidykla.
F enkelis E. 1965: F eankel E. Li auischese ymologischesWö e buch2. Gö ingen: Vandenhoeck &
Rup ech .
Jonikas P. 1987: Lie u iųkalbai  au aamžiųbū yje: isuomeniniailie u iųkalbosb uožai=TheLi huanian
languageandna ion h ough heages:ou lineo ahis o yo Li huanianini ssocialcon ex . Čikaga: Li ua-
nis ikos ins i u as.
Kabelka J. 1964: K is ijonoDonelaičio aš ųleksika. Vilnius: Min is.
KIŽ 1997: K ikščioniškosiosikonog a ijosžodynas.Sud. D. Ramonienė. Vilnius: Vilniaus dailės akademijos
leidykla.
Klima ičius J. 1998: Ke u i alkos kėlinukai. – Gim ojikalba 10, 10–14.
Klima ičius J. 2010: Ta p au iniai žodžiai lie u ių kalboje. – Mokyklinis a p au iniųžodžiųžodynas. Pa engė
I. E many ė, V. Če nė, J. Klima ičius, L. Puzinienė. Kaunas: Š iesa, 4–8.
K uopas J. 1998: Rink iniai aš ai. Suda ė S . Keinys, K. Mo kūnas, A. Sabaliauskas. Vilnius: Mokslo i en-
ciklopedijų leidybos ins i u as.
Laukai is J. 1909a: Kalbos dalykai. – Vado as8, 402–406.
Laukai is J. 1909b: Kalbos dalykai. – Vado as9, 100–106.
LKE 1999: Lie u iųkalbosenciklopedija. Pa engė K. Mo kūnas. Vilnius: Mokslo i enciklopedijų leidybos
ins i u as.
LKG 1965: Lie u iųkalbosg ama ika 1. Vy . ed. K. Ul ydas. Vilnius: Min is.
LKŽe: Lie u iųkalbosžodynas (I–XX, 1941–2002), elek oninis a ian as. Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as,
2005, – www.lkz.l .
Palionis J. 1979: Lie u iųli e a ū inėskalbosis o ija.Vilnius: Mokslas.
142 Auš a Rimku ė | 1883–1916me ųka ekizmų eliginių ie ųpa adinimai
Pi očkinas A. 1970: JonoJablonskioleksiniai aisymai:apyb aiža. Kaunas: Š iesa.
Rubinas A. 2001: D asininkų pa adinimai i jų is o ija. – Ac aLinguis icaLi huanica 44, 189–200.
Sabaliauskas A. 1990: Lie u iųkalbosleksika. Vilnius: Mokslas.
Ska džius P . 1938: Ve s iniai i eikšminiai skoliniai. – Gim ojikalba 10 (60), 145–149.
Ska džius P . IV–V 1998–1999: Rink iniai aš ai4: Moksliniais aipsniaii s udijos; 5: Akcen ologija.Bend i-
nėskalboskul ū a.Publicis ika. Vilnius: Mokslo i enciklopedijų leidybos ins i u as.
ŠR 2009: Š en asisRaš as:Naujasisi SenasisTes amen as.Vilnius: Ka alikų pasaulio leidiniai.
TŽŽ 2001: Ta p au iniųžodžiųžodynas. A s. ed. A. Kinde ys. Vilnius: Alma li e a.
U bas D. 1998: Ma ynoMaž ydo aš ųžodynas. 2-as leid. Vilnius: Mokslo i enciklopedijų leidybos
ins i u as.
Vai kTŽŽ 2003: Vai ke ičiū ė V. Ta p au iniųžodžiųžodynas. Vilnius: Fo onija (e. leidimas).
NaMES OF PLaCES RELa ED O RELIGION IN Ca HECHISMS PUBLISHED IN 1883–1916
Names o places ela ed o eligion comp ise abou i e pe cen o eligious e mi-
nology used in ca echisms published in 1883–1916. These wo ds name a ious li u -
gical places impo an o belie e s such as buildings (bažnyčia (chu ch), š en ykla
(chu ch), ka ed a (ca hed al)), hei pa s and spaces (al o ius (al a ), auku as (al a ),
cho as (choi ), klausykla (con essional), koplyčia(chapel), sakykla (pulpi ), zak is ija
( es y)), places o bu ial (kapinės (ceme e y), ka akombos(ca acombs)), a e li e (dan-
gus (hea en), ojus (pa adise)), mi aculous o impo an eligious e en s, o ins ance,
isi a ions (dykynė (wilde ness)), punishmen o pu i ica ion (p aga as (hell), skais ykla
(pu ga o y)), and o he places.
Acco ding o hei o igin names o places ela ed o eligion used in ca echisms
published in 1883–1916 can be di ided in o Li huanian (44 pe cen ; auku as (al a ),
dangus (hea en), p aga as (hell), klausykla (con essional), sakykla (pulpi ), skais ykla
(pu ga o y), š ei ykla (pu ga o y), š en ykla(chu ch), ienuolynas (monas e y),
ė ainys ė (hea en)), non-Li huanian: a) in e na ional wo ds (8 pe cen ; al o ius (al a ),
kon esionalas (con essional), p esbi e ija (p esbi e y)), b) old bo owings (12 pe cen ;
bažnyčia (chu ch), koplyčia (chapel), ojus (pa adise), zak is ija (sac is y)), c) ba ba isms
(30 pe cen ; a klanės (hell), pekla (hell), čysčius (pu ga o y), s ie as (wo ld)) and hal -
Li huanian wo ds (6 pe cen ; al o ėlis (al a ), ka alys ė (kingdom), yskupija (diocese)).
The usage o names o places ela ed o eligion in ca echisms o he esea ched
pe iod a ied. Some imes he same place had wo o mo e names o Li huanian o
o eign o igin. Fo ins ance, in Mažasiska ekizmas aikeliams (Small ca echism o
child en) (1905) p epa ed by he p ies Juozas Laukai is hell was named using Polo-
nism pekla, he Li huanian wo d p aga as o bo h wo ds – p aga asa bapekla. Mos
o en he p io i y was gi en o a Li huanian wo d o a wo d o o eign o igin which
didn’ ha e a Li huanian equi alen . Choosing one wo d om wo o mo e synonyms
was a esul o he s anda diza ion o eligious e minology which ook place a he
end o 19 h and he beginning o 20 h cen u ies.
Recibió 2012-10-09
Auš a Rimku ė
Žemai ijos kolegija
Muziejaus g. 29, LT-87356 Telšiai
E. poš a aus a. [email p o ec ed]