scieee Science in your language
[lt] (orig) [de] [fr] [it] [es] [pt]

Perkurtos frazeologijos žaismas žiniasklaidoje

Read accessible full text
Machine-translated document

This is a machine-generated translation of the original document and may contain errors, omissions, or changes in meaning. Do not rely on this translation for quotations, citations, or authoritative references. Please consult and cite the original document.

Perkurtos frazeologijos žaismas žiniasklaidoje

Author: Regina Koženiauskienė
Year: 2013
Source: https://journals.lki.lt/bendrinekalba/article/download/216/282
R. KoženiausKienė. Pe ku os
azeologias joguem na mídia 149
REGINA KOŽENIAUSKIENĖ
Uni e sidade de Vilna
PeRKuRTos FRaZeoLoGiJos
jaisMas sabe asKLaiDoJe
ESMINIAI VOODŽIAI: pe ku oji azeologija,
sin aksinės des uccinės igū os,
akumuliacija, hipe ba onas, pa celiacija, pa en ezė.
ĮVaDas
Em odo o mundo i a língua, mesmo e ão elha como li auens, cons an emen e a enuando,
adap a-se à empo ak ualijas. Pe cu ima da azeologia um dos mais b ilhan es exemplos de
eno ámen o da língua, quando, seem, amjiams sus aba ėję, ien isi, nedalomi, pas o ias leksinės
e g ama inės sanda os pasakymai, uni e salmen e papli usios ci a os s ilis iškai e seman iškai
keičiami. o mais impo an e é que essa a ualização não em im: cada ez mesmo e a mesma di ação
au o ac ualiza a, c ia i amen e semp e di e en e muda a, adap ando a no as condições, a no o
con ex o1. Isso a es a a saluidade da linguagem: ela dinâmica, abe a, se es o çando a adap a -se
à i idão da ealidade2. Nes e a igo man ém-se amplo concei o de azeologia3, cuja mais
impo an e dis in i o sinalho é sus aba ização do con a e segundo a qual azeologia
a ibui íamos não an o igu dingus azeologismus (jês a igo 1 Po exemplo, pode encon a
á ios doze comple amen e di e en es conhecidos de Jono a y Romano ich de denominação de
me as de ácuo pe Sodiniai: desde a al a de inanças, sod ossi uação de cons a ação,
me amo osias de ele isão a é a desc ição do compo amen o. Aqui são alguns deles: Pinigų
mažėjimo me as, Galu inio ele isão iš uš ėjimo me as, T o ų ė imo me as, Ago a ligh imo
en e kanalų me as, Sod os uš ėjimo me as e e c. ( odas emodebias escolhidas a pa i
ski man o Valiulio eks ų, só o úl imo eugenijos G ižibauskienės).
2
h p://www.del i.l /news/daily/li huania/ -alisauskas-kalbininkas- u i-bu i- a nas-o-ne-dik a o iu-
s.d?id=61285085#ixzz2s6oiKFCG. 3 Juozas Pikčilingis Li u ians kalbos s ilis ikoje į F azeologijos
sky ių, be azeologizmų, ambém incluukė populia ias li e a ū ines ci a as, spa nuo as azes,
Biblijas posakius (ž . Pikčilingis 1975: 361370). Kazimie as župe ka, discu indo modos de
ak ualização da linguagem publici á ia, uma g e a mini não só azeologismos, mas ambém
conhecimen os ex uais ci a os, p é-jeodijos, pa a lių, sen enções, eilė aščių azių, mo i os de
canções, conhecimen os ( eklaminių) šūkių s ylizaciju, pe aza imą (pe di binius) pe encen es
ao in e ex ualismo (župe ka 2008: 8990). Tais opiniões seguem e des e a igo au o a (ž . Koženiauskienė 2013: 6086).
150LBos KuLTūRa | 86 não poucos), quan o em ge al amplamen e usá eis á ios
ipos de es á eis con os, ambém e ais minúsculas unidades olhoscas como
pa a les, p é-jôzis, mįsles, minkles, šūks, pasakimų, cálciuočių, jogos,
elemen os de odos modos, além disso, keiksmos, i uais, maldões, ases de
e ique a e ou as mandagibes, a o ismos, sen encias, conhecomas ou ci ações
de ci os, ci a ions, pe spicis, elemen os de anúncios e assim po dian e, não
podiam en a nas p imei as secções, só se elas são ganhas, udo ganba li ,
a k pas as de memó ias, e g andinamen e não são e undadas (Ma ke 83: 2001).
A elação de azeologia adicional4 e pe cu os5 lemb a a palimpses us da
an iguidade6. De ido à escassez de ma é ia esc i ai a ca amen e cus ou-se
nos papi usos ou pe gamen os nusku us elão ex o, o am esc i os no os
ex osi, às ezes an ą keisda o e cias e . . P imminis ou e secunda io
ex o p asiš iesa am e às ezes e a possí el escla ecido, o que
an e io men e elas oi esc i o. Às ezes aqueles ex osi comple amen e
casualmen e complildya am um ou o, às ezes disonuoda am, keldando
šypseną, in iga, ma a ilba. Simila men e e pe ku a azeologia neiš ina de
ende ea o memo ia dos habi uais, embo a às ezes ela e con con aduja,
ainda mais: es a e seu con ex o con a udo, o que au o não disse, mas
žaisminga po eks e que ia dize já a odo ou o empo, mudadas condições de
ida e ambien es, sob e ou os agen es. sob e azeologias pe kú ima esc i a
li uanos e es angei os cien is as. Na Li uânia ela do a o disse ação
dedicada (Bu ku ė 2010), na qual são ap esen ados di e sos ipos de
modi icação da azeologia: desde sua composição expandė imo, componen es
sukei imo, suas passidimo a é desen ol ojimo em amplnį con ex o. No en an o,
ainda há mui os não-es udadas e ac uais aspec os des e ema. Nes e a igo
em pe ku ą azeologiją pela p imei a ez en ada olha de no o joguinho: ela
é desc i a e analisada jun amen e com ja einan es sin aksinių igū ų
con ex o. Pa i azeologija ge almen e igū iška e sensa iga, po ém
es ilis iniu aspek u ainda mais žaismo e no o con eúdo ela lhe o nece em
o no de essidêschiusios sin aksinės igū as. obje o do a igo pačiuose
naujausiuose 2013 me ų žu nalis ų eks ose7 (segundinis šal inis in e ne o
dien aščiai L y as.l , Respublika.l , Del i.l , 4 Da : uzualiosios, įp as os.
5 Da : okazionaliosas, eno adas, pe azuo as. 6
G . palimpsēs os de no o nuskus as.
7 C í icos de es ilo publicis ino de ali a i o, poleminiai, poli iniai comen á ios e a igos
edi o ialnios.
R. KoženiausKienė. Pe ku os azeologijas žaismas žiniasklaidoje 151 15min.l ,
TV an ena) é consumida pe ku a azeologija e uge com ela einančių
sin aksinių igū ų kon eks as. Tí ulo mos a žaismamen e pe cu ada
azeologia e mais b iskos des uccinių igū ų yšį, execu ada e ó ica
unkciju, dai opisomasis, s ilis inės-s uk ū inės i seman inės analizės.
ie ą pas aipos s uk ū oje i a skleis i jų a ojimo p iežas is. Ty imo me o-
PeRKuRTos FRaZeoLoGiJos
iR DesTRuKCini FiGūR RYŠYs
Todas as igu ações sin aksinas e cons u i as, e des uccionais8 (Клюев
2001: 238261) ans o ma uma no minha sin akses (pasakymų ou sakinių)
es u u a e, keisdando ela, c ia no os modelius, só nesse caso jus i icando
igū as nome, i. i. execu ando e o ina unção. a di e ença é que as igu as
cons ucionais labiai subalansuo as (Клюев 2001: 238), baseadas glansžiu,
embo a e o e dleginiu, ca ojim, lis ijim não con li a com adicionaline
azeologija, e eda le elas pa alleles: Tele izija bom būdo, só sua c í ica
pik a9. Ve i i, que man ida es u u a sin aksinė: Našlai ėlė bom modo, e suas
pamo ė pik a (s. nė is).
8 a igo baseamasi só sin aksinais, ou a ez: mac o igu ais, cujas esmė é não pala a (es as
chamadas mic o igū amas), e es u u a do sen inho ans o mação, ski s imen o em
kons ukcines e des ukcines, o nec u e o ikos y ėjo e. V. Kliuje o. de cons uc i os
igu ados des e au o minimos: pa alelismo, isokolonas, epanalepsis (ka ojimo a maina R. K.),
ana o a, epi o a, anadiplozė, simploka, dia o a, chiazmas, epanodos (chiazmo a maina R. K.),
asonasinde onas, polisinde onas, apokoinu (chiazmo a maina R. K.), kiklosį ( ėminimas R. K.),
homo eleu . de des uccíns sin aksínicas igū as: in e sija, anas o a (in e sijos a maina R.
K.), elipsė, pa celiacija, hipe ba onas, mesis (įsp audas, į e pinys R. K.), akumuliacija,
ampli ikacija, eksplecija (sudė ingesnė akumuliacijos i ampli ikacijos a maina R. K.),
konka enacija (g andinė R. K.) (Клюев 2001: 238261). Tokio igu ões ski s ning li uãs es ilis as não
es á pa eikę, embo a odas igū os es ilis icas e e ó icasas desc i as, só po causa da
plu alidade deles a mainų às ezes ou o nome, po isso skliaus uas minha explicação a, qual
igu a em essência u ima na cabeça. Šių eilučių au o ė (Koženiauskienė 2001: 254328) lis ados
igū as ski s o e o ikoje ado ada classi icação: igu ae pe adiec ionem (plė ojimo), pe
de ac ionem ( umpinimo) e pe o dinem (kompona imo). Mui as das úl imas po causa
neįp as o o dem sin aksís ica (lo . o do, inis o dem) oi amen o, ambém po causa de alguns
ab e iamen o igu a i os sin aksinių iene ų pe g upamen o e. V. Kliuje o e chamadas
des ukcinėmis igū omis. 9 s. Valiulis, TV an ena, 1998 01 3106.02
152 KaLBos
KuLTūRa | 86
De ido cons ucinei igu ū ai isokolonui10 ca ac e ingo ha naus
soambimen o pa aleliniuose sen inhos apa ece i mo, um ce o
pe iodiskumo. não há con adicção e en e mudada léxica unidades de.
ableis a, mal inanciada ele isão não só nãocon lik uia, mas e de a com
našlai ėle, c í ica com pamo e.
Des ukcionais igū os, a aiščiai, não só escokoja o dem, mas e sin aksína
ne a ką aki aizdžiai pa yškina. Elas, di e en e do que cons ucionais igū os,
não ligam isoli os pala as, pasakimas ou ín egos sen inhos, e os isoli ia, isola a,
skeldo, inespe adamen e (na ū alios sin aksês pon o de is a a é neleis inai)
a ibui um do ou o. Des ukcinês igu ões, como e dia iam esnekamajo es ilo,
ca ac e is a li e ė, a é não comple amen e logiškas pala as ou sen íncias
ligação, emoções pe o žis, agmen iškumas, spon aniškumas. Tex e
delibe adamen e c iada sin aksinė neda na, ou ė i ūkčiojimas, in onacinės
pauzes, umpos apon os, p idū imai, isiški sus ojimai, nebaig a min is. Falando
sob e pe u a azeologia e igu ões elação, necessá io en a iza , que kei imu
cabe e cons ucionais, e des uccionais sin aksinas igū as: Desde malniamen e
sumaniai kele ius me us N. V. pūs osos massos psychozės baliono D ą kelias
š ilpdamas išeina o as. Solėlidis Ga lia os alsčiuje. Esqumoio jus amen e
go e na a Li uânia sob e o mon e kedophilia pliko só nekaip pe umian e sąjunga
com jus iamu Kėdainių kniaziumi icou11.
Pas aipa cons i uída a é de ês azeologias pe di binių pynės. P imei amen e do
adicional azeologismo bu bulus pô -se em olhos, isso é melu expô -se be e į assun o,
au o ius suku ia painoką da inio Desde diabolicamen e sumaniai uns anos N. V. pús o mass as
psichozés baliono. Depois des e ai mais um des acado e a ualizado emodebinho Saulėlydis
Ga lia os alsčiuje (Pe o C i kos ob a Saulėlydis Nykos alsčiuje modi icação). Te ças
pe cú imo em kedo ilias mon e biko só nekaip k epian e união com eisiamu Kėdainių kniaziumi
icou de zinomų an ano Ba anausko Anykščių šilelio eilučių. au o deixa como o iginale
kons ukcinę igū u homo eleu oną12, mas pa a oja e yškią des 10 G . isokolon - homodo ou
mui o pa ecido de skiemenų, aços núme o de ep ojimasis iena ūšėse pa alelinėse
sin aksinėse kons ukcijoje. 11
www.15min.l /.../ im ydas- ala ka-kedo ilijos-saulelydis-500-325175. 12 G . homoio éleu on
pabaigos semelhança, conjambias de g ama ís icas o mas pliko icou de um ipo sin aksá ias
es u u aese, nes e exemplodye ai jun amen e com pa alelismo cons ucinių igū as
undamen os.
R. KoženiausKienė. Pe ku os azeologias jaysmas mídiaedoje 153 ukcinę
igū u hipe ba oną13, pe didžiulį nuo olį ( ie oj ijų į e pi a é oi ooni
pala as) nus iescendo g ama icamen e elacionadas pa es da ase. au o
c ia no o ex o i onizuando sąmojingai e šmaikščiai. Kons ukcinė igū a
en a iza a ligação en e apyk ei ių pušelių e nekaip k epiančios sąjungos,
po ém o e ei o sąmojo oco e de ido ao komiško incompa ibilidade, po
sa o iško dissonância en e oman iškai desc i e os pušelių da na u eza
con ex o e no as kedo ilías e eisiamo Kėdainių kniaziaus ealijų. conjuga em
um poe iški, embo a e liūdni, pala as e mui o ál icos dos emas esan ys da
poesia con loja, o e ece no o pašaipų a spal į pe di biniui ( am alkina e
kon aminacinis naujada as kedo ilija, e usiškas s e imžodis su lie u iška
galūne kniazius. T ys kupini b inquedo emodbinas e com eles andan es
des uccionais igu a u as assim susuka e su elia ex o, que ainda mais
e o ça i onizamen o unção, melho mos a aquela masina psichozę e
diabolicamen e sumaniai Ga lia o he ojés egz á his ó ia. Nes e pa ág a oja
yški pa celiacija14, sen iniu sepa ado dis inguindo seman iicamen e esminį
de inio Saulėlydis Ga lia os alsčiuje. e pa celiacia em seguida se a aukia e
disonansá en a izan e hipe ba ona.
PaRCeLiaCiJos PaPLiTiMas iR GaLia
suaKTYVinTi FRaZeoLoGiJ
Publicis inio es ilaus ex os adqualėjus pe ku a azeologia, no á el sua polinkis i
jun amen e com pa celiacia: desde i aš es a é úl ima pa ag a a. Publicis iniame s ile
pa icula men e comum é skaida (pa celiacia) (Bi inienė 2007: 57). s ilis ė ansmi e semio ico R.
Ba es men is sob e pa celiuo o, escassi ado ex o, quando o au o não mos a nenhuma
paga bos na u almen e ao ex o, ele sem pe s oio auko, p ocu ando o nece no a
in o mação: Juk adicionalma chaços de lei u a, en ada em uma no a espaça de signi icância,
keičia odo o con ando sen ido (Bi inienė 2007: 58). Como mos am exemplos, pa 13 G . hype ba on
oli pe mes as, pe s a y as. Bem mais complexa in e sões a maina, quando de ido a gausių
į e pinių, ilgų nenuoseklių iš a dijimų išskaidoma e iša doma na u al šnekos ėkmė, de ido sakino
pa es pak ikimo oco e ce a sumaiš is ende ea o cabeça. Chama-se unha das mais
equen emen e usadas e, po an o, mais impo an es igu as (Ziomek 1990: 221222). 14 Lo .
pa ce e aupiai (dalimis) consumi . Pa celiação isso in onacinis pa e isolamen o de odo, quando
pa e adqui e sa a ankiško alo de ase. Cada isolida azê, chama-se pa celia u,
su eikšminama. Es a igu a é o mais impo an e meio de exclusão dos acen os sensmá icos.

KaLBos KuLTūRa | 86
in o mação de zeologia
celiacija aupia o ma padeda išski i papildomą po eks inę pe ku os a-
154
apie pa celiacijos papli imą, apie šios s iliaus igū os ak y aus a ojimo
a o, con empo âneses sin aksés, sin aksínicas cons uções oi imo
polinkį não só a ís ico, mas e publicis iniame es iloue ( eklamoje e ou as
chamadas-se de meios de in o mação massi a) ašo e es angei os
es ilis icas pesquisado es. Pa celiação é não só indi idual au o ina manie a
de decomposição do ex o, mas ambém yškus socioling is inis eiškinys,
e le indo os p incipais con empo aniė i os lingua ou o polinkius
(Марышова 2011: 188). Pa celiação e o ça i onišką linguagem žaismą,
semaná ios ex o a spal ius, pe mi e o nece maximalią in o mação
sendo mínima olumčiai ex o (Марышова 2011: 189). Pa celiuo amen o ala
ap oxima-se ao šnekamojo s iliaus. Sen inhas cu as não b usca com
pausas ensinada men is ende ea ui o na-se melho comp eendida, mais
acilmen e pegada, po an o pa eikότερη e acei eminesnė.
Pa celiações es ilis ís icas podem suak ualiza azeologiją especiais. Todas
igu as sin ác icas dedicadas exp essi iosas meios de sin axe, po ém
especialmen e pa celiação, segmen ação15, leksiniai ep ojimai, monologiniai
ex os agmen os de pe gun as e espos as, nomina i inių sakinių chaininės,
įsp audas, alguns casos de o dem de pala as (Bi inienė 2007: 56). Assim, de lis ados
exp essy iosios sin aksės igū as ambém p incipalmen e mencion pa celiação e
suas a maina segmen ação, a eles šliejasi e nomina i inių sakinių g andinės16, e
įsp audas, pe mi an ys e o ça seman i os e exp essi os signi ic ios
a spal ius. Alguns pesquisado es a é emem que a pa celiação ago a se o nou
obje o de susiža imen o, modingu jaysmu, a i amen e plin ančiu eiškiniu, kalbine
ais a (Марышова 2011: 186). Pa celiações žaismo ilus ações mídiaje gausu. Aqui de
uma das mais ecen es publicações TV an enoje i ulação: Tele izija mo ė. Vi a a
ele isão! (pe ku as posakis Ka alius mi ė, egy uoja ka alius) yški
pa celiacijos igū a. Depois dela já no p imei o pa ág a o esc e e: Po mui o que
se alasse sob e a mo e da ele isão, ela ainda le an a como aquela ênix. Ou
d agão. Aqui como quem gos ei17.
15 Pa celiações a maina segmen ação. Is o é o mais impo an e dėmen le an amen o pa a
dian e o nomeado aleg niu.
16 A mesma pa celiação a maina segmen ação, só en ão expa celiuojam alguns a dininkai de
ila. 17 sa ukynas V. Tele izija mo ė. Vi a a ele isão! TV an ena, 2013 m. se emb o 1420 d.
R. KoženiausKienė. Pe ku os azeologijas jaismas médiaidoje 155 Nes eje
b e u ėje pas aipoje um pouco pe ku a azeologija e mais d i pa celiacijos
igū os. de conhecido di ado: le an a -se como enixui de cinenas e umpando, e
ilginando: enuncioma de cinenas, mas adicionando į a dis aquele, além disso, ainda
ju egamas sepa adamen e espa celiuo as in igojan e ase, p asidedan is
jun uku A ba d akonas. A úl ima sen ença au a anankiamen e espa celiuida de
idéia secundá ia chama-se p idū imu18. pe seguindo con a imo exp esio de
a spal ios, au o es pe cu a azeologia e com einančia pa celiacia suku ia
agmen adamen e i ą, ge okai e ici esnį, o iginalų, po an o įsimenamo com
gilia po eks e dize . ex os mídia em bas an e e icazes e com pa celiação
einan e des ukcinė igū a akumuliacija19, cuja sin aksė de e dade às ezes é
bas an e sob eca egada e po isso con ini.
Ve dade Sodoma e Gomo a Lond es Li hu ians os ingleses exablamam juodada biais.
[...] Aqui e aqui é o p oblema. Não e minan es eo ias de conspi ação, ai a e abe a
ag essão p amaiši com con os sen imen ais sob e Es ado de ma a é ma e mís ica
ci ilização pagãos, o que já ala sob e mo ėjimus a la N. V., di icilmen e co esponde
com capacidade de pasição a si mesmo de si mesmo20.
Já o p óp io da Bíblia a ėjęs amplamen e con adação Sodoma e Gomo a signi ica neįmanomą
ap êp i ne a ką: uni e so ínio nedo umą, baisų amo alumą e из i kimą. au o iaus pasi elk a
ne a ką simbolizaojan i azeologija bem de a com acumuluio a sin akse. au o ius es a
azeologiją ainda expandecia e i onizuando e o ça, a ando, que isso é Tod a Sodoma e
Gomo a, embo a de e dade me a i kščiai: ele de e dade nenhum inglês nedo idade nãoąs,
po que eles dizem a e dade. au o pelo pe p asmin u con ão da Bíblia e sob eca u a sin axe,
quando a dijama mui a a pusa y quase nesusijusių de alh, es yškina galybę pioką keliančių
nega i os au iečių b uožų. acumulação ainda mais 18 Mais uma pa celiação a maina p idū imas,
a si umpas p ie ašas no inal. 19 Já o p óp io nome des a igu a signi ica ans e ência,
ne a ką: lo . accumula e p ik au i, kaup i. É necessá io en a iza que há algumas a mainas de
acumulação: desde sob eca egado, mas ela i amen e consis us de uma g ande quan idade de
de alhados a dijimo ( okia ela ge almen e ap esen ada li uãos s ilis as) a é comple amen e
deso ganizado á ios aspec os mais especí icos p ig iozdinimo, quando o au o busca con ini e
ex emamen e gausiai a dijamais abs akčiais elemen ais nãodesc iu e do odo do ídeo, a é
delibe adamen e o zaudi e assim po eks emė mos a a e dadei a sumaiš į na p óp ia ida.
Tokia acumiação a maina e é ípica des ukciné igu a. 20-36
h p://www.15min.l /naujienaziniosgy ai/komen a ai/ im ydas- ala ka- ik a-sodoma-i gomo a-l-
ondono-lie u ius-anglai-is adino-juodada biais-5001948# ixzz2cPaJcocB.
156 KaLBos KuLTūRa | 86 e o ça duas des uccionais igū os hipe ba onas e
pa en ezė21: o que já ala sob e mo ėjimus a la N. V.
PaRenTeZės iR KiTŲ FiGūRŲ TaLKa
PeRKuRTai FRaZeoLoGiJai
Pa en ezė, kaip i pa celiacija, ski iama p ie yškiausių des ukcinių i-
gū ų. e V. Kliuje o lis ados igu ações lis ashe ela o almen e co esponde
mesis22 (Клюев 2001: 256). Isso di e sos assus udas dis olusios secundá ias
da men e, execu an es e ó ica pa aščių, p ie ašų, e islimen o unção,
c ian es in iguojançada p asminę pe spec i a. Pa en ezê isa do pensão,
não espe a ai, e às ezes e ag essi amen e ela in e umpia e nu ingu iuoja
pa a o país. sob e isso esc e o pa en ezios o pesquisado Gin au as
akelai is. Pa en ezê é aquela especial e amen a de linguagem, que pe mi e
ao mesmo empo exp esssi e ou a, que e la u inę, que e agmen išką, men į
( u inį). [...] Pa en ezês memb os cons i uem uma das eksp esy iųjų
s ilis inių kons ukcijų g upių. Po isso pa en ezê são ais mesmas linhas
sin aksicas es ilis icas enškiny como elipsė23, pa celiação, anakolu as24 e
e c. (akelai is 2005: 3031). Como ê, au o us bas an e p ecisamen e lis adas
mais b ilhan es igu a u as des uccionais, e pa en ezė pama uo ai insc i a em suas ilei a.
Acon ece que pa en esze (como e ou as igu as) ai a p óp ia azeologia:
V. U., N. V., P. G., P. S., A. P. e pala as de dainos neišmesi o p óp io V. L. são do mesmo VU agão
passagei os. Inc í el, mas isso eal união polí ica25. Juozas aba a ičius esc e e que pa en ezês
e li e lineijiškujo ex o au o es sa i ai įsakmina dialogiškumo, p ieš a ų, nesu apčių, su ikimo
21 G . pa en hesis, lo . in e posi io ne ikė as la e al da men e inse pimen o skliaus ais (gali se
dis inguama e aškais, b ūkšniais, kableliais). 22 G . mesis in a pas, įsp audas (pa en ezės
a maina). 23 G . elleipsis de icias, despe dimen o. Dinamiška elipsės igu a pode se passada
qualque qualque acilmen e numancia pa e da ase.
24 G . anakolu hus nenuoseklus. Es a igu a chama-se uma dos mais complexos
des uccãos igu ões, quando sakinyje conscien emen e pik naudžiaujama e nede inami
linksniai, giminė e . . e. V. Kliuje as dá en e ela exemplo: Gamsachu dija, al ou oko,
in eligen ija. Es e in eligência bem sabia pa a onde ai. (Клюев 2001: 257). 25
www.15min.l /.../ im ydas- ala ka-kedo ilijos-saulelydis-500-325175.
R. KoženiausKienė. Pe ku os azeologias jajm na mídia 157 e descon iimo,
de mės e nede mės sąwiką (aba a ičius 2002: 229). Nes e acumululiua e ex o
como jus a con a a ų chaininė i in e up ada ilga pa en ezės pauze. Seu
obje i o cla o: pe mi i lei o ói a sipeikė i po keis okai o nec o ilgo poli ická
d augija lis a, ao qual po b ūkšniai isoladas pa en ezês menciona mais uma,
pa eis, absolu amen e nede an i Vu26 bend akelei io pa a dė. Populia aus
posakio pala as de da caninos neišmesi o ma aqui man ida, mas ing essuusa
oda ou a po eks ę. Pa en eze nuosekli sen inho chaininė in e aukiama,
ulne á el. De ido a isso su ge ou só sua i i ėja associações, aliuzijas ou em
ge al po eks ės ėkmė (aba a ičius 2002: 228). Menėdas mais impo an es
des uccionais igu a u as pa celiação, hipe ba onas, acumiação, pa en ezê
a amen e quando são comple amen e pu as, elas, dependendo uma da ou a,
ge almen e cons i uem di e sosiais neišski iamas combinações, jun a-se com
mui as ou as igu as.
Nelaimemos po um nãoikš o. Neuž eko o que adicionais amílias e ybių
puoselė oją P. G. policininkai á ias ezes sulanks ė e supaca a assim, como os
ap endeu na escola da polícia a a a com chuligãs, isso combo oja com gėjų malūnais
ainda e esposa me ė. De en e de oda a nação. numa lu a. E ainda ão
impieles an emen e acusando que anas amília não se cuida27.
F azeologismo comba e com edo es molūnais au o iaus eno ado só de um som al e ação.
É e dade, açõesmazodis comba i mudou comun ašakniu daik a a džiu ko o ojas. as úio
jogo semelhan e sonambanciais pala as gėjų ėjų (pa onomazijas28 igū a) despe a da
a min ies žinomą pasakymą: comba e com ėjų malūnais, i. y. com imaginouamamu inimšu.
Vá-se, isso donkicho ų ko a. Segundo o ei o e o ça-se pa celiação, hipe ba onu e elipse e
suas a maina adjuncija29. Tokia a as ada da no minês sin axe es u u a cla amen e
mos a au o iaus habilidade causa gaiismingo sąmojo e ei o: pois es e 26 na mídia es e
sho inys, ma can is um besibylinėjančio inicial poli ikous, no malmen e é esc i o com
piskais, po ém nes e ex o deles não ( u bū p e ende delibe adamen e i onizando
sa kas iško žaismo g e inan com Vilniaus uni e si inum su u in). 27
h p://www.15min.l /naujiena/ziniosgy ai/comen á ios/ im ydas- ala ka-ikliu o-kaip-musele-i-
-is ugas-500-358795#ixzz2b5QHnn 9. 28 G . pa onomasia ao lado adinu. Es a igu a já em si
p óp io jogo de linguagem, šmaikš umo ins umen o, quando en e semelhan e soaban es,
mas nada comum não endo pala as encon ando logical elação cauzal. Mais
equen emen e es a igu a execu a e ó ica sa casmo unção. 29 Lo . adiunc io
p idū imas, p šliejimas. Isso elipsês a maina, quando á ios elemen os da ase são
adicionados a um dėmen. No malmen e ai jun amen e com in e sia ou hipe ba ão. Mais po
sob e adjunção e sua espécie e . Koženiauskienė 2001: 302305.
KaLBos KuLTūRa | 86 e pa odiados ão in ensamen e que as no as a ian es às
ezes são ou idas mui o mais equen emen e do que as o iginais pa a lés
(Li o kina 2004: 164 295). Mui as ezes azeologia é pe cu ida como se
jogando: i onizada, pa odiada, c i icada, mudada e léxica, e sin aksė ai, o que
elho, que a gy enę, o que não be a pa a es es empos (Zaikauskienė 2008: 86).
Pe ku os azeologias e ela lydinčių des ukcinių igū ų pagauscimen o na
mídia pode se associado e com madingu polinkiu de á ios gên ų publicis inio
s iliaus ex os. em segundo luga , es e enômeno socioling is ís ico pode se
subg oído a pa i de con li os e con a a as na ida social, econômica,
polí ica e cul u al. Da mesma na u eza, como e pe ku a azeologia,
des uccionais igu a u as mui o ajuda e lindê esses con a a as, c ia
dinamica e ensão: nelinijiškai dės y i min į, keis i sakinio in onacijos kai ą,
pe ski s y i loginių ki čių ie as, que seja įsamna uma con a a inga,
dilemiška min ies plė o ė. (aba a ičius 2002: 223). C i icamen e pa odijuando,
i onizuando, iaudando isso que é elho, au o es bem e le em aquela uni e sal
ensão, ida nepas o idade.
iVaŠDos
1. F azeologia do ecu imo pa eikum, es ilis inas sua con eúdo
ak ualizamen o e linguagem a i a ion possibilidades exauce, quando se
suspinha com sin aksís icas des ukciná ias igú ias. Esses e ei os de
igu as en ão ambém ambém mais em des aque. 2. Segundo isso, na qual
es u u a sin ác ica luga é a sidū ęs pe azuo o ex o, pode dis ingui
pa ág a o de início, meio e inal azeologiją. Ins au ou-se que,
independen emen e do luga ocupado pela azeologia na es u u a
sin ác ica, na mídia dos úl imos anos p incipalmen e ela jun a-se com
uni e salmen e adqui ilheiusa pa celiação. Jun o com ela ai e ou as yškios
des ukcinės igū os hipe ba onas, akumuliacija, elipsė, adjunkcija, pa en ezė.
3. A e icácia da azeologia pe ku ada i in aumen a de ido à en upimen o de
des uccíns igu as e execu a unções e ó icas de a ação de a enção,
in igação, sa y inio i onizamen o, sąmojo, šmaikš umo e pa odijamen o.
žaismamen e pe ku di oima a aukia ad esa o a enção, akimi ksniu a kelia
em sua meminį pi minę azeologiją com oda habi uas ine leksika e sin akse, e
só des ukcinių igū ų kon eks as min yse padik uoa e dadei a
azeologijas pe kū imo in enção.

R. KoženiausKienė. Pe ku os azeologias jaismas mídiaje 165
aba a ičius J. 2002: Sky ybos s ilis ika, Vilnius: Mokslo i enciklopedijų
LiTeRaTūRa
leidybos ins i u as.
akelai is G. 2005: Pa en ezė poezijoje. Homem e pala a 1, 2934.
Bi inienė a. 2007: Publicis inis s ilius, Vilnius: Vilniaus pedagoginio
uni e si e o publykla.
Bu ku ė L. 2010: Okazionaliųjų azeologizmų s ilis inės išgalės publicis iniame
s iliuje. Dak a o dise ação, Vilnius: Vilniaus uni e si á ia publikla.
Koženiauskienė R. 2001: Re o ika: iškalbos s ilis ika, Vilnius: Mokslo i
enciklopedijų leidybos ins i u as.
Koženiauskienė R. 2013: Re o inė i s ilis inė publicis inių eks ų analizė,
Vilnius: Vilniaus uni e si e o leidykla.
Li o kina a. T. 2004: old P o e bs ne e Die: an i-P o e bs in he Language
Class oom. Res Humanae P o e bium e Sen en ia um. ed. Csaba Földes,
Tübingen: Gun e na Ve lag, 295326. Ma cinke ičienė R. 2001: T adicinė
azeologija e ou os s ableūs pala as junginiai. Li uanis ica 4, 8198.
Mažylė J. 2012: Raš o aiškos (spaudos) classi icação de gên os: adição e
con e gência. Mídia, mídia, jo nís ica numa adicional e inkla eikos
sociedade, Vilnius: Vilniaus uni e si e o leidykla, 160178. Miliūnai ė R. 2009:
Daba inės lie u ių kalbos a osenos a ian es, Vilnius:
Ins i u o das línguas Li uãs.
Pikčilingis J. 1975: Li u ians kalbos s ilis ika 2, Vilnius: Mokslas. Zaikauskienė
D. 2008: Fo mos e con eúdos mudanças pa a adicionais li uanos pa a lių
pe di biniuose. T abalhos da Nau osaca XXXV, 8493. Ziomek J. 1990: Re o yka
opisowa, W ocław-Wa szawa-K aków: Zakład na odowy im. ossolińskich
wydawnic wo. župe ka K. 2008: Tex o de anúncio: p agma ica, es ilos, ala,
Šiauliai: VšĮ Šiaulių uni e si á ia publicação.
Клюев Е. В. 2001: Риторика. Инвеция. Диспозиция. Элокуция, Москва:
Издателство ПРИОР.
Марышова M. a. 2011: Стилистическая функция парцеляции в текстах
разных жанров. S il: in e na ional jou nal, Beog ad, 183193. S oyaнова
E. 1999: Hовая фразеология в языке масс-медиа (на мате-
риале русского языка). – Русский язык и русская литература в совре-
mennom sociedade. Schumen, 335340. P ieiga po in e ne :
<h p://www. usian.sla ica.o g/a icle 657.h ml>.
Recebido 2013 10 09
Adop ado 2013 12 20
166 KaLBos
KuLTūRa | 86
PLaY on ReCReaTeD PHRaseoLoGY in THe MeDia
Summa y
The ec ea ion o ph aseology in he media elies on bo h he change o con en ional and
well-es ablished lexis as well as syn ac ic o de . Fi s o all, ph aseology i sel is
igu e-based; s ylis ically, he igu es a ound i a e none he less impo an . The a icle
shows how syn ac ic des uc i e igu es help o highligh he meaning, implica ion and
easons o ec ea ion o ph aseology. as a esul o he play ul combina ion o
ec ea ed ph aseology and des uc i e igu es in he ex , he o ical unc ions o
a ac ion o a en ion, in iguing, sa i ebased i ony and pa ody become especially
s ong. in combina ion wi h ph aseology, des uc i e igu es, which simul aneously
commen on i , help o explain and unde s and he ec ea ion o adi ional ph aseology
and o highligh he u n o hough . O e ec o he igu es hemsel es inc eases when
hey in e wine among hemsel es, suppo one ano he and go oge he wi h
ph aseology. i has been p o en ha i espec i e o he place o ph aseology in he
syn ac ic s uc u e, i i s o all combines wi h pa cella ion and o he accompanying
des uc i e igu es hype ba on, accumula ion, pa en hesis, adjunc ion, ellipsis. The
domina ion o pa cella ion and o he des uc i e igu es is seen in a numbe o
publicis ic ex s o he jou nalism o e alua i e ype o ecen yea s. The ph aseology
o he beginning, cen e and end can be dis inguido by he place o he pa ag aph con en
s uc u e in which he eph ased ex is loca ed. The wi ily ec ea ed ph aseology
posi ioned in he beginning immedia ely d aws he add essees a en ion and makes an
unexpec ed in iguing imp ession. Cen al ph aseology, amed by des uc i e igu es,
becomes he culmina ion o he pa ag aph. The ph aseology posi ioned a he end
c ea es an imp ession o a s ong logical highligh and a i idly o mula ed inal
conclusion. O g ow h in he numbe o ec ea ed ph ases con lic ing wi h con en ional
ph aseology and he accompanying des uc i e igu es can be associa ed wi h he
con usion in social, economic, poli ical and cul u al li e as well as he inc eased
compe i ion wi hin he media.
C i ically and i onically-minded au ho s wi h a nega i e and especially hype bolic
e alua ion o opical li e a ai s, wi y and ingenuous pa ody as well as b a e
des uc ion o he old y o a ac he add essee and o g ip his/he a en ion
by any means possible.
KEYWORDS: ec ea ed ph aseology,
syn ac ic des uc i e igu es,
accumula ion, hype ba on, pa cella ion, pa en hesis.
ReGina KoženiausKienė
Facul ade de Filologia da Uni e sidade de Vilnius
uni e si e o g. 5, LT-01513 Vilnius
[email p o ec ed]