D. Mu Mulai y ė. Mu dy i(s), mu gdy i(s),
mu kdy i(s) p esen ación en dicciona ios y ac ualidad a osena 151
DAIVA MURMULAITYTĖ
lie u ių kalbos ins i u as
MURDYTI(S), MURGDYTI(S),
MURKDYTI(S) PATEIKIMAS
VOODyNuOSE y DaBa iNė
Va OSENa
ĮVaDaS
Una de la u u a Bend iné de la lengua li uanas ( oliau BŽ) inno a ių (y una de sus
demo as azones) esc i u a y eda ación no abėcėliškai, como se hacía an es, y
ag upando palab as según sus comunes semán icas señas y ha ybą
(liu ke ičienė 2006: 9). así se p e ende c ea el ocabula io lo más sis emisk
posible. a spi ies ašku omado compu ado ino Daba inės lie u ių kalbos
žodyno ( oliau DŽ) 3oyo edición a ian e. Sus i ula es palab as se di iden en
léxicos seman icos g upos, da os analizados, co igidos, llenados, in es igada
ac ualidad a osena y más ecien es uen es lexicog á icas (en e ellas y más
a des DŽ ediciones), y odo es o inalmen e se con ie e en nue os a ículos
del dicciona io1. esc ibiendo p ecesagas -i i eiksmažodžių y sus edinių (in eg a
es e g upo pog upio) a ículos obse ado, que eiksmažodžių mu dy i,
mu gdy i, mu kdy i ( aip mismo sus edinių) mu uo yšius di e sosi ūs DŽ y
gana Li u ias lengua de dicciona io (h p: www.en.wikipedia.o g
www.wikipedia.o g www.o g www.en.o g www.en.o g www.en.o g www.en.o g
www.en.en.wikipedia.o g P esen ina a osena mues a ellos an e a ian es2:
šaknies mu i mu k- (excep uando uno o o excep o) accionesmajodžiai ienen
apačias signi icados, y ečiausiai u ilizados šaknies mu g eiksmajodžiai suelen
iene menos signi icados que la a ian e p incipal con mu k-. aigi esc ibiendo
es os accionesmajodjes y sus edinių a ículos u ie on cues iones esol e :
cuán o se puede basa anks esniis lexicog a inia 1 Da é. D. liu ke ičienės a ículo en es e Talbos cul u a omo (p. 141150).
2 En el discbo y o el concep o de a ian e se en iende a iado (LESS 1990: 80). En es e a ículo
a ian es se llaman del mismo unidad lingüís ica, en es e caso de palab a, di e encias, a mainos,
eniendo apa que semán ica y di e en e aišką. El p incipal, nusis o ėjęs, gene inėje el
lenguaje exigido a ian e es no ma (K Ž 1990: 225, 134).
152BOS Cul u a | 83 uen es, si es posible man ene la con inuación de es as
palab as en ellas, si es posible p opo ciona p e e encia a la ac ual Wo osen
de es os acciones, si su es udio pe mi e a dichas palab as conside a
a ian es y mues a e idencia de p obabilidades de su p e alecimien o, cómo
a moniza BŽ y lKŽe, que uno de las a ian es se conside a un e o , y . . po
lo an o, las espues as a es as p egun as aún no es án cla as has a el inal,
es e a ículo se p opone ecibi una discusión3 y c í icas que pe mi an BŽ
es as palab as co ec amen e, sin iola los equisi os de la no ma y sin
desg a ica los hechos. 1. i iaMųJų VEiKSMaŽODŽių Pa EiKiMaS VOODyNuOSE
1.1.
D1Ž p opo ciona odos es discu iblesos accionmajodžius, dos de ellos mu dy i
y mu gdy i en un a ículo: mù (g)dy i, ~o, ~ė 1. g amzdin i, da dy i į andenį, į
pu yną: M., įm. qué a balą. Camiños del pueblo (pa asa į) išmù dy i, no puede
pa ajia se. 2. kimš i, kiš i, g ūs i: Šieną m. en da žinę. Saikas nukimš as,
numù dy as y con kaupu. Pilną da žinę p i mù dė šieno. 3. sng . klampo i,
maudy is (dumble): Po plynes pakalnėje ~y is.
~ (1)ymas mù kdy i, ~o, ~ė 1. kiš i en balą, na dy i, mu dy i: Gy ulius balose ~o.
~esiéndose šieną auké de balos. Todos bal inos sumù kdió en ka ilą. 2. p k.
el i, auk i en bėdą. ~ymas (1)
DŽ1 nep iešdėlinių eiksmažodžių a ículos en jun o con a osenos ejemplos se p esen an y
p iešdėliniai bei sang ąžiniai an aš inių eiksmažodžių ediniai (DŽ1 Vii, Xi), de es e modo a es a
leyenda del dicciona io aún en ado įmu dy i, išmu dy i, numu dy i, p imu dy i, mu (g)dy is y
sumu kdy i. Ob iamen e, que sume imais de economismo un a ículo p esen ado mu dy i y
mu gdy i se conside an a ian es, cuyos signi icados comple amen e coinciden. Dejando de
is a de las ilus ación p esen adas, los an edėlinių edinių, que odos hace sólo de mu dy i, se
puede guė i, que es e úl imo a ian e y conside ado p incipal. Juo se explica y sepa ado
a ículo se p esen a mu kdy i, que sólo p ime a 3 Zodyno edi o ios pe ición ( a pininkaujan
Vals ybinės lie u ių kalbos komisijos y . specialis ei ais ei Pangony ei), sus opiniones
cuidadosimu cues iónim es izsakę doc. d . Ju gis Pake ys y doc. d . albinas D uk einis. Bū ų muy
ú il, si ellos acep a an sus ideas desa olla se y con ellas públicamen e suplicie as más amplia
sociedad.
D. Mu Mulai y ė. Mu dy i(s), mu gdy i(s), mu kdy i(s) pa eikimas en
dicciona ios y ac ualía a osena 153 signi icado coincide con o os dudas
accionesmaodžiais y además és a iene aún pa a ellos nebūdingą asladada
signi icado. Sang ąžinis edinys mu kdy is neišski as apa e en
signi icado (plg. mu (g)dy i 3. sng . ).
1.2. DŽ2 se p esen an sólo dos de los discu ibles nep iešdėlinių eiksmaodžių:
mù dy i, ~o, ~ė 1. g amzdin i, da din i en andenį, į pu yną: Nemù dyk así
mù kdy i, ~o, ~ė 1. da din i en andenį, mu dy i: ~o aiką į upę da p igi dys. sng .
giliai. ‖ sng .: Po dumblą ~y is. 2. kimš i, kiš i, g ūs i: Šieną ~o į maišą, į da ži-
nę. ~ymas (1)
: ~ydamiesi šieną auké de balos. 2. p k. el i, auk i en bėdą. ~ (1) y DŽ2, y en las
ediciones pos e io es los ac osmajodžiai an esdėliniai, excep o ne edinius
an esdėlio, se p esen an en a ículos sepa ados. En es a edición hay algunos
an esdélicos eiksmajodžių con šaknimi mu g-, aigi en esencia DŽ2 p opo ciona
de odos los es šaknų (mu -, mu g-, mu k-) eiksmajodžių. In e esan emen e,
que mu dy i y mu kdy i y įmu dy i y įmu kdy i se p esen an en a ículos
sepa ados. Ki ų p iešdėlių ediniai con sus a ian es, que con ienen šaknį mu g-,
se p esen an en el mismo mismo a ículo (išmu (g)dy i, numu (g)dy i,
p imu (g)dy i, sumu (g)dy i, zamu (g)dy i), excep o pamu dy i y pamu gdy i, que
se p esen an po sepa ado. Po jeje, pamu gdy i aiškinamas pamu dy i (no se
indica en él). ilius aciniai ejemplos ( an o su u in ieji, an o es e isinamen e)
en es e caso no p opo cionan posibilidad spė i, que a ian ų conside ado
p incipal. P z.: išmù (g)dy i, ~o, ~ė ismaudi i, suba dinando en andenį: I. šunelį.
sng . :Inc i o en el ío e izsimù (g)dė odo.
zamù (g)dy i, ~o, ~ė 1. zakiš i, zakimš i: Bu elį con kamščiu ~o. 2. mu gdan
enckamuo i: Vaikai ~ys kačiuką. 3. zamaukšlin i: U. kepu ę en la cabeza. de
discusión accionesmajodíes y sus edín seman ína es uc u a se
p esen a simila men e como y emp ane a edición del dicciona io, excep o
sang ąžinius accionesmajodžius, que yapublican po sepa ado
signi icamenes. DŽ3-4 se p esen an odos 1.3. es nep iešdėlinia
accionesmajodžiai: mù dy i, ~o, ~ė 1. g amzdin i, da din i en andenį, en
pu yną: Nemù dyk an p o undamen e. sng . : Po dumblą ~y is. 2. kimš i,
kiš i, g ūs i: Šieną ~o en maišą, en da žinę. 3. p k. auk i, el i en bėdą: Pa s
įkliu o y me ~o. ~ (1) mù gdy i, ~o, ~ė ž . mu dy i mù kdy i, ~o, ~ė 1. ž . m u d
y i 1. 2. é. mu dy i 3
KalBOS
Kul ū a | 83 154
Júes signi icados a eglan de o a mane a, . y. pe kel inė signi icación
auk i, el i en bėdą, emp e as en DŽ ediciones habida ca ac e ís ica
sólo accionmajodžiu mu kdy i, aho a a ibuye y accionmajodžiu mu dy i,
que conside ado p incipalinu a ian u, o os accionmajodžiu a él an sólo
mencionan. Además, mu gdy i semán ica coincide comple amen e con
mu dy i (caip y DŽ1), y mu kdy i no iene signi ica i os kimš i, kiš i, g ūs i
(es o ca ac e ís ico de odos DŽ pe misimos). más b illanskía DŽ3-4
inno o ė ya noė a p iešdėlinių eiksmažodžių a ian ų su -g-, que en la
anks esnė edición ue on p esen ados en una i aš ė con la a ian e
p incipal. Unoin elis išmu (g)dy i (ese y único p esen ación de a ian es en
uno i aš é), ma y , pe le ó pe klaidą. aigi DŽ3-4 quedó sólo dos šaknies
mu g eiksmažodžiai mu gdy i y išmu gdy i. 1.4. En Elec ónicos DŽ5-6 la
imagen en esencia cambiičia nebelieka a ian os con šaknimi mu k- (išsky us
p isimu kdy i), y šaknies mu g eiksmažodžiai isu consecuen emen e se
indican en el a ian e p incipal mu dy i y sus p ededėlinius edinius.
Da á in e és que en odas las DŽ publicaciones, excep o el p ime o, se p esen a
la segunda zamu dy i signi icado mu dan (mu gdan DŽ2) zakamuo i: Vaikai
zamu dys kačiuką. sin emba go undamen o del ad e bio a ículo ales
signi icaciones, po la cual pudie a e e i se edinys (plg. lKŽ p opo cionada
niu ky i, maigy i), no exis e. 1.5. Discussibles accionesmajodžių y sus an edélicos
edinių p esen ación lKŽ y lKŽe di e encia. P ime o señ ina a ención, que lKŽe
mu gdy i conside ado e o , co egomas en mu kdy i, p esen ado sin
ilius acinių pa yzdžių, no hay ni de su edinių. P usdin inis lKŽ p opo cionan
an o mu gdy i, an o sang ąžinį y p iešdėlinius su edinius įmu gdy i,
numu gdy i, nusimu gdy i, pamu gdy i, pasimu gdy i, p imu gdy i,
p isimu gdy i, sumu gdy i. Ellos odos se indican en mu dy i o co espondien es
p iešdėlinius o sang ąžinius sus edinius, ilus uojami ejemplos de i oosios
lengua y aš os. en gene al lKŽ a es iguada plu alidad de la misma o ce canos
semán ica de palab as con šaknimis mu -, mu g-, mu ki k .: mu à klampynė,
pu ynas; 1 mù as įmi kusi, pažliugusi ie a; mù as2, -à šlapias, pažliugęs;
mu d i, mù da (mù di?), ėjo bū i paskendusiam, skendė i, g imzdė i; mu dýnas,
mu dỹnė klampi, pelkė a luga , dumblynas; m din i (-y i), ina, ino z . mu dy i 4
(kiš i u andenį o comoip kokį skys į, g amzdin i, na din i); m dulo i, oja, ojo be
como p aus i, mu dy i; 1 mu g i,
D. Mu Mulai y ė. Mu dy i(s), mu gdy i(s), mu kdy i(s) p esen ación en
dicciona ios y ac ualidad a osena 155 mù ga, ėjo smulkiai ly i, pu kš i; mu glà
i š a niebla; muy minulkus llu ia; muglinas, -à 1. sucio, impu o; 2. sukai ęs,
sup akai a ęs; mu g lýnas pu ynas; mu glỹnė labai klampi luga , dumblynas; 2
muglin i, ina, ino pu in i, epi; mugly is, ijasi, ijosi maudy is, u ly is;
mu glia se, iuoja, ia o ep i, e lio i; mu gló as, a su inulciu lluumi, migló ;
mu gló i, ja, yo smulkiai lyno i, dulksno i; 3 mù inas, -à 1. sucin o, mu zino,
echado; 2. nlapias, suplukęs, sušilęs; 1 m in i, ina, ino 1. ep i, e lio i, mu zin i. |
e l. ; 2. mi i a , o ina ; 2 m in i, ina, ino mu dy i; 2imm in i įmu dy i, įkiš i; 2 izm
in i z . izmu dy i 3 ( ažiuojan izmindi i, izd emb i): Ishmù in o el camino;
m io i, ioja, iojo 1. epi, con amin i, su in i; 2. e l. ne ikusiai p aus is, e lio is;
m ky i, o (ia), ė maigy i, niu ky i; emp ky i įkiš i, įniu ky i; sum ky i 1.
sulamdy i, suniu ky i, sumaigi i; 2. su aišky i, su iuškin i, sumu dy i; 3. sukiš i
en andenį, sume k i; mu klỹnė z . mu glynė; 2 muklin i, ina, ino z . 2 mu glin i;
mu kló i, ja, yo klampo i, mako i; mu knà a lydys, a od ėkis; mu knùs,
apsiniaukęs, da gano as; mu ksó i, mukso, jo 3. bū i apsiniaukus; 1 mu kšl
smulkus llues; mu lkšn i, na, no e lio i, pu in i, noch a iai qué hace (p.ej.,
skalb i); 1 m kšlin i, ina, ino ep i, e lio i; m kšlio i, ioja, iojo 3. p as ai, sucias
mazgo i, laus i; mu ló as, a apsiniaukęs; en inas go as linnojan e; 1 mu kšló i,
ja, yo smulkiai ly i, lyno i; m k elė i, ėja (ia), ėjo 1. sudaga pasina e; 2. deiga
en a lįs i, įbėg i, šmu kš elė i; 2 muk i, ia, ė be palio os ly i, me k i; 2 mu la
ūkas, migla; 2 mu li klampi luga , dumblynė; mulio is, iojasi, iojosi lyno i, olk i;
mlli i, ija, ijo 1. con es i, ep i, d ums i; 2. e l. pliušken is, ašky is, u ly is;
m i, s a (mū a), o 1. uipi , mi mi , ež i; 3. klimp i, g imz i y k . Da plg.
m maliuo i, iuoja, ia o z . mu ly i 2: Ančiukai mù maliuoja po clan; mu mỹnė 1.
klampynė; m min i (y i), ina, ino 3. kiš i, g ūs i, mu dy i; 5. e l. d i a po mal
camino, clampo i. eniendo en men e an o o ma, como signi icación iden idad o
simili ud, en el a ículo examinados šaknų mu -, mu g-, mu ki o os aquí
lis ados palab as aún se puede sie i con mi k i, me k i, mau ai y pan.
Gausūs lKŽ da os mues an que an o šaknies mu g-, an o mu kžodžiai
o man nemažus da ybos lizdus. ambos casos úsmanse posiciones an es
balsį y pusbalsį (p z.: mu gė i, mu gla, mu k i (mu kia, mu kė), mu ky i,
mu kna), po lo an o šaknies mu g ašybą conside a engaidinga debido a
p iebalsios asimiliaciones se ía ne eisinga.

156 KalBOS Kul ū a |
83 y ų
apibend inus lKŽ i lKŽe duomenis ma y i, kad šaknies mu - eiksma-
žodžiai būdingesni žemaičiams i aka ų aukš aičiams, o mu g- / mu k- –
aukš aičiams.
2.E MOlOGiNių Šal iNių DuOMENyS
E ns o F aenkelio Lie u os kalbos e imologiniame žodyne en la palab a muglinas
pe mi kęs -gl kildinama desde -*dl, es e palab a se asocia con mù dy i, mù i,
mù as, mu i i, máu as dumblas, pu as, ambién con la. mu di čiu kšlė, e smė
(Sp udel), mù dê kunkuliuo i, mu dinâ d ums i, mu ga bala, clanas, neš a i
bū ybė (P ü ze, un eines Wesen), mu î , -ê su ep i, supu in i (F aenkel 1965
472). Ka lio Miūlenbacho y Janio Endzelyno palab a en mu dinâ 1. d ums i
( andenį); 2. da y i, que kunkuliuo en, bu buliuo en ( anduo); 3. da y i, que
mu k ų (ka ė) puimai asociado con lie. mù dy i (Wohl zu li. mu dy i e was im
Wasse ü elnd behandeln; ME 19251927: 668), y mu ga su lie. mù i (ME 19251927:
669). la ių e imologías dicodyne con mu dy i siejamas la. mu dē b bu bulia se,
kunkulia se, usų a mybė мурдá pu as, pu ynas. La p incipal signi icación de
la aíz mos ąs a m. mu ī ap ašky i, su ep i, iš e lio i, mu ga bala, clanas.
la iško palab a de signi icado in luencia u ėjęs homonimas mu dē a neaiškiai
kalbė i, niu nė i, mu mė i (Ka ulis 1992: 608609)4. Wojciecho Smoczyńskio
Li uanian lengua e imologique de la palab a šaknies mu kžodžiai mu ks i
pasine i, g imz i, mu knà a od ėkis p esen an e imologizando eiksmažodį
me k i, šaknies mu eiksmažodžiai y a dažodžiai (į)mù i, mù dy i(s), mu d i,
mù in i, mu à, mù as, mù inas y k . O mu g i, mu glà, mu gl i, basado le.
m elaciones de signi icamien osu (1. dulk i, lyno i y 2. bū i isomam como pe miglą, sh ies i
espa cida sh iesa, žybčio i, mi gė i), siejami con la. mù g gas a iempo sin do mi ,
plūc is, kamuo is, mù gi kliedesys, s aiciojimo; šmėklos; šiau ės paš ais ė, mù guô
kliedė i, s aičio i, an azuo i y p esen an del palab a mi gė i e imologijoje (Smoczyński
2007: 378, 390, 404). 4 Plg. lie. mù min i (y i), ina, ino 1. in . Nmu mė i, niu nė i. 2. . e zin i,
plegdy i: Kam mù mini ellos, i. y. plegini! J 3. . kiš i, g ūs i, mu dy i: Duk ele, mù mink bien
siūlus, que pin as mejo nukąs ų Kp. 4. . u bin i, k apš y i: Dalgiakočiu ėmiau mu my i
liūną, e a si ė ė eke ėlė Slm. 5. e l. ajie se malo keliu, klampo i: Mù minas po duobes, y
gana Sk . (lKŽe).
D. Mu Mulai y ė. Mu dy i(s), mu gdy i(s), mu kdy i(s) pa eikimas en
dicciona ios y ac ualinė a osena 157 Viename de Lie u ių kalbos e imologinio
žodyno duomenų bazės į ašų (h p: bal e imologija.bal nexus.l /?w=mu dy i)
mu dy i pu y i g e inamas con las palab as se bųk oa ų ( *mъ d)
*mъ dpama i (sę) m da i (ce) y slo slo ensky co espondien es. mda i, bulg.
m da , m d am, m dana, le. ma dać, me dać, s. č. m da i ( odos los signi icados
simila es mo i , oca ). Da omenos sob e mu gdy i, mu kdy i no (mi ado 2010 11
24). aigi la in o mación sob e examinables accionesmažodžius en uen es
e imologicas es bas an e di e sa, en algunos casos le an ando dudas. Nė en una
e imología ellos no es án minimi odos es. Veikiausiai mu dy i(s), mu gdy i(s),
mu kdy i(s) laiky ini di e en es palab as de o igen. Žiū in sinch oniamen e el
p ime o sie ino con mu i, e ce o con me k i, mi k i. segundoas mu gdy i(s)
aki aizdžiai no exis e suska dėjęs mu kdy i(s) a ian e.
3.SEMaN iKa
P incipalína de abo dajes accionesmaodjes mu dy i, mu gdy i, mu kdy i signi icado es (pp .
no ez) kiš i, da din i en lys į o pan. e pę, ej.: mu kdy i į andenį, į sniegą; mu kdy i pu yne
(más de es a y o os signi ica i os ilius acinių a osenos ejemplos de é. es e a ículo en
el capí ulo 5 del dado inicial en el a ículo dicciona io BŽ). de es e signi icado su gió
asladel inė signi icado kenk i, el i a bėdą, humilla , desp ekin i, zlugdy i, ej.: buen nomb e
de la emp esa aho a mu kdomas pu e; en los ibunales ce mu a ; sumu dido concu en
a giai bea sigaus. Veiksmajodis mu dy i sa i as en que su edinys išmu dy i ambién
signi ica iš ežin i, dañin i minan , ažiuojan (apie kelius)5. Nó ese que el ejemplo a osena
con es a signi icación зафиксирован только в первом из всех DЖ разрешений (жр.
цитированную mu gdy i статью), e dad, él e óneamen e ilus a á an e io men e
mencionada la p ime a signi icación. sin emba go expe imen inėjus a oseną panašu, que
eiksmajodis exmu dy i en signi icado de ex ejinio se u iliza más ecuen emen e. Su
p incipaline da dinio en lys į o pan. e pę signi icadome elacionadas sang ąžinių edinių
mu dy is, mu gdy is, mu kdy is signi icaciones klampo i, g imz an mudė i, kapano is y pan.
y maudy is, da dy i, pliušken is; y es 5 Ko bueno, exmu dy i en es e signi icado laiky inas
p iešdėlė u, y no p iešdėliniu eiksmažodžiu, i. i. causiniu p eesagos -dy i ediniu iz izmu i, y
no p iešdėlio iz ediniu iz mu dy i. Es e úl imo a ículo lKŽ es e signi icado nou odoma. Sin
duda, dependiendo del con ex o, ismu cidos, como y muchos de o os p e iciales y p ecesos
con enidos de accionesmažodžių, dayba puede se acla ada y an aip (u bu is 1978: 92).
158 KalBOS Kul ū a | 83 pe kel inė signi icación a g i, kamuo is, en en a se
con obs áculos, dė i es ue zos basado en da os de las pe misiones de DŽ
imp esdin inių, mu kdy i no iene signi icanzas su ue za kiš i, kimš i, g ūs i,
do ojan is su ūpesčiais, sp endžian p oblemas i pan.“, p z., mu kdy is
skolose, in igose, skandaluose.
ca ac e ís icas de accionesmažodžiams mu dy i y mu gdy i. lKŽe
p opo ciona įmu kdy i, p imu kdy i y sumu kdy i a osenos ejemplos, que
mues an es a kimšimo, g ūdimo signi icado: O quién aquí e įmu kdė en esa
maišą? š. Kuo sólo adęs, su maišą p imu kdė S n. Ma e iškė, sumu kdžiusi
de uel a en kašu ę beišlendan į gaidį, nuskubėjo sus keliais P. C i . e dad,
imp usdin iniame lKŽ los p ime os dos sakiniai ilius uoja eiksmažodžius
įmu gdy i y p imu gdy i (indicando los mismos uen es)6.
4.DaBa iNėS Va OSENOS a SPiNDyS iN E NE E in es igando la ac ual acciónmažodžių mu dy i(s),
mu gdy i(s), mu kdy i(s) y p iešdėlinių sus edinių a oseną pasi elk a el sis ema Google paješkos
( isualizada 2010 06 1620; sang ąžiniai eiksmažodžiai adicionalmen e in es ig i 2010 11 08, ob ene de
hecho los esul ados emp esnius). Los ex os disponibles públicamen e en In e ne según la
na u aleza de la comunicación condicionalmen e pueden se di ididos en in o mcinius y
comuniccinius, los úl imos más p o elincin ini a ian es de la o ma (más o menos) esc i a de
p i ada sagy ines lengua (Vaicekauskienė 2008: 7172). En es e caso los da os es adís icos ecopila
In e ne ex os no clasi icando en mencionados pa e, aunque a p ime a is a se puede deci que
comuniccinio ca ác e ex os ue más. es o es na u al, po que i ieji palab as son
es ilis iicamen e ma cados, ca ac e ís icos šnekamajai lenguaba. especialmen e a menudo ellos se
u ilizan pe kel inas signi icadas. de pa e ex oi de ca ác e comuniccino quizá incluso y más
impo an es a es e es udio como a s a a analizadas lexicog á icas uen es, de las cuales (dél dadas
bas an e desigualycio p esen ación) compleja 6 en gene al pa e de ejemplos, imp usdin iniame lKŽ
p esen ados con šaknim mu g-, en la publicación elec ónica pako eguo i co espondien emen e
ilus uoja šaknies mu k emažodžių a iksą (į ai BŽ edi o ių a k eipė doc. d albinis D uk e).
plu alidad pako eguo ųjų ejemplos son de i a lengua, palab as selec o es podían esc ibi los
basándose basándose su egla de o og a ía en endimien o ( . y. su -g-). lKJe o ganizado es pudo
nu a us mu gdy i conside a en caso de e ónea o og a ía, ci ao ieji y o os ejemplos
a osena se pac ados y dados egula de o og a ía accionesmajodžių a ículos. e dad, pega
y unos ejemplos de uen es esc i as, pe o ieñas o po o as azones no pa icula men e
con iables al sen ido de la esc i u a ellos ma cados su umpinimais BsP (= lie u iškos pasakos
y ai ios. Su inko D . J. Basana ičius. iiV pa e. Chicago 19031905) y šjau e imų i šiaip (= menos
eišsiski iančių aš ų žodis o ases).
D. Mu Mulai y ė. Mu dy i(s), mu gdy i(s), mu kdy i(s) p esen ación en
dicciona ios y ac ualidad a osena 159 decidi sob e la ealąją menė ų
eiksmažodžių a oseną y ecip ocio yšius. buscada an o simples, como
sang ąžinių eiksmažodžių pe sona p o ec i os o mas, así como eikiamųjų
y noikiamųjų pa icipan es. Dado paise sea ch la longi ud de la ila es limi ada,
y accionmazodžiai se ca ac e iza de o mas gausa y a iedado e, busca se
seleccionadas las más p obė inas, i.e. ecunias, o mas (plg.
aleksand a ičiū ė 2008: 270). Po ejemplo, mu dy i, mu dy is caso paješkos
hilu és e an ales:
(1) Las o mas o dina ias de p o ección pe sonal mu dy i O mu dau O mu dai
O mu do O mu dome O mu do e O mu džiau O mu dei O mu dė O
mu dysime O mu dė e O mu dyda au O mu dyda ai O mu dyda o O
mu dyda ome O mu dymu dy e O mu dyse O mu disi O mu dysime O
mu dysime O mu dysi e O mu dysime O mu dysime
mu dyk O mu dyki e;
Pe sonal p o egamosios sang ąžinės o mas mu dy is O mu dausi O mu daisi
O mu dosi O mu domes O mu do ės O mu džiausi O mu deisi O mu dėsi O
mu dėmės O mu dė ės O mu dyda ausi O mu dyda aisi O mu dyda osi O
mu dyda omeses O mu dyda omeses O O mu dyda o es O mu dysis O
mu dy ųsi O mu dymu dy O O mu dyki es; (3) o mas de los ac o es
ac uan es mu domas O mu domo O mu domam O mu dom O mu domu O
mu domame O mu domi O mu domos O mu doms O mu doma O mu doma O
mu domos O mu domai O mu domo O mu doms O mu doms O mu dommu je; (4) las
o mas de pa icipan es no ac i as mu dy as O mu dy o O mu dy am O
mu dy ą O mu dy u O mu dy ame O mu dy iem O mu dy am O mu dy ais
O mu dy uose O mu dy a O mu dy as O mu dy om O mu dy y om O
mu dy om O mu dy ose. Los esul ados de la búsqueda se p esen an en la abla
1. En la p ime a (1) columna se p esen a la es adís ica de las o mas de
p o ección pe sonal de los simples, (2) sang ąžinių eiksmažodžių, (3) eikiamųjų y
(4) eikiamųjų pa icipan es (excep o las o mas del nomb e plu al y del kilmininko,
que coinciden con las o mas de e ce a pe sona de la sociedad y supuamaca, po
lo que son calculados da os pe sonales jun o con las o mas simples de
p o ección). Pi mo en la ila de núme os dada de nep iešdėlinių, olesnėse
di e sos p e ipues os que con ienen de accionesodžių, ej., segunda en la ila
į(si)mu dy i, į(si)mu gdy i, į(si)mu kdy i, e ce a из(si)mu dy i, из(si)mu gdy i,
из(si)mu kdy i y . ., es adís ica. ambién domė asi de los discu ibles
accionesmajodžių abs ac os, sus paieškos eilu es cons i uye on plnos simples
y sang ąžinių daik a a džių kai ybos pa adigmos. Veiksmų nomb inamien os
a osenos ecuenciaą mues a abla 2-a.
166 KalBOS Kul ū a | 83 ine i able de ec o, po que al caso pa e de las
palab as BŽ se p esen a no encslía. sin emba go esa pa e es muy
insigni icé. La exis encia y p i alumos d ejopos e e odas pe mi e
mos a a ian os ski ingumu, ečiaús a ian e sin emba go cae en
dicciona io, po que, basado giminichas palab as y k . análisis, no hay
eng inas gene inėje kalboje.
iVaŠDOS
1. Veiksmažodžius mu dy i, mu gdy i, mu kdy i y sus sang ąžinius así como
p iešdėlinius edinius BŽ se p e é p esen a en esencia di e en e que
an e io men e edi ados dicciona ios y sus e siones elec ónicas. 2. Es os
accionesmajodyj y sus ediniai en di e sas publicaciones de la lengua ac ual
y del dicciona io académico se p esen an bas an e di e en emen e, ad BŽ
se ía di ícil man ene alguní aunque ęs inumą. En ayendo a moniza en
es e caso di ícilmen e compa ibles equisi os de es abilidad de la no ma y
p imacía a osena elegido di e enciado e e enciado mé odo de p esen ación de opciones.
3. Debido a ecuen ísima a osena y ichísima semán ica p incipales
a ian es BŽ se ían conside adas šaknies mu k eiksmažodžiai, a ellos se
indican ečiau u ilizados y casi apačias signi icados conin ys šaknies
mu eiksmažodžiai, que ambién se desglosan signi icmados y se p esen an
con ejemplos a osena. ečiais y sólo en pa e semán icamen e coinciden es
šaknies mu g eiksmažodžiai ambién se p esen an indicando en p incipales
a ian es, pe o semán icamen e no se di iden y neilius uojan. 4. al šaknies
mu g eiksmažodžių p esen ación cons i uye cuan o dis o sionada su imagen
semán ica. sin emba go ellos p esen ando como co espondien es šaknies
mu eiksmažodžius, se ía econocido de dos a ian es ( u inčių šaknis
mu gi mu -) ligia e iškumas y así se ía con aš a aujama lKŽe, donde
šaknies mu g eiksmažodžiai se conside an e o y co egidos.
5. Wo in BŽ co ec amen e p ecisamen e, sis emá icamen e, no
oponiujando a las exigencias de no mas y nošk aipan ealizacion de
a osenas p esen a accionesmažodžius mu dy i(s), mu gdy i(s),
mu kdy i(s) y sus p ededėlinius edones, se ía muy p a a u izgi no solo
leksikog a os, sino ambién leksikologos, seman icos, da ybos, e imologías,
esc i os (ypač) especialis as. es o exdiscu a os ya en la p ime a edición BŽ
es os accionmajodyj y nemažų sus da ybos lizdų palab as pod ían se
p esen adas nue a, co iendo odos los an e io es dicciona ios
ocu en es e o es así como inoligumas y mos ando la ac ual a osená.

D. Mu Mulai y ė. Mu dy i(s), mu gdy i(s),
mu kdy i(s) p esen ación en dicciona ios y ac ualidad a osena 167
Šal iNiai
DŽ1 1954: Daba inės lie u ių kalbos žodynas. a sak. ed. J. K uopas. 1 leidimas,
Vilnius: Vals ybinė poli inės i mokslinės li e a ū os imp en a. DŽ2 1972:
Daba inės lie u ių kalbos žodynas. DŽ2 1972: Daba inės lie u ių kalbos
žodynas. DŽ2 1972: Daba inės lie u ių kalbos žodynas. DŽ2 1972: Daba inės lie u ių kalbos žodynas. DŽ2 1972: Daba inės lie u ių kalbos žodynas. ed. espues a J. K uopas. 2 edición, Vilnius: Min is.
DŽ3 1993: Daba inės lie u ių kalbos žodynas. DŽ3 1993: Daba inės lie u ių
kalbos žodynas. DŽ3 1993: Daba inės lie u ių kalbos žodynas. DŽ3 1993:
Daba inės lie u ių kalbos žodynas. DŽ3 1993: Daba inės lie u ių kalbos
žodynas. Vy . ed. S. Keinys. 3 edición, Vilnius: Mokslo y enciklopedijas edi o ial. DŽ4 2000: Daba inės lie u ių kalbos žodynas. DŽ4 2000: Daba inės lie u ių kalbos žodynas. Vy . ed. S. Keinys. 4 edición, Vilnius: ins i u o de lenguas Li uanas.
DŽ5e 2003: Daba inės lie u ių kalbos žodynas. Vy . ed. S. Keinys. 5
(elec oninis) publicación, Vilnius: Li u ians kalbos ins i u as. acceso po
in e ne : www.lki.l
DŽ6e 2006: Daba inės lie u ių kalbos žodynas. Vy . ed. S. Keinys. 6
(elec oninis) publicación, Vilnius: Li u ians kalbos ins i u as. lKŽ 1970:
Dic ionynas de la lengua Lie u ių 7, 8. 1966, a sak. ed. J. K uopas, Vilnius:
Min is.
lKŽe 2005: Lie u os kalbos žodynas 120 ( a ian e elec ónico). Vy . ed. G.
Nak inienė, Vilnius: ins i u o de la lengua li uanos. Acceso po in e ne :
www.lkz.l
Daba inės lie u ių kalbos eks ynas, Kaunas: Vy au o Maggiojo uni e sidadas.
Acceda po in e ne : h p://donelai is. du.l ecu sos de ex os de In e ne
(na šy a paieškos sis ema Google).
li E a ū a aleksand a ičiū ė S. 2008: Paieškos sis emos Google posibilidades de
uso in es igando los enómenos del lenguaje. Cul u a de lenguas 81, 266282.
F aenkel E. 1965: Li auisches e ymologisches Wö e buch 2, Heidelbe g: Ca l
Win e . uni e si ä s e lag, Gö ingen: Vandenhoeck y up ech . Ka ulis K.
1992: La iešu e imoloģijas ā dnīca 1, īga: a o s. K Ž 1990: Gai enis K.,
Keinys S. Kalbo y os e minos Dic iona y, Kaunas: Š iesa. de la lengua Li u ias
e imologinio dicodyno base de da os. P ieiga po in e ne :
h p://e imologija.bal nexus.l liu ke ičienė D. 2006: Bend inės lie u ių kalbos
žodynas. Siekiamedad y ealidad. Aiškinamųjų bend inės kalbos žodynų
ak ualijos [Leksikog a ija i leksikologija 1], Vilnius: lie u ių kalbos ins i u o,
918. ME 19251927: Mīlenbahs K. La iešu alodas ā dnīca 2. ed. J. Endzelīns,
īga: Kul ū as onds.
Nak inienė G. 2000: Bend inės kalbos žodynas y leksikos no minimo
p oblemos. Cul u a de lenguas 73, 1224.
Pupkis a. 1980: Kalbos kul u pag indai, Vilnius: Mokslas.
168 KalBOS
Cul u a | 83
Smoczyński W. 2007: Słownik e ymologiczny języka li ewskiego, Wilno:
Wydawnic wo uni e si e u Wileńskiego. u bu is V. 1978: palab as de
da ybos eo ía, Vilnius: Mokslas. Vaicekauskienė l. 2008: Nuji nue os
p és amos de no mimo cues iones. –
Cul u a de lenguas 81, 6579.
Vi kauskas V. 1995: sob e lie u ių bend inės kalbos žodyną. Cul u a
de lenguas 67, 8791.
ЛЭС 1990: Лингвистический энциклопедический словарь. Гл. ред.
В. Н. Ярцева, Москва: Советская энциклопедия.
Recibió 2010 11 26 Ea MEN iN HE
DiC iONa iES a HE Cu EN uSaGE OF
HE VERBS MURDYTI(S), MURGDYTI(S),
MURKDYTI(S)
Summa y he a icle compa es he p esen a ion o he e bs mu dy i(s),
mu gdy i(s), mu kdy i(s) ‘dip (in o), plunge (in o) in di e en dic iona ies o
li huanian, namely, six edi ions o he Dic iona y o Con empo a y Li huanian
(Daba inės lie u ių kalbos žodynas) and wo edi ions o he Dic iona y o Li huanian
(Lie u kalbos žodynas), which ha e been eleased bo h in he p in and elec onic
e sions, analyzes he cu en usage o he e bs, hei in e ela ion and
seman ics. he analysis o equency in he con empo a y li huanian language and
seman ic analysis o he e bs call o a new ea men o hese e bs and hei
de i a i es in he Dic iona y o S anda d Li huanian. a emp s o accommodada e
he equi emen o no m s abili y and he c i e ion o a iable language use
encou aged he applica ion o di e en ia ed app oach o he inclusion o
c oss- e e ences. ye his app oach has ce ain d awbacks as i ails o accu a ely
e eal he seman ics o a ian s wi h he oo mu g-. Espe amos, es e a icle will
s imula e a discussion among lexicog aphe s, lexicologis s, language no m
p esc ibe s and o he expe s and will e en ually allow o imp o e he ea men o
he abo e-men ioned and o he e bs in he Dic iona y o S anda d Li huanian.
DaiVa Mu Mulai y ė
lie u ių kalbos ins i u as
P. Vileišio g. 5, l -10308 Vilnius
[email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed]