S aipsniai / A icles 89
LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ
Ins i u des langues Li uanies
Les di ec ions de eche ches scien i iques:
mo osin aksée, ypologie, alen ingums, séman ique.
DKA ATTINCE
LITUVI LANGUE
Dėka in Con empo a y Li huanian Language
ANOTATIJA Ce a icle obje daik a a diquemen e p ielinksniquemen u ilisé g âce. Se
basan Daba inės lie u ių kalbos eks yno (DLKT) ma é iau, on pa le de g âce e de ses
cons uc ions a ec kilmininku leksinę sudė į e seman iką. Dėka complémen u a conc e s e
abs ai s dik a o zii ou les les emplacen an s en adujis. Sans aison, p elinksnio g âce aux
cons uc ions disen en e au es pu es ou synk e ines ci cons ances ou obje
signi ica ions. Comp e enu de a osenes polinkius, es le ondemen g âce à cons uc ions
é alue nou elles; éla gi, p écisin i no me de langue.
Essen iels mo s: daik a a dis g âce, p ielinksnis g âce, g âce cons uc ions
signi ica ions, aspec no me de la langue.
ANNOTATION
The objec o he a icle is he use o dėka as a noun o a p eposi ion. Wi h e e ence o he
ma e ial om The Co pus o Con empo a y Li huanian language (CCLL), he a icle add esses
dėka and he lexical composi ion and seman ics o i s cons uc ions wi h he geni i e case.
Conc e e and abs ac nouns o p onouns subs i u ing o hem a e used as he complemen
o dėka. In addi ion o he causal meaning, he cons uc ions wi h he p eposi ion dėka also
exp ess o he pu e o sync e ic meanings o ad e bial modi ie s o objec . Taking accoun he
usage ends, he e a e g ounds o e-e alua e g âce cons uc ions in a new ligh ; o expand
and e ise he linguis ic no m. KEYWORDS: noun g âce, p eposi ion g âce, meanings o g âce
cons uc ions, aspec o linguis ic no m.
LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ
90 Ac a Linguis ica Li huanica LXXV
1. DKA DÉFINITION VOODYNUOSE
Le G andieie dans le ocabulai e Li uanien (LKŽe)1 g âce es ou ni comme
ma e iškosios giminės daik a a dis, u ilisé de deux signi ica ions: (1) ‘padėka2,
dėkojimas (ž . 1 sakinį) e (2) ‘malonė3 (habi uellemen u ilisé polinksniu
p iežasčiai žymė i) (ž . 23 sakinius). De même g âce déc i s e Daba inės lie u ių
kalbos žodyne (DLKŽe). Ici daik a a djio g âce (1) signi ica ion es associée a ec
eiškimas, padėkojimas’. Bend inės lie u ių kalbos žodyne (BŽe) daik a a džio dė-
padėka ‘dėkingumo ka n'exis e. Tikiamà g âce comme polinksnio4, qui u ilisé
é oquan un ac ion a o able ou une é a a o able cause, dé ini ion5. Remiesi
me ma y i, kad daba inėje kalboje dėka a ojamas ik kaip monoseman iškas
BŽe, galė upolinksnis. Es de ik o? Répond e à ce e e au es ques ions dans
pagal Daba inės lie u ių kalbos eks yno ( oliau DLKT), suda y o Kauno VDU
ce a icle choisie pa Kompuu e inės ling is ikos cen e, medžiagą (plačiau ž . 4 sky ių).
(1) Laike ais même g âce aux mo s P.Vaič.
(2) Ce n'es on dhonneu ainsi qui es a i é S.
(3) J'ai, mais pas de on dėks Gs.
Dėka es le ac ionmajo a i (pa-)dėko i ‘(pa-) eikš i padėką, di e dėkui abs ac , composé a ec
galūne -a (p z. : oi je eme cie pou la le e Je pou l'aide que u as aidé; / plg. : Toi ma co diale
(pa)dėka pou le e e aide). Veiksmajodis g âceko i zymi ela ion en e le suje e ad essa e,
é eikš o u ilisa eu ku. P ielinksninė kons ukcija ma que ce appo au ond (Amb azas, ed.,
2006: 1 An asis Lie u ių kalbos žodyno 2 omo (CF) édi ion so i 1969 ans Vilniuje. Son y .
édac eu us Jonas K uopas.
2 Selon LKŽe, eme ka ‘dėkingumo sen imen de pou ai e bonne (exclu a mon. L. V.-S.)
démons a ion, eme kojimas, exemple. : Dans ponies padėką il ien nea sako I.Simon. 3 Plg. LKŽe
ou nie pa malonė signi ica ion ‘ge umas, ge aši diškumas; mon omas a o ankumas (p z. : Alo s
[pe a gę] laidome i klus e a sida íme bangų malonei (nesip iešinome joms) J.Balč. ; Labai linksmi
ažiuoja , jus e ne sais, quelj malonėj za e aille a (bons ou pu s accep e a, ga de a) Ukm.)
a spal į ‘g a demian i en i onnemen , chance, bien, exemple. : Da malónė, que ana (ka ė) nespi a Do .
; Ceci ou e malónė, que je celle pašiū ę pas ačiau Sk .. Selon DLKŽe, daik a a dis malonė es u ilisé
signi ica ions: (1) ‘ge aši diškumas, me cies ing compo emen ; a iché a o ankume e (2) ‘ou de
a o ankume acco dée donana, ge ada ybė.
4 Plg. o. p ielinksnį dank, a ojamą a ec kilmininku e naudininku, signi icme ‘au g und, in olge, du ch,
. y. ‘pag indu, pasekme, pe , exemple. dank einem Zu all eines Zu alls wu de die Ta en deck : / e
gewann das Rennen dank seine g oßen E ah ungen; (i onisch) dank seine Unpünk lichkei e eich en
wi den Zug nich meh . Im 19. Jah hunde en s anden aus de Wendung Dank sei [...] (ci é selon
h p://www.duden.de/ ech sch eibung-/dank).
5
Dėka dé inie égalemen e Elena Valiuly ė Lie u ių kalbos g ama ikoje (Ul ydas, ed., 1971: 590).
A icles A icles a icles 91 /
Dėka daba inėje lie u ių kalboje
598) mo y ą6, qui, con ien de con eni a ec Elena Valiuly e (Ul ydas, ed., 1971:
646647), pin e s'en onné a ec p ijas imi7.
2. PRIELINKSNIS8 DĖKA
GRAMATIKOS DARBUOSE
E. Valiuly ė, Daba inės lie u ių kalbos g ama ikoje (Amb azas, ed., 2006: 441) ap a dama
p ielinksnius, p é end, que an iniu p ielinksniu9 g âceka eiškiano. L. V.-S.). Quelle plus loin,
mas „ eigiamo eiksmo, būsenos a min ies pag indas, p iežas is“ (išski a ma-
examinan la aison signi ica ion des ac ionnoi s signi ie une pe sonne ou son posi i signe
junginius, ji ašo, kad „daik a a džio kilmininkas joje [kons ukcijoje su dėka]
(isski a mano. L. V.-S.) (Amb azas, ed., 2006: 546; similai e opinion enco e oi Valiuly ė 1986: 140;
1998: 396), exemple.: (5) Ryž o dėka nugalimas blogis. (ci ée pa Amb azas, ed., 2006: 546) (6) Il an
(4) Ligonis pas eiko gydy ojų dėka. (ci uojama pagal Amb azas, ed., 2006: 546)
beaucoup a ein é g âce à gabumes. (ci ée pa Amb azas, ed., 2006: 441) 6 Du poin de ue de la
héo ie du alen ingum pou a ec galininku co espond la mo i a ion mo i [M] onc ion, qui
es p op e aux choses, phénomènes, qui son pe çus comme ondemen d'ac ion ou d'é a
(Sližienė 1994: 22).
7 E. Valiuly ė ašo: p ielinksnis za sa galininku es u ilisé [...] nusquan a pildą, a ec lequel sou en
pin e essui use aison [...], exemple. : E pou lui, pou asos lašą me cikoju inconnusemu ka iu, pou
soma as nak ų ylą, bonų da bų oškulį. [...] P élinknis pou séman iquemen sui e a ec p élinknis
pou alo s que ils son u ilisés, éškian aison des appo s (Ul ydas, ed., 1971: 646647). 8 Dans
l'a icle le e me p ielinksnis es u ilisé à sens la ge. A en ion es p ise e à ce que le kilmininkinis
g âce es u ilisé e comme p elinksnis, e comme polinksnis. Du poin de ue de la cul u e de la langue
g âce comme p é é ence l'u ilisa ion es considé ée comme une a ian e secondai e (dalinis) de la
no me (Šukys in Miliūnai ė, sud., 2003: 34).
P ielinksniai n'a sa a ankiškos leksinės signi ica ions. Leu signi ica ion dé oile seulemen des
mo s join s dans lesquels ils son u ilisés. Le même p élinksn dans di é en s en i onnemen s
lexiques-syn axiques peu ê e u ilisé pou d'au es ela ions signi ie , plg. composi ions de mo s:
échappe du bois (e d ės ela ions signi ica ion), échappe du ma in ( aiko ela ions signi ica ion),
échappe du baimės (p iežas ies ela ions signi ica ion) (Valiuly ė in Ul ydas, ed., 1971: 577). des
Plg.: „P ielinksnis – a nybinė kalbos dalis, ku iai p iklausan ys žodžiai junginyje su
daik a o džių ou leu s onc ions allan an s mo s indi ec es heu euxniais signi ie di e sus
ela ions syn ac iques a ec d'au es sa a ankiškais mo s de combinaison ou de ph ase mo s.
Sa a ankiško syn axinio aidmens ne es e pas, nekai oma (Gai enis, Keinys 1990: 158159). 9
An iniais (naujybiniais) son appelés p ielinksniai, qui peu en ê e liés à des mo s des au es
pa ies de la langue, le plus sou en a ec des p é eiksmia (Valiuly ė in Amb azas, ed., 2006: 438). Plg.:
Naujybiniais appellen els p elinksniai, qui son main enikées aiškius é imologinius yšius
su ais sa a ankiškais žodžiais, iš ku ių jie kilę“ (Valiuly ė in Ul ydas, ed., 1971: 580).
LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ
92 Ac a Linguis ica Li huanica LXXV
Jonas Shukys (1998: 545) es ime que uni eakšmis sa o išką p iežas į eiškian is10
dėka su kilmininku indique une bonne ac ion baig ies ou ac ejuu d'une si ua ion
a o able causeį, plus p écisémen pe sonne, don les e o s, soignan imusi,
palanki eiksmo baig is a būsena a si anda (išski a mano. – L. V.-S.), p z.: D au-
nuopelnu go dėka issigelbėjau11. Il p é end que palankios é a os causa eu , la cause
es une pe sonne, e p opose ( . p.: 546; plg. Šukys in Miliūnai ė, sud., 2003: 35) saikingiau
u ilise de els ph ases, où dėka kons ukcijoje būsenos sukėlėjas es quelque
phénoménys ou daik as: de els dėka kons ukcijų ge iau ne a o i, [...] neskojama
simplemen à une pe sonne12 (išski a mano. L. V.-S.)13 (plg. plus loin). Tenan comp e
du ai que g âce à la cons uc ion, quand ac e ou é a ne p o oque pas pe sonne, e
quel obje e phénomén, pa lan pa igin i équnos, J. Shukys ( . p.: 547) pense, no e
kad g iež ai aisy i jas ne ikslinga, p z.: Gal da kokio s ebuklo dėka išplauks i
Julius; Seul g âce à la g ammai e nous pou ons langue exp esse penses. Ce que
„dėka a ojimo s e a is labiau plečiama“ i jis sakomas „i su ki okiais, pap as-
p ielinksnie c'es abs ac i s daik a a džiais, aupa a an dans ses a aux
ema quée es e E. Valiuly ė (1986: 141; 1998: 397), exemple. : L'éc i u e g âce à un
heu eux hasa d n'a pas pzu é; T i omės g amma icos éligignemen s,
p écisslinemen s on omi comme jus e ces monog aphijas g âce. (Valiuly ė Ji 1986:
141) di : no s ces pasakismes son bien éloignés des a aminių minimo cons uc ions
de consomma ion cas [i. i. ceux, où cons uc ions son cons i uées a ec des
daik a a džiais, signiinčiais pe sonnes], cependan commun es que e ils aiden à
exp ime pozi ion ios, posi i e in o ma ion base, e donc peu en ê e jus i iés.
J. Shukys (1998: 547) nuagąs audan , qu'une elle g âce à cons uc ions ne eje e ai pas
gy esnių e sa esnių aiškos būdų, di que dažniau p émenybę de ai ou ni les mesu es à
įnagininkui (čia e a même aisi i) [panašią jo ž ūna nuomonę. Mili būi ė, sud., 2003: 35] [ž . 78
sakinius], įdo.nagininkuiž [ . 910 Pl 11g. Šukio opinionę son li e de l'année 1978 P ielinksnių
10 Panašią nuomonę da ž . Gi denienė (2005: 96).
a ojimas (1978: 129): Un aison le ma ie polinksnis g âceka. Il mon e bon ac e de baig ie ou
p o agonêjou a o ancie a é a de cause. P z. : Did y iško [...] a ail g âce à le p emie
penkyea a é é accompli p emiè e emps. 12 Plg. Vi o Labučio (1998: 294) opinion: Polinksniu g âce
à pasakoma elle aison, qui es liée à dėkojim ai i elle con ien alo s, quand une pe sonne
quelque chose ai na a i u le signe du con e eu .
13 Du poin de ue de la no me de la langue J. Šukys (Miliūnai ė, sud., 2003: 35) co g âce à, quand une
cause p o oque quel phénomène ou daik as, e non pas une pe sonne, considè e comme eng ină
( ng .). Cela oi que le phénomène é alué n'es pas ins i ué comme no me de langue commun inée: il
pe spek y os a ba da neno minis, nepakankamai iš i as i pan.“ (Miliūnai ė, sud., 2003: 9).
eng ine comme déjà neno minis e n'ayan Plg. Kniūkš a, pa ., 2000: 75: dėka ne a o i ac ionmo
p iežasčiai i būdui nusaky i: Didelių pas angų dėka (Didelėmis pas angomis; Labai s engdamiesi) da bą baigėme laiku.
A icles A icles a icles 93 /
Dėka daba inėje lie u ių kalboje
sakinius] [ski ingą jo nuomonę ž . Miliūnai ė, sud., 2003: 3514], aison du įnagininkui
[ž . 1112 sakinius], p iežas į nusakančiai p ielinksnio dėl kons ukcijai [ž . 1314
sakinius], negalima būdo p ie eiksmiui ou p iežas į nusakančiai p ielinksnio pe
kons ukcijai [ž . 1516 sakinius], ne s'en endan pas pou les o mes de e bmaž
[...] [ž 1718 sakinius], e ne pe me an de choisi aucun des moyens, il es pa ois
oppo une ces sak a sakinius [ž . 1921 sakinius]. (7) L'homme ous les a aux
accomplissai g âce aux musumenes ( aumenimis). (ci é selon Šukys 1998: 547)
(8) Es il possible d'in luence le compo emen pa des médicamen s e des
ho mones ( des médicamen s e des ho mones). (ci é selon Šukys 1998: 547)
(9) G ažios iš aizdos i liekno s o o dėka (plg. G ažia iš aizda i lieknu s o u) il suža ėjo
isus. (ci éée selon Šukys 1998: 547) pnesni mokiniai peu en écla e dans pi mūnus.
(10) Sa a ankiško da bo dėka (plg. Sa a ankišku da bu, di bdami sa a ankiškai) i sil-
(ci ée selon Šukys 1998: 547) (11) Les bâ imen s on é é sau és seulemen g âce à de
g ands e o s (plg. didelėmis pas angomis, pa g ands e o s). (ci éée selon Šukys
1998: 547) (12) Son soupesčio dėka ( ūpesčiu ūpinimusi) ins i u e une école. (ci é selon
Šukys 1998: 547)
(13) Ilgo cou e jambes g âceka (Dėl ilgo cou e jambes; Tu ėdama longue le cou e les
jambes), la gi a e es le plus hau zinduol. (ci ée selon Šukys 1998: 547) (14) Ces mesu es
g âce à (plg. À cause de ces mesu es; musis/kai im asi ces mesu es) le nomb e
d'acciden s a diminué. (ci éée selon Shukys 1998: 547) (15) A si ik inumo g âceka (plg.
A si ik inai, pe a si ik inumą) es au nesužeis as. (ci é selon Šukys 1998: 547)
(16) Pažinčių dėka (plg. Pe pažin is) įsi aisė dans un chaud place. (ci é selon Šukys 1998:
547)
(17) G âce à Naujo ies (plg. P i aikę naujo es) déjà a ons eçu du p o i . (ci é selon Šukys
1998: 547)
(18) G âce à la coopé a ion (plg. Bend ada biaudami) nous a ons su mon é de
nomb euses di icul és. (ci é selon Šukys 1998: 547)
(19) Sniegas conse è en šal uko g âceka (plg. Sniegą (pa)laikė šal ukas). (ci é selon
Šukys 1998: 547)
(20) Le monde nuch i ai g âce à o e beau é (plg. de o e beau é; Pasaulį nuj ie is o e beau é).
(ci é selon Šukys 1998: 547)
(21) Il s'es é abli g âce à un bon ai emen (plg. S'il a gué i un bon ai emen ). (ci é
selon Šukys 1998: 547)
14 Du poin de ue de la no me, J. Šukys (Miliūnai ė, sud., 2003; 35) co g âce à būdui eikš i (molašiai
comme e moyensonei) considè e comme non des ininé (n c.). Cela indique que le phénomène é alué
es une e eu linguis ique e à la langue commune non des inine (ne a o ine) (Miliūnai ė, sud., 2003: 9).

LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ
94 Ac a Linguis ica Li huanica LXXV
De ce qui es di b e , il appa aî que p élinsni g âce à a ec apmininku
kons ukcija pasakoma la cause d'un ac e ou d'un é a a o able é alué
posi i emen ; g âce à dépendomasis dėmuo signi ie géné alemen pe sonne.
Abejojama, si g âce con ien de u ilise a ec nony us (konk ečiais e
abs akčiais) des choses ma kinčiais mo s. Pa des sugges ions de co ec ions
su p iemonės, būdo, p iežas ies įnagininku a ki omis p iežas į eiškiančiomis
nous pou ons pense , que p elinksnis g âce à concu uoja cons uc ions.
3. APIBENDRINTA (ABSTRKTI) La socié é a décla é qu'il n'y a ai pas d'incidence d'in ec ions au sein de la socié é.
PRIEŽASTIS: TEIGIAMA s. a é é élu p ésiden de la République.
NEIGIAMA (DKA s. PER)
D'un poin de ue séman ique au p elinxni g âce à l'opposi ion cons i ue une aison
pa , qui pa ou é épliquan un ac ion indési able, néga i e ou impossible aison15
(Valiuly ė in Ul ydas, ed., 1971: 631; Valiuly ė in Amb azas, ed., 2006: 451; Valiuly ė 1998:
397). P iežas į indiquan p ielinksnį pe a ec galininku en ous cas peu emplace
pou 16+kilm17 (Valiuly ė in Amb azas, ed., 2006: 545). P ielinksnio pa aldomu galininko
linksniu a abs ac us signi ica ions néga i es daik a a džiai (pame ė pe
nea sa gumą, skubėjimą, apsi ikimą), ečiau konk e us signi ica ions neu ales
daik a a džiai (išski a mano. L. V.-S.) (nuken ėjo pe d augus) (Valiuly ė in
Amb azas, ed., 2006: 546; oi aussi. Valiuly ė 1986: 138 ;
1998: 399; plg. Šukys 1998: 457). E.g.:
(22) Ceux-ci son a i és pa incomp éhension. (ci éée selon Šukys 1998: 457) (23) Pa la saldume du
d a ininko elle oublšo, qu'a ai é é soi-jadée, jusqu à ie là pas pose les pieds. (ci ée selon Šukys
1998: 457) (24) Pe muses ici nežmigsi. (ci ée selon Šukys 1998: 457) (25) Pa ce e ž a bią gailią asą
a ugnelė nežgeso? (ci éée selon Šukys 1998: 457) (26) Pe elle me nebė là de la ie. (ci ée selon
Šukys 1998: 457) 15 Plg. a mėse pa ojamą za su kilmininku, eiškian dé dančią p iežas į, kliū į
(Valiuly ė in
Ul ydas, ed., 1971: 646).
16 P ielinksniai pa ce, dėlei u ilisés éškian un ac e ( aip pa būsenos, eiksmines pa icula i és)
aison (Valiuly ė in Ul ydas, ed., 1971: 590), objec i , nuolaidą, pensées ou langues, en o çan l'obje
d'un au e mo , exemple. : G âce à la bon é il es bon (de la bon é il es bon) (Valiuly ė in Amb azas,
ed., 2006: 441).
17 Plg.: P iežas į eiškian is p ielinksnis pe ne e ai peu ê e changé p ielinksniu pou . [...] Mais
p i ilksnis pa con e une é alua ion néga i e me l'accen da an age (Šukys 1998: 457).
A icles A icles a icles 95 /
Dėka daba inėje lie u ių kalboje
J. Shukys (1998: 457) ema que égalemen que ik ès a emen pa cons uc ion
signi ie neu emen ou même posi i emen é alué ac e de la aison, mais ici
y a i būdo eikšmės a spal is“ (plg., pa yzdžiui, 15–16 sakinius i siūlomus jų
géné alemen aisymus, où g âceka cons uc ion a aussi du bâdo e lal į), plg.:
(27) Vienas iš aud ingiausių andenynų pe a si ik inumą ga o Ramiojo andenyno a -
dą. (ci éée selon Šukys 1998: 457) (28) Pa mi acullą issigelbėjau. (ci éée selon
Šukys 1998: 457) (29) Pa oi a ie ou e ieille maison. (ci ée selon Šukys 1998: 457)
Di e emmen que 2729 sakiniuose su pe , aison g âce à ne a o inas,
c'es -à-di e in e p é é comme e eu de langue, quand on pa le de badą baig į ou
nepalankią būseną, quand pasakomas base d'in o ma ion néga i e (p iežas is)
(Šukys in Miliūnai ė, sud., 2003: 34; oi aussi Valiuly ė 1998: 397). Ce es , comme di E.
Valiuly ė (1986: 141), neside ina a ec le p op e mo g âceka signi icme. Mais si
g âce, selon BŽe, es u ilisé comme polinksnis ( adinasi, es deseman iza ęsis),
es -ce nécessai emen doi de ė i (ž . da an age)? Compa ons: (30) Ta a g âce
(= Pa oi) suis malheu euse. (ci é selon Miliūnai ė, sud., 2003:
35)
(31) Rūkymo dėka (= Rūkydami) les jeunesoli gadina soi san é. (ci é selon Miliūnai ė,
sud., 2003: 35)
P ielinksnių pe , g âce à aison des cons uc ions peu ê e synonymiques à cause
des cons uc ions, auxquelles s'exp ime déc i end in a aison, . i. minčių,
conclusions loginis base (Valiuly ė 1986: 139; 1998: 399). P iežas ie su a osena
ela i emen du daik a a djio appa enan es (beaucoup) illimi ée: a ec lui son
cons i uées cons uc ions a ec abs ac ions e conc e s, signiinčiais pe sonnis
ou daik us, daik a a džiais (Valiuly ė 1998: 386; plg. 1986: 136). D'un poin de ue
séman ique pou la cons uc ion ecépia (en iè emen ou en pa ie) des
signi ica ions plus é oi es, spécialisées ayan g âce e pa cons uc ions, i.e.
celles, auxquelles es pasakée posi i es espec i emen . néga i es conséquences
cause (Valiuly ė 1998: 376) (plg. 3235 sakinius). Comme di Valiuly ė (1998: 403404; plg.
Valiuly ė 1986: 150151), la aison de la cons uc ion a déc i in la aison signi ica ion,
seman iquemen [elles] appo iauen a ec ous les au es aisons p elinksnių
cons uc ions, jus e ne ienodu é endue. [...] Les cons uc ions pe Gal e Kilmdėka
seman ines son p esque en iè emen incluses dans des cons uc ions pou le
džiais a ian , kons ukcijoms dėlKilm y a sinonimiškos kons ukcijos pe Gal,
champ séman ique, e des au es cons uc ions seulemen de pa ie. D'au es žoKilmdėka.
(32) Anė de ai so i dans les gens, e c'es seulemen à cause b olienės ((pe b olienę). (ci ée selon
Valiuly ė 1998: 400)
LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ
96 Ac a Linguis ica Li huanica LXXV
(33) Alo s u, Algiuk, à cause de ces sièles ((pe sielius)) e dans école à pa êla ai? (ci ée selon
Valiuly ė 1998: 400)
(34) E main enan à a e s o e shykš ume ((dėl o e shykš ume) quoisnio n'ai. (ci ée selon
Valiuly ė 1998: 400)
(35) Ce yž o g âcega (plg. pou yž o) malis négimis, įsi iešpa auja gė is e é i é.
(ci é selon Valiuly ė 1998: 396)
E. Valiuly ė (1998: 338; plg. 1986: 150–151) ski ia apibend in os p iežas-
su aiškos o mų seman inę (hie a chiquemen o ganizuo ą opozicijų) sys ème,
où des opposi ion de plus bas pakops en en dans des opposi ions de plus hau s pakopos; elle oi
1 dans le schéma.
Apibend in a (abs ak i) cause
Modalinė pou Kilm
Posi i e Nega i e Mo i
Kilmdėka pe Gal pou Gal
1 SCHEMA. Apibend in as aisons sys ème Chaque apibend in as aisons
séman ique g oupe a son ipique aišką. Pa des exemples a é é u que pa ois la
même signi ica ion peu di e synonymiquemen , i. i. les limi es en e sépa és
ca ac é end in as aison de g oupes séman iques aiškos moyensų peu
pe siklo i. Alo s ce même signi icmei di e pag eci (gali ê e) son u ilisées
quelques mo osyn aksines aiškos: Ins g âceka (plg. 1112 sen inius /); pou
g âce (plg. 1314, 35 sen ences /); pa g âce (ž . 1516, 2729 sakinius), pa pou (plg. 3234
sakinius). /
Du poin de ue de la ie, men ionnées aisons p ielinksnių appa enomasis dėmuo,
ma qué kilmininku ou galininku, di es ainsi: pe Acc: i an (asmuo gy ūnas) > mo
dėlGen: gy as (asmuo / gy ūnas) > negy as (konk e us / abs ak us) daik as;
(konk e us abs ak us) / daik as; Gendėka: i (asmuo gy ūnas) >?negy as
(konk e us abs acc us) daik as /. Comp e enu du ai que BŽe g âce es dé ini
comme polinksnis (p élinksnis au sens la ge18), e en 3639 ph ases, où
eme kojame e dėkingi examin e le e be g âce du dépendan de l'obje […] non
18 Voi 8 isnašą.
A icles A icles a icles 97 /
Dėka daba inėje lie u ių kalboje
negy iems (konk e iems i abs ak iems) daik ams, y a pag indo plės i i p ie-
limi e dėkojimo ondui pe sonneindu19.
(36) Je a endais l'occasion de encon e a ec ous ou e ligšiolinį sąmoningą ie e
inalemen moi schypsos bonheu . Pou cela je eme cie au hasa dinum, pa lequel,
Kazlėko paskai ų, pasi eiškia bū inybė, a ba lem is. DLKT
comme ous sa ez de ma xis o (37) Donc nuobodulys de ien mon mo eu de c éa i i é.
Exac emen pou cela moi e suis d'acco d a ec mon ennuiuli. DLKT
(38) Rįždama dans pi į, Saliomija kaska oixiai eme koja gi ios oukščiams, a b es,
gi ios esp i ia. XXII Kūčių aka e Saliomija įbeda mažos eglu ės kamiengalį į žemių puodą,
p ès šakų p isega quelques ch akių. DLKT (39) A i me que Pe u es issu du mo Pi ua.
Kečujų langue cela signi ie didelę kuku ūzo bu buolę. D'au es pensen que pou son nom à
Pe u doi ê e dėkinga nedideliam Vi u ca comme jus e de ici kuku ūzai on é é appo és.
upeliui šalies šiau ėje. Sa aip eisūs i ieni, i ki i. Pe u sa e laiko kuku ūzų ė yne,
DLKT yçons, comp e enu du ai que pa cons uc ions, sans joms ipiques néga i es
Be jau minė ų, šiame s aipsnyje ieškoma a sakymo i į ki us klausimus. Pa-
aison de signi ica ions, app op iées u ilise e posi i es ou neu ales conséquences
aisonsčiai di e, pou quoi co igées g âce, quand jomis es di néga i emen ou
neu alemen é alué ac e ou cause d'un dé a o kios é a . Appa emmen , basé su le
même g âce lexinės séman ique ondemen : géné alemen eme kojons seulemen pou le
bon (ž . 1 изнашą). Du exemple: Je suis allée, e ici o icie , iscul é ce que eux, ès n'es ue
e papasquea su si ua ion, ce qui déjà de nomb eux ans se passe en Li uanie, pa a è le
plus i e alle dans banką. Ici, il s'es a é é que le comp e épuisé. C'es une g ande leçon de
ie, pou laquelle je suis ès dancinga à ces gen elmen20, oi que nous de ons la base
eme cie e dänkingi būname (galime ê e) e pou l'ac ion néga i e ou dé a o kias é a
de si ua ion pada inius. Žiū in dans suggé ésus 715 sakinių aisymus, de ienne clai e ce
que dans a osenoje g âce n'es pas monoseman iškas. A laquelle au es g âce
kons175), ép oynėjęs ac uelle g âce a oseną, p é end que būdo (sykiu i p iemonės) e
ukcijų eikšmės (gali bū i) pa eisinamos? Pa yzdžiui, Vidas Valskys (2013:
aisons signi ica ions sou en suspiynuses, exemple. : J. Loewo pokš o g âce (kaip?
pou quoi?) isgo esėjęs ga çon es de enu sensa ion In e ne ; [...] G âce à ce e
memb ane la c ème n'a pas de con ac di ec a ec ex é ieu e en i onnemen (nepa enka
di e s di e s mic oo ganismes en con ac an les mains), e du poin de ue de la no me
p opose d'é i e (be nelaiky i neno miniu) g âce éskian cause, laquelle p o oque le
cada e (konk e us, abs ac us)
19 Da plg. isnašą 7.
20 Sou ce:
h p://www.del i.l /dekonews/daily/li huania/m-a-pa ilioniene-p abilo-kaip-ja-apga osukciai-ju-siems-dzen elmenams.d?id=70512580.
LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ
104 Ac a Linguis ica Li huanica LXXV
T em inys peu sui e, où son son peuple. Il au d'une açon les se déba asse . Peu
cei k ank elėjęs suopis pou ai nulokdne eux où dans le illage glūdume? DLKT ou é
(70) Užs alėje, jusdamas kaip ši dį maloniai šildo okelis su hono a u, o gomu į – ėl a -
dans ce monde lége in ouge. P obablemen ce in g âce (kodėl? commen ?) il ūmai
décou i , que les Li uiniens éc i ain en essence ou emps é ai chiunelis,
okš an is se i u i. DLKT
(71) Néanmoins, il p ê es uč uojau donne oi nemenką k edi ą, Hela obse ai sa éac ion.
Cela signi ie que Ma gos es amen o g âceka (kodėl? comme? plg. es amen o pag indu)
egaussi des e es e enco e puėsi supplémen ai e in es i. Pano ėjęs galėsi neblogai
p asiku i. Ku a pa ai é suspenss ès. Il a besoin d'a gen . DLKT (72) Pa exemple, elnio co ų
a šakos mon e ce animal agžių, e de la euilles o me e couleu on peu juge su ses
oxines e gué an sies p op ié és. Tokies signes g âce à (kodėl? commen ?) la na u e plus
acile à connaî e. Nė a mon no, é oiles, su ė imo, qui pou ai nuscê e de l'homme ses
signesinis, mon ančius leu slap ingą esmę. DLKT (73) Ça magni ique. De els excellen s
ésul a s a eind e d'un ai emen e icace e d'excellen es soukaip?). Main enan son é a
gos, nuoši daus namiškių i apylinkės gydy ojos ūpesčio ligoniu dėka (kodėl?
de san é sen e les hema ologues, ca la maladie lė ine, exigean des soins pe manen s. Le plus
impo an , que la pe sonne se sen e bien. DLKT (74) Vandenis, appa enan à UAB G ožis,
a bi ai emen anspo an des passage s e pau eisan les ègles de na iga ion
nunkendo aup ès Ven ės ago. Seul g âce au hasa d (kodėl? comme? plg. acciden ellemen ; pe
a si ik inumą; à cause du hasa d) é i ée des ic imes des gens.
DLKT
(75) Ca la na ion ne spo ie, ne alo ise pas du co ps cul u e, donc soulè e seulemen
pe i es é oildeles. Des indi idus gens on a an seulemen du g and no o e alen g âce
(kodėl? sous quelles condi ions?)... O skaudina les spo i s manque d'é hique. Je pa le e su
l'appa enà, e su compo emen , sonnan l'hymnui du pays e espec bian a žo us.
DLKT (76) Il au di e me ci à ces gens qui on a aillé à une elle loi. Pa conséquen , que
medicinoj exis e, que de g ands e o s de, disons, chi u giens ou akuše ių g âce (kodėl?
commen ? sous quelles condi ions?) peu sau ega de i ali é. Pa ois a ieali é exis e
longues comme ieali é, comme gy as is, pa ois elle es sans jambes, alo s es in alide.
DLKT (77) Cependan main enan elle ma che ma che enkédan pa iculiè emen umpais
sijonukais e a édan des chaussels de cinq cen s de hau eu . place 5 (120 cm). Ces
emps-ci longs jambes g âce (kodėl? commen ? sous quelles condi ions?) il es possible de
ai e non seulemen une excellen e ca iè e, mais e zaga iau i p inco cœu . Cela a éussi à
ai e une peu connue mannequin no égienne E ai SASUM. DLKT (78) Vado a imo à de g ands
collec i s ou aux eche ches scien i iques expé ience. Ypa ingi capaci és, acquises g âce
à une longueikès p o essionnelle ac i i és (kodėl? kada? plg. pe longueikę p o essionnelle
ac i i és) uniques a aux à e ec ue . DLKT (79) T. y. joue s de eni des symboles de ces
choses. Cela n'impo e absolumen la simili ude du joue a ec l'obje que il signi ie, e ce qui impo e sa onc ion, possibili é de son [žaislo] g âce à (quo? ; plg.

S aipsniai / A icles 105
Dėka daba inėje lie u ių kalboje
joue lu) e ec ue phaigduojissan ges u. Seulemen oui, d'ap ès Vygo skie, e il es
possible d'explique en an s jeu symbolique. Skudu ų yšulėlis ou madinis pagaliuk. DLKT
(80) * S'appuie su des héo ies qui pou aien explique les données de l'é ude; *
p ésen a ion des données e analyse de l'enquê e; * les ésul a s e g âce à eux
(commen ? plg. leu ondemen ; selon eux; su base d'eux) o mulée héo ie; * é alua ion,
linės p oblemos išplaukiančios iš ados. DLKT
discussions su les ésul a s; * de moks- (81) Les acco ds, a ein s g âce à la p océdu e
indiquée au poin 1 (kaip? plg. indiquée p océdu e ondemen ; selon nu ady ą p ocedū u),
doi en ê e a i iés ou con i més selon l'É a se, ce e Su a ies Salyse, en igueu .
DLKT (82) Mé hodologie, liée à des mé hodes d'enquê e e echnique. Dans ce a ail
me odologies des eche ches edukologiques expliquons comme une ce aine héo ie de
cogni ion, don [ amme de la héo ie du cogni ion] g âce à (kaip? plg. don ondemen )
é élons le ca ac è e e p incipes du aisonnemen scien i ique. En d'au es e mes
c'es des moyens e des ègles ou ensemble, aidan à bien e ec ue un ce ain a ail. DLKT
(83) La oi c'es une connaissance pe sonnelle de Dieu, qui ne se end possible
au emen , mais seulemen g âce à l'expé ience (kaip? plg. pa expé ience). DLKT
(84) Réclaman indkalčius, il encon e a ec de nomb eux innocen s suspec s, é i ie
di e ses e sions, jusqu'à en in logiques déduc ions ou in ui ion g âceka (commen ?)
é èle é i able nusikal ėlį. Comme e dans la g ande li é a u e, dans le de ec i e
omane y inėjama é énemen s po eks ė. DLKT
(85) Au momen de la é olu ion de 1905 enco e, comme e à la in du XIX c. débu du XX a. , on p é end que
l'é ablissemen d'une école supé ieu e à Vilnius g âce à (sous quelles condi ions?) pou ai ici se
assemble des o ces non néges de la jeunesse li u ienne, e ce qui pagause aien les g e es de
l'in elligence li u ienne, ca ceux qui sciences so en s e u , sou en ... DLKT (86) e donc nesus a ai .
e žlaus pu o e bjau as ies, mais ou ce qu'il a ai , G âce à ses e o s (plg. bien qu'il s'es e o cé a
ai ou ce qu pou ai ) Te e n'es pas de enu combien amélio éelesé, e main enan emps se
se i nau i na e de la planè e Pažadė osios bien. Klienas 86 sen inie, pa lan de nepalankią būseną
a idžiai klausėsi pilo o i Makend iko pokalbio (da plg., pa yzdžiui, sakinį (45))21.
(ne apo ge ėlesnė) u ilisée discoun ida g âce kons ukcija es opozicinė 87 sen inie galimam a o i
p iežas ies pe (o pa ce) a ec galininku. 88 sen inie synonymischemis pa e g âce pasakoma
posi i emen é aluée de l'ac ion aison (da plg. 2729 sakinius). Selon ce e pa analogie, le consomma eu ,
appa emmen , g âce à p iežasčiai žymė i enkasi 8994 sen ins, où p edica u pasakom ac ion ou būsena
son é alués neu alemen ou néga i emen . 21 Ce e ph ase a ec un p edica posi i es de DLKT: Ainsi
e nesus abdė e žlaus pu o i bjau as ies me as pasi a nau i gim osios Pažadė osios plane os labui.
Klien a en i emen écou ai pilo e e Makend iko de la con e sa ion.
s au o, ačiau pada ė iską, ką galėjo. Jo pas angų dėka (kodėl?) Žemė apo kiek ge ėlesnė, o daba
LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ
106 Ac a Linguis ica Li huanica LXXV
Pa yzdžiui, 93 sakinyje a ojama jo [Hun o] dėka kons ukcija pasakoma neigia-
mai la aison de la in de l'ac ion é aluée (il a dispa u plusieu s espèces samanes); ici,
selon no me, aison g âce de ai ê e changée pa a ec galininku. Tou e ois, le
con ex e disponible ce e g âce cons uc ion pe me d'in e p é e , si pas comme
posi i es, c'es pe i es au moins comme neu ales ac ion baig ies aison (plg. bien que
Hun o ai ai dispa aî e plusieu s espèces samanes, mais Ell cependan main enan
la collec ion de Lenois es une des plus abondan es au monde). Au même neu emen
es imé au mo i pada iniu peu ê e ondée e g âce a osena 94 sen inie. En
d'au es e mes, comme pa ois pa a ec galininku es pasakoma neu alemen e
posi i emen é alué ac e ou aunique é a de l'é a , ainsi g âce cons uc ia
neu alemen ou néga i emen é alué aison. D ejopai g âce cons uc ions peu en
ê e comp ises 9596 sakiniuose: cela, si g âce a ec kilmininku pasakoma posi i emen
ou néga i emen é alué ac e ou (ne)palankias é a de cause, dépend de ce à qui le
appo es é aluée. On peu pense que dans ces a es cas, où ac e ou se aena
peu en ê e é alués neu alemen , déc i end in es aisons aiška pe sikloja, . y.
u ilisées p ielinksnių dėka e pe kons ukcijas. (87) Pa ses e o s (plg. pa ce ses
e o s; ses e o s; pa lui) Te e ne es pas de enu combien ge ėlesnė.
(88) Pa conséquen je suis de enu un bâ isseu de châ eaux aé ien! Réclauji, que
é eus ais, mais de ai lui sommeil a me és les yeux e pa mi acle, c'es , mon g âce
con oini ous spąs us e duobes, suk ai ejougėsi Magas. Saisok, le bonheu n'es
é e nine, en seconde peu a e se les oi o ais. DLKT
(89) En d'au es e mes, complè emen clai , que iens ai deux be niukų, si ainsi peu se
di e pono G. Vagno iaus e pono R. Su ilos g âce (plg. pe poną G. Vagno ių e poną R.
Su ilą) ou le sys ème kaime a é é lancée dé ui e niekuo sans la change .
DLKT
(90) Tu n'as besoin de sa oi . Jus e pas à ce e é ape. Bien sû . Aleks a poussé le cou eil
a ec chaku e. En éali é ce ien e ne algée. Mon d'uncle é ai un espion. Vo e g âce
(plg. pe ous) n'égi e. Je op beaucoup expliqueskinau, c' ous me zaimigdé é e
aš? – Čia y a ienas iš mūsų mokymo cen ų, – paaiškino. DLKT
a gabeno shičia. D'ailleu s, e où (91) M. Ž. Ju šėnas e ou LDDP désespè en , pa ce
qu eulen le plus long emps subsis e au pou oi lo io e ni un mo nežsimena, que leu g a a (plg. pe eux) Li uanie ini
sug iau i. Kazimie as Uoka pab ėžia, kad isi do i lie u iai u i eikalau i p iešlaikinių
Seimo inkimų. DLKT
(92) De son queue ce e cha a ad? me appele . Alo s e ons, si j'é ais d oi ,
nukenksmindamas š ilpynę. Pou quoi p i ilo ? Je pense, Valen inai... Je pense, comme
a e) būčiau apsijuokus ąsyk p ieš ga bingą kompaniją. Ačiū mamai. Ji išgelbėjo a-
on me ci (plg. pe gedinės a is ės p es iją... DLKT
(93) Taiklia pa a de Geo ge’as Hun as B i anijoje aip uoliai „medžiojo“ samanas, kad jo
g âceka (plg. pe lui), ko sans dou e, dispa u plusieu s de leu s espèces. Mais c'es
A icles A icles A icles 107 /
Dėka daba inėje lie u ių kalboje
jus emen g âce à de els e o s main enan la collec ion Leno Ellis es une des plus
abondan es au monde. Tous 780 000 de ses exemples insc i e dans de g andes s o o
euilles de papie iaus. DLKT (94) O quoi déjà di e su les peuples des chansons! Simaniškių
illage signeslai. Mon pè e- ils Jonas Če na (au ai , je apau Ča na Rozalimo klebono g âce
(plg. pe Rozalimo kleboną), au li e de bap ême insc issio me quelque changée pa de)
é ai non seulemen dans ou le illage, mais e bon con inueokai paga sėjęs chan eu .
La chine me sui issai . DLKT (95) Ras i nonuginčijamų punissables de mo des c imes des
p eu es oujou s é é di icile, e des g âce à des a oca s nonąžininges (plg. pa des
a oca s nonąžiningus) les coupables es aien sou en non punis su cela mąs an Einsli
lui enai à l'esp i O. Dž. Le Simpson. DLKT
(96) Il in é essémen écou ai con ôleie iaus, ce u bū comp is que ces p oblèmes ès
long emps on é é kel es e de ce ains de nos ac ion espbia oi es ponus g âce (plg. pa
ce ains lesquels no e ac ion espbiamuosius ponus) ce ques ion é ai indécis. No e
comi é aupa a an pou ces c imes imus, je ne c ains pas le mo , p oposée de démissionne
ex us... ex-u banis ikos DLKT
De ce qui ligšiol di , cla i ie que ela i emen au dépendom de dėmen, g âce à une
aison, a osena leksiškai n'es pas limi ée: ces cons uc ions d'a ibu ion son
u ilisées an a ec des i an s (pe sonnis, animaux), que a ec des non- i us
akčius) daik us žyminčiais daik a a džiais a juos nu odančiais į a džiais
(konk ečius, abs- (de même açon que a ec une aison pe ou pa ce). Dans ces cas, où
g âce au pa mininko con ôleinu a un conc e dik a a dis (mamas g âce; au opilo o
g âce), p ielinksninė kons ukcija ne isada keis ina p iežas ies due kons ukcija;
ce de nie peu suppose la signi ica ion du bu . La elle lexienne composi ion g âce
à la cons uc ion aison de la signi ica ion explique indi ec emen du con ex e plus
la ge ou dé oile dans la combinaison des mo s (plg., pa exemple, 5657, 63 sen ines).
mė iesiogiai da osi aiški iš pačios dėka kons ukcijos, kai su dėka eina abs ak-
ūs daik a a džiai (mamos iūso dėka; a si ik inumo dėka; plg. dėl mamos iūso;
P iežas ies signi icdél hasa dini é) ou conc e s ( i an s, non- i us) des choses
éškian s des daik a a džiai on leu s dépendan s des mo s (ge o kaimyno dėka;
o e donné ak o dėka; apsuk iosios H asės dėka; plg. kaimyno ge umo dėka;
H asės apsuk umo dėka). La de niè e g âce à cons uc ion sou en synonymique
dėl kons ukcijoms. Ki aip sakan , emdamiesi E. Valiuly ės (1998: 362–371)
déc i i as aison p élinsksnia de cons uc ions di ec es e indi ec es aison de
sci imi, su elle pou ons pa le e déc i i as aison g âce cas. Bes de sa ipique
aison signi ica ions, g âce à la cons uc ion ca ac é is iques e au es
nep iežas ies signi ica ions. Ce aines d'en e elles son synk e iques, au es
pu es. Toliau pou ons pa le su p elinksnio g âce aux cons uc ions eiškiamus
modi iko ius. Simonas Dikas Funkcinėje g ama ikoje (1989; 1997) dis ingue qua e
a ec p edica u liés modi ica eu s (ou, S. Diko e minais, sa eli ų (an.
LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ
108 Ac a Linguis ica Li huanica LXXV modi ika o iai cons i uen en elopkalo (an. co e) ou išplės inę
sa elli es)) lygmenis. Į b anduolinę (an. nuclea ) sakinio p edikaciją neįeinan ys
(an. ex ended) p edikację ( . y. nep iklauso p edika ui e ses a gumen s). Les modi ia eu s du
p emie ni eau son des p o o ipiques (būdo, mesu es, quali é, e c.) a ec le même p edica liés
modi ia eu s ( o. VP-in e ne Adjunk e) qui modi ien ou spéci ien le p incipal p edica u éškiamą
é énemen , ou, S. Diko (1989: 192 […] 225; 1997: 193 […] 226) e minis pa lan , b anduolines p edika ions (an
ad. nuclea p eda ion) des choses (an. s a es o a ai s (SoA)), exemple. : Onu ė dessine bien. Ces
modi ia eu s en en dans le p édica négimimomp ép į. Pa exemple, 82 sen ence posi i e p édicée
emplacée néga i e, e ons que néga i es p édica (a skleidžiame) e būdo dėka (plg. G âce à la
héo ie de la connaissance (commen ?) ne é élez-nous pas le mode e p incipes de la pensée
scien i ique, i. i. cela é èlez-nous d'une au e maniè e; similai emen comme Onu ė neiešia beauzi, .
y. Onu ė pein comme elle le pa ien ). Adjunk e); jais éškiama la si ua ion des choses lieu, emps,
ésul a , bu lo, aison e e c. ela i emen (Dik 1989: 206208; 1997: 243244), exemple. : Jonas hie soi a
encon é a ec Onu e Ka ed os place. De els sen inium ni eau ci cons ances son au-delà
An ojo lygmens modi ika o iai ski iami sakinio lygmeniu ( o. VP-ex e ne
p édica o négigime encèp ies limi es. Deuxième ni eau p edica o modi ica eu s en i onnemen s
a ibuables aison g âce à la cons uc ion. Pe aza us posi i s sen ins a ec aison g âceka en
néga i s, néga i p édica , mais pas g âceka kons ukcija. P iežas ie g âce conse e son
signi ica ion (plg. 56 sen inium pa a azę Peu -ê e seulemen saluskos dankka ( . y. pe d uską) il
ma ines nep agy eno hui uone ius années) ou, comme déjà zazminsa, de ien nuolaidos. Neigimo
ap ėp ies es eikšmė (gali ê e) comp endama comme sink e inė. Pa exemple, 75 sen inie posi i ée
p édicà (pa yko) emplaée néga i (nepa yko), e ons que g âce cons uccija pasakoma nuolaida,
plg. : Shiaapé ou ainsi, p écisémen cesi des samp o a imen s g âcega moi g âcega yškesnę
aison que būdo signi ica ion (palašiai e 7678 sakiniuose). Ou, disons, 67 sen ence posi i e p edika ą
as gali padė i i ais dėka a osenos a ejais, kai šio p ielinksnio kons ukcijos
(y a connaî ama) emplacée néga i (nė a pažįs ama) e sakinį pe aza ę į: La cul u e de C è e
n'es pas connueįs ama anglais a cheologue A. E anso (1851-1941) g âce à des a aux d'é udes e
k uopš aus leu desc ip ion, e ons que ici néga i e e g âce kons ukcija; hence, g âce plu ô
nepa yko nusi amin i. Tai leis ų kalbė i apie eigiamame 75 sakinyje a ojamo
pasakoma pas la cause, mais le sou ce p emie ni eau modi ica eu 22. 22 Les modi ia eu s du
oisième e du qua ième ni eau dans l'a icle ne son sépa émen pas abo dés. B e il au di e ce
que les modi ica eu s du oisième ni eau son p opoziciniai (pagal Diką (1989: 252253;
1997: 297298), a i udinal sa elli es); ils exp imien l'é alua ion de la si ua ion des choses pa leu . En
d'au es e mes, ce son les modalines ci cons ance du sen in, exemple. : Heu eusemen , je ous
ai encon é. Les modi ia eu s du qua ième ni eau son ilokuciniai (an. illocu iona y sa elli es) (Dik 1989: 258 ; 1997: 304 ) ou
A icles A icles a icles 109 /
Dėka daba inėje lie u ių kalboje
Ainsi dans l'ac uelle pa lée Li uaniennes p ielinksnio g âcega a ec kilmininku
cons uc ions son pasakomi modi ia eu s du p emie e du second ni eau.
Res e la ques ion, si g âce es u ilisé seulemen comme p elinksnis. En d'au es
e mes, si g âce es pe du le lien a ec le doik a a djio g âce signi icmées.
Žiū in dans de els a emen se p oduisan des ph ases DLKT comme 97101 oi
g âceka a osena ‘dėkojimas, dėkingumo eiškimas e ‘malonė signi icmėmis.
Dėka a ec kilmininku peu ê e lié a ec du doik a a džio aide séman ique. Cela se oi de
comme équi alen es no me a ies 102 sakinyje ou DLKT 103 108 sakinių (da plg. 63
sakinį)23. Synonymes g âce e aide ela ions pe me en pa le de ce que an g âce
a ec kilmininku, an daik a a džiu aide a ec įnagininku eiškiama aison (plg. 103104
sakinius), e su g âce cons uc ions synk e ines (p iežas ies e būdo) signi ica ion
105108 sakūnainiuose (plg. Milii ė, sud., 2003: 35). De 109111 sakinių oi que p elinksnis g âce
es lié e a ec p elinksnis aide maniè ei, p iežasčiai ou moins ypiquemen p iemonei
žymė i (plus à ce suje oi Vaičiuly ė-Semėnienė 2016). (97) Beausemen pa adino auka.
Peu chu e disons. Puis ous, klebone, éme mique, alo s e moi se ai oksai. Da
en ance, j'i dėdais pè e: me ci pou dėką. Ma celinas Kalenda sune imo, é endi la main,
oulan ouche Po ilui pa į, mais a ai é. Commen dois-je comp end e, mon ami?
DLKT
(98) Lui homonimique es daik a a džio ienaskai os įnagininkas, plg. Dėka ( . y. dėkojimu) ne
li liksi, de on en paye . DLKT (99) E d ės silps ančiai gy asčiai allai de plus en moins, mais il
ne aukė du ykš ančios, kunkuliuojančios, b ęs ančios e e, elle lui eme cie ou e
pou in . V aimen , main enan il geidée elle plus que jamais, ebûnie ce que ycus sodo coinelis.
Ainsi il 'en sode e cloua sunê ès la main. DLKT šnekos ak o (plg. Hol oe , Pajėdienė 2005: 95); elles
modi ie ou spéci ie la in e p é a ion ilokucinée de l'ac e de schnecka, . i. éškiam le commen ai e
du pa leu ela i emen à l'ac e de schnecka, exemple. : Honnê emen pa lan , il es mép isable.
À p opos p oposlomą ci cons ances (modi ika o ių) d'éca emen des Li uiniens pa langue plg.
Hol oe , Pajėdienė (2005), là même oi . e dans d'au es a aux de g ammai e Li uaniennes
p is a omą nuomonių apž algą. 23 Dėka e aide mu uel in e sajom g indžia e au es p oposés
aisymai (p z. : Mokslus baigiau g âce à de bons gens ( bon des gens g âce, bon des gens aidan
(Šukys 1998: 546; Šukys in Miliūnai ė, sud., 2003: 34)), e élec oniques LKŽ ka o eka exemples,
ou e dans le sys ème d'in o ma ion des essou ces du langage Li uanien (LKIIS), exemple. :
Plg. de la langue okieque synonymique p ielinksnių dank e mi hil e a ec kilmininku a oseną, exemple. :
Mi hil e/Dank de Leseb ille kann Opa endlich wiede Zei ung lesen.

LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ
110 Ac a Linguis ica Li huanica LXXV
(100) Ainsi ega dan , nous pou ons comp end e les mo s des Pè e du Synode: Chaque
p iè e oca ion exis e dans l'Église e l'Église e s'explique g âce à elle. Cela signi ie que
chaque p ê e eçoi appela ion du Seigneu pa l'Église comme g âce de don, comme
g a ia g a is da a (cha isma). DLKT
(101) E smuklininkas La uasas šiaip ainsi eû se aidan des ou ie s de moûno e
čių, ku ie ežė mal i g ūdus, dėka (plg. iš als iečių, ku ie ežė mal i g ūdus, malo-
s a eenée). Les dimanches chez lui isi aien e d'au es clien s un au e ésiden de l'à
cô é A o kaimeli. Cependan il l'es so i nedalia. DLKT (102) Dėdės dėka (│Dėdės
padedamas ( emiamas, encou ageamas)) é udie é ykau à l'é ange . (ci ée selon
Miliūnai ė, sud., 2003: 35) (103) Dekša. Tou ai ne eux, o un manęs jamais ne domine, quoi
bien comp ends que sans biens à peine il es possible a eind e quoi que ce soi . Vous me
beaucoup aida e, o e g âce (plg. a ec o e aide) je é udie, suis so us e co ec emen
enle és. Soup an u, es amen as es es amen as, c'like cou e u emen con e des
non-ciké és. DLKT (104) [...] Aksis Mundi é ai monde cen e. Quand celui-ci sug io ée,
dispa u e lilimų cul u e, ca ils ne éussi en à u ilise la puissance de la lumiè e.
Aujou d, g âce à no e aide (plg. a ec no e aide; de no e aides, pa ce que nous aidons),
lilimai i en mieux. De la lumiè e de pie e je donnai aux lilimams un nou eau cœu , e
main enan ce e socié é o ganisme g andi e p ospè e, de ien plus g ande. DLKT (105)
A an ponà Za u eckį ou su e ei su moi, e a an moi su e ei su pono Za u eckio.
Mais, sais- u, je ais quand même me ou e ce a ail. Kalouseko g âce? (plg.
commen ?/kodėl? a ec Kalouseko aide) passiengiau ê e kandus. Jus e pas g âce à oi! Tu
is-à- is si p quesis, que même oi ne le comp ends. E u éalises? Su okiu. Le concou s u
nelaime ai.
(plg. ph ase (2) ) DLKT
(106) Be nelis, che auchan su che al, se sen i en sécu i é, g âce à lui (plg.
comme?/kodėl? a ec son aide) ainc les espaces, sépa an les limi es e les obs acles, en
plus, assez b a emen en joja dans les espaces appa enus à me gelès namams. DLKT
(107) […] Jis negi dė ų, nes nė a ainiausias pasaulyje, – nusijuokė Monika. – Klausyk, ži-
nau, que son nelabai su škini, mais il me ou ni du ma é iel e seulemen g âce à lui (plg.
commen ?/kodėl? a ec son aide, seulemen de son aidan ) je peux pakliū i dans ce ains
lieux, don n'ubu ais même connue. Mais es -ce que u le aimes? Na... Tou comme e les
au es. Je ne sais. DLKT (108) O beaucoup ensemble a ec elle s enčia gim adienius,
a dadienius ou au e ex êmemen signi ica i s amille sh en es. Il y a seize ans šešu o
g âceka (plg. comme?/kodėl? a ec šešu o aide; pa šešu ą) a i ée à la élé ision e
p o essionaliu a ail issiko ojusi s ip ias posi ions, aujou d'hui bene la meilleu e BTV
(109) E ologų nuomone, aikai ins ink y iai p isi iša p ie sa o ė ų a ki o uo me u juos
dik o ė se econnaî ne pas i e sans elle. DLKT pa le biais d'une pe sonne (kaip?/kodėl?)
imp in ing (plg. imp in ingu). Les e ologues dis inguen deux pe iodes de dé eloppemen social: géné aljo imp in ingo e spéciškesnio imp in ingo.
DLKT
A icles A icles a icles 111 /
Dėka daba inėje lie u ių kalboje
(110) Su ūdijusiais gelžgaliais les plus g ands laužus de mé al pa ams o, d'un nedisk e iško
daik o guzikus su i ina, pa aiso belo usiukus, au es pada gus, (kuo?/kaip?) leu g âce (plg.
jais) apdi pa sklypai, même a ec des ag icul eu s e des e es communes. Nè un n'es
eçu Gedimino o dino, quoi a eçu de son É a indépendan in illègions. DLKT (111) Gydomasis
e e s bu adès aimen nonmalas. Aiškia egė (pascalban i a ec le même Seigneu ) ki pėja
g uzinė (kaip?/kodėl?) de l'eau e de no e p askydusios y iausybės dėka (plg. de l'eau e
a ec no e p askydusios y iausybės pagalba) se e les en an s de leu s ap ūpino la s e
Lie u os pilie ybe. La emme andeniu e oale iniu papie iumi gydé gai iuosius e
dešiniuosius, p ésiden sus. DLKT
6. APIBDRINIMAS
Dans l'ac uelle pa lée Li uanienne g âceka es géné alemen u ilisé comme
p ielinksnis, a emen comme daik a a dis.
P ielinksnio g âce à cons uc ions leksinė composée n'es pas limi ée: g âce
kilmininko complemen u a daik a a džiai, signiin ys i s (pe sonnis, i s
pada us) e non i us (konk ečius, abs akčius) des choses, ou les leu
in aduojan s į a džiai. Le plus sou en g âce le con ôleu es abs ac us
obik a a dis (62,7%) e ečiau conc e s (37,7%). Comp e enu de a osenes
polinkius, sembleusiai aud ai éla gi e p écise la no me.
Tipiquemen p ielinksnio g âcega a ec kilmininku cons uc ion eiškiama
déc i end in a aison. Habi uellemen ils y disen omen posi i emen é alué ac e ou
a o able é a d'é a , a emen néga i emen ou neu alemen é alué ond. Le
de nie cas g âce à pe sikloja a ec aison pa cons uc ion. P iežas is g âce aux
cons uc ions pasakoma di ec emen ou indi ec emen . Indi ec emen la cause
di es p elinksniu g âce a ec un conc e us daik a a dji, lui subs i u an du nom de
ou desc ipend indo indica ion du nom kilmininku, . i. dans les cas de condensa ion
syn axine (plg. mamas g âce; ka ien g âce; he bes g âce; o g âce), di ec emen
quand son aldinu a un abs ac us daik a a dis ou conc e us daik a a dis a son
p op e inciden a o (plg g âce à un mi acle ou à une modi ica ion; mamas g âce aux
ge umo / ge os mamos dėka; žmonių i ž aigždžių palankumo / palankių žmonių i
é oiles; Valske g âce à la o ce des mains o es; ak akge g âce au mélange de
jaune; g âce à os duo s). komas (ma y , moins ipiques) obje d'une mesu e, mode,
Dėka kons ukcijoms su kilmininku būdingos i ki os eikšmės. Vienos jų
y a sink e iškos, ki os – g ynos. P ielinksniu dėka su kilmininku y a pasa-
condi ions, discoun des ci cons ances. Dėka cons uc ions aison de signi ica ion
peu ê e en emêlée a ec objec eikšmėmis. De iende u ile considé e e nou elle
inėmis (šal inio, p iemonės) a ki ų (būdo, sąlygos, laiko i pan.) aplinkybių
app écie g âcega polisemiškumą.
LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ
112 Ac a Linguis ica Li huanica LXXV
Dans l'ac uelle pa oles Li uaniennes, p ielinksnio g âce à cons uc ions eiškiami
pi mojo i an ojo lygmens modi ika o iai, ku ių pi mieji y a susiję su pačiu
p edika u, e an ieji a ec ou sakiniu. De l'é ude on oi que g âce à un
seconda y p élinksion, la cons uc ion du second modi ika eu ni eau sk e biasi
dans le p emie modi ika eu ni eau. . i. dans les obje s e a ec le même
p edica liés aux ci cons ances ni eau.
ŠALTINIAI
DLKT – Daba inės lie u ių kalbos eks ynas, sud. Kauno Vy au o Didžiojo uni e si e o
Kompiu e inės ling is ikos cen as (p ieiga in e ne e h p://donelai is. du.l ).
DLKŽe – S asys Keinys, y . ed., Daba inės lie u ių kalbos žodynas: elek oninis a-
ian as. Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 2011 (p ieiga in e ne e h p://dz.lki.l ).
BŽe – Danu ė Liu ke ičienė, y . ed., Bend inės lie u ių kalbos žodynas: elek oninis
a ian as. Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 2015 (p ieiga in e ne e h p://bkz.lki.l ).
LKIIS – Lie u ių kalbos iš eklių in o macinė sis ema. Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as
i pa ne iai, 2015 (p ieiga in e ne e h p://lkiis.lki.l ).
LKŽe – Ge ūda Nak inienė, ed., Lie u ių kalbos žodynas, 1–20 (1941–2002): elek-
oninis a ian as. Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 2005 (p ieiga in e ne e h p://
www.lkz.l ).
LITERATŪRA
Amb azas Vy au as, ed., 2006: Daba inės lie u ių kalbos g ama ika. Vilnius:
Mokslo i enciklopedijų leidykla.
Dik Simon C. 1989: The Theo y o Func ional G amma 1. Be lin e c.: Moun on de
G uy e .
Dik Simon C. 1997: The Theo y o Func ional G amma 1. Be lin e c.: Moun on de
G uy e .
Gai enis Kazimie as, Keinys S asys 1990: Kalbo y os e minų žodynas. Kaunas:
Š iesa.
Gi denienė Skaid a 2005: S uk u elle Besonde hei en de kausalen P äposi io-
nen im Deu schen, Li auischen und Russischen. – Žmogus i žodis 3, 93–100.
Hol oe Axel, Pajėdienė Jū a ė 2005: Aplinkybės i jų ipai. – G ama inių unk-
cijų y imai, ed. Axel Hol oe , Rolandas Mikulskas. Vilnius: LKI (= Lie u ių kalbos
g ama ikos da bai 3), 93–116.
S aipsniai / A icles 113
Dėka daba inėje lie u ių kalboje
Hol oe Axel 2003: Sujungiamieji i p ijungiamieji sakiniai o mos bei unkcijos
požiū iu. – Sin aksinių yšių y imai, ed. Axel Hol oe , A ū as Judžen is. Vilnius: LKI
(= Lie u ių kalbos g ama ikos da bai 1), 99–114.
Kniūkš a P anas, pa ., 2000: Kancelia inės kalbos pa a imai. Vilnius: Mokslo i en-
ciklopedijų leidybos ins i u as.
Labu is Vi as 1998: Lie u ių kalbos sin aksė. Vilnius: Vilniaus uni e si e o leidykla.
Miliūnai ė Ri a, sud., 2003: Kalbos pa a imai, kn. 2: Sin aksė: p ielinksnių i polinks-
nių a ojimas (S2). Vilnius: Mokslo i enciklopedijų leidybos ins i u as.
Sližienė Nijolė 1994: Lie u ių kalbos eiksmažodžių junglumo žodynas 1. Vilnius:
Mokslo i enciklopedijų leidykla.
Šukys Jonas 1978: P ielinksnių a ojimas. Kaunas: Š iesa.
Šukys Jonas 1998: Lie u ių kalbos linksniai i p ielinksniai: a osena i no mos. Kau-
nas: Š iesa.
Ul ydas Kazys, ed., 1971: Lie u ių kalbos g ama ika 2. Mo ologija. Vilnius: Min is.
Vaičiuly ė-Semėnienė Lo e a 2016: Daik a a džio pagalba įnagininko deseman i-
zacija. – Ac a Linguis ica Li huanica 74, 9–39.
Valiuly ė Elena 1986: P iežas ies p ielinksnių sis ema lie u ių kalboje. – Lie u ių
kalbo y os klausimai 25, 97–156.
Valiuly ė Elena 1998: Daba inės lie u ių kalbos sin aksiniai sinonimai. Vilnius:
mokslo i enciklopedijų leidybos ins i u as.
Valskys Vidas 2013: Dėl kai ku ių lie u ių kalbos linksnių i p ielinksnių a ose-
nos a ejų kodi ikacijos. – San alka: Filologija, Edukologija 21(2), 170–176.
Dėka in Con empo a y Li huanian Language
SUMMARY
Based on he ma e ial om The Co pus o Con empo a y Li huanian language (CCLL), he
a icle analyzes he use o dėka as a p eposi ion o a noun. The aim is o discuss dėka and
he lexical composi ion and seman ics o i s cons uc ions wi h he geni i e case.