R. KoženiausKienė. Pe ku os gioco
di azeologia nei media 149
REGINA KOŽENIAUSKIENĖ
Uni e si à di Vilnius
PeRKuRTos FRaZeoLoGiJos
gioaisMas sape eKLaiDoJe
ESMINIAI VODŽIAI: pe ku oji azeologija,
sin aksinės des uccinės igū os,
akumuliacija, hipe ba onas, pa celiacija, pa en ezė.
ĮVaDas
In u o il mondo i a lingua, anche e così ecchia come Li uanei, cos an emen e si inno a, si
ada a ai empo ak ualijų. Pe cu imen o della azeologia uno dei più i iskissimi esempi di
inascimen o della lingua, quando, egis, ammiams sus aba ėję, ien isi, nedalomi, cos o ias
leksinės i g ama inės sanda os pasakymai, uni e somene papli usios ci a os s ilis iškai i
seman iškai keičiami. la cosa più impo an e è che ques o aggio namen o non ha ine: ogni ol a
anche lo s esso de o s esso au o e ac ualizza, c ea i amen e semp e di e samen e cambia,
ada andolo a nuo e condizioni, a un nuo o con es o1. Ques o es imonia salu ezza del linguaggio:
lei dinamica, ape a, besciugando ad ada a si alla i a eal à2. In ques o a icolo si iene con o di
un'ampia azeologia3 il cui più impo an e dis in i o segnale è sus aba amen o del accon o e
secondo la quale azeologia a ibui emmo non an o immaginidingus azeologismus (ji a icolo 1
Pe esempio, si possono o a e pa ecchi comple amen e di e si nomi di Jono a yžiaus omano
pe il uos amen o me as Sod: dalla mancanza di inanza, sod ossi uazione cons a a,
me amo ozi della ele isione ino alla desc ūdinazione del compo amen o dei poli ici. Ecco alcuni
di lo o: Pinigų mažėjimo me as, Galu inio ele isione iš uš ėjimo me as, T o ų ė imo me as,
Daba skydymo a p kanalų me as, Sod os uš ėjimo me as e e c. ( u e idimensiona e scel e
da ski man o Valiulio eks ų, solo l'ul imo eugenijos G ižibauskienės).
2
h p://www.del i.l /news/daily/li huania/ -alisauskas-kalbininkas- u i-bu i- a nas-o-ne-dik a o iu-
s.d?id=61285085#ixzz2s6oiKFCG. 3 Juozas Pikčilingis Lie u ių kalbos s ilis ikoje į F azeologijos
sky ių, be azeologizmų, anche į aukė populia ias li e a ū ines ci a as, spa nuo as azes,
Biblijos posakius (ž . Pikčilingis 1975: 361370). Kazimie as župe ka, a ando modi di
a ualizzazione del linguaggio pubblici a io, una g e a mini non solo azeologizmì, ma anche
sen enzioni di no i es i, ci azioni, p e ezzìi, pa a lių, asi, ile sc i i, mo i i di canzoni,
s ilizzazioni di no i ( eklamìi) šūkai, pe a (pe di bza im) appa enen i al enomini
in e es uale (župe ka 2008: 8990). Tale opinione iene e ques 'a icolo au o ė (ž . Koženiauskienė 2013: 6086).
150LBos KuLTūRa | 86 pochi), quan o in gene ale ampiamen e usa i a i ipi di
s abili acconimi, ieno pu e e ali minuoli uni à ol osacche come pa a les,
p egiodžius, mįsles, minkles, šūkų, pasakimų, nume iuočių, elemen i di giochi, a
u i piacchijimi, inol e, keiksmus, i uali, maldžius, asi di e iche a e al e
mandagibes, a o ismes, sen encijas, ci omas o aliuzie di ci azioni, ci azioni,
pe spices, elemen i di pubblici à e quan 'al o non piace ano nei pa ag a i
successi i, solo se sono s a i sis ema i, u o ganba li , a k memo ie, e le lo o
pa ole non sono g andin en a e (Ma ke 83: 2001). La elazione a azeologie
adizion4 e pe ku os5 ico da l'an ichea palimpses us6. A causa della ca enza
di ma e iale sc i omosa cos osamen e cos i usi nei papi us o pe gamen ui
nusku us ecą eks ą, u ono sc i i nuo i es is ai, qualche ol a an ą
keisda o e cias e . . Il p imini oppu e e seconda io es o p asiš iesi ano e
qualche ol a u possibile esclu a e, cosa p eceden emen e in lo o e a sc i o.
A ol e quei es ii u a casualmen e suppildy ano uno al o, qualche ol a
disonuoda o, keldami šypseną, in iga, me a igbia. Analogamen e e pe cu a
azeologia neiš ina da des ina a o memo ie consues e, anche se qualche
ol a le e con os auja, anco a più: ques a e suo con es o accon a u o, co
au o e nepasse, ma žaisminga po eks e ole a di e già abbas anza al o
empo, cambia e condizioni di i a e ci cos anze, su al i agen i. sul
azeologijos pe kū imą sc i a Li uaniani e s anie i s udiosi. In Li uania le è
dedica a do o o disse azione (Bu ku ė 2010), nella quale engono p esen a i
a iusi modi di modi icazione della azeologia: dal suo componimen i es ė imo,
sukei imo, componen i, lo o passimimo ino allo s iluppoimo in più con ex nį.
Tu a ia ci sono anco a mol i non s udiinė i e a ualių aspe i di ques a ema.
In ques o a icolo nella pe ku ą azeologiją pe la p ima ol a en a a pasi
gua da e nuo ogli nio: essa iene desc i a e analizza a insieme con ja nenan i
sin aksinių igū ų con es o. Pa i azeologija gene almen e igū iška e
sensamiga, pe ò s ilis iniu aspe u anco a più žaismo e nuo o con enu o le
o nisce in o no essidėschiusia sin aksinės igū os. ogge o dell'a icolo pachi
negli ul imi ul imi 2013 anni gio nalis i es iose7 (p incipal on e in e ne
dien aščiai L y as.l , Respublika.l , Del i.l , 4 Da : uzualiosios, no mali.
5 Da : okazionaliosios, inno a e, pe azuo i. 6 G .
palimpsēs os da nuo o nuskus as.
7 C i iniai, poleminiai, poli ici commen a i e a icoli edi o iali di s ile pubblicis ino.
R. KoženiausKienė. Pe ku os azeologijos žaismas žiniasklaidoje 151 15min.l ,
TV an ena) iene u ilizza a pe ku a azeologija i d uge con ja einančių
sin aksinių igū ų kon eks as. Tin las mos a e giocosamen e pe ku a a
azeologie e chiiskissimo des ukcinių igū appo o, esegua a e o ica
unzione, dai desc i omasis, s ilis ines-s uk ū ines e seman ines analizes.
ie ą pas aipos s uk ū oje i a skleis i jų a ojimo p iežas is. Ty imo me o-
PeRKuRTos FRaZeoLoGiJos
iR DesTRuKCini FiGūR RYŠYs
Tu e le igu azioni sin assiche e cos u i e, e des uczionali8 (Клюев 2001:
238261) ans o ma la no mina sin aksės (pasakymų o sakinių) s u u a e,
keisdandola, c ea nuo i modelius, solo in ale caso gius i icando igu nominą,
. i. esegudando e o ica unzione. la di e enza è che le igu azioni
cos u i e labiau subalansuo e (Клюев 2001: 238), basa e gllandžiu, sebbene ed
eccessiniu, ca ojim, elenchiim non con lic ano con adizine azeologija, ma
eda li ellas pa alleles: Tele izija ge o būdo, solo la sua c i ica pik a9. Vede e,
che man enu a s u u a sin assis ica: Našlai ėlė buon būdo, e le pamo ė
pik a (s. nė is).
8 a icolo i e amasi solo sin aksinių, al imen i: mak o igū , le cui esmė è non pa ola (ques e
chiama e mik o igū ami), e as o mazione della s u u a del ascio, sci s imen o in
kons ukcine e des ukcine, ipo a u e o iko i ėjo e. V. Kliuje o. a cos cionali
igu azioni ques 'au o eus minimos: pa alelismo, isokolonas, epanalepsis (ka ojimo a maina R.
K.), ana o a, epi o a, anadiplozė, simploka, dia o a, chiazmas, epanodos (chiazmo a maina R. K.),
asinde onas, polisinde onas, apokoinu (chiazmo a maina R. K.), kiklosį ( ėminimas R. K.),
homo eleu . da des uccini igu e sin assiche: in e sija, anas o a (in e sijos a maina R. K.),
elipsė, pa celiacija, hipe ba onas, mesis (įsp audas, į e pinys R. K.), akumuliacija, ampli ikacija,
eksplecija (sudė ingesnė akumuliacijos i ampli ikacijos a maina R. K.), konka enacija (g andinė
R. K.) (Клюев 2001: 238261). Tokio sca amen o igu azioni Li uanei s ilis i non è pa eikę, sebbene
u e igu azioni s ilis ices e e o ikes desc i e, solo a causa mol i udine lo o a mainų
qualche al o nome, pe ques o skliaus ue mia spiegazione a, quale igu a in sos anza u ima in
es a. Šių eilučių au o ė (Koženiauskienė 2001: 254328) elenca i igu e ski s o e o icane p esa a
classi icazione: igu ae pe adiec ionem (plė ojimo), pe de ac ionem ( umpinimo) e pe
o dinem (kompona imo). Mol e delle ul ime a causa non abi ua o o dine sin assica (lo . o do, inis
o dine) cambiamen o, anche a causa di pa ecchio abb e iazione igu a i e uni à sin assiche di
pe g uppamen o e. V. Kliuje o e chiama e des uccinee igū om. 9 s. Valiulis, TV an ena, 1998 01
31 06.02
152 KaLBos
KuLTūRa | 86
A causa cos cinei igū ai isokolonui10 ca a e ingo da naus suambimen o
pa alliniuose asi appa isce i mo, un ce o pe iodiskumo. non c'è
con addizione e a cambia a lexicica uni à di. ableis a, mally inanzia a
ele isija non solo noncon lik uoja, ma e de a con našlai ėle, c i ica con
pamo e.
Des ukzionali igū os, in ece, non solo mancoja dell'o dine, ma e sin assica
ne a ką aki aizdžiai pa yškina. Esse, di e samen e dai cos u i i igū os, non
legano isoli us pa ole, acconimi o in i ius sen inii, ma li escli ia, isoliuoja, skaldo,
non aspe a a (na ū alios sin aksės požiū iu anche neleis inai) a ibuisce uno
dall'al o. Des ukcinesse igu e, come e a ognidiani schnekamajo s ile,
ca a e is ica libe a, pe sino non del u o logiškas pa ole o sen ini siegimen o,
emozioni pe o žis, agmen iškumas, spon aniškumas. Tex e consape olmen e
c ea a sin aksinė neda na, sen ė i ūkčiojimas, in onacinės pauzės, umpos
no i o, p idū imai, isiški sus ojimai, nebai a men is. Pa lando di pe e i a
azeologia e igu azioni appo o, necessa io so olinea e, che c'è pe í imo e
cos u i e, e des uczionali sin aksiche igu azioni: Da diabolicamen e sumaniai
qualche anno N. V. pūs o sos delle massi psichozės baliono D ą kelias š ilpdamas
išeina o as. Soleėlidis Ga lia o alsčiuje. Ismoio in ende a gius amen e go e na e
Li uania su mon e kedo ilia niko solo nekaip p o umian e sąjun a con gius iamu
Kėdainių kniaziumi liko11.
Pas aipa suda y a anche da e azeologie pe di bini pynės. P ima iamen e dal adizionale
azeologismo bu bulus puzz i in occhi, cioè è melu escup i be e į ogge o, au o ius suku ia
painoką da inio Da diabolicamen e sumaniai qualche anno N. V. pūs o mas i e psichozės baliono.
Dopo ques o a un al o escluso e aggio na o ip odobbinis Saulėlydis Ga lia os alsčiuje
(Pe o C i kos composizione Saulėlydis Nykos alsčiuje modi icacija). Te zas pe kū imo su
kedo ilija mon e bliko solo nekaip k epian e unionunga con eisiamu Kėdainių kniaziumi imase
da žinomų an ano Ba anausko Anykščių šilelio eilučių. au o ius lascia come o iginale
kons ukcinę igū ą homo eleu oną12, ma pa a oja e yškią des 10 G . isokolon - uni o modo
o mol o simileus skiemenų, acce nume ous ip ojimasis iena ūšėse pa alelinėse sin aksinėse
kons ukcijoje. 11 www.15min.l /.../ im ydas- ala ka-kedo ilijos-saulelydis-500-325175. 12 G .
homoio éleu on pabaigų simili udine, susskambie di g amma icali o me pliko imas di uno ipo
sin aksinėse s u u ū ose, in ques o esempiozdye a insieme con pa alelismo kons ukcinių
igū ų pag indų pag indu.
R. KoženiausKienė. Pe ku os gioiesma di azeologia mediaidoje 153 ukcinę
igū u hipe ba oną13, pe didžiulį nuo olį ( ie oj ijų į e pi anche o ooni
pa ole) nus iescendo g ama icamen e lega e pa i della ase. au o e c ea
nuo o es o i onizuando sąmojingai e šmaikščiai. Kons ukcinė igū a
en a izza il legame a apyk ei ių pušelių e nekaip k epiančios sąjungos,
u a ia l'e e o sonmojo eme ge a causa komiško disc epanza, a causa
sa o iško disonanza a oman icamen e desc i i pušelių na u a con es o e
nuo e kedo ilije e eisiamo Kėdainių kniaziaus ealijų. congiunge e in uno
poe iški, anche se e liūdni, pa ole e mol o a o dalla poesia esan ys dalyki
kon likoja, o nisce nuo o pašaipų a spal į pe di biniui ( am alkina e
kon aminacinis naujada as kedo ilija, e usiškas s e imžodis su lie u iška
galūne kniazius. T is kupini gioismè pe di binie e con essi andan i dis uczionali
igu azioni così susuka e su elia es o, che anco a più a o za i onizazione
unzione, meglio mos a quella massina psichozę e dianialmen e sumaniai
Ga lia o he ojės egz ą is o iją. In ques o pa ag a oje yški pa celiacija14,
sepa i u sen iniu dis inguian e seman iicamen e esminį de inio Saulėlydis
Ga lia os alsčiuje. e pa celiacia pasquia se a aukia e disonansà accen uan e
hipe ba ona.
PaRCeLiaCiJos PaPLiTiMas iR GaLia
suaKTYVinTi FRaZeoLoGiJ
Publicis inio s ilaus es i acquisalėjus pe ku a azeologijai, osse a o sua polinkis anda e
insieme con pa celiacia: dal an aš es ino ul ima pa ag a a. Publicis iniame s ile è
pa icola men e comune è skaida (pa celiacia) (Bi inienė 2007: 57). s ilis ė asme e semio ico R.
Ba es men is su pa celiuo o, scissu a o es o, quando l'au o e non indica alcuna paga bos
na u almen e skaida es o, lo senza pe s oio auko, ce cando di o ni e nuo a in o mazioni:
Juk supplemen a a skaida chain in o ma ion, passa a in nuo a spazia di senso, keičia u o
acconimo senso (Bi inienė 2007: 58). Come mos ano esempi, pa 13 G . hype ba on oli pe mes as,
pe s a y as. Benokai complici an e in e sioni a maina, quando a causa gausių į e pinių, ilgų
nenuoseklių iš a dijimų išskaidoma e iša doma na u ale šnekos ėkmė, a causa sakino pa i
pak ikimo appa e una ce a summiš is nella es a des ina a o. Vin a ena più spesso usa i e
quindi più impo an i igu e (Ziomek 1990: 221222). 14 Lo . pa ce e aupiai (dalimis) usa e.
Pa celiazione ques o in onacinis pa e isolamen o dal u o, quando pa e acquisisce
sa a ankiško sen inio alę. Ogni azė escol a, chiama a pa celia u, su eikšminama. Ques a
igu a è più impo an e accen i signi ica i i di esclusione s umen o.

KaLBos KuLTūRa | 86
zeologijos 154
celiacija aupia o ma padeda išski i papildomą po eks inę pe ku os a-
in o mazioni.
apie pa celiacijos papli imą, apie šios s iliaus igū os ak y aus a ojimo
a o, con empo aniese sin akses, polinkį del cambio delle cos uzioni
sin aksiche non solo nell'a is ico, ma e publicis iniame s ile ( eklamoje e
al e cosidde e massine in o mazioni mezziesse) ašo e s anie i
s ilis icka ice ca o i. Pa celiazione è non solo indi iduali au o ina manie a
di scomposizione del es o, ma e yškus socioling is inis eiškinys,
i le en e i p incipali con empo aniesa i as lingua al imo polinkius
(Марышова 2011: 188). Pa celiazione a o za i oniška lingua žaismą,
sensaminii es o a spal ius, pe me e ipo a e maksimalià in o mazioni
so o minima dimensione di es o (Марышова 2011: 189). Pa celiuo o disco so
si a icina allo schnekamojo s iliaus. Co posi asi neskub amen e con
pause insegna a men is des ina a ui di en a meglio comp ensibile, più
acilmen e a a a a, quindi p eike ole e acce inesnė.
Pa celiazioni s ilis ine galios suak ualizza e azeologiją pa icola i. Tu e
igu e sin assiche dedicine esp essi iose mezzi di sin assia, ma in pa icola e
pa celiazione, segmen azione15, leksiniai ip ojimai, monologiniai es i di domande
e ispos e ammen i, nomina i inių sakinių g andinės, įsp audai, alcuni casi di
o dine delle pa ole (Bi inienė 2007: 56). Quindi da elenca i igu azioni esp essy iosios
sin aksė anche sop a u o minima pa celiazione e le sue a maina segmen azione,
a lo o schliejasi e nomina i inių sakinių g andinės16, e įsp audai, pe me an i
a o za e sensaminius e esp essioni signi icamen i a spal ius. Alcuni
ice ca o i pe sino emono che pa celiazione o a sia di en a a ogge o
susiža azione, modingu giasmu, a i amen e p in ančiu enominiu, kalbine ais a
(Марышова 2011: 186). Pa celiazioni žaismo ilus azioni sui mediaia gausu. Ecco di una
delle più ecen i pubblicazioni TV an enoe in i ola a: Tele izija mi ė. Vi a la
ele isione! (pe ku as posakis Ka alius mi ė, egy uoja ka alius) yški
pa celiacijos igū a. Dopo essa già nel p imo pa ag a o si sc i e: Non impo a
quan o si pa lasse sulla mo e della ele isione, lei semp e si ele a come quella
enice. Oppu e d agone. Qui come kam mi piace a17.
15 Pa celiazioni a maina segmen azione. Ques o è il più impo an e dėmen solle amen o in
a an i a du o e aleg niu.
16 La s essa pa celiazioni a maina segmen azione, solo allo a espa celiuojami qualche
a dininkai da ila. 17 sa ukynas V. Tele izija mo è. Vi a la ele isione! TV an ena, 2013 m. se emb e 1420 d.
R. KoženiausKienė. Pe ku os azeologijos žaismas žiniasklaidoje 155 Šioje
umpu ėje pas aipoje šiek iek pe ku a azeologija i da d i pa celiacijos
igū os. da no o accon o: sali e come eniksui da asenų e umpando, e ilginando:
inuncia da asenų, ma aggiungendo į a dis quel, ol e a ques o, anco a giegamas
sepa a amen e ispa celiuo as in iguojan e ase, p asidedan i jung uku A ba
d akonas. L'ul ima ase au a onankiamen e espa celiua a di un pensie o
seconda io è denomina a addū imu18. pe seguendo de oimo esp essione
a spal ių, au o i pe cu a azeologia e con einančia pa celiazione suku ia
agmen iamen e i ą, ge okai e ica esnį, o iginalų, quindi innimina a con gilia
po eks e de o. es i dei mezzi sono abbas anza e icaci e con pa celiazione
einan i des ukcinė igū a akumuliacija19, la cui sin aksė di e i à a ol e iene
abbas anza so acca ica e pe ques o con ini.
Ve a Sodoma e Gomo a Londono Li uani gli inglesi s ela ono juodada biais. [...] Ecco qui
è il p oblema. Noncessan i eo ie del complo o, abbia e ape a agg essione p amaiši a
con sen imen alie a ole su s a ali à da ma e a ma e e mis ica pagonių ci ilizaciju,
cosa già pa la e di mo ėjimus a la N. V., di icilmen e acco d con abili à di a si be e
pčiam da se s esso20.
Già s esso dalla Bibbia a ceso la gamen e accon amen o Sodoma e Gomo a signi ica neįmanomą
pe ėp i ne a ką: uni e so inio nedo umą, baisų amo alumą i iš i kimą. au o iaus pasi elk a
ne a ką simbolizuojan i azeologia bene de a con accumuluia a sin assi. au o ius ques a
azeologiją anco a espande e i onizuodamas a o za, o dendo, che ques o è Ti a Sodoma e
Gomo a, sebbene da e i à mi a con a io: lui nessun Ingleso nedo i à edeąs, pe ché lo o dicono
e i à. au o ius nello pe pe min u acconimen o della Bibbia e so acca u a sin assa, quando
a dijama mol ei à a pusa y quasi nesusujusių de alii, es yškina galybę bu oką keliančių
nega i ami au iečių b uožų. accumuliazione anco a più 18 Un'al a pa celiazione a maina
p idū imas, a si umpas p ie ašas alla ine. 19 Già s esso il nome di ques a igu a u a signi ica
so acca imen o, ne a ką: lo . accumula e p ik au i, kaup i. È necessa io so olinea e che ci
sono qualche accumulazione di a manì: dal so acca ico, ma ela i amen e consis uus una
mol i udine di de alii a dijimo ( okia ella no malmen e p esen a a Li uani s ilis i) ino
comple amen e non o ganizza o a ii iausių aspe i p ig iozdinimo, quando au o ius aspi a a
painiai e i in gausiai a dijamais abs akčiais elemen ais nea skleis i del u o del ideo, pe sino
consape olmen e lo za illa e e così po eks emė mos a e una e a somaiš į nella i a s essa.
Tokia accumuliazioni a maina e è ipiška des ukcinė igu u a. 20-36
h p://www.15min.l /naujienaziniosgy ai/kommen a i/ im ydas- ala ka- ik a-sodoma-i gomo a--
londono-lie u ius-anglai-is adino-juodada biais-5001948# ixzz2cPaJcocB.
156 KaLBos KuLTūRa | 86 a o za due des uczionali igu azioni hipe ba onas
e pa en ezė21: cosa già pa la e su mo ėjimus a la N. V.
PaRenTeZės iR KiTŲ FiGūRŲ TaLKa
PeRKuRTai FRaZeoLoGiJai
Pa en ezė, kaip i pa celiacija, ski iama p ie yškiausių des ukcinių i-
gū ų. e V. Kliuje o elenca o igu a di igu e nella sua lis a comple amen e
co esponde mesis22 (Клюев 2001: 256). Ques o a i a ius u sp audhe
lon olusie la e u ine min ia, eseguan i e o ina pa aščių, p ie ašų,
pa ikslinimo unzione, ku ian i in iguojancia a p asminę p ospe i a.
Pa en ezė isa do men ì, non asp ai, e qualche ol a e agg essi amen e la
in e ompia e nu ingu iaggia in paese. ques o su sc isse pa en ezių
in es iga o e Gin au as akelai is. Pa en ezė è quel pa icola e s umen o
linguis ico, che pe me e allo s esso empo esp imsi e al a, che e la u inę,
che e agmen išką, men į ( u inį). [...] I memb i di Pa en ezè cos i uiscono
una delle eksp esy iųjų s ilis inių kons ukcijų g upių. A causa o pa en ezė
sono ali s esse ighe sin assiche s ilis icos enomškiny come elipsė23,
pa celiacija, anakolu as24 e e c. (akelai is 2005: 3031). Come ede e, au o eus
abbas anza accu a amen e elenca e i iskissime igu azioni dis uczionali, e pa en ezė pama uo ai egis a a in lo o ila.
Si e i ica che pa en esi (come e in al e igu e) a la s essa azeologia:
V. U., N. V., P. G., P. S., A. P. e pa ole di dainos neišmesi lo s esso V. L. sono al s esso VU agono
passeggii. Imp e edibile, ma ques o eale unione poli ica25. Juozas aba a ičius sc i e che
pa en ezzei e libe o linijiškuoju es o au o i sa i ai į emina dialogiškumo, p ieš a ų, nesu apčių,
su ikimo 21 G . pa en hesis, lo . in e posi io non aspe a o inse pimen o della men e la e u ina
schliaus i (gali esse e escludama e aškais, b ūkšniais, kableliais). 22 G . mesis in a pas,
įsp audas (pa en ezės a maina). 23 G . elleipsis ca enas, ascidimen o. Dinamiška elipsės igu a
può esse e passis a qualsiasi acilmen e numanza pa e della ase.
24 G . anakolu hus nenuoseklus. Ques a igu a iene chiama a una dei più complessingis ici
des uccini igu azioni, quando nel sagge o consape olmen e pik naudžiaujama e
nede inami linksniai, giminė e . . e. V. Kliuje as dà a la sua esempio: Gamsachu dija,
такого ki ko, in eligen ija. Ques o in elligenza sape a bene do e a. (Клюев 2001: 257). 25
www.15min.l /.../ im ydas- ala ka-kedo ilijos-saulelydis-500-325175.
R. KoženiausKienė. Pe ku os azeologijos žaismas žiniasklaidoje 157 e
non edimo, de mės i nede mės są eiką (aba a ičius 2002: 229). In ques o
accumululiuo ame es o p op io quella con o a ų chaininė e in e o u a ilga
pa en ezės pauze. Il suo scopo chia o: pe me e e al le o e a sipeikė i po
keis okai ipo a o ilgo poli ica compagnia lis a, a cui po b ūkšniai escol a e
pa en ezè menziona a anco a una, pa ez, a a o nede an i Vu26
bend akelei io pa ė. Populia aus posakio pa ole di da caninos neišmesi o ma
qui man enu a, ma in odo a u a al a po eks ę. Pa en eze nuosekli
sen inio chaininė in e o ukiama, ulne abile. A causa di ques o eme ge o solo
suac i i a associazioni, aliuziji o in gene ale po eks ės ėkmė (aba a ičius
2002: 228). Menė e più impo an i des uczionali igu azioni pa celiazione,
hipe ba onas, accumuliazione, pa en ezė a amen e quando sono
comple amen e pu e, esse, dipendendo una dall'al a, spesso cos i uiscono
a ieu iosi non scindiliamas combinazioni, jungiasi con mol e al e igu e.
Nelaimesi pe uno nonikš o. Neuž eko il che adizionali amiglie e ybių puoselė oją P.
G. policininkai di e se ol e sulanks ė e suppa o così, come li insegna a scolazione della
polizia a a e con chuliganai, ques o combo oją con gėjų malūnai da e moglie me ė.
Di on e a u a la nazione. in ques a lo a. E anco a così me ces an emen e
accusando che anas amiglia non si su ogna27.
F azeologizmo comba e e con ėjų molūnais au o iaus aggio na o solo di un suono
cambiamen o. Gius o, eiksmazodis lo a e cambia o comun ašakniu daik a a džiu
comba i o e. ingegnoso gioco similmen e suambanziali pa ole gėjų ėjų (pa onomazijos28
igū a) susci a da ammin ies ginomą pasakymą: comba e e con ėjų malūnais, . y. con
immagina o nemšu. Vedi, quindi, è donkicho ų ko a. De imo acimen o iene a o za o
pa celiazione, hipe ba onu e elipse e le lo o a maina adjuncija29. Tokia allon ana a dalla
no minè sin assè s u u a chia amen e indica au o iaus abili à p o oca e giocingo sąmojo
e e o: in a i ques o 26 mezzi di comunicazione ques o b e inys, segnalan is di uno
besibylinėjančio inicial poli ikous, soli o sc i o con skai, pe ò in ques o es o non ne c'è
( u bū in enzionando sa kas iško i onizo g e inando con Vilniaus uni e si inis su oninimu).
27
h p://www.15min.l /naujiena/ziniosgy ai/commen a i/ im ydas- ala ka-ikliu o-kaip-musele-i--
is ugas-500-358795#ixzz2b5QHnn 9. 28 G . pa onomasia icola adinu. Ques a igu u a già in sé
gioco del linguaggio, šmaikš umo s umen o, quando a similmen e suonan i, ma nulla comune
non enen i pa ole si o a logico collegamen o causale. Più spesso ques a igu a esegue
e o ica unzione del sa casmo. 29 Lo . adiunc io p idū imas, p šliejimas. Ques o elipsès
ammaina, quando di e si elemen i di ase sono aggiun i a uno dėmen. Di soli o a insieme con
in e sija o hype ba onu. Pe più sulla adjunkzione e la sua specie c . Koženiauskienė 2001:
302305.
KaLBos KuLTūRa | 86 e pa odia i così in ensamen e che le nuo e a ian i sono
al ol a udi e mol o più spesso delle o iginali pa a lè (Li o kina 2004: 164 295).
Spesso la azeologia iene pe cu a a come giocando: i onizza a, pa odia a,
c i ica a, cambia a e lessica, e sin assė ai, cosa ecchia, che adgy enę, che
non be ina pe ques i empi (Zaikauskienė 2008: 86). Pe ku os azeologie e ją
lydinčių des ukcinių igū ų pagausimen o nei mezzi di comunicazione può
esse e collega o e con madingu polinkiu di di e si gene i di publicis inio s iliaus
es i. d'al a pa e, ques o enomeno socioling is ico può esse e iso gu o da
con li i e con o a ì nella i a sociale, economica, poli ica e cul u ale. Quella
s essa na u a, come e pe ku a azeologia, des uczionali igu azioni mol o
aiu a i inde e quel con o a as, c ea e dinamica e ensamp: nelinijiškai
dės y i min į, keis i sen inio in onacijos kai ą, pe siki s y i loginių ki čių
ie ų, che osse a a o comp ensa a p ieš a inga, dilemiška min ies plė o ė.
(aba a ičius 2002: 223). C i icamen e pa odijuodami, i onizuodami, iaudando ciò
che è ecchio, gli au o i bene i le ono quella uni e sale ensione, la i a
nonas o i udine.
iVaŠDos
1. F azeologia pe cu amen o pe imum, s ilis iche suo con enu o
aggio namen o e possibili à di a i azione del linguaggio esauga, quando si
suspinano con sin assiche des uccinee igu e. Gli e e i di ques i igu ii
allo a anche più si esp ime. 2. Secondo ciò, nella quale s u u a sin assica
pos o è a sidū ęs pe azuo o es o, si può dis ingue e la azeologiją di
inizio, medio e ine pa ag a o. Ins au a a che, indipenden emen e dal
azeologia occupa a pos o nella s u u a sin assis ica, negli ul imi anni
media in p imo luogo essa jun azi con uni e somamen e acquis alėjusia
pa celiacija. Insieme con lei a e al e yškias des ukcinės igū os
hipe ba onas, akumuliacija, elipsė, adjunkcija, pa en ezė.
3. Pe ku a a azeologia l'e icacia i in a o za a a causa dis uccinei igu
igu azioni suspenimen o e esegue unzioni e o iche di a azione
dell'a enzione, in iga o, sa y inio i onizamen o, sąmojo, šmaikš umo e
pa odija imo. gioismamen e pe cu a accon o a aukia indi a o a enzione,
akimi ksniu a kelia in suo ico do il p imì azeologiją con u a con enus ine
lessica e sin akse, e solo des ukcinių igū ų kon eks as min yse padik uoja
eali azeologijos pe kū imo in enciju.

R. KoženiausKienė. Pe ku os azeologijos žaismas žiniasklaidoje 165
aba a ičius J. 2002: Sky ybos s ilis ika, Vilnius: Mokslo i enciklopedijų
LiTeRaTūRa
leidybos ins i u as.
akelai is G. 2005: Pa en ezė poezijoje. Uomo e pa ola 1, 2934. Bi inienė
a. 2007: Publicis inis s ilius, Vilnius: Vilniaus pedagoginio uni e si ys
edikla.
Bu ku ė L. 2010: Okazionaliųjų azeologizmų s ilis inės išgalės publicis iniame
s iliuje. Do a o disse azione, Vilnius: Vilniaus uni e si yk. Koženiauskienė R.
2001: Re o ika: iskalbos s ilis ika, Vilnius: Mokslo i enciklopedijų leidybos
ins i u as.
Koženiauskienė R. 2013: Re o inė i s ilis inė publicis inių eks ų analizė,
Vilnius: Vilniaus uni e si e o leidykla.
Li o kina a. T. 2004: old P o e bs ne e Die: an i-P o e bs in he Language
Class oom. Res Humanae P o e bium e Sen en ia um. ed. Csaba Földes,
Tübingen: Gun e na Ve lag, 295326. Ma cinke ičienė R. 2001: T adicinė
azeologija e al i s abilūs pa ole dei junginiai. Li uanis ica 4, 8198.
Mažylė J. 2012: Raš o aiškos (spaudos) classi icazione dei gene i: adizione e
con e genzia. Media, mezzi di comunicazione, gio nalismo nella adizionale e
inkla eikos socie à, Vilnius: Vilniaus uni e si e ö skola, 160178. Miliūnai ė R.
2009: Daba inės lie u ių kalbos a osenos a ian i, Vilnius:
L'is i u o della Li uania.
Pikčilingis J. 1975: Lie u ių kalbos s ilis ika 2, Vilnius: Mokslas. Zaikauskienė D.
2008: Fo mos e con enu o cambiamen iči adizionali li auens pa a lių
pe di biniuose. La o i Nau osakos XXXV, 8493. Ziomek J. 1990: Re o yka
opisowa, W ocław-Wa szawa-K aków: Zakład na odowy im. ossolińskich
wydawnic wo. župe ka K. 2008: Tex o di pubblici à: p agma ica, s ilius, pa la,
Šiauliai: VšĮ Šiaulių uni e si e o leidykla.
Клюев Е. В. 2001: Риторика. Инвеция. Диспозиция. Элокуция, Москва:
Издателство ПРИОР.
Марышова M. a. 2011: Стилистическая функция парцеляции в текстах
разных жанров. S il: in e na ional jou nal, Beog ad, 183193. S oyaнова
E. 1999: Hoвая azeologia in lingua mass-meedia (na ma e -
риале русского языка). – Русский язык и русская литература в совре-
mennom socie à. Schumen, 335340. P ieiga pe in e ne : <h p://www.
usian.sla ica.o g/a icle 657.h ml>.
Rice u a 2013 10 09
Ado a o 2013 12 20
166 KaLBos
KuLTūRa | 86
PLaY on ReCReaTeD PHRaseoLoGY in THe MeDia
Summa y
The ec ea ion o ph aseology in he media elies on bo h he change o con en ional and
well-es ablished lexis as well as syn ac ic o de . Fi s o all, ph aseology i sel is
igu e-based; s ylis ically, he igu es a ound i a e none he less impo an . The a icle
shows how syn ac ic des uc i e igu es help o highligh he meaning, implica ion and
easons o ec ea ion o ph aseology. as a esul o he play ul combina ion o
ec ea ed ph aseology and des uc i e igu es in he ex , he o ical unc ions o
a ac ion o a en ion, in iguing, sa i ebased i ony and pa ody become especially
s ong. in combina ion wi h ph aseology, des uc i e igu es, che simul aneamen e
commen on i , help o explain and unde s and he ec ea ion o adi ional ph aseology
and o highligh he u n o hough . L'e e o o he igu es hemsel es aumen a
quando hey in e wine among hemsel es, suppo one ano he and go oge he wi h
ph aseology. i has been p o en ha i espec i e o he place o ph aseology in he
syn ac ic s uc u e, i i s o all combines wi h pa cella ion and o he accompanying
des uc i e igu es hype ba on, accumula ion, pa en hesis, adjunc ion, ellipsis. The
domina ion o pa cella ion and o he des uc i e igu es is seen in a numbe o
publicis ic ex s o he jou nalism o e alua i e ype o ecen yea s. The ph aseology
o he beginning, cen e and end can be dis inguido by he place o he pa ag aph con en
s uc u e in which he eph ased ex is loca ed. The wi ily ec ea ed ph aseology
posi ioned in he beginning immedia ely d aws he add essees a en ion and makes an
unexpec ed in iguing imp ession. Cen al ph aseology, amed by des uc i e igu es,
becomes he culmina ion o he pa ag aph. The ph aseology posi ioned a he end
c ea es an imp ession o a s ong logical highligh and a i idly o mula ed inal
conclusion. The g ow h in he numbe o ec ea ed ph ases con lic ing wi h
con en ional ph aseology and he accompanying des uc i e igu es can be associa ed
wi h he con usion in social, economic, poli ical and cul u al li e as well as he inc eased
compe i ion wi hin he media.
C i ically and i onically-minded au ho s wi h a nega i e and especially hype bolic
e alua ion o opical li e a ai s, wi y and ingenuous pa ody as well as b a e
des uc ion o he old y o a ac he add essee and o g ip his/he a en ion
by any means possible.
KEYWORDS: ec ea ed ph aseology,
syn ac ic des uc i e igu es,
accumula ion, hype ba on, pa cella ion, pa en hesis.
ReGina KoženiausKienė
Vilniaus uni e si e o Filologijos akul e as
uni e si e o g. 5, LT-01513 Vilnius
[email p o ec ed]