39Te minologia | 2015 | 22
Alguns aspec os da sinonimia de e mos
ASTA MITKEVIČIENĖ
Ins i u o das línguas Lie u ių
ESMINIAI VOZŽIAI: sinónimos de e mos, e minos sinonimija, leksiniai sinonimai, g ama iniai
sinonimai, aspek iniai sinonimai, mo y acinis požymis, sinoniminių e minų a pažinimas,
hipe onimai, hiponimai
A ques ão da sinonimia de e mos na e minologia é pa icula men e
impo an e an o à sua eo ia, quan o e minos manequeba. Te mi ą
ak ualus, nologijoje sinonimiais e mos e e minos sinonimia i i ne ka jis
Lie u ių. são discu idas causas de sinónimos e a aliação da sinonimização de
e mos (Keinys 2005 [1974], 1980; Kaulakienė 1994; Gai enis 2002 e k .), da ybiniai
sinonimai e minologijoje (Keinys [1966]), nag inė a lie u iškų i
a p au inių e minų sinonimija e minog a ijoje (Klima ičius 1975),
esumég a sinonimijos speci ika e minologijoje (Zemle ičiū ė 2001) e k .
Também em á ios aspec os (p incipalmen e o igem, sanda os, no midades)
in es igada sinonimia de e mos de á eas sepa adas: sinonimia de
melio ações (Keinys Lab 2005 [1974]), compu ações (Aukso iū ė 1997;
Kaulakienė 2000; Šilob i ai ė 2010), ísica e écnica (Kaulakienė 1994;
Gai eny ė 2000), oné ica (Kazlauskai ė 2000), onologia (Zemle ičiū ė 2001),
di ei o (Umb asas 2004), iloso ia (Mikelionien 2004), cons ução (S unėžinas
2005, 2010), a qui e u a (Ki kauskienė 2005), eligião (Rimku ė 2007),
ma emá icas (k ili ė 2007), es a ís ica (S anke iė 2012), sinonimia de
pala as (Va išė 2014), ambém sinonimia em la im (K ašiai 2014). Em ge al,
mui as ezes e em ou os a igos, nos quais se a a a e minija de alguma
á ea ou de alguma on e, mais amplamen e ou mais es i amen e
abo da-se e sinonimia de e mos1.
1 Em alguns abalhos e minologos di e en es co espondências do mesmo e mo de língua es angei a,
pa es das quais são sinônimos, chamam ne e minologizuo u pala a com di e ença (ž . Umb asas 2004, 2010; Šilob i ai ė 2010).
4 0 As a Mi ke ičienė | Kaiku ie e minųsinonimijosaspek ai
Nes e a igo b e emen e e êem-se sinonimínicos concei os de e mos e
limi es de sinonimia de e mos, discussem-se sis emínicos ipos de
sinonimínicos e mos, dis inguidos segundo a es u u a de e mos, ní eis
de linguagem e e minos šaknį, ambém e êem-se algumas di iculdumai de
econhecimen o de sinónimos no ex o. Aqui não p e ende-se ab ange e de
odos os aspec os da sinonimia de e mos, analisam-se alguns assun os
des e elacionamen o seman ino, que nas e minologias li uanas menos
in es igada ou de odo não in es igada. Asse ções nes e a igo ilus am-se
de e mos de ciências humani á ias (kalbo y os, li e a u a ciência,
muzikologias, dailės, a qui e u as, es é ica e k .) exemplos2. Sinonimai em
elação no miškumo nes e a igo não apap a iam, embo a e minos
sinonimija seja e no minimo causa, e deca inys. Faz-se p essupos o, que
não a aliando sinonimá ios e mos de aco do com isso, que é melho , al ez
pudesse a opela quan o di e en e do que a habi ual sinonimia de e mos. Sinonim SUPRATIMAS iR SinonimMiJOS APiMTiS
TERMINOLOGIOJO
Sinonimai e minologijā en endam-se desiguodai. Uns conside am
sinónimos só os e mos da mesma signi icação, ou os e e mos de
signi icado semelhan e. Co esponden emen e são dis inguidos
sinónimos e quazisinonimai3, absolu ieji e pa iniai sinónimos.
Keblus sinónimos e elação de a ian es. Segundo Ri os Miliūnai ė, o mais
impo an e aço de sinónimos a semân ica comum das unidades
linguís icas que possuem di e en e aišką bemaž não as dis ingue de
amplamen e en endidas a ias (Miliūnai ė 2009: 181). Te minu a ian es
e minologijoje chamam a iados assun os: e nedidelės e minų ski ybės
(pa yčiais, ašybos), e, po exemplo, bend ašakniai sinonimai, longosios e
umposios e minų o mas ( o mais sob e e minų a ian ų samp a ą,
e 2004 Mi ke ičienė). Te minų sinonimija e minologijoje in e p e ama
como a ija imas (Татаринов 2006: 173), a ian es conside am pa e
sinonimijas ou sinonimas e a ian es abo damam como nesusiję unidades.
Fundamen ais aços de sinónimos 1) a mesma (ou mui o a ima) signi icado, 2) di e en e aiška
e minologijoje em não só e mos. A mesma ciência 2 Den o dos dicioná ios de ciências humani á ias
adiciona desses ciências ex os usados de ou os domínios e minos (pa yପରି, dailės dicionê pode
encon a polig a ias e minų). De ais e mos no a igo ambém não insepa a-se, pois ígidos limi es
en e isolados e mos das ciências não há. 3Quazisinonimen os in ensões são quase apaxas e eles podem
um do ou o subs i ui em alguns con ex os
(iSO 704: 25).
4 1Te minology | 2015 | 22 Um concei o pode se in oduzida não só a dois ou
mais e mos, mas ambém a um e mo e seu de inição, nusakym, aiškinim,
ou a língua a i ikmeniu, san umpa e e c. Na e minologia às ezes a é é
a ibuída de inicinė sinonimija. Assim chamado e mo e sua de inição
elação (ž . Головин, Кобрин 1987: 5758, plg. Nissilä, Nuopponen 2011: 254). Em
alguns abalhos de e minologia ala-se sob e in e calinbiná sinonimiją
sinonimais conside am a mesma noção in oduzi an es di e en es linguas
unidades de linguagem (Ge s enko n 1993: 2930), que nos e minologias
li uãos habi ualmen e conside am co espondmenimis. Ma ija Te esa
Kab ė menciona ais casos de sinonimia mui o amplamen e pe cebidas,
di e sas línguas e não só unidades de linguagem ab angen es: 1) designa o e
sua de inição elação, 2) designa o e da mesma noção ilus ação elação, 3)
co espondem em di e en es línguas elação, 4) designa os pe encen es
a di e en es es ilos uncion á ios elação, 5) al e na i as da mesma
linguagem designa os elação (Cab é 1999: […] 109). Tudo isso indica que a
sinonimia pode se mui o amplamen e pe cebida.
SiNONiMiNi TeRMiN TIPAi
S uk ū as (sanda os) em elação as linhas de e mos sinonimá ios
cons i uem: 1) única-jeodžiai, 2) sudė iniai ou 3) di e en e núme o de
dėmenų u in ys e mos ( ienažodžiai e sudė iniai, d ižodžiai e ižodžiai e miniai e k .).
Po exemplo:
1) le onas, c užažiedis į i šų smailėjan i k yžmai sudė ų es ilizados olhas ou
žiedų pa adalo deko a i ė a chi ek ū os de alė (A chŽ); conec i ai, in e iksa,
in e dėlia mo emų jungiamieji elemen ai (LKe); memuá ios, memó ias c iação
que con a sob e acon ecimen os dos quais pa icipan e ou es emunho oi o
p óp io au o (LeM); obe ão, e ônis qualque pa e dedamo de um ono
compos o (di idis onis) cuja equência é maio do que a equência do ono
p incipal (Muze iii); da língua mediu į (LKe); pe a a, a i a a pynučių o elė
pala alizacija,minkš inimas„p iebalsių a imas, papildomai pakelian
ou g o elės bažnyčios (al o iui, Nuk yžiuo ajam) ou camba io po ções
sepa adas do es usio espaço (A chŽ); plek as, b auk ukas, media o ius
plokš elė (ou žiedas) com smailėjančiu iškyšuliu, pela qual encaga am alguns
gnaibomųjų cho do onų (kanklių, ci os, mandolinos) s ings (Muze iii); p iešpilis,
papilys į i in a assen amen oê jun o piles. Nele mo a am soldados,
a esãos, me kles, ag indus ia (DailŽ);
4 As a Mi ke ičienė | Alguns aspec os da sinonimia dos e mos pumpu as, c abas
go hikinėje a chi ek ū oje deko a i i ė s ilizuo ų lapų a gėlių skulp ū inė
o ma kolonų kapi eliam e bazėms, a chi ol am, o š am, on onam, pinaklių
b iaunam o namš i, a impe gom i sus ip in i (A chŽ); e en, apêndice
eilė aščio me o i minis unidade, exa amen e ou ap oximadamen e se
epe eindo no inal da s o ou após cada s o (Li e Ž ii); cálculos, núme os
eiliados imp o izaciniai ex osi, c iados con abilizando e selencando
besi imuojanços com núme os pala as <...> (LeM); 2) po ipis de acção, modelo
de acção o malus ou seman ico ipo de acção a ian , su gido de ido a ipo
de acção pelo menos de um aço limi ado (nep ieš a aujancio ipo iden idade)
(LKe); animalinho mo i o, zoomo inis mo i o ealaus ou an ás ico animal (ou de
sua pa e) imagem (pgs., g i ão). Desde os mais an igos empos di undído
a qui e u as e dailês abalhos, a es de abalhos (DailŽ); hie a chicas
elações e hie a chicas elações (Jakai ienė 2010: 114, 124); pa alag e da onação,
pa alelas da onação dui mino i á ias e mino inas di ecção onação, endo em
comum losaeilį (Muze ii); pe pendikulia usis es ilo, s a meniškasis es ilo ėly oji
anglų go ika, susi o ma usi XiV a., les ėjusi XVi a. e alcança a XVii a.; mais longe
(ne 300 anos) i e ês es ilous (A chŽ); a ininis pažyminys, p edika inis
pažyminys pa e da ase, con endo d ilypius p ijungaamuosius lašius: com
a ininis e jun a com eiksniu ou suplemen iniu (LKe);
3) alkajinês linhas, alkajikas an ikinės linhas, cujos me inę sanda ą in en o o
poe a eolų Alkajas (ce ca 600 m. p . K .). Alkajinês ilei as pe encem a eolicas
ilei as (Li e Ž ii); a e, ou a ez en i onmen as ou in ai onmen as
daugiana ės espa inės composições, que, di e en emen e negu ins aliações,
ao espec ado é p opos o pe cebe sendo ambien e no meio (es e); inesy as,
in e no p esen eis subs i uyen e uma das qua o pos pozicinių lie u ių
kalbos ie ininko (loka y o o mų), sob e i ida e amplamen e usada em
comunhinha alboje pa a luga e empo de eikš i (LKe); c uziskieji edi ícios,
edi ícios do c uzminio plano k yžiaus plano k ikščionių š en o ės (DailŽ);
plokščiaspaudė, plokščioji spauda spaudos mé odo, aplicado na g a ikoje e
polig a ijoje. Os elemen os imp essá eis e espaços es ão em uma única
planície
(DailŽ).
4Te minologia | 2015 | 22
Assim e minologia, como e linguís ica es ilis ica (ž . Župe ka 2012),
ac uali mais do que um ní el linguís ico unidades de sinonimia. Segundo
ní eis de linguagem sinonimiais e mos se ia leksiniai sinonimai
( ienažodžiai sinoniminiai e minai, i. i. pala as) e sin aksiniai sinonimai
(sudė iniai sinoniminiai e minai, i. i. pala as junginiai) (ž . leksinių i
sin aksinių sinonimų apib ėž is KalbŽ). Na língua po uguesa ge almen e
dis inguem-se sis eminiai leksiniai sinonimai e g ama iniai sinonimai, os
úl imos di idem-se em mo ologicos e sin aksinos sinonimos (Pikčilingis
1969: 10; Župe ka 1983: 2930, 2012: 3031; KalbŽ; LKe). Dis ingue-se, embo a não
de odos minima e não de odos uni o memen e a ada, ou a espécie de
sinônimos da ybiniai sinonimai (Keinys 2005 [1966]: 258, Pikčilingis 1969: 45,
2010: 569530, Župe ka 1983: 29: 2012 3031; Vaskelienė 2000, 2013; Ž Te m 60;
Jakai ienė 2010: 1256; 12 Vaskelienė, Kučinskienė 2012 e c.), que Pikčilingis
chama de sinônimos leksinio-mo ológicos (Pikčilingis 1969: 45)4.
De aco do linguís ica li uânica dis inguidos ipos de sinónimos uma oodžiai
sinóniminiai e mininai são leksiniai ou da ybiniai sinonimai. Da ybinos
sinónimos podem se conside ados um sepa ado ipo de sinónimos ou leksinių
sinonimų po ipiu (Vaskelienė 2013: 208). Leksiniai sinónimos são, po exemplo,
a lanka, a e so dois ade imen os de li o de páginas imp udai (DailŽ),
nimas,nielas „me alo di binių puošybos echnika. Me ale (dažn. sidab e)
juodi aižomas desenhinys, cujo g io elhas p eenchem-se de p a a, a io,
ala o e bo acso sul ídos masės, p imenanças de co p oda ou g ana o emalį
(DailŽiniai), e da akai, po exemplo, a minimai, a min ys um dos í ulos da
poesia albumina, ly ikos, a ima pau os, mas ixas mo iniai (s e eo ipai,
mo yakai, símbolos e .); mui as ezes dedicacional, de o ma nãoudė inga,
incomplicado eiliação, sen imen os umpi eilė aščiai ou s o os, pelos quais
se p e ende exp essa a o acidade des ina a ui (LLe), emplo, š en o ė
pas a as, des inado a deidade ado a , ce imônias eligiosas ealiza (A chŽ)
e k .
Típico e e minologia ex emamen e impo an e caso de sinonimia de e mos leksinais in e nacionais e Li u iškų
e minų sinonimija5, po exemplo, nome pessoal, an oponimas ik inis nome de pessoa: Vy au as, Žyman ienė, 4
Da ybinių sinonimų noção esumiu Jolan a Vaskelienė (2000: 510). 5 Mui os desses exemplos de sinonimia podem se
encon ados no dicioná io ele ônico Skolin i e mininai e suas co espondências, acesso po in e ne :
h p://s a.lki.l /.
4 As a Mi ke ičienė | Alguns aspec os da sinonimia de e mos Vaižgan as (KalbŽ),
būd a dėjimas, adjek y acija pažyminiais einančių hemis ichas, puseilis eilu ės
žodžių a ėjimas p ie būd a džių klasės i i imas būd a džiais“ (LKe),
dalis iki medianos a ba po jos (Li e Ž ii) e k . Tokia sinonimija e minologijoje é
jus iisinama. Leksinių sinonimų eilu es e minijoje ambém o ma o e mo
in e nacional e hib idas, po exemplo, penkiakolonė, pen as ilas g eikų š en ykla
su pe ima kolonomis asade (A chŽ), o e mo in e nacional e o nona p au inis
skolinys, po exemplo, s o a, posma 1. eiluu a da língua me o i micos unidades
eilučių combinação, em que em des aca an o i mo p incípio (me a) como oda
linguagem me iškumo hie a quia e que se ca ac e iza in onaciniu uni icação e
comple i ude (Li e Ž ii), dois Li u iški e um in e nacional e mo, po exemplo,
abėcėlė, al abe o, le a pa icipou da le a de o igem, dispos as em ce a o dem
(KalbŽ), e ou os e mos (sinkai e minonimiais pla il não são negdenados nes e
a igo). As linhas de sinônimos podem cons i ui leksiniai e doybiniai sinônimos
( ienažodžiai e minai) jun os, po exemplo, de inição, de inição, de inicija
ex enuus desc iúção e bal, e le indo semas do núcleo do signi icado
e minológica e p esc e endo con eúdo do concei o, pelo qual a um ce o ní el de
abs acção e elam os ca ac e es essenciais, dis inguindo-a dos g e imes de
concei os (Te mŽ). na linha de sinónimos en a em linha e mos de di e en e
o igem in e nacional e minus (skolinys) e in e nacional de o igem shaknį e in is
hib idas (pasdy as já em língua li uânica), sob e dai ybinę sinonimiją kalbė i,
odos, não há mui o p opósi o, ais e mos e co esponde aos a ibu os dos
sinonimos ge manos6, se um e mo in e nacional é conside ado ediniu, plg.
synonyms, linguizmas, ge manizbė (i okie ybė) žodis a posakis, Žėdainas
ge manų a ans (KDŽ), Kaialba, scenis e k . Na e minologia bas an e con enien e e,
p o a elmen e, mais p eciso e ebinos sinônimos classi ica a leksinių sinonimų7.
sikos ni elmeniui.
Da yba y a okių sinonimų šal inis, ačiau kaip žodžiai jie p iklauso lek-
Sudė ebio com e mos compos os. Analisando linguis icamen e compos os e mos sinônimos, é p eciso e
em con a an o a do e mo p incipal dėmens, como em do secundá io dėmens elação com os
co esponden es do seu sinónimo dėmenims, 6 Da ybiniai sinonimas okią mesmo ic ício signi icado,
apačią ou semelhan e leksina signi icado e di e en es o man us de alância com join ašakniai da iniai
(Vaskelienė 2013: 207). 7 Olhando pa a os e mos no con ex o da no mamição, daybinė sinonimija, diz S asio
Keinio, em mui os casos yi a acilmen e e i ada e conside ada um a o não deusis o amen o da
e minologia (Keinys 2005 [1974]: 261).
4Te minologija | 2015 | 22 an o em odo e mo compos o elação de seu sinônimo. Sudė iniai e minai são
pala as conjuginiai, adinasi, pe encem a ou o ní elmeniu da língua do que uma pala aodžiai e minai. Na
alo ó ica Li uânica sin aksiniais sinonimas ge almen e são conside adas idên icas (ou quase idên icas)
leksá ias composição, mas di e en es g ama ónicas sanda os cons uções sin aksicas, endo p oximidade ou
semelhan e a signi icação (Pikčilingis 1969: 49; Župe ka 1983: 5455, 2012: 47; Valiuly ė 1998: 9). Nenoda leksinė
composição pe cebe-se como aquela pãčios ou aquela pačiõs šaknies sa a ankiškos leksemos (Valiuly ė 1998: 12).
Tokie sinonimai e minologijoje cons i ui uma das compos os de sinoniminių e minos espécies. Būding
compos os de sinonimiais e minos aiškos ipas compos os sinonimiais e mos, cujos la u inhos dėmenys são
exp essos daik a a džio kilmininku e p eesagos - būd a džiuinis. P anas Kniūkš a (1976: 123, 124) ais sinônimos
aiškos chamam miš iaisiais, amplamen e g ama iniais. Kazimie as Župe ka (1983: 5758, 2012: 50) os discu e a
sin aksinių pala as junginių sinonimų. Kêle exemplos de ais e mos: an oniminė pa e an onimų pa (e many ė
2008: 15), pak aščių a mės, pak aš inės a mės (ž . Ka delis 2014 e lá indicadas on es), i minis unidade, i mo
unidade pasika ojan i ku io no s p oceso a ka pa (Li e Ž ii)8, sinoniminis elação e sinonimijas elação
(Jakai ienė 2010: 121, 122), eqüência de pala as, eqünumos de pala as eqüência de cada uma, no qual
pala as são o ganizadas em ex o em kehlalb (L) (pl. eqünum ocabulá io, eqünumos de línguas)) k .9 Em
alguns abalhos de e minologia li uanas não só mono-syllabically e mos sinônimos, mas e compos os de
sinoniminių e minos sinonimia dėmenos se di idem em lexicinius e aybinius sinonimos (pa yみに, c . S unžinas
2005; Šilob i ai ė 2007 e k .)10. P incipalmen e compos os de e mos es imenim mui as ezes (ca os e
secundá ios es imenim) ai mono- e odžiai e mos, que podem e leksinių sinonimų, incluindo p oduybinius
(pa y प्रकारे, kalbo y a ling is ika → aikomoji kalbo y a aikomoji ling is ika, 8 Nem odas as de inições de
e mos nas on es são p ecisas, po ém a pa i das de inições des e a igo se abs inha.
9 Tais sinônimos em dicioná ios são colocados limi ados, po que são conside ados um sinal de não e miniação
nãousis o amen o, mas eles podem se encon ados em ex os cien í icos (ou no mesmo mesmo, ou um sinônimo
de um ex o, e ou o de ou o). 10 Reginas K ašy ės Mokomajame e minologijos žodynėlyje o e mo sinônimo da
e minologia de inição é a seguin e: um dos pa de á ias leksinių iene ų ien isinis e minas ou qualque que seja
do compos o de e mo, que enha em comum semą (Te mŽ, aqui e pos e io men e e in a meu. . A M.). Pode-se
en ende que os p óp ios e mos compos os não são sinônimos. Sinonimá ios dėmenos pode e e compos os
e mos, que eles mesmos em en e si não são sinônimos, po exemplo, linguo y os e mos e ospinis da inys e e og adinė da yba
(pin u as de Keinys 1999: 113).
4 As a Mi ke ičienė | Alguns aspec os da sinonimia de e mos adicional adicional
linguís ica (KalbŽ), de inição de inição de inição → ex ensi a de inição, ex ensi o
de inição, ex ensi a de inição; de inições nega i as, de inições nega i as,
de inições nega i as (Te mŽ)), ais e mos pode iam ambém se synonymos
compos os (o leks empo á ios) com sinónimos uni oces. Tais sinonimias não lem a
sin ác ica conexão. es emenim secundá ios de e mos sinonimados compos os ai
sinonimia adje i os ou ca ac e a diškieji pala as, sin axião de ligação ma cação
coincide de inama em ambos os casos, po exemplo, id o mul iaslooksnis, id o
s oksniuo asis dois ou á ios camelos de id os (Žilbu ė), sie inis (ou) kamienas
oks kamienas, que di e e do sa a anki (kaiwo) pelo que um mesmo da pala a (Dai
kai ybos) kamien nes always (como kamienas p imis) ai jun o com o p ies, Kai
a againu (U 2009: 144) e e c. Dalį desses sinonimá ios bend ašaknių būd a džių, po
exemplo, p eesagos -inis e p eesagos -iškas būd a džius, P. Kniūkš a 123, plg.
Vaskelienė, Kučinskienė 2012: 155156). J. Pikčilingis (1969: 50) sinónimicamen e
a ojamão a ibu inį ca ac e a dį e pa icipį a ibui à sin aksinių sinonimų,
embo a pa ece y ų, que desses sinonimų ski eikumaiiau mo ologiniai nei
laiko da ybiniais a ba plačiau – g ama iniais sinonimais (Kniūkš a 1976:
sin aksiniai. Ele mesmo a dis inção de sinônimos mo ologicos e sin aksicos
conside a mo i oui apenas uma ques ão de abo dagem: a sinônimos g ama icais
chamamos mo ologicos, ou sin aksiniais, isso em mui os casos depende do que, de
quem os olimis mo ólogo ou sin aksininko em eles olha mos (Pikčilingis 1969: 50).
Di e en es sanda os g ama icais compos os e mos sinonimiais pode e
nebend ašaknių sinoniminių dėmenų, po exemplo: di e enciaciniai požymiai,
dis in iamieji požymiai lingbinės ypa ybės, k e ými elemen ai de ce as classes
di e em ieni od d ugih (KeL), kai ybos kamienas, leksinis kamienas kai ų
kamiengalis, cujo o mas dependem deles kai ybos ipas (KeL; plg. leksžodžius
sinonimus kai yba, leksija), poli ika, lexi na poli ika žalbis , sis ema de poli icos,
linguís icos meios aplicados à língua e ao seu a (KV) e e c. Comė inhos sinonimiais
e mos podem não e nenhum único coinciden ício dėmens, po an o ais e mos
ligando sinonimija ambém é não de um ipo, po exemplo: desc ip i é lingu is ica,
desc i i a linguo y a ame icanas es u u inês linguo y os di eção (zinei o
ep esen an e Leona d Blum ildas (Leona d Bloom ield), mé odo de análise de
dis ibuição p ocu ou odo-comple amen e desc e e a linguagem
4Te minologia | 2015 | 22 o maliucios elemen os segundo sua es u u a in e na
(FonolŽ) (šie e mininai em e mais sinonimos: desc ip i ė kalbo y a,
desk ip y izmas, desc i omoji kalbo y a (KalbŽ)), li e a u a sąjūdis o ganizao a
g upo de esc i o es (jos memb os sieja bend i es e iniai, ideologiniai p incipai
(LeM) e mo imen os li e á ios (Aud a i e žimasis k , LeM) e a igo. Na
linguo y oje Li u ias é habi ual ala sob e um ní el de língua sinónimos11,
exce o algumas exceções, po exemplo, dū inius ou edinius e lhes sinonimiškus
pala as conjun os. Te minologijoje, como mencionada, encon a-se com
monožodžio e compos oino e mo, d ižodžio e ižodžio e mo e pan. sinonimija.
T adicionalmen e ais e mos sinônimos são chamados umpaisiais e ilgaisiais
e minų a ian esis (ž . Keinys 1980: 101, 103). Po ou o lado, obse ou-se que e
leksinių sinonimų in es iga ojai ala sob e a pala a e conjunção de pala as
sinonimiją, po exemplo, e alda Jakai ienė leksikologijos ado ėlyi o nece
compos os sinonimijos de bane io kaičioji eklama, eklaminis plaka is, eklaminė
juos a, eklaminė užsklanda (Jakai ienė 2010: 124). Es es exemplos ambém são
e mininai.
Talos di e en e sanda os e mos como medu iniai amžiai medu amžiai isuomenės aidos pe iodos, indoining po
ano ės. Ab ange l-pį desde o colapso do impé io Romano (476) a é 15 a. pab.16 a. inícios (VLe XXV), socioling is ica
social lingu is ica kalbo y os shaka, in es igan i elações de línguas e sociedade, uncionamen o de línguas
dependom de condições de ida da sociedade, elações de línguas e cul u a, biling ismo p oblemas (LKe) e k .
podem se conside ados mis ia de sinônimos. J. Pikčilingis (1969: 73) ais pala as aiškos e combinações de
pala as chamam mo ologicamen e-sin aksiniais, ou mis iaisiais, sinonimais (pago ele sinoniminis elação liga a
o ma mo ológica e sin aksinha cons ução ou compoção). K. Župe ka (2012: 40) edinos ou dū inos e lhes a imos
ou apaças combinações de pala as de signi icações discu e jun amen e com doybiniais sinonimais, mas chama
amplnės signi icações e mo konku en ai. Tal o ma e mos na e minologia são a ibuídos a sin aksinių
sinonimų (ž . Te mŽ 61) ou, po exemplo, conside ados a ian es, e não sinonimais (ž . Kaulakienė 1994: 52). Como
ê-se de esumo, sinonimia de e mos é mui o a iadas na u eza, em uma sinonímes ileu ê (ypač na ilgesnę)
en a ou pode en a á ias espécies de sinônimos (plg. e mą desc ip ip y inė ling is ika e seu sinônimos).
Siekian 11 Enciclopedia da língua Li uânica a de inição sinonimija do e mo é a seguin e: lygia eikšmiškumo
elação en e duas ou mais do mesmo ní el de unidades linguís icas (LKe 488).
5 As a Mi ke ičienė | Alguns aspec os da sinonimia de e mos ou uso de e mo
compos o em ez de um e mo compos o con endo mais dėmenas, com o qual é
elacionado hie a chiniais elações22, po exemplo, em ez de liaudinė specialioji
leksika esc e e-se specialioji leksika: Mūsų sika liaudinė specialioji lekdi b
p incipalmen e elacionado com e as e o ícios. <...> Po ou o lado,
especialis as de á ios amos cien í icos, que abalham o abalho de manejo
de e mos de sua á ea, mui as ezes al a p ecislesnês in o mações sob e
Li u išką speci aliąj ą leks iką (Gai enis 2002: 5152), luga j e minų e imas
iesiog e imas: Daug especialis as de á ias á eas mui as ezes is pe cep a e
mesmo e minų e imą. e as im mui as ezes é pe cebido como eiškinys
e minų sanda os a mo y acijos kopija imas“ (Gai enis 2002: 85). Toks
ambém chamado eks ine sinonimija (Гринев 1993: 112). há casos mais complexos
e não desses cla os e mos de uso, po exemplo, no luga do e mo ancūzų
eminis inė k i ika usa-se ancūziškasis eminizmas: Labiausiai įsigalėjęs é a
di isão emininas c i icas em duas di eções p incipais inglês-ame icãs e
ancūzų. <...> Ou o abalho de c í ica ame icana, ancūziškasis eminizmas
e a mais abe amen e eó ico, que omou idéias undamen ais dos
pos s uk ū is as (XXLT 2006: 175). São es es e mos, como e os e mos
eminina c í ica e emininizmo, ligam sinónimos, ou hie a chico elação?
Quais compos os dos e mos linguo y os comumis pala a e comumis nome
elaçãois? Te mina pala a e nome não são sinônimos, po ém pala as
gené icas e nomes gené icos em enciclopedia de línguas Lie u ių es ão lis ados
como sinônimos (jų a p au inis sinonimas apelia y ai). Po ou o lado, o
mesmo e mo pode e mais de uma signi icação, das quais uma pode se mais
ampla e ab ange ou a. Po exemplo, a enciclopédia de música ap esen am
duas e mo onas signi icados: 1. Ou ip oninis som. 2. Tônino pa e componen e
do som (dalinis onas: p incipal on, ha monica, obe ona) (Muze iii). Hencei,
ex o e minus onas e oninis som pode ei i ou sinoniminis, ou do odo e da
pa e (pa oniminis) elação. Em ambos os casos isso se ia sis emá icos, e não
con ex uais elações. Nos ex os exis e pe i azias. Es as são desc i omieji
e mos dos nusakyme (apie pe i azes ž . Pikčilingis 1975: 231233, 2010: 151156;
Župe ka 1983: 3536, 2012: 36; KalbŽ; LKe), os quais dos sis eminių sinonimos não é
semp e possí el sepa a p ecisamen e. Pe i azes na cien í ica, ciência
popula amão na li e a u a explicados ao lei o não semp e cla os e
comp eendidos 22 Plačiau c . Gai enis 2002: 43, 2014: 2829, 196.
5Te minologia | 2015 | 22 e mos, logís icas pe i azês são de mui as pala as
de in e p e ações em dicioná ios como sinônimos con ex uais, no ex o pode
(Pikčilingis 1975: 231). Pasak V. Skujinios, ap ašomuosius pasakymus,
usa ao in és de habi uais e minos
(Skujinia 1983: 26).
Po exemplo, eu onijas pe i azê é da língua sonsos da na (LKe), da língua soambesio
da na (Li e Ž ii), an onimų pe i azė con aingas signi icações pala as (KalbŽ; LKe) e k .
Algumas pe i azês podem se pe cebidas e como e mos. Po exemplo, Angelė
Kaulakienė (2009: 131), analisando aidá da e minologia da ísica li uãs, mini umažodžių
e minų i ap ašomųjų pa adinimų, pelos quais o am į a dijamas espec i as á eas da
ciência, sinonimiją. Na a ual linguagem da ciência isso co esponde ia ao e mo
e minologia e pe i azés e minos ciência, e mo mo ologia e pe i azés pala a
o mas ciência elaçãois (plg. e minologija e minų mokslas (KalbŽ), mo ologija ai
pala a o mų mokslas, ab angendo an o o mų da ybą, quan o kai ybą (Palionis 1999:
37)), cujos sis eminiais sinónimos ninguém p o a elmen e conside a, embo a a um ce o
pe íodo de desen ol imen o dos e miniais eles pudessem se pe cebidos como
sis eminiai. No en an o, pu amen e sis êmicos sinônimos a é ago a são li e a u ologija
e li e a u a ciência (plg. li e a u aū ologija, li e a u a ciência mokslas, i ian is g ož.
li - os composições, esc i o es ob a, li - os is . p ocesso, suas condições e
dėsningumus, li . acon ecimen os de ida, li - os unciona imen o sociedade (VLe Xiii)).
Assim pe i azês em ex os cien í icos pode se e con ex ais e mos de sinônimos, e
sis emá icos sinônimos, e minimalios de ini ys.
Te minais podem se in oduzidos ou al ez in oduzidos o mesmo concei o (isso
não semp e é ób io de ex os), mas seu mo y acinis sinal di e e, po exemplo,
igu a de linguagem, s iliaus igu a e e o inė igu a. Quando ais sinônimos são
ap esen ados em diccioná ios como i ulação e mos, po causa de suas
sinonimidades, ma y , neabejojama.
Teks uose konku uoja ilgosios i umposios e minų o mos. Pa-
y okiu, ao Kalbo y os e minų žodyną e Lie u ių kalbos enciklopediją inse ido
e mo giminė (daik a a džio, būd a džio, skai a džio, į a džio, daly io
mo ologinė ka ego ija, dis inguida de aco do com pala as de inação, iš eikš ą
galūnėmis (LKe)). Jono Palionio guiêlyie Kalbos mokslo p admenys um posky is
nomeado giminės ka ego ija. Daqui em dian e ex o usado g ama inė giminės
ka ego ija, giminės ka ego ija, giminė, plg. : G ama inė giminės ka ego ija ija
ge almen e em unidos ou de ou a o ma indicado es, ou a
5 6 As a Mi ke ičienė | Alguns aspec os da sinonimia de e mos alando, ela
pode se sepa ada da o ma. <...> Nelas línguas em que g iminas ca ego ia
ija eiškiama se içosas pala as, mui as ezes apascua e mis ios des a
ca ego ia aiškos casos, i. i. quando g iminė s indicikliu ai se içoinis pala a
(dazo men e a ikelis) jun a com suple y ine šaknimi ou se içoinis pala a
jun a com a iksu (Palionis 1999: 13213 Kalbo y e minosijoje hei a e o
he same signi icances. São aqueles e mos sinônimos sis emá icos, ou só
con ex ais?23 e. Jakai ienė no manual da lexicologia usa uma pala ažius
e minus sinonimija, sinonimiškumas e compos os e minus sinonimiais
elações, sinonimiais elações: Aescla e suas di e enças, es abelece
c i é ios de p oximidade de signi icância de sinônimos é di ícil po que im ij
os p oblemá icos elacionados es eudizados com odas as elações
sis emá icas, a p oblemá ica de sinonimia e as elações c uzes se c uza
com ou os p oblemas no capí ulo an e io . […]...> Em alguns abalhos de
línguas pesquisado as ele é conside ado a é o mais impo an e sinon im
iškumo c i é io […]...>. especialmen e equen emen e sinonimamen e yšia
se consquis o en e isoladas pala as e cons o iųjų conjuninių (Jakai ienė
2010: 120123). Vienajodžiai e co esponden es compos os e mos p óximos
aos sinônimos aspek á ios, aos sinônimos con ex uais, pe encem a
ski ingas classi icações. Palis lis ados ex os e mos de a osens casos
pode se chamado de e minos a ija im em sen ido amploia, e minos
a osens a ija imu (apie a ias e seus concep o de alhadamen e s .
Miliūnai ė 2009). Pa anku e minologijoje a o i K. Župe kos em li a ians
kalbo y ą į es ą konku en o koncep uką, que ab angesse e es eu ai
en endidos a ian es, e sis eminius sinonimos, e ou os ex e
konku uojančius e minologinius kalbos iene us.
iŠVADOS
1. Sinonimos no que diz espei o à e minologia é desiguoda. A sinonimia às
ezes é en endida mui o amplamen e, ab angendo não só a mesma noção a
in oduzi em di e en es e mos de uma língua, mas ambém o e mo e
sua de inição, e mo e suas equi alências em ou as línguas e k . 2.
Te minologicamen e a sinonimia não é só um ní el de linguagem.
T adicional li uânico sinônimos em alo y e di e gência em léxicos e
g ama ícios sinônimos ab ange não odos os ipos de sinonimijas de
e mos. 23 Também pode conside a -se se é igual a sua e miniškumas.
5Te minologia | 2015 | 22
3. Impo bi e pa anki oposicia e minologijoje bend ašakniai e
nebend ašakniai sinonimai. especial de sinónimos g upo e minologijoje
aspek iniai sinónimos, ambém os longieji e cu ieji e minų a ian es.
4. A de e minação do ipo de e mos sinônimos é uma impo an e e apa de
pesquisa de sinônimos. Po exemplo, não pa ece sensa o po o igem je i
g ama ícios, ambém ou os comm ašaknius sinónimos ou aspek inius sinónimos.
5. Nos ex os acadêmicos exis e de á ios con ex uais e mos de sinónimos
ex ensnês signi icância e minų, a ojamų ie oj siau esnės signi icância
e minų, pe i azių, longųjų e cu ųjų e minų o mų e k . Em ais
peculia idades do usosen de e mos ex á ias é necessá io e em con a
selecionando e mos sinônimos an o po mé odos adicionais, quan o po meios au omá icos.
6. In es igando e minos sinonimiją mé odos linguís icos, é impo an e
ap isiona , o que é conside ado sinônimo, e o que de ou o e mo
conco en e. É necessá io a ibui sis emá icos e con ex uais sinônimos,
po ém pa a isso p ecisa bem domina o sis ema de e mos da á ea es udada.
LITERATŪRA E ŠALTINIAI24
A ch Ki kauskienė L., Ki kauskas N. Anglųlie u ių kalbų aiškinamasis a chi ek ū os žodynas, Vilnius:
Technika, 2004.
Aukso iū ė A. 1997: Alguns casos de sinonimia nos mais ecen es dicioná ios de e mos da compu ado ia.
Te minologia e p esen eis. Ob as de Ciência, Kaunas: Technologija, 1519. Cab é M. T. 1999: Te minology. Theo y,
Me hods and Applica ions, Ams e dam Philadelphia: John Benjamins /
Publishing Company.
DailŽ Dailė diccioná io. A s. ed. J. Mule ičiū ė, Vilnius: VDA edi o a, 1999. Dubuc R., Lau is on A. 1997: Te ms and
Con ex s. Handbook o Te minology Managemen 1. Basic Aspec s o Te minology Managemen . Compiled by S. e.
G. Budin, W igh Ams e dam Philadelphia: John Benjamins Publishing Company, 8087. e many ė i. 2008: An onimija e
an onimai, Vilnius: Li u ians kalbos ins i u as. es e Enciclopedia Es e ikos. Sud. J. Mu eika, Vilnius: Mokslo e
enciklopedijas cen o de publicação, 2010. FonolŽ Bakšienė R. Te mai da Fonologia. Zodynėlis e mokomosios
a e as, Vilnius: edukologija, 2011. Gai enis K. 2002: Lie u ių e minologija: eo ijos i a kybos me menys,
Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u o leidykla.
Gai enis K. 2014: Rink iniai aš ai. Sud. J. Gai eny ė-Bu le , Vilnius: Ins i u o da língua Li uânia. Gai eny ė J.
2000: Casos de sinonimia de e mos de ísica Sudė inių e mos em diccioná ios de e mos. Ling os cul u a 73,
62–67.
Ge s enko n A. 1993: Synonymy and Homonymy. TKE93: Te minology and Knowledge Enginee ing. ed. Klaus-Di k
Schmi z, F ank u M.: índice Ve lag, 2433. GTT de Bessé B., Nkwen i-Azeh B., Sage J. C. Glossa y o Te ms
Used in Te minology. Te minology 4(1), 1997, 117156. P ieiga po in e ne :
h ps://benjamins.com/#ca alog/jou nals e m.4.1.08bes/ ull ex . Guda ičius A. 2007: G e inamoji seman ika,
Šiauliai: Šiaulių uni e si e o leidykla. iSO 704:2000(e) Te minology wo k P inciples and me hods. Jakai ienė e. 2010:
Leksikologija, Vilnius: Vilniaus uni e si á ia publikla. KalbŽ Gai enis K., Keinys S . Kalbo y os e minų žodynas,
Kaunas: Š iesa, 1990. 24 Nemažai publicações usa e como on es de a igo, e como eó ica li e a u a.
5 8 As a Mi ke ičienė | Alguns aspec os da sinonimija de e mos Ka delis V. 2014: Lie u ių kalbos salos:
p obleminiai aspek ai. Li uânia língua 8. P ieiga po in e ne :
h p://www.lie u iukalba.l /index.phplie u iu-kalba/issue/ iew/121. Kaulakienė A. 1994: A aliação da sinonimia de
e mos de ísica e écnica. Ques ões lingüo y as Li uãs 31.
Ques ões de no malização de línguas, 5155.
Kaulakienė A. 2000: Kompuu e ijos e minijos sinonimija: yda a bū inybė. Te minologia 6, 2328. Kaulakienė A. 2009:
Lie u ių izikos e minijos aida, Vilnius: Technika. Kazlauskai ė G. 2000: Lie u iškų i a p au inių one ikos
e minų sinonimija. Te minologia 7, 2531. Keinys S . 1980: Te minologijos abėcėlė, Vilnius: Mokslas. Keinys S . 1999:
Bend inės lie u ių kalbos žodžių da yba, Šiauliai: Šiaulių uni e si e o leidykla. Keinys S . 2005: Daba inė lie u ių
e minologija, Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u o leidykla. Ki kauskienė L. 2005: A chi ek ū os e minų sinonimija.
T abalhos de con ocação da Li uânia ka alikų mokslo akademijos 19, 211219.
Klima ičius J. 1975: Sinonimia de e mos in e nacionais e Li u iškų e minijoje. ques ões lingüo y as Li uãs 16.
Te minologia Lie u ių, 91123. Kniūkš a P. 1976: P iesagos -inis būd a džiai. Da yba, signi icações, g ama iniai
sinonimai, Vilnius: Mokslas. K ašy ė R. 2000: Sinonimai la ians idiomas e minos diccioná ios. Te minologia 7, 7687.
Labanauskienė S. 2014: Mykolo Miežinio Lie u iszkai-la iszkai-lenkiszkai- usiszko ódyno lie u iški e la iški
sinoniminia e a ian iniai nomes de plan as. Te minologia 21, 143159. LeM Li e a ū as enciklopedija mokyklai. Sud.
L. Mačianskai ė, D. Mi ai ė, D. Pociū ė-Abuke ičienė, D. Sa kausky ė, Vilnius: Li huanian li e a u as e nau osakos
ins i u o, 2011. Li e Ž ii Glossá io de e minos Li e a u ais 2. Eilėda a. Sud. J. Gi dzijauskas, Vilnius: Bal os
lankos, 1998. LKe Enciclopedia da língua Li uânica. Sud. K. Mo kūnas, Vilnius: Mokslo i enciklopedijų leidybos
ins i u as, LLe Lie u ių li e a ū os enciklopedija. Red. V. Kubilius, V. Rakauskas, V. Vanagas, Vilnius: Lie u ių
li e a ū os i au osakos ins i u o, 2001.
2008.
Mikelionienė J. 2004: Daba inės lie u ių iloso ijos sinonimų i da ybos p iemonių į ai o ė. P oblemas de
e minologia his ó ia e p esen e. A s. ed. S . Keinys, Vilnius: Ins i u o Li uânico de Língua edi ó ia, 271275.
Miliūnai ė R. 2009: Daba inės lie u ių kalbos a osenos a ian es, Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as.
Mi ke ičienė A. 2004: V. Dubo uni e so á ias li e a u a guiaėlio e minos a ian es. Te minologia 11, Muze ii
119–144.
Musikos enciklopedija 2, Vilnius: Li huanian muzikos akademija, Mokslo i enciklopedijų leidybos ins i u as, 2003.
iii Muzeikos enciklopedija 3, Vilnius: Li huanian muzikos i ea o akademija, Mokslo i enciklopedijų
leidybos ins i u as, 2007.
Nissilä N., Nuopponen A. 2011: Polysemy o Synonymy - Concep Analysis o he Concep o Synonymy. The 18 h
Eu open Symposium on Language o Special Pu poses: P oceedings. ed. L. Aleksee a, Pe m:
Pe m S a e Uni e si y, 249261.
Palionis J. 1999: Galbos mokslo p admenys, Vilnius: Jand ija. Pea son J. 1998: Te ms in Con ex , Ams e dam
Philadelphia: John Benjamins Publishing Company. / Es e é um dos li os mais endidos do mundo. Pikčilingis J.
1969: Leksinė i g ama inė sinonimika, Kaunas: Š iesa. Pikčilingis J. 1975: Li u ians kalbos s ilis ika 2, Vilnius:
Mokslas. Pikčilingis J. 2010: S ilis ikos da bų ink inė. Sud. R. Koženiauskienė, A. Pečeliūnienė, M. T e ijonas,
Vilnius: Mokslo e enciklopedijas cen o de publicação. Rimku ė A. 2007: Alguns casos sinonimís icos de e minos
de eligião a osenos em ca equismos (XVi a. e XiX a. galasXX a. início). Te minologia 14, 135145. Sage J. C. 1990:
A P ac ical Cou se in Te minology P ocessing, Ams e dam Philadelphia: John Benjamins /
Publishing Company.
Bo in i e mos e suas co espondências. Vy . ed. A. Aukso iū ė, Vilnius: Li u ians kalbos ins i u as,
2014. h p://s a.lki.l /.
Skujina V. 1993: Some Aspec s o he Speci ic Cha ac e o he Seman ic Le el in Te minology. TKE93: Te minology and
Knowledge Enginee ing. ed. Klaus-Di k Schmi z, F ank u M.: índice Ve lag, 5055. Skujinia V. 1983: Te minas con ex o.
Cul u a de línguas 44, 1926. S anke ičienė S. 2012: Va ian inė i sinoniminė lie u ių i okiečių kalbų elek os a ikos
e minų aiška. Šilob i ai ė D. 2010: e minologia de ocynėlių de in o má ica e compu ado es. Te minologija 17,
Lingbų s udijos 21, 2127.
59Te minologia | 2015 | 22
S unžinas R. 2005: Sinonimia da e minologia de Cons ução. Te minologia 12, 726. S unžinas R. 2010:
Gy enamojo namo e das p incipais suas pa es liaudies e minijos sinonimija. Te minologia 17, 130142.
SŽ Lybe is A. Sinonimų žodynas, Vilnius: Li u ians kalbos ins i u o leidykla, 2002. Šilob i ai ė D. 2007:
Vienažodžių ma ema ikos e minų sinonimija ma ema ikos ado ėliuose. Te minologia 14, 146158.
Temme man R. 2000: Towa ds New Ways o Te minology Desc ip ion: he Sociocogni i e App oach, Ams e dam
68–78.
Philadelphia: John Benjamins Publishing Company. / Temme man R. 2000: Towa ds New Ways o Te minology Desc ip ion:
he Sociocogni i e App oach, Ams e dam Philadelphia: John Benjamins Publishing Company. Te m K ašy ė R. Mokomasis
e minologijos žodynėlis, Šiauliai: Šiaulių uni e si e o leidykla, 2005. Umb asas A. 2002: Li uânia na República (19181940)
ac uando Baudžiamojo s a u o e imų eisės e minijos ski ybės. Te minologia 9, 7894.
Umb asas A. 2004: Bend ašakniai d ižodžių eisės e minų sinonimai i a ian es 19181940 m. Códigos
Li uanos. Te minologia 11, 100118.
Umb asas A. 2010: Lie u ių eisės e minija 19181940 me ais. Pag indinių kodeksų e minai, Vilnius: Lie u ių kalbos
ins i u as.
U bu is V. 2009: Pala as da ybos eo ia, Vilnius: Mokslo e encyclopedijų leidybos ins i u as. Valiuly ė e. 1998:
Daba inės lie u ių kalbos sin aksiniai sinonimai. Luga , ho a e azão aiška, Vilnius:
Mosclo e enciclopedijas ins i u o de publicação.
Vaskelienė J. 2000: Da ybiniai sinonimai, Šiauliai: K. J. Vasiliausko įm. Vaskelienė J. 2013: Da ybinių sinonimų,
da ybinių a ian ų i pa onimų panašumai bei ski umai. O homem e a pala a. Didac inė ling is ika 15(1),
206214. Vaskelienė J., Kučinskienė R. 2012: Daba inės lie u ių kalbos būd a džių da ybiniai sinonimai.
Homem e pala a. Didak inė ling is ika 14(1), 153161. VLe Xi Visuo inė lie u ių enciklopedija 11, Vilnius:
Mokslo i enciklopedijų leidybos ins i u as, 2007. VLe Xiii Visuo inė lie u ių enciklopedija 13, Vilnius:
Mokslo i enciklopedijų leidybos ins i u as, 2008. VLe XV Visuo inė lie u ių enciklopedija 15, Vilnius:
Mokslo i enciklopedijų leidybos ins i u as, 2009. VLe XXV Visuo inė lie u ių enciklopedija 25, Vilnius:
Mokslo i enciklopedijų leidybos cen as, 2014. Zemle ičiū ė P. 2001: Sinoniminiai Enciclopedia de
Medicina e mos. Te minologia 8, 3449. Župe ka K. 1983: Li u ians kalbos s ilis ika, Vilnius: Mokslas.
Župe ka K. 2012: S ilis ika. iii emendas. e pap. publ., Šiauliai: VšĮ Šiaulių uni e si e o leidykla. XXLT 2006:
Teo ias li e á ias do século XX. Sud. A. Ju gu ienė, Vilnius: VPU edi ó ia.
Головин Б. Н., Кобрин Р. Ю. 1987: Лингвистическиеосновыученияотерминах, Москва: Высшая
Школа.
Гринев С. В. 1993: Введениевтерминоведение, Москва: Московский лицей.
Никитина С. Е. 1987: Семантическийанализязыканауки. Наматериалелингвистики, Москва: Наука.
Татаринов В. А. 2006: Общеетерминоведение. Энциклопедический словарь, Москва: Московский лицей.
SOME ASPECTS OF SYNONYMY OF TERMS
The a icle deals wi h a signi ican e minology p oblem synonymy o e ms. i discusses
some aspec s o synonymy o e ms, which ha e gained li le o no a en ion in Li huanian
e minology. S a emen s a e based on and illus a ed wi h e ms o humani ies
(linguis ics, li e a y science, musicology, a , a chi ec u e, aes he ics e c.). in he i s
sec ion concep ion o synonyms and he limi s o synonymy in e minology a e b ie ly
su eyed.
The second sec ion deals wi h he ypes o synonymous e ms by h ee c i e ia:
s uc u e o e ms, le el o language, oo o e ms. The adi ional app oach o he
Li huanian linguis ics on synonymy is ollowed and some speci ic ypes o synonymous
e ms a e iden i ied.
6 0 As a Mi ke ičienė | Alguns aspec os da sinonimija de e mos The hi d sec ion
discusses p oblems o iden i ica ion o synonymous e ms in
ex s, mainly caused by con ex ual synonymy.
The ollowing conclusions a e d awn: 1) The concep ion o synonymy in e minology
di e s. Sinonymy às ezes é is o mui o amplamen e, ele inclui no only di e en
e ms o one language naming he same concep , mas ambém he e m and i s
de ini ion, he e m and i s equi alen s in o he language e c.
2) Synonymy in e minology is no he phenomenon o only one le el o language. Di ision o
synonyms in o lexical (in linguis ics: asmen a dis and an oponimas pe sonal name) and
g amma ical synonyms (in e si ica ion: i minis iene as and i mo iene as hy hmic
uni ), which is adi ional o Li huanian linguis ics, does no co e all ypes o synonymy
o e ms.
3) An impo an and con enien opposi ion in e minology is co- oo ed s. no co oo ed
synonyms. Speci ic ypes o synonymous e ms aspec ual synonyms as well as a e m
and i s educed o expanded o m. 4) iden i ica ion o he ype o synonymous e ms is a
signi ican s age o in es iga ion in o synonymy. Fo example, i seems no ele an o
compa e g amma ical synonyms acco ding o hei o igin, as well as o he co- oo ed o
aspec ual synonyms. 5) The e a e a ious con ex ual synonyms in scien i ic ex s:
e ms wi h b oade meaning a e used ins ead o e ms wi h na owe meaning,
pe iph ases in place o e ms, e ms and hei educed o expanded o ms e c.
Peculia i ies o he usage o e ms in ex s should be ega ded when synonymous e ms
a e ex ac ed by bo h adi ional and au oma ed ools. 6) When e ms a e in es iga ed
applying linguis ic me hods, i is impo an o de ine wha is conside ed a synonym and
wha is hough o as a kind o i al e m. Sys emic and con ex ual synonyms should be
delimi a ed, bu o ha pu pose, i is essen ial o know e y well he e m sys em o
domain in es iga ed.
Recebido 2015-06-22
As a Mi ke ičienė
Ins i u o das línguas Lie u ių
P. Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius
e. paš as [email p o ec ed]