84 Lingbos
Kul ū a | 83
Vaida BuiVydienė
ins i u o da língua li uânica
Jonas Jablonskis
Juozo DamiJonaičio aDo ėlių ecenzen embo a Jono Jablonskio a i idade discu a e
isnag inizada em á ios aspec os (balčikonis 1956; Gi denis, Pi očkinas 1977, 1978; idjiūnas 1997
e e c.), po ém ainda al a abalhos nos quais ele osse mais amplamen e ap esen ado como
ecenzen o de guiões escola es. Nes e a igo1 discussam-se cincoas Jono Jablonskio
ecenzias duais Juozo Damijonaičio ado ėlio Lie u ių kalbos g ama ica. T umpas manualėlis
mokykloms (mokslo p adžiai) leidimams (Damijonai is 1920, 1923), examina-se, qual a in luência a
kalbininkas ez ėlesnių leidimų kalbai e sanda ai. aplicam-se à análise mé odos analí ico
desc i y inis (desk ip y inis), compa amássico e es a ís ico. Na imp ensa pedagógica li uu a,
a a i idade de Juozo Damijonaičio (18711926) compa a i amen e pouco analisada, embo a
e e nis as en endessem e a aliassem a impo ância dos abalhos des e pedagogo e da
sociedade ( useckas 1926: 9394; okie ai is 1927: 39; Pode ys 1931: 95100). mais a de J.
Damijonai is é lemb ado só na segunda me ade do XX. a, menin 100ąsias ani e sá ios de mo e
(malėnas 1970: 123124; Juozapa ičius 1971a: 3, 1971b: 3). No início des e século ele no amen e é
mencionado em 130-os ani e sá ios de nascimen o (ažubalis 2001a: 1114, 2001b: 13)2. Ponsėž ina,
que J. Damijonai is não só li os de língua li uãs, mas ambém ma emá icos, de his ó ia3. a é
šiol mais amplamen e discu i seus manuá ios de ma emá ica (ažubalis 1997, 2001a, 2001b). 1
a igo p epa ado de aco do ela ó io, lei o ą 2010 m. ou ub o 7 d. na in e nacional na
con e ência Jono Jablonskio Jonas Jablonskis e bend inês li uãos língua cen ená io. 2
lemb anças sob e J. Damijonai į na imp ensa é se pa ilhou sua sise s anūkė bi u ė by au ienė
(2006: 2). Ga saus pedagogo e guiões au o iaus nome ainda 1937 m. oi concedido a uma Kauno
mokykla. Ac ualmen e em seu nome Kaune in i ulina ga ė, unciona 1996 m. es abelecido
p i a us apa as-museiejus, à des e casa a ideng a memo ialinė len a. 3 línguas li uãs
ensina na escola de início des inados es es manuá ios: ABC. Rašymo i skai ymo
p adžiamokslis ( a šu a, 1906; e cei a edição 1922), T umpa lie u ių kalbos g ama ika .
bui yDienė. Jonas Jablonskis Juozo Damijonaičio ado ėlių ecenzen as 85 Como mencionada,
p imei o J. Damijonaičio ado ėlio Lie u ių kalbos g ama ika edição oi exp essodin o 1920 m.
Kaune. Ele não e a no o o iginalus manualê […] nas isencas indica que e minus, mui os exemplos
e pasakymų au o ius ėmė de Pe o K iaušaičio e ygiškių Jono Lie u ių kalbos g ama ikos
(Damijonai is 1920: 3). isso oi eno ado, pô em consono e complemen ado an e io J.
Damijonaičio ado ėlio T umpa lie u ių kalbos g ama ika (p imei a edição 1909 m.) a ian e.
manualélis ab ange odo o cu so de g amá ica da escola p imá ia (P im oji pa e: 1. Pala as
pa es; 2. Daik as, daik o peculia idade e ação. segunda pa e: 3. Falbos pa es. e cei a
pa e: 4. Sin aksė). Cada seção ou posky io eg as ou de inições g ama icais ilus aiam-se
pa ydžiais e complemen am-se a e as. Po exemplo, do segundo seção (Daik as, daik o
peculia idade e ação) no início escla ece-se, o que é daik as. indicam-se isí eis e nema omos
dos daik ų exemplos: isí eis acmuo, ka ė, dalgis, nema om […] Die as, men as, meilė.
Fo nece-se a a e a de p on a e pab auk i isomųjų daik ų nomes num b ūkšneliu,
nema omųjų d iem (Damijonai is 1920: 15). Daik a a dis, como e mo, ap esen a-se da segunda
pa e no capí ulo das Pa es Logos (ibid, 19). a ás do manualê há uma lis a de li os
ecomendados a le
(11 li os)4 e a i aisymas de e os.
Quando apa eceu p imei a edição da g amá ica de J. Damijonaičio, o am imp esso ês J.
Jablonskio ecenzijos 1920 m. edi ó ios Li uânia (Jablonskis 1920a) e Š ie imo da bas (Jablonskis
1920b), e 1921 m. Lie u os mokykloje 19215 (Jablonskis 1921). e isões, baseando-se manualêlio
con eúdo, J. Jablonskis sucus ai e cla amen e discu iu p incipais manualêlio sanda os assun os,
impo an es pa a o ma e ial ensinadoagai e mos e de inições. e iewe a i ma que o aluno em
que ap ende aiškių, suno min ų e minų e de inições, po an o o nece me odologia conselhos
(Jablonskis 1920a: 3 [1933: 163]; 1920b: 50 [1933: 176]). indica-se mui os e os de co ek u a do di igêlio.
( ilnius, 1909; 9-a edição 1923), Lie u ių kalbos g ama ika. T umpas manualėlis escolas (mokslo
p adžiai) (Kaunas, 1920; 8a edição 1939), Vaikų da želis (skai iniai ii sky iui, ma ijampolė, 1922). J.
Damijonai is esc e eu e me odikos knygą 1923 m. saiu seu knygelė Pa yzdžiai ašybos i sin aksės
eikalui (dik an as). Oi i J. Damijonaičio manualėlis: A i me ikos ado ėlis ( a šu a, 12 d., 19091910),
A i me ikos užda inynas (ma ijampolė, 13 d., 19221923; 12 edições), K aš o mokslo skai ymų
inkinys (19261928, 2 edições). 4 indicam-se P. K iaušaičio e ygiškių Jono Lie u ių kalbos g ama ikos,
ygiškių Jono Lie u ių kalbos sin aksė i Mūsų žodynėlis, Žema eo ija aš ai, ande seno pasakos,
a i me ikos skai ės, Va go mokyklai i i ii dalys, Žinėlis i Žiupsnelis knygų.
5 1921 m. Li uânia mokykloje epe e-se a mesma J. Jablonskio ecenzia, que an es de ano oi
imp essa na Li uânia.
86 Kalbos Kul ū a | 83 especialmen e na Li uânia de alhada po dois núme os
imp imiin a ecenzia J. Jablonskis aqui (1920a: 3 [1933: 160169]) p incipalmen e discu e o
ado ėlio sanda ą, en a izando, que [g] ama ikos ex as ė a, pa ece-se, sa iškai
dispos o mokslo p adžiai daqueles ado ėlių[6] con eúdo. aisy inus J. Damijonaičio
di igêlio assun os ecenzen e ag upa em seis g upos e cada g upo a discu ia
o necendo exemplos. isso: 1) me odologia conselhos e aisymai o e ecido de
exemplos i de uma no ma ou de inição (Jablonskis 1920a: 2 [1933: 161]); 2) de iciências
da me odologia de ap esen ação do ma e ial manualê […] alguns assun os
sin ác icos p opõe-se desc e e no início do manualê (Jablonskis, ibid); 3) eg as e
de inições nonikslūs šauksmininko, būd a džio giminės, p ie eiksmio apibūdinimai
(Jablonskis 1920a: 3 [1933: 163]); 4) di igêlio sanda a J. Jablonskio na opinião, não
p ecisa iam seção de g ama ica sob e espécie de ação- e bio, na a i á ia língua,
p ijungiamuosius e conjungiamuosius sen inhas e e c., po ém de e ia inclui
ki čiação iniciais e esc i a (Jablonskisa: 3 1920 [1933: 167]); 5) inadequados exemplos e
a e as alguns exemplos não são bem comp eendidos7, e as a e as mui o
complexas pa a alunos da escola p imá ia8 (Jablonskis 1920a: 3 [1933: 167168]); 6)
co ecções de e os de co ek ū a do manual, ex.: pap auki e pab auki e, sob e
kielius sob e kelius e e c. (Jablonskis, id.). em essencial a a aliação manualêlio posi i o
melho g ama ica pa a a escola p imá ia ainda não há, embo a melho a manualêio
seja p eciso (Jablonskis 1920a: 3 [1933: 169]).
an as umpas a o ankus espil ilagem, imp esso em Educação (Jablonskis 1920b), é
anoniminis9, aqui é mencionada não só o manual, mas ambém a p imei a e isão: esc e e-se que
o manual ecenza ês e mui os e os suminėjęs J. Jablonskis, que o au o , esc e endo Pe o,
ėmėsi K iaušaičio e ygiškių Jono g ama ika e ygiškių Jono Sin akse10. aigi u inos gal o P.
K iaušaičio e ygiškių Jono g ama ikos. 7 Plg.: Ge a ma ė homem o caminho indica; Ši dies meilė é
a melho p o esso a (Jablonskis 1920a:
3 [1933: 167]).
8 Plg.: Pa yzdyj: už pik + é p eciso puni , po ge + p ai i (36) c ianças êm no luga c uziukų
esc e e galūnę; p eciso du ida se eles (p adžios mokiniai) aqui mokės be a dę būd a džiui
giminę sugal o i e esc e e c uzukų luga a (ne ą). (Jablonskis 1920a: 3 [1933: 167168]). 9 Jablonskio
au o idade apa ece em Juozo balčikonio compa y uados Jablonskio esc i os (Jablonskis 1933).
10No exce o da p imei a edição é o necida explicação: čia e minus, mui os exemplos e po
ce o já pasakymų ėmiau de P. K iaušaičio e ygiškių Jono lie u ių kalbos g ama ikos
(Damijonai is 1920: 3). J. Jablonskis ecenziação esc e o: Kas nė ainda p a ęs usa e minus
g ama icos assun o de ciência, aqueles podemos aconselha nes e espapo usa como só Dam-čio
[Damijonaičio] g -ka [g ama ica] (Jablonskis 1920a: 50 [1933: 176]).
. bui yDienė. Jonas Jablonskis Juozo Damijonaičio guiões ecenzen a 87 J.
Jablonskiui e a nekuklu pačiam assina i. inal da e isão indicam-se e alguns
e os na p imei a e isão mencionados (pelo p elinksnio sulig consumo e po
causa som i imo č, kai kin a galūnės). e cei a publicação sob e J.
Damijonaičio manualėlį, como mencionada, apa eceu 1921 m. Lie u os mokykloje
(essa mais uma ez de Li uânia pe spausdin a ecenzija) (Jablonskis 1920a).
Depois de ês J. Jablonskio ecenzijos 1921 m. apa eceu ou a J.
Damijonaičio g amá ica edição (Damijonai is 1921), 1922 m. mais um edição,
po ém sem no os co eções. 1921 m. edição emi iu apenas alguns co ek ū os
e os, de aco do uma J. Jablonskio no a subs i uída me odica de ensino
būd a džio (ž . 1 abelę). As ou as obse ações não o am conside adas.
Tabela 1. Dos ês p imei os J. Damijonaičio g ama ica pe mi imen os ski umai
1920 m. J.
au o iza-
Jablonskio
ção após
ano ações
p imei a
1921 m. 1922 m.
au o ização au o ização
algumas le as
são g andes,
ou as pequenas.
(Damijonai is 1920: 3)
čia já como
pašykš ė a e mo
( aidžių ūšiai). P. K . e yg.
Jono g ama ikoje em
ce o luga (5) dizia a
es e assun o de ou a
o ma: [ ]aidês usadas
g andes e pequenas.
(Jablonskis
1920a: 3 [1933: 165])
não mudada não
(Damijonai -
1921: 3)
mudada
is (Damijonai-
is 1922: 3)
būd a džiais
chamamos ais
pala as, que
signi icam
peculia idade de
coisas. adje i os
indicam, qual ou
que modo é a coisa.
Exemplos: Bom
homem. Boa
esposa.
(Damijonai is 1920: 33)
J. Damijonai is em seu
manualêly quase isu
dá eg as da linguagem
ou aíem já explicações,
após quais ai exemplos
da linguagem. Línguas
ciênciale, ypačiai no
início, de e se ,
apa ece, como só
a i kščiai. (Jablonskis
1920a: 2 [1933: 161])
Bom homem.
Boa esposa. (...).
Pala as: bom, boa,
bonzus, bonzi,
medinis, medinė
eiškiame, quais são
kalbamieji daik ai, e
pažymime
kalbamųjų daik ai
peculia idade, būdą.
(Damijonai is
1921: 33)
ambém
(Damijonai is 1922: 33) Essas edições di e em não só po causa de co igidos e os. Paki usi
di igêlio sanda a, . i. g ama ica subdi idida em dois g aus (nouas e mim o necido ao in és
88 Kalbos Kul ū a | 83 aigi po p imei os ecenzijų J. Damijonaičio manualėlis
kei ėsi mui o nedaug. isso não icou J. Jablonskio desape cebida, po an o em
1922 na Li uânia apa eceu qua e a sua e isão com mui as ano ações de
p imei os ecenzijos, lamen ando que o au o não usou p ecoesnios
conselhos11. o e iso enume a a é dez co igí eis emas, abo dados nas
p imei as e isões, po exemplo, lemb a que de e ia ala sob e ki į, sob e
esc i a, e i a alguns de assun os excessi amen e complexos, e c., alguns dos
quais obse ações p é ias comple am12. e isão acabaama pik oka a
obse ação que o au o negi domis nuleidžia daodamo lhe aconselho (Jablonskis
1922: 4 [1933: 275]). Po ap a ó ia ecensiação apa ecida em J. Damijonaičio
g amá ica edição (1923)13 já conside ada em mui os J. Jablonskio ano ações,
subs i uída lide êlio sanda a. au o aisê mui os coisas: emenda de inições,
e mos, me odica de ap esen ação do ma e ial mokomosios. o manual oi
complemen ado com no as de inições, eg as de o og a ia, iniciais de iação,
co igidos e co ek ū os e os (2 abela ap esen a alguns exemplos de
co eção).
da pa e). O p óp io au o nas ano ações explica que no segundo g au ka ojama algumas
eg as g ama icais, saídai os já no p imei o g au (Damijonai is 1923: 75). ais o manual
o nou-se consis ensse e sis emingue mais. P incipal peculia idade da eno ada edição
g ama ica sanda os ensino concen ais: desen ol endo os mesmos emas, ap o undando
mokinių žinias e 11 Plg.: P ieš d ejus me us del ši o ado ėlio já esc e i lie u oje e paskum
lie u os mokykloje ecenziją, ma cando, o que nele ais e a pa a pos e io es edições.
esse manual em mui as das minhas ins uções mas não usou de pos e io edição. di igêlio
assim poupada, me pa ece, sem necessidade: mais quais-ne-quie emendamen os ele é
ealmen e necessi ados.
(Jablonskis 1922: 4 [1933: 273]).
12 Plg.: unido no luga (89) disse-se que p ie eiksmiai, que se o ma am de eiksmažodžių,
chamam-se di ili iai. P imei ajoje sua ecenziação disse eu, que naquela manei a de e ia e
pala as en endidamai, ne egė ai, gulomi chama des subdi i iais (?). Kodel au o ius ha seu
de inição, colocado em p ie eiksmių sky ių, ligi šiol isai ne aiso? com as c ianças é p eciso
ala de o ma cla a e p ecisa. (Jablonskis 1922: 4 [1933: 274]).
13 i ula es lape esc e e-se que es a é segunda edição, embo a depois 1920 m. publicação
(pi mo) ainda o am 1921 e 1922 m. edições, nos quais o am esgo ados co ek ū os e os e
conside ado-se algumas J. Jablonskio ecenzijas no as. mais a de (1925) edição
g ama ical, embo a i ulação chamado emendisy u edição, quase nadao não di e e do 1923
m. edição, só 20 ecomendado li os de lei u a lis a complemen ado po mais qua o,
ex i padas e co ek ū os e os.
. bui yDienė. Jonas Jablonskis Juozo Damijonaicio guiões ecenzen 89 habilidades. em segunda
pa e do manualêlio ep ojadas pa es da linguagem, po ém já mais complexa e de alhada,
ap esen a-se mais eó icos conhecimen os. ape inando o manualêlio sanda , esc i a e oda no os
capí ulos (p.ex., E imologias14), bu14 P imei a ecenziação J. Jablonskis ašo: au ó io sua calig a ia
i aš ei usa a pala a g ama ika, da pala a e imologija, pa ece, não es á de odo no manualêly,
daquelas duas pala as signi icado em manualêly de odo nãoaaixkin a; mencionado só manualêlio
inal seção an aš ei a pala a sin aksė, mas e seu signi icado nem onde nãoaaixkin a. (Jablonskis
1920a: 3 [1933: 167]). Tabela 2. Jono Jablonski ano ações e Juozo Damijonaičio aiximas g ama icas
Pi mas leidi-J.
mas (1920) após
No a Jablonskio
p imei a edição
segunda edição
(1923)
unsas le as čia já
mažosios são didelės,
usadas aquelas
(Damijonai is luga (5)
1920: 3) lui ou a: [ ]aidês
como pašykš e ada
ki-( aidžių ūšiai). P. K .
pequenas. Jono
pasaky a es eam
usadas g andes e pequenas.
(Jablonskis 1920a: 3 [1933: 165])
e mo Didžiosios e
e yg. aidês. le as
g ama icale em ce o ce o o maio es e meno es.
eika-(Damijonai is 1923: 3)
linksnį, ku-jednoje mjes u
eiškiame diz que linksnį,
adikiame šauksmą,
šauksmimininku, and ha
não engano, espąs à
(...) is del o pala asely is
não no seu luga (apaku ia
P. K . e simą, só
(23) au o o ius
pelo qual eiš as į linksnių
adiname šauks ašy a:
ha as linksnis, i and ki ų
pe gun a (?) me: illėk, a le!
o! a le šauksmininko ly is,
nea sakome em klau- 1920:
k eipiamemos em ki yg. Jono
pessoa ou coisaik ą. e
pap asšauksmininką dedame
(Jablonskis linksnių eilę.
1920a: 2 [1933:
Šauksmininkas neį auk iuo
eilę, só pašauksmą,
mūsų kalboje y a name
linksnių. Digayninku, k. a.: o!
a pala a aik-e! aik-ai! o!
(Damijonai is ex o es á
23) čioje, e čioj eilu ėje).
g ama ikoje (17) oji aquele
šauksmininko gêmeo é
em čiau o mulada.
(Damijo-
165]) nai is 1923: 22)
D ibalsis ie ado ėlyje
pala a p azódis
adžioje esc e es
j, k. a.: ieškosu esc e a jie abalha, eles eles, eles, jied i, esc e e i,
1920: 10) (jų, juos, jais..). (Damijonai is 1923: 12) Educação no abalho
quais escolas classes es a g ama ica é a ibuída, pois au o em nenhum
ado ėlio sanda ą, o nou ainda mais impo an e. Assessionando as a e as
disse-se que
p žiobalsis ie da
sem j je esc e es sem
iešmas, ieduonos p ecisa (com j). (Jab ą a mesma j, que esc e emos a.
publicada e J. Damijonaičio pa aisy o ado ėlio ecenzia (Jablonskis 1926).
luga sob e isso não esc eęs. Es a ques ão já e a ak ualus e isando as
d i-D ibalsis ie da
pala a no começo
šomas sem j. mas di igêlyje i-(...). só isso em pala as
(Damijolonskis 1922: 4 [1933: 274]) e em ou as daquelas pala as ly yse nai is
ecensia de alha e longa, ao ecenzen ainda pe manece não limpašku, a
p imei as edições g ama icais, e abo dando no a dois laipsnių (i. y. pa es)
di igêlio, J. Jablonskis spėja, que g ama ica é a ibuída às classes
p imá ias, po ém algumas a e as (como e ecomendadas lei a li os) mais
90 Lingbos Kul ū a | 83 usios pa ys e chy iai apildy i (p z., P immasis g adis15,
Sin aksės sky ius16), ap esen ada no os de inições (p z., e imologijas,
g amá icas e sin aksės) (Damijonai is 1923: 166). oi le ada em con a a
obse ação de J. Jablonski de que se ia necessá io paminhei da pala a ki į
(akcen ą), ensina às c ianças alguns dos nossos assun os de esc i a [...],
explica lhes, como se le am esc e endo pala as de um im de linha pa a
ou a linha (Jablonskis 1921: 108). assim, nas no as edições17 os assun os de
ki čiação são ap esen ados E imologijos18 capí ulo (An ajame g au)
(Damijonai is 1923: 74), e a o dem de le an amen o das pala as é discu ida
Ga sų e le as capí ulo (Damijonai is 1923: 14).
ike iam supe io es das classes aos alunos.
minimie ecenzijoje o e ece-se ainda conside á eis co igi e melho a , lemb a-se, em o
que não oi omado em conside ação anks esnėse ecenzijās, po exemplo, al a al a de
manualêlio con eúdo. Da é p opos o co igi cole a i as, ação- e dade e a ibu o
de inições. Dêmesio sulaukê no a manualêly lis a assun os, po exemplo, sob e ki į J.
Jablonskis suge e começa a explica an es: p ima g adinha au o io sob e ki į nada não
diz. Segna me g au em b e e, o que é ki is e escla ecido, me pa ece, u go ai de odos
ki čio (esque inio, di eininio e ies inio) assun o. sob e ki į p ecisa a da en endimen o,
odos, e no p imei o g au. (Jablonskis 1926: 419 [1933: 374]). ambém é p opos o oca e no
úl imo capí ulo ap esen ada a de inição sin aksês, 15 P imei o g au (plg. p imei a edição
P imei a pa e) cap ula 3, 4, 5, 6, 7, nelas são examinadas odas as pa es da língua,
ap esen a-se de inição de ase e supažindinha com p incipais e secundá ias pa isim da
ase.
16 Suplemen ada posky iais: su ap iniai sakiniai; P ijungamieji sakiniai; sujungiamieji sakiniai;
Į e p iniai sakiniai (Damijonai is 1923: 155162). 17 u ima omeny an as e e ças edições, pois
e cei o, embo a i ulação esc e e que es e pe ezi o edição, do segundo (1923) di e e mui o
poucos pa ais algumas a e as (Damijonai is: 8), suplemen ado lis a de li os
ecomendendujados pa a le e 18 J. Damijonai is o nece quan o ki okį, do que é habi ual ago a,
a de inição da e imologia: a pa e da g amá ica, que i ia os ocabulá ios e os e mos, chaminasi
e imologia. (Damijonai is . 1922). Jonas Jablonskis Juozo Damijonaičio manualėlių ecenzen e 91
1923: 166).
que, em seu en ende , po complexos ciência começos (Jablonskis 1926: 421
[1933: 376])19.
In elizmen e, nos mesmos anos, quando oi imp essa a úl ima ecenzia de J.
Jablonskio, J. Damijonai is inespe adamen e mo eu. de alhadas es a e isão
comen á ios icou neišho s os. pos e io es se e edições da g amá ica de J.
Damijonaičio o am aisimi es o ços dos edi o es. análise indica que suas
co igida só co ek u as e os.
aigi Damijonaichi ao i o p esen e o am lançadas cinco suas g ama icaas e
esc i as cincoas J. Jablonskio ecenzias, nas quais ecenzen discuê p imei a e
e ça (pa aisy ą) edições. isanalizando odas as J. Jablonskio ecensions,
pode-se a i ma , que em essência olbinis a alo ou J. Damijonaičio g amá ica,
especialmen e pa aisy ąjį edição, po ém p ocu ou con inua melho a
u u as g ama icas de publicações a qualidade. ecenzen ui p eocupa a não só
egula idade da linguagem, cla idade, p ecisão de linguo y os e mos e de inições, mas e pedagogica assun os.
aPibenD inamosios Pas abo analisuo as Jono Jablonskio ecensanhas
discu iam e co igem es es Juozo Damijonaičio di igêlio g ama ica do idioma
Lie u ių assun os: 1) de inição egula idade, p ecisão e cla idade em unção
dos alunos amžių (is o cons i ui 28 p oc.), exemplo.: au o iaus eiksmažodžių
de inição g ama ikai, me pa ece, não se e. Se as pala as, que signi icam
daik o ação, são eiksmažodžiai, en ão e as pala as ažiação, gulėjimas,
esc i a se á eiksmažodžiai. Es a pa e da linguagem de inindo-se, emos
ikslesni se .
(Jablonskis 1926: 418 [1933: 373]);
2) me odica (12 p oc.) são discu idos assun os elacionados com a
ensinança ma e ial, comp eensão e consolidação de no os conhecimen os endo em con a as idades dos alunos (plg. 1 e
2 abelas amos as);
3) di igêlio sanda a (suge em-se obse ações, o que al a, o que demais (8%)
ge almen e, como as obse ações da me odica, elaciona-se com a idade
dos alunos, conside a-se se é con enien e ensina de algumas ma é ias, ex.:
da em no p imei o g au de ciência odas as ci cuns âncias espécies não ekeceu (Jablonskis
1926: 419 [1933: 373]);
4) e mos (3 p oc.) indicam-se e mos não adequados e co igem-se (plg.
1 e 2 exempla es das Tabelas);
19 oji (g amá ica) pa e, que explica, como quando elkiasi sepa adas pala as da língua
sakiniuose, chama-se sin aksė. - Damijonai is 1923: 166.
92 Líbos
Cul u a | 83
5) mencionadas e ou as de iciências (3%) c i icam-se algumas a e as e
dados exemplos20, embo a a maio ia dos exemplos g ama icais J. Jablonskis
conside ou como su icien emen e egula ingus e adequados aos es udos de linguagem
(Jablonskis 1921: 108);
6) p incipalmen e co ige-se e os de co ek u a (46%) es as co igidas
e mina cada e isão (na p imei a e isão indicadas 28, na úl ima 15).
e isões discu idos assun os da língua J. Jablonskis explica sucus ai, mais
amplamen e comen a só ais aisymus, que são no os, anks esnėse ecenzijās
nem mencioni. as mais longas e mais comple as são a p imei a e úl ima (da edição
a ualizada) e isões. Alguns assun os menciona como e impac amen e, se sob e
isso oi ele mesmo esc i oás ou dadoás à no a a sua língua ciência li os. em
ge al olbinis a econhece que J. Damijonaičio g ama ikos ala aiški, simples e
comp eensí el (Jablonskis 1922: 4). seus linguís icos disposições J. Damijonai is
em luga não es á p ensado, em e isões ele espondia só co endo seus
manualêlios, po an o não semp e é ób io, po quê em um ecenzen o ano ações
conside ou, e em ou o não. Tal ez só em pa e isso possa explica em 1909 um
comen á io esc i o a T umpas a i aisymų da g amá ica da língua li uânica, que
esc e endo es a li oê lhe cuidadosei daugiau pedagogias equisi os, negu
ilologias es edžiojimai (Damijonai is 1909: 302). J. Jablonskio ecenzijų e J.
Damijonaičio g ama ica eapa ecimen os compa a i a mos ê, como melho ei J.
Damijonaičio manualėliai. Mui as J. Jablonskio p opos as aisci io manualêlio
e minos, de inições, me odiką e manualêlio sanda ą indicam que no momen o,
quando oi esc i o manualêis e pe mi idos epe o iniai suas edições, e minija
de linguo y os li uanos e adição de ensino do idioma ainda só o mo osi, po ém
a guidêliam na i a J. Jablonskis já kėlė mui o aiškius equisi os de egula idade,
cla idade, p ecisão e p ecisão do idioma.
Šal iniai
Damijonai is J. 1909: T umpa li uãos linguagem g ama ica, Juozapo
za adskio spaus u ė ilniuje.
Damijonai is J. 1920: G ama ica da língua Li uânia. T umpas manualėlis mokykloms (mokslo
p adžiai), Kaunas: lie u os als ybės spaus u ė. 20 discu indo a a e a, i. e. pasaką a is e a inėlis
esc e e a na ajamąja língua, J. Jablonskis diz que ão a a e a esol e se á di ícil não só
pa a a c iança, aca ainda alunaili, mas ambém pa a seu p o esso (Jablonskis 1921:8). 10