BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
ALBINA AUKSORIŪTĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
POVILO MATULIONIO ZOLYNE PATIKT AUGAL GENČI NAM
AUTORINIAI SHALTINIAI
ESMINIAI VOODŽIAI: plan a de gêne o nome, au o inis on eis, bo anicos ocynas,
plan as de a dynas, Po ilo Ma ulionio Žolynas, bo anikos nomenkla ū a.
ANOTACIA
Es apasnyje são a ados no p imei o na Li uânia imp in ado ocodyne de e mos bo ânicos Po ilo
Ma ulionio p epa eng ame a dyne de plan as Žolynas. Dalys II. Li huanian plan as diccioná io e
plan as de aislas (1906) o nece lie u iški augalų genčių a dai, es abelecem seus au o iniai
šal iniai, a dyne pa eik ų Ju gio Amb aziejaus Pab ėžos e Lau yno I inskio a o ų augalų genčių
a dų o iginalijos o mas. Analizuojamame a dyne usados J. A. Pab ėžos o nece plan as de
genciais nomes g e inam com seu manusc ípio Taislius augyminis e 1900 m. Ame icano imp imi ame J.
A. Pab ėžos o dodyne Bo anika ou Taislius auguminis o necamais plan as de genciais nomes. Žolyne
lis ados L. I inskio nomes de gências de plan as g e inam com duas em L. I inskio
manusc i aščiuose (Scau us Aga icus u o di aceus e P igim ūmenėje) consumamais nomes de
ap a iami i pa ies Žolyno suda y ojo Po ilo Ma ulionio bei ki ų au o ių suku i augalų genčių
gências de plan as. T umpai nomes.
ĮVADAS
Os p imei os li iški bo anikos e minų žodynai e a dynai começa a p epa a ainda XIX a. início:
žemai is kunigas Ju gis Amb aziejus Pab ėža (17711849), começėjęs sis emicamen e a ky i
gam os mokslų e minus i nomenkla inius pa adinimus, e oi o p imei o desses e minų žodynų
au o ius. 1821 m. ele esc e eu d ikalbį diccioná io Dic iona ium Bo anicum La ino Samogi icum
ALBINA AUCSORIŪT. Ma ulilo Po ionio Žolyne ap esen ados nomes de plan as genciais on es
au o iais | 2 doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.11
BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
(la ynųžemaičių kalbų bo anikos žodynas) e nele ap esen a am 860 nomes de plan as. abėcėlinis
1834 m. J. A. Pab ėža pabaigė eng i 505 puslapių da bą S yje Balsenyyny, ai aip pa d ikalbis
lis a de e mos de mo ologia de plan as la ynų e li uães línguas. 1843 m. ele e minou de esc e e
o mais impo an e seu abalho cien í ico Taislius augymynis (Tayslós augumyynis) e nele
de alhadamen e desc e eu oda a ege ação de Žemai ija: discu iu sanda á de plan as, explicou
e minos de mo ologia de plan as, desc e eu 643 plan as žiedá ias e 150 plan as espo i as e
1
g ências. Menė ų abalhos do mesmo
J. A. Pab ėžai não conseguiu imp imii . Seu manusc i o publicado ins i u o de língua Li uânia há
alguns anos: 2009 m. apa eceu p imei a pa e do manusc ício, 2014 m. segunda pa e, e 2015 m.
acab a publica a es an e pa e do manusc ício (ž . TA I, TA II, TA III).
2
Te minikos da bo ânica são impo an es e de ou o zemaicio mes e Lau yno I inskio abalhos (1810
1881), pa icula men e es ęs nãošsp in ado seu manusc ip is P igim ùmēné, u en é sawieje dalijkus
źemies, żoliun e giwunun su pa odima anun wa ojimo ( oliau P igim ūmenė), esc i o sob e 1870. Nes e
manusc i o em segunda pa e Žolėmina au o o neceu sis emá ico ungos e plan as de a dinho, no
qual indicam 218 amílias e po 2520 genčių lie u iškų a dų (plačiau ž . Janke ičius, Janke ičienė
1962: 151163; Aukso iū ė 2000; 2004).
Ame icano língua li uãs leis o jo nal do Di a edi o kunigo An ano Miluko inicia i a 1900 m. oi
exp essadin a J. A. Pab ėžos Taisliaus augumínio manusc ício, in i ulado Bo anika ou Taislius
auguminis, pa e. Es e p imei o Li u iškas imp essado e mos bo ânicos de diccioná io, no qual há e
nomes de plan as, só ele imp essado na Amé ica. An uoju imp usdin u lie u išku bo anikos e minų
žodynu laiky inas 1902 m. Rusijoje, I bi o mies e, išėjęs hek og a uo as leidinys Lie u iški augalų
a dai. Lie u iųla ynų kalbų bo anikos e minų žodynėlis, p epa ado Kazimie o D ąsu a ičiaus. É 42
psl. pala asynėlis, assinado Bugienio slapy a džiu (plačiau ž . K uopas 1998 (1975): 266267; Klima ičiū ė
2005: 26; LKTŽ 2008: 13). P imei ois Li uânia imp essdi o bo ânico diccioná io é 1906 m. išleis as Ma ulilo
Po ionio Žolynas. Dalys II. Dicioná io de plan as da Li uânia e plan as de aislas ( oliau Žolynas), embo a
3
c onologicamen e ele seja o e cei o imp esso dicioná io des a á ea (ž . Fig. 1). É nomynho de plan as,
no qual pode encon a e um pouco e minos bo ânicos.
1
Apie J. A. Pab ėžos kalbą i ašybą plačiau ž . Subačius (1996: 10–113; 2009: 9–28).
2
Handesc i ão Taislius augyminis p ensai p epa ou d . Ri a Šepe y ė, ag adeço a ela po consul as.
3
Na p imei a olha do li o indica 1906 d., pois li o naqueles anos planejada publica , po ém imp us u ė
a dou ela exp imi , ad cabeçada indica 1907 m.
ALBINA AUKSORIŪTĖ. Po ilo Ma ulionio Žolyne pa eik ų augalų genčių a dų au o iniai šal iniai | 3
doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.11
BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
P. Ma ulionis (18601932) įžymus lie u ių miškininkas, mokslininkas e pedagogas. Daugeliu P. Ma ulionio
abalhos de e ka usa pažyminį p imei o: ele p imei o publicou um a igo k aš o y inį lie u ių
kalba (1891), p imei o lie u iškai ap ašė gin a ą (1922) e econhecido p imei o k aš o y ininku; ele oi
o p imei o Li uano, es abelecendo os limi es de disseminação dos li uanos Vilniaus gube nijoje (1901)
e p epa ou e nog a inį mapasapį; ele […] co-au o do p imei o p og ama de desen ol imen o das
pescas e da ag icul u a aquá ica da Li uânia (1903) […]... ele p epa ou e pediu o p imei o Li u iês de
nomes de plan as (1906), conhecido com o nome Žolyno, p imei o Li huanian Aukš ųjų mokslų
geog a inį žemėlapį (1923), pi mąjį elje inį žemėlapį Lie u ių i la ių žemė (1921); jis ado a o
d augijai, pa icipou es eigian Aukš uosius ku sus <...> (Del u as 2014: 1213).
1 PAV. Sob eho de Žolyno
ALBINA AUCSORIŪT. Ma ulilo Po ionio Žolyne ap esen ados nomes de plan as genciais on es
au o iais | 4 doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.11
BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
P. Ma ulionis, começando a p epa a plan as de a dyną, já e a acumulado nãožai Li u iškų plan as de
nomes como Li uania miškininkas. Ele inha inegá el an agem, em compa ação com p ecu so as e
e e nincas, pois es a a es udado em Pe e sbu g miškų ins i u e bo aniką e ob ido os undamen os
cien í icos da sis emá ica de plan as (Del u as 2014: 312). P. Ma ulionis planeja a exibi de duas pa es
eikalą: na p imei a pa e de e ia se desc i a mo ologia das plan as, ap esen adas ilus ações, e a
segunda pa e de e ia cons i ui diccioná io de plan as da Li uânia e sis ema de plan as. P imei a
pa e icou neišlei a. Como esc e e Jonas Dagys, pag indina kliū is oi seu luga de se iço
ans e êlim do Li uânia pa a Smolenską. A sidu a -se longe de Vilnius, ele não podia mais man i e
ín imos laços com as edi o ias de Vilnius, e al ez e abalho adminis a i o aumen ou, nãoelei ando ao
au o a ide i pu amen e ao abalho acadêmico (Dagys 1957: 33).
Žolyno p a a mėje P. Ma ulionis indica, o que busca a p epa ando apelínio: 1. padu i musų ė ynės
sužino ą plan as de núme olią, 2. su es i kuopon izba s y aš isu žinias, 3. su upi a i e ha moniza
elas, eipogi izd aiki us plan as de nomda imas como pessoas alboje, eip e esc i os, po quê
eduzi ia con ad imen os mul iplic (Ž 3). Ele en a izou que na i a língua das pessoas, e ainda mais
equen emen e em esc i os uma pala a é iam-se 23 di e en es plan as e ice- e sa uma plan a
kele iopai. Au o ius nu odė i p incipus, kaip uos dalykus pa eikia a dyne: „Tokiuose
é iam-se acon ecimen os achéėliau apenas us nomes, que ou mais amplamen e mencionados, ou
mais ce amen e eles exp essam o in e no da plan a, ou senes nob es, ou são con i mados po
signi icados de nossos po os p óximos: la ian, polk, us (3).
Segundo P. Ma ulionio, à a dyna selecionada ce ca de 3000 nomes de plan as Li u ichas de 5000
ou idas ou lei as pala as. Alguns nomes o au o ejei ou como engadingus, po que não odos os
pala as colhei os izmana am bo aniką ou li uãos língua, e e plan as nomes pa eikėjai não semp e
conhecia plan a, ad pasakė e ne ikslių a dų. Ao Žolyną incluídos apenas na Li uânia nomes de
plan as c escen es, azoninių e a ež inių plan as nomesų P. Ma ulionis ne eikė (Ž 4). G olyne pode
se encon ado 716 plan as de genciais e sob e 2000 espécies nomes. A k eip inha a enção, que
a dyne não sepa am, i. i. jun o ap esen am, nomes de plan as e cogumelos. Na época os cogumelos
e am a ibuídos às plan as, eles ainda não o am isolados em sepa á eino, po an o nes e a igo
os cogumelos ambém são a ados como pa e das plan as. P. Ma ulionio Žolyną cons i ui ês
pa es: 1. Rodikle sulyg la iniško abecyno; 2. Rodikle sulyg lie u iško abecyno; 3. Augalas aislas sulyg
his o icamen e-gam iškosios o denkos. Na p imei a pa e segundo la inskišką abėcėlę lis a os
ALBINA AUCSORIŪT. Ma ulilo Po ionio Žolyne ap esen ados nomes de plan as genciais on es
au o iais | 5 doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.11
BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
nomes das plan as; p imei o dando-se la yniškas nome, en ão lie u iškas nome com ele
mencionėjusio au o iaus e e ência e co espondmenys usų e polkų línguas. P imei o é o necido
o nome da gêmea, e depois daquele lis am-se nomes de espécies, например. : Aspe ugo. L. Šiu kš elė.
P. (Aš yna) Os ica Lepczyca A. p ocumbens. L. Š. mėlinoji. O. Lejaчая L. Leząca (Ž 10). Ra amen e
acon ece que osse dado só o nome da gêmea, po exemplo, Ligus um. Lubis as, Mln. Ligus . (Ž 37),
ge almen e dadas e nomes de espécies, e seu núme o a iou, a algumas plan as indicado em dez
espécies de nomes, po exemplo, plūdės dada 15 espécies de nomes (ž . 2 igu a.).
2 PAV. Žolyno 48 página
Pe o de alguns Li u iškų genčių e espécies nomes de ap esen a a e sinonimos, eles
esc e em g e a skliaus uas, p z. : Al haea Ybiškė. P. (Rožė) (Ž 7); Lac a ius i ialis F. Pienius Paalksne I .

ALBINA AUKSORIŪTĖ. Po ilo Ma ulionio Žolyne pa eik ų augalų genčių a dų au o iniai šal iniai | 6
doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.11
BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
(Kiaulg ibas) (Ž 35). Ou o sinônimos esc e em sem skliaus os, exemplo. : Con alla ia, Lin.
Gludišius. Pakalnu is (Ž 21); Co nus mas Sedula eal oji P., Smil e I . (Ž 21). Acon eceu que ao
nome de gen ies Li u iško como sinônimo indicado nome espécies, p z. : Lamium L. No uole
(Dilgele ku čioji) (Ž 35). A aca-se a a enção, que não a odos os géncios e espécies nomes de
inclui usiški e lenkiški co espondemens, p z. :
P ilidium Ke punele O lica
P. cilia e Ness. K. Pin inele Mln. B zęsniak (Ž 49)
Sphae ella Wi Api ale P.
S. aquilina Aue s A. a eline (Ž 56).
Em segunda pa e Žolyno segundo lie u išką abėcėlę su aši i lie u iški plan as genčių i
ūšių pa adys, g e a indicando seus la yniškus a i ikmenis (ž . 3 ig.). 3 PAV. Žolyno início
da pa e II, página 63
ALBINA AUCSORIŪT. Ma ulilo Po ionio Žolyne ap esen ados nomes de plan as genciais on es
au o iais | 7 doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.11
BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
Na e cei a pa e Žolyno P. Ma ulionio ap esen a um sis ema de plan as, baseado no bo ânico danês
Johano Eugenijaus Va mingo (Johan Eugenius Wa ming, 18411924) eikale Ekologická as linnų
geog a ija (Oekologische P lanzengeog aphie, 1896) layos y ais p incipais (Del u as 2014: 315). A sua
ag adimen o pode se is o da Fig. 4. Como en a iza Jonas Dagys, [J]ei compa ássemos es a P.
Ma ulionio sis ema com a ualine ilogene ine sis ema de plan as, isso e emos, que só Bežiedžių
plan as de depa amen o ago a di e en e classi icado: o que Ma ulionis conside a a classes, ago a é
a aliado, como sepa ados ipos. O sis ema de plan as žiedíneas não so eu mudanças essenciais
(Dagys 1957: 33). 4 PAV. Žolyno pa e III começo, 97 página doi.o g/10.35321.9bkalba.2019/2.11
ALBINA AUKSORIŪTĖ. Po ilo Ma ulionio Žolyne pa eik ų augalų genčių a dų au o iniai šal iniai | 8
BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
P. Ma ulionio abalhos e seu Žolyną p incipalmen e esc e eu pesquisado es de ciências na u ais:
Sob e 1957 m. expleis as cole inho de a igos Įžymus lie u ių miškininkas p o . Po ilas Ma ulionis,
2014 m. apa eė Romualdo Del u os monog a ia Po ilas Ma ulionis: a ei ies p adžia ai mes. O
obje i o des e a igo baseado no desc i oio ade inamuoj mé odo de e mina gencias nomes
P. Ma ulionio pa eik ų Žolyno augalų genčių a dų au o inius šal inius, a dyne pa eik ų augalų
o iginalias o mas. Compa ação base […] J. A. Pab ėžos e L. I inskio manusc i os lis ados nomes.
Obje i o do a igo 716 nomes de gências de plan as Li u ichas, desc i os na p imei a pa e de
Žolyno, não incluindo sinonimos.
ŽOLYNO AUGAL GENČI NARD AUTORINIAI ŠALTINIAI P. Ma ulionis Žolyno p a a mėje ap esen ou uma
lis a de on es u ilizadas, e como úl ima on e indicou do seu p óp io de á ios kampelių da Li uânia
du an e 15 anos ecoll us nomes de plan as. Pe o do nome de plan a Li u iško ele ge almen e da a
esse nome de plan a insc i a ou o p opondo po um pesquisado , e a lis a de san umpos colocou no
inal do li o (ž . Fig. 5). Lis axe dada 17 san umpas, po ém pe žiū ėjus aos na p imei a pa e
o necidos nomes de gências li u iças indicadas san umpas encon adas ainda qualcas, não
incluídas à lis a, exemplo. : Ficus s ega Al., Melilo us ba kunas Al., Pla anus jie a as All. ; Ac aea
kiauleuogė Hag., Chae ophyllum gu gždis Hag., Ca damine k esa H.; Ce amium agmau e I.;
Elaphomyces iešu ys Sembe . ; Lupinus lupinas S aug., Vibu num pu inas S aug., Cas anea
cas anho S .; Con e a mau ena Z.; Oenan he izne Ž. Como is o a pa i Lie u iško bo anikos
žodyno ( oliau LBŽ), nele an e nomesų s ega (LBŽ 142) e ba kūnas (LBŽ 218) ap esen adas san umpos
Alk e Mln, e an e jie a o (LBŽ 266) Alk. A san umpa do úl imo é Jono Aleksos pa amės san umpa,
seu Su alkijoje cole adas lis as de nomes de plan as u iliza a Jonas S augai is (LBŽ XXIX), e Mln é P.
Ma ulionio pa amės san umpa. En ão P. Ma ulionis, isi elmen e, como Al. ab eino J. Aleksos
pa a dé, só pe jie a o įsi ėlė ko ek ū os alida. Tal mesmo e o pode se conside ado e sin umpų
Hag. e H. bei S aug. e S . ne ienodumus. As p imei as são K. G. Hageno pa unpos, embo a
san umpų są aše P. Ma ulionis umpino Hg., e segundosas J. S augaičio pa unpos. Is o
con i ma os dados LBŽ. O que signi icam san umpos I., Sembe ., Z. e Ž., é di ícil dize , po que LBŽ
ALBINA AUCSORIŪT. Ma ulilo Po ionio Žolyne ap esen ados nomes de plan as genciais on es
au o iais | 9 doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.11
BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
indicou que agmau ė é J. A. Pab ėžos dize as nome, e iznė L. I inskio
(z . LBŽ 79 e 237).
5 PAV. Lis a de sob enomes san umpos, 110 página 1. Re inamiais Žolyno e J. A. Pab ėžos esc i os
nomes de plan as de genções Žolyne p incipalmen e ap esen ada J. A. Pab ėžos eik ų nomes de
plan as de genções deles são 303. Kaip auguminis ( oliau BT), expulso na Amé ica em 1900 (Ž 3). Nesse
p a a mėje nu odo P. Ma ulionis, jis naudojosi J. A. Pab ėžos žodynu Bo anika a ba Taislius
diccioná io imp ime-se uma pequena lis a, sob e o qual BT p a a mê esc e e: S a biausiu dalyku
J. A. Pab ėžos 1843 m. ank aščio Taislius augyminis ( oliau – TA) dalis – į adas i augalų
ame loja é alphabe iškas su ašas augmenų, andančiųsi aka inēje Li uânia, com padējima p e
cada pa e do nome la yniško (BT 8). BT o ganizado es indica am que J. A. Pab ėžos eicao esc i o
zeme iškai, em imp ensa mudado só a esc i a: Šeip imp udinime udo, que emos, pala a em pala a,
pe mainindo só a esc i a
(BT 8).
ALBINA AUCSORIŪT. Ma ulilo Po ionio Žolyne o necidos plan as de nomes genciais au o á ios
on es | 16 doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.11
BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
Quan o menos de nomes de gêncios de plan as Žolyne dada com F id icho Ku šaičio pa a dės
san umpa 33: laišis (E um), keme as (Eupa o ium), b an imedis (Guajacum), jibu e
(Helich ysum), dedeš a (k a), kaukis (Mand ago a), šaukš is (Pe asi es), ak ažole (Malula),
pu elis (T agopogon), dagišis (Xan hium) e
P. Ma ulionis kaip šal inius nu odė i Kons an ino Si ydo, F id icho Ku šaičio, Mykolo
Miežinio e ou os au o es p epa ados po diccioná ios (Ž 3). Alguns au o es de (Bakučio,
Adalbe o Bezzenbe ge io, Gab ielės Pe ke ičai ės Bi ės, Kazio G iniaus, Pe o Ma ulaičio,
Geo go Hein icho Fe dinando Nesselmanno, Kons an ino Si ydo e k .) é dada apenas após alguns
nomes, po an o eles não se ão mais de alhadamen e discu idos, só con abeis que o o al de ais
nomes é 71. É ais nomes como papa ys Ši . (Aspidium), a naleša Ši . (Lappa), balkuo e G n.
(B iza), ba šku i G n. (Rhinan hus), bi k iesle Ness. (Calamin a), k iauše Ness. (Pi us), bežis Bezz.
(Typha), gu gždis Hag. (Chae ophyllum), k esa Hg. (Ca damine), smid as Gab . (Aspa agus),
ju ginas Gab . (Dahlia), du nažolė Jac. (A opa), ne eulis Jac. (Galan hus), delgu is Ml . (E odium),
snaudale Ml . (Leon odon), pu inas S aug. (Vibu num), jie a as All. (Pla anus). Tan o des es,
quan o já abe os au o es em con ibuição pa a Žolyno plan as de genčių e miniją, exp esso
como pe cen uinė pa e, indicado 6 pa .
6 PAV. Žolyne ap esen adas on es de nomes de plan as po au o es, p oc.
42%
20%
9%
5%
10%
14%
J. A. Pab ėža L. I inskis P. Ma ulionis F. Ku šai is Ki i Nenu ody a

ALBINA AUKSORIŪTĖ. Po ilo Ma ulionio Žolyne pa eik ų augalų genčių a dų au o iniai šal iniai | 17
doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.11
BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
pašolyne há ambém 102 nomes de gêncios de plan as, aos quais não se dá nenhuma ab e iação, ex.:
cas anho (Aesculus), alksnis (Alnus), Alopecu us (Alopecu us), ca pas (Ane hum), a nica (A nica),
smilga eise (Co ynepho us), na s iklis (Dia oma), banguolis (Fu cela ia), ši dažole (Gen iana),
dumblune (Limosella), kie ži nis (Ononis), spalgena (Oxycoce us), sidob ažole (Po en illa), P il (P il),
skole (Rhy izma), (Scheuche ia), an elophyllum (U icae), ke ne (Za nia), andanus (Za nia).
IŠVADOS
1. P. Ma ulionio Žolynas é o p imei o na Li uânia imp esso nomeíno de plan as, no qual p eikimi de i a
oz e de á ias esc i u as e manusc ipções ecolhi na Li uânia nomes de plan as e cogumelos. Às
cole adas de esc i os e manusc i os nomes ap esen ada o nome do au o insc ibindo ou o c iando
mos am que au o inií on e em sob e 86 p oc. de odos as plan as e cogumelos e e idas em
Žolyne. P. Ma ulionis o neceu 17 sob enomes san umpos lis a, po ém a dyne é dada e mais
sob enomes san umpos, deles explica-se mais duas sob enomes J. Aleksos e J. S augaičio. nomes,
omados de 1900 m. Ame icano i leis o J. A. Pab ėžos zodyno Bo anika ou Taislius auguminis (BT), no
2. Didžiausią Žolyne duodamų augalų genčių a dų dalį (42 p oc. isų genčių a dų) suda o
qual imp imi a nedidelė J. A. Pab ėžos 1843 m. manusc ício Taislius auguminis pa e. No en an o, só
ligei amen e mais do que me ade J. A. Pab ėžai Žolyne a ibuídos de plan as genciais nomes nele
lis ados assim, como eles lis ados BT, ou a pa e, um pouco meno , indica nomes di e enças. BT
plan as de genciais nomes o og a ia, compa ado com J. A. Pab ėžos hand aščiu, oi mudado, alguns
nomes de nomes mudis os e o mas. P. Ma ulionis, po imdendo BT nomes, alguns dos quais ambém
kei ė. Mesmo 11 nomes de plan as genciais, Žolyne ap esen ados com J. A. Pab ėžos pa a dės
ab e ipa, nem em J. A. Pab ėžos manusc ip o, nem em BT não es ão incluídos, po an o eles
p o a elmen e são i ados não des e au o us
aš ų.
3. Augalos gen ios nomes com L. I inskio pa a dés ab e ipa em Žolyną incluída pe pus menos
nei a dų su J. A. Pab ėžos pa a dės san umpa. P. Ma ulionis kaip šal inį nu odė L. I inskio
cogumelos desenhinos, po ém compa os a Žolyną incluídos cogumelos gen ios nomes com
sob e i en es L. I inskio p epa ado a las de cogumelos manusc i ščiais de e minado, que deles pode se i ado apenas 8 cogumelos gen ios nomes.
ALBINA AUCSORIŪT. Ma ulilo Po ionio Žolyne o necidos plan as de nomes genciais au o á ios
on es | 18 doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.11
BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
Sug e inus Žolyne o necidos nomes de plan as com ou o L. I inskio manusc ício P igim ūmenė
nomes, cla amen e is o, que a dyne u ilizados plan as dos nomes de genções são não a pa i
des e L. I inskio manusc ício. G eičiausiai P. Ma ulionis u iliza a ou os L. I inskio man aščias ou
secundá ios on es.
4. G olyne pode encon a sob e 9 p oc. e dadei o a dyno suda y ojo P. Ma ulionio pa eik as
plan as de genčių a dų. Pa į desses nomes de plan as genciais au o omou de shnekamosios
língua, e mais do que meia mais p o a elmen e o mou ele mesmo. En ep P. Ma ulionio
suda y ų plan as de genciais nomes p incipalmen e são p eesagų edinių.
5. Ou os au o es de (F. Ku šaičio, K. Si ydo, M. Miežinio, F. Nesselmano, K. G iniaus e k .)
c iu os ou записатых растений генных названий приведена только по несколько, hey make
abou 10 p oc. o all Žolyno растений генных названий.
ŠALTINIAI
BT – Pab ėža A. 1900: Bo anika a ba Taislius Auguminis, Shenandoah, Pa.
GA – I inskis L. Scau us Aga icus u o di aceus, ank aš is saugomas Lie u ių li e a ū os i
au osakos ins i u o biblio ekos Rank aš yne, F1-661.
P – I inskis L. P igim ūmenė (P igim ùmené u en é sawieje dalijkus źemies, żoliun i
giwunun su pa odimu anun wa ojimo), ank aš is saugomas Lenkijos mokslų akademijos
biblio ekoje K oku oje, 1 d. ka alogo n . 1801; 2 d. ka alogo n . 2824.
LBŽ – Lie u iškas bo anikos žodynas, ed. J. Dagys. Kaunas, 1938.
LKŽe – Lie u ių kalbos žodynas ( . 1–20, 1941–2002): elek oninis a ian as, y . ed.
G. Nak inienė Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 2005 (a naujin a e sija, 2008). P ieiga
in e ne e www.lkz.l .
TA I – Pab ėža J. A. Taislius augyminis. I–223. Pa engė O. Kažukauskai ė, R. Šepe y ė.
Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 2009.
TA II – Pab ėža J. A. Taislius augyminis. 224–776. Pa engė R. Šepe y ė. Vilnius: Lie u ių
kalbos ins i u as, 2014.
TA III – Pab ėža J. A. Taislius augyminis. 777–980. Pa engė R. Šepe y ė. Vilnius: Lie u ių
kalbos ins i u as, 2015.
ALBINA AUKSORIŪTĖ. Po ilo Ma ulionio Žolyne pa eik ų augalų genčių a dų au o iniai šal iniai | 19
doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.11
BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
Ma ulionis P. Žolynas. Dalys II. Dicioná io Li uano de plan as e plan as aislas, Vilnius:
M. Ku kos spaus u ė, 1906.
LITERATŪRA
Aukso iū ė A. 2000: Lau yno I inskio abalhos de e minologia. Do a o disse ação.
Aukso iū ė A. 2004: Neaiškios da ybos L. I inskio P igim ūmenės naujažodžiai. Te minologias
his ó icas e ago a ies p oblemos, Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u o leidykla, Aukso iū ė A. 2012:
127–149.
Lau yno I inskio a laso de ungos hand aš is. An esauš io ciência, cul u a e educação: Lau yno
I inskio 200ós ani e sá ios de nascimen o, Vilnius: Li u ians kalbos ins i u as, Dagys J. 1957: P.
217–243.
Ma ulionis como bo anikas. Įžymus lie u ių miškininkas p o . Po ilas
Ma ulionis, Kaunas, 3139.
Del u as R. 2014: Po ilas Ma ulionis: A ei ies p adzia isso nós, Kaunas: Lu u ė. Janke ičius
K., Janke ičienė R. 1962: Alguns no os dados sob e L. I inskio abalhos Klima ičiū ė J. 2005:
lie u iškos bo anikos e minijos s i yje. – Bo anikos klausimai 2, 151–163.
Lie u iškos bo anikos e minijos kū ėjai XX a. pi mojoje pusėje. Bo anica Li huanica,
Supplemen um 8, 2528.
K uopas J. 1998 (1975): K. D ąsu a ičiaus (D ąsučio) e mos de dicynėliai e lis as. Rink iniai
aš ai, Vilnius: Mokslo i enciklopedijų leidybos ins i u as, 265271. LKTŽ 2008: Lie u ių kalbos
e minų žodynai: Ano uo a 1900-2005 m. bibliog a ijos odyklė Gai eny ė-Bu le J., Keinys S.,
No eikai ė A., Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as. Pe ke ičiū ė D. 1988: Lau ynas I inskis:
Monog a ia. Vilnius: Mokslas. Subačius G. 1996: Ju gio Amb aziejaus Pab ėžos em língua
žemaiços. Li u ians egene imo es udos 8: Pe smuo: en e a nação e es ado, 10113.
Subačius G. 2009: Ju gio Amb aziejaus Pab ėžos Taislius augyminis (1843). Ju gis
Amb aziejus Pab ėža. Taislius augyminis I-223, Vilnius: Ins i u o das Lí u ias, 928.
Recebido 2019 12 11
Adop ado 2019 12 30
ALBINA AUCSORIŪT. Ma ulilo Po ionio Žolyne ap esen ados nomes de plan as genciais on es
au o iais | 20 doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.11
BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
AUTHORIAL SOURCES OF PLANT GENERA NAMES OF POVILAS
MATULIONIS ZOLYNAS
Summa y
The a icle analyses 716 Li huanian plan gene a names used in Po ilas Ma ulionis glossa y
Žolynas. Dalys II. Li huanian plan as dicciona y and plan s aislas (1906). Ma ulionis Žolynas is he
i s plan glossa y published in Li huania. Žolynas con ém he names o he plan s collec ed
om w i ings and manusc ip s wi h he abb e ia ion o he name o he au ho who w o e o
c ea ed he name o a plan displayed nex o. Abou 86 pe cen o names o all he gene a o
plan s and mush ooms p esen ed in Žolynas ha e such abb e ia ions. Mos o he names included
in he glossa y a e he plan names gi en by Ju gis Amb aziejus Pab ėža and
Lau ynas I inskis.
Mos o he plan gene a names in Žolynas (42 pe cen o all gene a names) a e hose o Pab ėža
aken om his dic iona y Bo anika a ba Taislius auguminis (BT) published in he USA in 1900, which
con ains a small pa o his manusc ip Taislius augyminis o 1843. Sligh ly mo e han hal o
Pab ėžas plan gene a names gi en in Žolynas a e iden ical o he ones in BT, and he es pa o
he names gi en in he dic iona ies unde analysis ha e di e ences. The analysis we e no included
has shown ha o e 10 plan gene a names p esen ed in Žolynas wi h he abb e ia ion o Pab ėža
in any o his wo ks unde analysis, hus, hese names a e p obably no aken om he w i ings o
he said au ho .
The numbe o plan gene a names by I inskis included in Žolynas is wice less han he numbe o
names by Pab ėža. Ma ulionis e e ed o I inskis d awings o mush ooms as a sou ce. Howe e , he
analysis shows ha only eigh mush oom gene a names we e aken om I inskis su i ing
manusc ip s o mush oom a las Scau us Aga icus u o di aceus and included in Žolynas. Compa ing
he plan gene a names gi en in Žolynas wi h he names p esen ed in ano he I inskis manusc ip
P igim ūmenė, i is clea ha I inskis plan gene a names used in he glossa y we e aken no om
he men ioned manusc ip . Mos likely, Ma ulionis used o he I inskis manusc ip s o seconda y
sou ces.
ALBINA AUCSORIŪT. Ma ulilo Po ionio Žolyne ap esen ados nomes de plan as genciais on es
au o iais | 21 doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.11
BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
Abou 9 pe cen o plan gene a names ound in Žolynas we e gi en by Ma ulionis himsel who
ook pa o hese plan gene a names om colloquial language and, mos p obably, composed
mo e han a hal o hem himsel . O he au ho s (F. Ku šai is, K. Si ydas, M. Miežinis, F.
Nesselman, K. G inius, e c.) ha e only a ew plan names ha make up abou 10 pe cen o all
plan gene a names o he glossa y. KEYWORDS: plan genus name, au ho ial sou ce, a
dic iona y o bo any, plan glossa y, Ma ulilas Po ionis Žolynas, nomencla u e o bo any.
ALBINA AUKSORIŪTĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
Pe o Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius
[email p o ec ed]