128 ac a Linguis ica Li huanica LXII–LXIII
VesLaVa ČiŽik-P okaŠeVa
L'is i u o delle lingue Lie u ių
Mokslinių y imų di ezioni: sin aksinės hie a chijos, lais ieji
an iniai p edika y ai.
dePik yVų ŽyMėjiMas
Lie uVių kaLboje
Ma king o depic i es in Li huanian ano acija nell'a icolo iene esamina o il libe o dei
ne ezul a inių an inių p edika i ų (depik y ų) segnalazione in lingue Li uanee, b e emen e
s isi ia a depik y ų sca amen o in la o i di linguis ica s anie a. depik y ai nell a icolo
ski s omi in due g uppi − sin aksini e seman ini, so olinea discussi e ogni g uppo di o me
es aškos. si in ende mos a e, come depik y ai delle lingue li uanee di e isce dagli al i
linguaggi depik i ù, e appielli e da i, p esen a i nelle g amma iche delle lingue li uanee e sin aksės
s udi. in base alla equenza, cos i uiscono depik i ų o mų e delle pa i della lingua, median e le
quali essi eiškiami, ge a chie.
anno a ion he a icle deals wi h he ma king o seconda y non- esul a i e p edica es
(depic i es) in Li huanian language. in his a icle, depic i es a e di ided in o wo g oups:
syn ac ic depic i es and seman ic depic i es, each g oup is discussed in de ail: by e e y possible
o m o depic i e. in his a icle, i labou ed o show how depic i es in Li huanian language a e
di e en om depic i es in o he languages, and o supplemen he da a gi en in Li huanian
language g amma s and s udies o syn ax. based on he equency o he use o ce ain
depic i es, wo hie a chies a e gi en: a hie a chy o cases o depic i es and a hie a chy o
o ms o depic i es.
0. ĮVadas
Nella lingua Li uania s u u ine e uncinei g amma ika app esen an i au o i ( isų pi ma minė ini
adelės Valeckienės s aipsnis (1967), Lie u ių kalbos g ama ika (1976), Daba inės lie u ių kalbos
g ama ika (1996)), già esamina ono an ini esMiniai Žodžiai: an inis p edika y as, depik y as, depik y ų
žymėjimas. keyWo ds: seconda y p edica e, depic i e, ma king o depic i es. AL_L62_63_make as.indd
2011.12.17 08:24:08 In niu e la o i (p.g., Valeckienė 1967; ul ydas, ed., 1976; amb azas, ed., 1996) i
p edika i ini sono s a i conside a i non solo combina i con il sinis o, ma anche con il sinis o, il che
Ma ijampolės apsk i ies asmen a dinės
kilmės ag onimų da ybos b uožai
129s aipsniai a icles p e dika y us1, u a ia essi nei lo o la o i non ope a ano il conce o di seconda ia
p edikazione: eškinys sin assico del li ello del asinio seconda io p edika y as lo o ne e a e o nel
miglio caso pa e di eiksmažodinė azė ( a ininis p edika y inis pažyminys), ma ne e amen e
semplicemen e sud sudu no la pa e nominine del se mino o del supplemen o del su es inio. bene i
p edica i i più pa la i da conside a e enomenio del li ello del asio non ha pe messo nella adizione
g amma icale li uanica adica a d ilypio conce o del leggio sin assico2. nei più ecen i la o i di sin assè
(axelio hol oe o e il suo co-au o i bei Lo e o p edica e modi ie s, pos nominal and pos e bal adjec i es
(nichols 1978b: 114; schul ze-be nd , himmelmann 2004: 60; himmelmann, schul ze-be nd 2005: 4 e en indica a
Vaičiuly ės-semėnienės s aipsniai) ope uojama an inės p edikacijos są oka, be
1 užsienio mokslinėje li e a ū oje an iniai p edika y ai da adinami p aedica i um, p edica i e a ibu-
es, p edica i e adjunc s, cop edica es, cop edica i es, labeled adjunc s, a ibu es, p edica e nominals,
le e a u a). Nella lingua li e ia chiama e lo o usa o il e mine a ininis pažyminys non con iene, pe ché,
axelio hol oe o pa ole, a ininis è kiek ienas pažyminiu einan is būd a dis (p edikacija ik pe kel a į
daik a a dinio compoundį lygmenį), secondinis p edika y as nė a pažyminys a sensa, che su
daik a a džiu nesuda o daik a a dinio compound (hol oe 2003: 74; hol oe 2009b: 99). Palyginus la nozione
del seconda io p edica i o us o nella le e a u a s anie a con li e iškoje adizione acquis alėjusa
a ininio p edicika inio pažyminio nozione, ede e, che la p ima de inêzia p edicicazione supplemen a e del
li ello del asinio, e la seconda pe ša men ì, che p edica i as ė a in eg ali azės o anche pa e del
p edica o del asinio. sebbene i sos eni o i della concezione del segno p edika inio e pa la di nuo a
sepa a a pa e del e ice, u a ia ques o nome comunque o ien a o in segno […] come se ques o osse
una pa icola e s a ia a del segno. in eal à ques a pa e della ase è mol o di e sa dall'indicino (anche
c . Labu is 1998: 250251). pe ciò nell'a icolo iene usa o il e mine p edica i o.
2 d ilypio sin aksinio yšio koncepcija a mes ina dėl kelių p iežasčių. Pi ma, anks esniuose ling is i-
con as a a con i de ini i i p esen a i: poiché è s a o so olinea o che i p edika i i non de ono esse e
collega i a un doppio e bino: un con l'agge i o (šude liejimas), un al o con l'agge i o o aggiun i o
(de ) e un con l'agge i o (sak) sin a ici sono solo con l'agge i o con l'agge i o . seconda, poiché nei
p eceden i la o i linguis ici nel p edica i ino s o iinio segnoinio i capi iu sono s a i discussi solo libe i
secondini p edika y ai, e si a p esuppos o che eiksmazodį e p edika y ą legga una connessione
sin assica, e poiché ques o collegamen o non esis e né combinazione, né ges ione, è s a o desc i o
come schliejimo. aigi nella g amma ica adizionale azione del e bo e p edica i o connessione è s a o
s abili o nesi emian mo osin aksiniu segno. nei più ecen i la o i (Lie u ių kalbos g ama ikos da bų
bū inieji, eiksmažodžio aldomi neap a iami, šiuose da buose bu o kalbama ik apie šliejimą. bu o
se ijoje) schliejimo come sin aksinės p iklausomybės yšio è s a a abbandona a, pe ché non esis e
nessun segno mo osin aksinio, indican e sin aksinį yšį, e įsi es a modi icazione concep o, che
pe me e p edika y ais nede y i e linksniu de inamus, e linksniu p edici i us. In ques o a icolo si iene
l'app occio più inno a i o, i. e. si i iene che i libe e an ini p edica i i cos i uiscano non p edicika inio
a ininì segno o pa e supplemen a e del accon o, e sepa a a pa e del sen enzio li ello/;
sin assialmen e essi dipendono solo dal p incipale a ima o do, e seman icamen e ela i i con del
p incipale p edica o a gumen u. pe an o nell'a icolo a ina o non p edicika inio usa o del segnoino,
ma depik y-
o e minas.
ALL_62_63_make as.indd 129 2011.06.17 08:24:08
130
VesLaVa ČiŽik-P okaŠeVa
ac a Linguis ica Li huanica LXII–LXIII
ši ie ope ei non comp endono enomeno mo osin aksės del u o. In ques o a icolo si
discu e à lib ųjų ne ezul a inių an inių p edika i ų3 depik i ų segnalazione nelle lingue
Li uanee. si in ende mos a e, come depik y ai delle lingue li uanee di e isce dagli al i
linguaggi depik y ų, e suppille e da i, p esen a i nelle g amma iche delle lingue li uanee e
y imuose. emian is dažnumu4, suda omos depik y ų o mų i kalbos dalių, ku-
sin aksės iomi eiškiami depik y ai, hie a chies.
depik y ai5 nella ase ha doppius colleghi: sin assico collegamen o è a depik y o e p incipale p edica o,
seman ico a depik y o e p incipale p edica o a gomen o, che desc i e depik y as6 (plg. schul ze-be nd ,
himmelmann 2004: 7477). quel depik y o seman ico legame con del p incipale p edica o a gomen a sono delle pa i
(g ama inių unkcijų). anco a uno mol o impo an e c i e io, che sepa a depik i us ( eiksmažodžio
ienas iš s a biausių k i e ijų, padedan is a ski i depik y us nuo ki ų sakinio
modi ika o ius7) dai eiksmažodžių ichiedu i a gumen i ( aldinių), è depik y o nebū inumas, plg. (1) Sū is gulėjo
šaldy u e į ynio as į papie ių e (2) Sū is gulėjo šaldy u e, (1) Juozas esceso uscì aka ėlio pik as e lo o, bei
asi Luiza semb a pau agusa e Vaikas di eni à apy oju, padaly is e daik a a dis sono essenziali p edika y ai
e senza di lo o i asi sa ebbe o seconda i: *Luiza a 3 abou ee p edika is ( ezul a n) seconda is p edika is.
(2) Juozas išėjo iš aka ėlio, ku an ųjų sakinių esmė y a okia pa , kaip i pi mų-
Vesla a Čižik-P okaše a 2010.
4 è s a o assembla o 991 depik i ų esempio. essi sono s a i accol i da jono jablonskio Li uani language
syn ax (1911) e Linksp ie i p ielinksnių (1928), jono balke ičiaus Daba inės lie u ių kalbos sin aksės (1963),
adelės Valeckienės s aipsnio me ų, Lie u os kalbos g ama ikos (1976), Vi o Labučio Lie u ių kalbos
sin aksės (1994) e 1992 me ų s aipsnio, Daba inės lie u ių kalbos g ama ikos jono Šukio knygos linkniai i
p ielinksniai: a osena i no msų lie u ių hol očių su bend aau o iais (1998), Vaičiuly ės-semėnienės i
užsienio kalbinės, ku ap a iama ema p edika ų, kauno eks ų iš an ų lie u ių kalbos (h p: www. igail.l ) 5
depik y ai a icolo in esi in senso ampio, i. e. essi comp endono depik i us in senso s e o e ci cos ybini
seconda i p edica i us (plačiau z . Čižik-P okaše a 2010). 6 Plg. p edika i inis pažyminys è lega o a doppie
connessioni sin assiali con il a inio einančiu sa a ankiškos leksinės eikšmės eiksmažodžiu, con ale
eiksmažodį con enu o a imažodiniu compounio o al a co isponden e unzione con enu o pa ola e con il
nomininku del e bo o il supplemen a io linkskienis (Valecė 1967: 115); a ininis pažyminys è la pa e di ase,
nello s esso g adino di le u a della ase a en i d ilypius p ijungiamuosius legšius: con na inio e insieme con
a ino o supplemen ine (amb azas, ed., 1996: 490);
lib ei seconda i p edica i sono pa ole p edica i (būd a džiai, deli iai e daik a a džiai), che s olgono nella
ase la unzione del modi ica o e del e bmazodio e speciale seman iniu nonché mo osin aksiniu 7
yšiu susiję su ienu iš pag indinės p edikacijos a gumen ų“ (hol oe , Mikulskas b: 1).
Valdimas e modi icazione engono comp esi come la o i di g amma ica della lingua Li uania
kiniuose (plačiau ž . hol oe , judžen is 2003: 12–15; hol oe , judžen is 2005: 16).
inALL_62_63_make as.indd 13017.06.2011.17 08:24 con l'a gumen u del p edica o p incipale, la combinazione è
Ma ijampolės apsk i ies asmen a dinės
kilmės ag onimų da ybos b uožai
131s aipsniai / a icles
odo i *Vaikas aps. kalbose, ku iose de inimas padeda susie i an inį p edika y-
anche conside a a uno dei c i e i più impo an i be nu odis, che iene de ini o come e bi y as (plg
himmelmann, schul ze-nd 2005: 62). Pa lando dei Lie u ių depik y o linksnis spesso selenkamo secondo
de i lio da8 linksnį. depik y o combinazione con il adica o e di a monizzazione i le e il legame
seman ico del ga ico di a monizzazione nella ase, e non indica che depik y con 2004: 82). Nel linguaggio
Li uani humo nis aiu a e i a e d ip asmybių, chia amen e mos ando, con quale asinio pa ola
de inimo da ikliu suda o daik a a dinį junginį (schul ze-be nd , himmelmann
dicik y as ela i o. E.g., nella ase Aš jaunikį iš inksiu ž alų i ik ų chia amen e iene mos a o che
depik y ai ž alų i ik ų desc i e il di e o ogge o, e non subjeką9.
nella le e a u a scien i ica s anie a depik y ai sca a i in g uppi secondo ciò,
g ama inę unkciją sakinyje a lieka pag indinės p edikacijos a gumen as, ku į api-
quale ca a e is ina depik y as. più spesso si indica che depik i ie seconda ie
p edika i iai ela i e con sogge o (angl. subjec ) o di e o ogge o (angl. di ec objec
)
(b own, Mille , ed. 1999: 325; Ma ušič, Ma in, Žauce 2003: 375; schul ze-be nd ,
himmelmann 2004: 72; himmelmann, schul ze-be nd 2005: 54; hol oe , Mikulskas b; Ša ić
2008: 297298). lingue, nelle quali depic i i desc i esse o indi e o ogge o (angl.
indi ec objec ) o olimesnį ogge o (angl. oblique), o p ielinksninę kons ukcję,
e a10. Di soli o si a e ma che, ad esempio, nell'inglese depik y non può desc i e e
l'ogge o indi e o (sakiniai (3), (5)) e p ielinksninės kons ukcijos (sakinys (4)),
įmanomi solo sakiniai, nei quali depik y ai ela i i al sogge o (sakiniai
(1),) e di e o ogge o (sakinys (2)):
8 poiché il seconda io p edica i o gene almen e linksie o si combina con l'a gumen o del p edica o p incipale,
è l'ul imo quello con iene chiama e del coo dinamen o da ikliu (angl. ag eemen con olle , ag eemen
igge ), e seconda io p edica i del coo dinamen o ga ikliu (angl. ag eemen a ge ). così li chiama
Vaičiuly ė-semėnienė (2007b: 116117). su ques i e mini concp a à si eda anco a co be (1998: 1; 2003: 110).
9Nello p esen e a icolo usa e le nozioni di sogge o, di e o, indi e o e elimesino ogge i, co ispondono
angliškus seman inius e minus subjec , di ec indi ec obligue objec (anche ede e Mo kūnas, sud.,
amb azas, ed., 2008: 378, 515).
10 P z., albi ių ( a lpi ių) kalboje de inimo da iklis gali u ė i naudininko objek o a ki okio olimesnio
objek o o mą. naudininko objek o o mos de inimo da iklis andamas i g uzinų kalbose. aus alijos
nelle lingue il den icolo di a monizzazione è spesso l'ogge o indi e o della ase passi a; nelle lingue
inhe anche possibile pa a o i depik ī u, desc i en e a gumen à, eiškian į indi e o objec ą
(maggio e ede e schul zebe nd , himmelmann 2004: 7374; himmelmann, schul ze-be nd 2005: 54 e en
indica a le e a u a). depik i in lingua c oa ica può desc i e e u ilizza o e, įnagininko ogge i e icenin
ambien e (Ša ić 2008: 298), slo akų kalboje subjek ą, di ek inį objek ą, indi ek inį objek ą, p ielinksniną
kons ukciją (Ša ić 2008: 298–299). aip pa y a i omanų bei albanų kalbose (ž . i imia 2005). slo-
ėnų kalboje can desc ibe subjek ą, di ek inį i indi ek inį objek ą, kilmininko, įnagininko objek us, ie
a ound, p ielinksninę kons ukciju (Ma ušič, Ma in, Žauce 2003: 373375). ALL_62_63_make as.indd 131
2011.06.17 08:24:08
132 ac a Linguis ica
VesLaVa ČiŽik-P okaŠeVa
Li huanica LXIILXIII
(1) Johni d ank he co ee i edi. (Ma ušič, Ma in, Žauce 2003: 376)
‚jonas izgė ė ca ą pa a gęs‘
(2) John d ank he co eei ho i. (Ma ušič, Ma in, Žauce 2003: 376)
‚jonas izgė ė ca ą ka š ą‘
*I ga e Ma yi he mea hung yi. (i imia 2005: 21)
‚aš da iau mais o Ma ijai alkanai‘
*I alked o Suei d unki. (i imia 2005: 21)
‚aš pa la ousi con sju gi a‘
(5) Johni ga e Ma yj he co ee i edi/*j. (Ma ušič, Ma in, Žauce 2003: 376) jonas
da a a Ma ijai del ca è pa a gęs ‚ *pa a gusiai‘ ninko objek ą), zg., nella ase
ai, kad anglų kalboje depik y as negali nu ody i į ne iesioginį objek ą (naudi-
*The nu se ga e Johni he medicine illi ‚seselė da ė ais us jonui nes eikam‘,
susana o hs ein (1985) ha chia i o in ciò che il depik y può indica e in agen à o
pa ien ą (pa y ėją), ma non in bene icien ą11. in eal à non un unico au o e
o nisce eccezioni (p z., Ma ušič, Ma in, Žauce 2003; himmelmann, schul ze-be nd
2005).
in alcune lingue ci sono ce i segni, cos uzioni, mezzi, che pe me ono dis ingue e
chia amen e depik i i da al i pa i della ase (schul ze-be nd , himmelmann 2004:
8194). se e à usa a depik i con un al o combinazione di dicili che sogge o, di e o
o indi e o ogge o, ques o può dipende e dal pa la o e, con es o, gene e, da quello
che se pa la sc i omoji, o schnekamoji, da ema bei emos appias amen o, pa ole
dell'o dine (plg. himmelmann, schul ze-be nd 2005: 54; nichols 1982: 320). Nel linguaggio
Li uanio depik y i può esse e o ien a i non solo a sogge o e di e o ogge o, ma e in
al i indi e i e olimesnius ogge i e ci cos anze. sca ando le unzioni g amma icali
secondo la adizione linguo y ica s anie a, si può di e che nel linguaggio li uanio
depik y ai possono esse e seman i icamen e co ela i con: a) sogge o, ecc. :
(6) Visų nuos abai, po se ynių pa ų Ta aila įžo quasi i o. DLK 12 b)
indi e o ogge o, ecc. :
(7) In P imasa ėjan ma zo mese di nuo o idi Bilaišį Pe kūnėlį, pau gusį, ma di e mą.
DLK
11 così è s a a in e p e a a depik i ò adeguamumo i in linguaggi g edeschi (Wunde lich 1997). hube
haide is (1985) ali casi ha spiega o nel a o che a dininkas e galininkas sono s u u almen e linksniai, e
naudininkas leksinis (più su ques o c . Mülle 2001: 34). 12 depik y ai esempla i iniliškin i. Pa yzdžių on i sono
indica e immedia amen e dopo esempio (šal inių są ašas iene o ni o alla ine dell'a icolo insieme con
le e a u a są ašu). Pa yzdžiai be on eino i e odi sono sugal o i au o è, u in ys i e odà dLk p on i
da kauno Vdu a uale delle li e ian lingua ex yno, a u in ys de e mina o pagino in e ne i e odà da
žinia inklio Google. ALL_62_63_make as.indd 132 2011.06.17 08:24:08

Ma ijampolės apsk i ies asmen a dinės
kilmės ag onimų da ybos b uožai
133s aipsniai a icles / c)
indi e o ogge o, eg:
(8) Daba , dice El idijus, io già o mai sen icio la so e enza, solo piccoliam mi eni ano
e ibili dep essioni. O a lo nonelico. Io ho il į. DLK d) dis anzia i ogge i, ecc. :
(9) Lo scul o e con essò che gli è s a o di icile c ea e scul u a umana, di cui Nieme sa mai
edu o i o13. DLK
(10) Risposi io, osse andoci quei bambini cu iosi à nonabo u. (11)mol e pian e mi conoscono
pe sonalmen e come e io li, io li ho pascia o o pian a o, alcuni si sono allin i s essi e ho
conosciu o con lo o anco a kūdikiais14...
(h p:// ol ikkon ak ai.blogas.l /k ieciu-i-s ecius-2.h ml) e) in o noybe, ecc. :
Rischia che pas icciai ola e e solo uno odo e (12) appenene a a icū io anco a nel caldo15. poiché linksnis
è uno dei p incipali c i e i di iconoscimen o o mali delle unzioni g amma icali, depik i sono discussi
non in base al de i io di a monizzazione g amma icale, e in base ai c i e i o mali del de i io di
a monizzazione e ga iklio linksnius bei o m (caimo e, ecc., già menziona i ancas Ma ušičius, a jana
Ma ina e okas Žauce is (2003), c . dal 15našą). nelle più g andi desc izioni dei p edika i ì seconda i
libe i della lingua li uana depik y a anche engono discusse secondo i lo o linksnį (Valeckienė 1967;
ul ydas, ed., 13 sul kilmininko linksnį kaip olimesnio objek o ak a imą. hol oe didžia ž c (2009)). 14
depik y as indica in p ielinksninę cos uzione. 15 Plg. modelli del linguaggio Li uani su slo ėnų kalbos
pa yzdžiais (Ma ušič, Ma in, Žauce 2003: 373374): subjec : Pe e i je dal Me i piško e es polomljeni.
‘Pe e i ga e Me a some biscui s all b okeni (= back-so e). di ec objec : Pe e je dal Me i piško ei se
polomljenei. Pe e ga e Me a some biscui si all b okeni (= c umbled). indi ec objec : Pe e je dal Me ii
piško e sej polomljenii. Pe e ga e Me ai some biscui s all b okeni (= back-so e). da i e subjec :
Budweise Vidui ugaja pijanemui, non pa anche eznemui. Pe e pu he biscui s in o he baske i all
b okeni.
’Vidi may like budweise d unki, bu ce ainly no sobe i.’
Loca i e: Pe e je dal piško e koša icoi so polomljenoi .
geni i e: Sliki se je do aknil še seh mok ihi. he ouched he pain ingsi s ill all we i. ins umen al:
Mučil se je s seki oi che so opoi. he s uggled wi h he axei when i had al eady gone all blun i.
esempi della lingua c oa ų con depik y ais, desc i inančiais subjek ą, di e o objek ą, ne iesioginį
objek ą, įnagininko objek ą, ie en i onmen i p ielinksninę kons ukciju, s . Ljiljana Ša ić
(2008: 298).
ALL_62_63_make as.indd 133 2011.06.17 08:24:08
134
VesLaVa ČiŽik-P okaŠeVa
ac a Linguis ica Li huanica LXII–LXIII
1976). inizialmen e secondo il coo dinamen o da iklo linksnį sa à a a o sin aksiniai
(de inamieji) depik y ai (a ejai, quando l'a monizzazione da iklio e il coo dinamen o
ga iklio linksniai coincidono), dopo di secondo depik y o o ma seman iniai depik y ai
(a ejai, quando depik y as o ien a o a uno dei p incipali p edica o a gumen s, in
aluni casi combina o con esso gemine e o nume o, ma mo osin aksica si esp ime in
un di e so p edica o p incipale, a cui egli nu odo, sinis a).
1. sin assiniai dePik yVai
1.1. Va dininka come già è s a o menziona o, uno di più spesso appaionan i e possibili a i
in mol e lingue depik i ì è il libe o seconda io p edica i i , che igua da con a dininku
del sogge o sen enziale. Kalboje Lie u ių ipiška sogge o o ma è daik a a džio o
į a džio a dininkas, adinasi, e depik y as pe de inimo gauna a dininko linksnį.
Va dininko più alle ie lib ie seconda ie p edika y ai esp essei con a ie pa i della
lingua:
• depik y as, iš eikš as būd a džiu, p z.:
(13) 100 g di semi si iempie me à di bicchie e di acqua e danziale, engono lascia i pas o ė i
mezz'o a, in segui o i semi esb inkusi anco a caldi k echiamos16...
(h p://www.ekopasaulis.com/index.php?59=1&new_id=833&page_n =) gli a ibu i i e gli
a ibu i i combina i dei kalbinis i sono indica i come g uppo, che più spesso come
depik y inie pa odi p edika y ai, in al e pa ole, sono p o o ipi dei depik y ai, lo o eplica
physica o emozionale, sa àena, schisma, posizione, schismena, posa, elgsena (plg. himmelmann:
95; himmann: 95; himmelmann: 97; schismanda 8, 2005).
• depik y as, iš eikš as daly iu, p z.:
(14) Dalla s azione e o ia ia, paledėjęs Saulè, Ignas įžo liūdna e susimąs ès. DLK deli ini depik i ì dei
p op ie à sin assiche e seman iche sono s esse come e būd a dinių bei daik a a dinių an inių
p edika i ų (nichols 1978b: 123124). Nel linguaggio Li uanio depik y ais conside a ey ini solo i
pa ecipan i, cui eiškiama sa àena coincide ispe o del empo con p incipale p edica o eiškiamu
eiksmu, e i pa ecipan i, che 16 se e menziona e ciò, che pas iccio casi, quando de inimo da ikliu a
daik a a dinis kombinys, a de inimo ga ikliu būd a dis o daly is. in ali casi depic y più di e i o
combina o con p incipale combinazione pa ola, e pa en ine e o nume o con dipendomo combinazione
pa ola, esempio /. : Mol i agazze delle eslėkè basos. ale bū į maiuli non a aliosiu o e i chiuso
(Asjablonsky 1911: 467). ALL_62_63_make as.indd 134 2011.06.17 08:24:08
Ma ijampolės apsk i ies asmen a dinės
kilmės ag onimų da ybos b uožai
135s aipsniai / a icles
eiškia an aeilį eiksmą, nesu ampan į su pag indinio p edika o eiškiamu eiksmu
(più di soli o a enusì p ima che del p edica o p incipale eiškiamo azione), ecc. :
To na a a casa nascosei u i i dolcynini. Egli s egliò isc i o che qualcuno en ò p o
nonž akin as po a e a sigulè su so os (dLk ), conside a ei ini non depik y ais, ma
ci cos ybėmis (daugiau z . Valeckienė 1967: 110; si au as, g enda 1988: 91). Valeckienė
p edika y iniais pažyminiais, aigi depik y ais, nelaiko i ne eikiamųjų esamojo
classi ica dei pa ecipan i nomina o i e semdelli, poiché essi quasi semp e hanno non
s a ia, ma second aeilio dell'azione signi ica i i b iske ole s uma u a, coinciden e
ispe o al empo con il p incipale a o del ea o (Valeckienė 1967: 111). Si o niscono
qualche asiiniai, ecc. : Senis non chies oomas (= anche lui e nonp asė) asseede sul soolo
pas inà. Ju as iuscì a uggi e dal mu o pe gua da si, come boba spiegdama kulia (=
kiamųjų esamojo laiko daly ių laiky i depik y ais iš ik ųjų negalima, nes jais okiais
spiegia e kulia) bedie į. nea ejais eiškiamas an aeilis azione è di un al o indi iduo o di
pe sone e e ua o. se e ul e io i ice che pe de e mina e se nel linguaggio li uanio
semdaly iai conside a ei ini depik y ais. Valeckienės ipo a o esempio di Ju gis
Ma ynai is si o a p esso il suo ca imo me ca o, kiaulių aikš ėje, e nuobodžiaudando
damas labiau eiškia būseną (plg. nuobodžiau i ‚jaus i nuobodulį‘, LkŽ), nei an a-
k am o šiaudą pusdaly is nuobodžiaueilį eiksmą. linguis i s ani endono a conside a e
pusdaly ius depik y ais. Ad esempio, johanna nichols (1978a: 330331) o mą sidja
‚sėdėdamas‘ sakinyje On spi sidja ‚jis miega sėdėdamas‘ empo secondiniu
p edica i o17. Nel linguaggio li e o semidi isi anche po ebbe o esse e conside a i
depik i i pe di e se agioni: del p edica o p incipale e semidi io a o e è lo s esso, dal
pun o di is a empo ale due s a ios coincide, semidi iso è combina o con a gomen o
p edica o p incipale e indica l'essenza ca a e is ica ca a e is ica, s a o, del
p edica o p incipale esp imeskamo du an e lo s olgmo (schul ze-be nd , himmelmann 2004: 9799).
• depik y as, p onuncia o nume a džiu, ecc. :
(15) Egli non olle abbassa si e acce a e che Skinde is p imo in ib au ų nel seg e o came ì.
DLK ali kelin iniai nume i e gi, come p imo, an as, qua o e e c., senza dubbioes, sono o ien a i al
p incipale azione pa ecipi ì, combina i con p incipale p edica o a gumen u e jais eiškiama p op ie à
a uali momen o dell'azione p incipale. Nel linguaggio La ynų kelin iniai nume e zii combina i con
a gumen i, che essi desc i ono, e a a i come p edika y ai. in al e lingue, eg., okiečių, p edika y o
unzioni kelin iniai skai e džiai žymimi anche così, come e p o o ipiški unkcijos aikas aidmens 17 su
semdaly inių bū i kons ukcijų, eg., būdamas gi as, būdamas, galimą ak uo ę kaip depik y inę / ž .
Vaičiuly ė-semėnienė (2010).
ALL_62_63_make as.indd 135 2011.06.17 08:24:08 bei signi ica i i18 di i a in e psnio
ac a Linguis ica
VesLaVa ČiŽik-P okaŠeVa
Li huanica LXIILXIII 136
depik y ai (himmelmann, schul ze-be nd 2005: depik y ais (us ojamas p edika i
36). nichols (1981: 137–139) kelin inius skai a džius i būd a dį pasku inis laiko
a dazodio (angl. p edica e nominal) e mime u, ecc., Наша команда стартовала первой
nas). ji ski ia du seman inius ipus: laiko (angl. empo al ype) i e d ės (angl.
spa ial ype) ipus. Laiko ipo depik y ai nu odo eilę, seką, ku ia eiksmo daly iai
į aukiami į yksmą, p z., Люба первая вскочила в кабину ‚Liuba pi moji įšoko į
kabiną‘, o e d ės ipo depik y ai nu odo poziciją, ku ią daly iai įgauna eiksmo
‘Mūsų команда стартовала первым‘. kelin iniai nume i e gi sono conside a i
depik y ais (usano p edica i ino a ininio segno, supplemen a io na io, depik y o
e mini) e Valeckienės (1967: 9899), e kazio ul ydo (1976: 447, 449450), e Vy au o amb azo
(1996: 627), e Labučio (1998: 250), e Vaičiuly ės-semnienė (2007b: 124).
• depik y as, iš eikš as į a džiu, p z.:
(16) Sì, u i de ono da qualche pa e i e e, ma se lei può da sola end e con o u o
p ie a ingo io pa solì? DK ali p e ix, come uno, u o, s esso, da conside a si depik i i,
pe ché essi chia amen e mos ano o ien azione alla p incipale p edica o a gumen à, sono
combina i con i lo o da icli di a monizzazione, anche pe il a o che sono libe i modi ica o i e
che essi signiškiama inclusi in un a o, ali (api depik i us da . himmelmann, schul zebe nd 2005:
sa ybė ak uali pag indinio eiksmo me u. Į a džio depik y ais nu odomas daly ių,
35; boede 2005: 211; ku sche , genç 2005: 254255; Mcg ego 2005). I nomi sono conside a i
depik y iem e Valeckienės (1967: 9899), e ul ydo (1976: 447448, 450), e amb azo (1996: 627), e Labučio
(1998: 250), e Vaičiuly ės-semėnienėsb (2007: 124).
• depik y as, p onuncia o daik a a džiu, p z. :
Didelė, a is a a di g ica se mėga e a igaubusi buoda skepe a, lei esce a in kiemą, do e au go e do e
ègio a anco a maža me gai ė (17). (ul ydas, ed., 1976: 448) Ampiamen e conosciomi e depik y ai,
p onunciš i daik a a džiais; ali depik i ma ca in e psnį della i a o indica empo anei uolo di
ogge o, būseną, padė į (schul ze-be nd , himmelmann 2004: 95 ; himmelmann, schul ze-be nd 2005:
5758). sepa a si daik a a džius, a liecančius depik y o unkcję, da daik a a džių, a liekančių ki as
g ama ice unzioni, aiu a g ama iniai indicikliai. L. Vaičiuly ės-semėnienės opinione, g ama iniai
indica o i anco a, già indica depik y o unzione e può aiu a e depik18 e a schul ze-be nd e nikolaus
P. himmelmannas (2004: 120) s abilì ale depik y o signi icamen i hie a chiją: būsena (angl. Condi ion
S a e) > quan i à (angl. Quan i y) > compagnia (angl. Concomi ance) > LyginiMas (angl. Compa ison) >
manie a (angl. Manne ) > Vie a (angl. Loca ion) > Laikas (angl. Time). pe u i i possibili signi ica i
depik y o edi himmelmann, schul ze-be nd (2005: 29). ALL_62_63_make as.indd 136 2011.06.17 08:24:08
Ma ijampolės apsk i ies asmen a dinės
kilmės ag onimų da ybos b uožai
143s aipsniai a icles /
1.6. Il ie a o e in alcuni linguaggi accade e del ie a o e lie ni depik i ì, ma, come e
nel caso innagnaio, ques o lie ni depik i i acquis a spesso non a causa del
coo dinamen o con la p incipale p edicicazione a gomen o ( okių depik i ų esempi
sa à da o successi amen e). ma nelle lingue, įmanomi e de inamieji ie ininko
lie u ių kalboje, kaip i , p z., slo ėnų (ž . 15 išnašą) i k oa ų (ž . Ša ić 2008: 298)
depik y ai ( alli casi non menzionimi né Valeckienės s aipsnyje (1967), né Lie u ių
kalbos g ama ikoje (1976), né Daba inės lie u ių kalbos g ama ikoje (1996), né
Lie u ių kalbos enciklopedijoje (2008)). lo o si e i icano mol o pochi, esempi con
depik y ais del depu a o e o a o solo 5. essi, come
i anksčiau iš a dy ais a ejais, iš eiškiami į ai iomis kalbos dalimis, p z.:
• depik y as, iš eikš as būd a džiu, p z.:
(59) Rischia che pasleidau ae e i e solo uno odapu p iemenessa a sidū iai anco a sil oje.
• depik y as, iš eikš as daly iu, p z.:
(60) Laiške anco a non nea plėš ame slypėjo baisi no izia.
• depik y as, esp eso cos uzione con come, p z. :
(61) Juk Lie u oje kaip demok a inėje als ybėje u ė ų bū i žodžio lais ė .
ali de inamuosius depik i us mini e Vaičiuly ė-semėnienė; in base alla lo o
in e azione con ambien ybina signi icanza allenie le chiama in o noybiniais
(ad e bialiniais) (Vaičiuly ė-semėnienė 2007b: 116). iassume e i casi di uso dei
sin assinici depik i ì dei linksnių e o me o niscono-
mi 1 len elėje.
1 Len eLė. sin aksiniai depik y ai de inimo
ga iklio o ma depik y o (de inimo ga iklio)
di e nis da u o nom. gen. da . acc. ins .
Loc.
a ibu i is 128 25 28 67 52
255 126 pa ecipan e 104 24
11 81 52 227 nume i a dis 28
2 6 52 43 Į a dis 36 9 15 15 1 76
agik a a dis 20 311 18 7 59
come + agik a a dis 64 9 6
40 6 1 come + a ibu i is 6
1 2 9 di o ale 386 72 228 26
5795
ALL_62_63_make as.indd 143 2011.06.17 08:24:09

144
VesLaVa ČiŽik-P okaŠeVa
ac a Linguis ica Li huanica LXII–LXIII
2. seMan iniai dePik yVai depik y ai non semp e combina i con la p incipale
p edicikazione a gumen u di e niu. ali depik i i, come e ipiški (de inamieji)
depik i i, sono co ela i con uno dei p incipali p edicikazioni a gumen ì, ma
mo osin aksialmen e appa enimi di e so da a gumen o di e inio: essi possono
esse e p onuncia i del de ek a o dizio e del nume o o dizio in locininko o
ma ke ininku, padaly iu, p ielinksnine o daik a a dine kons ukcija (nagįnagininkas o
kilminik con signi icome). un al o a o, che pe me e di ali p edica i i conside a li
depik i i, è che in alcuni casi ali depik i i con a gomen i della p incipale p edicicazione
combina i pa en ine eapie o nume o (ques o e à pa la o di segui o). pu ché la
de isione capissimo in senso ampio23, come desc i o in capi olo 2.5, ali depik i i anche
po emmo conside a e de inamaisiais (sin aaksiniais). non u i i qui discussi
depik y ai indicano combinazione kininem e poiché o nume oim, in ques o la o o u i
depik y ai, o ien a i a uno del p edica o p incipale a gumen ų, ma
mo osin accialmen e esp essi in modi di e si dai ipiško (de inamojo) depik y o, i. e.
nede inimu (siau ąja sensu), sa anno chiama i seman iniais depik y ais24. inol e, ali
p edica i i comple ano signi ica i amen e la p edicazione p incipale e, a di e enza
dei p edica i i necessa iamen e, possono esse e omessi, che inco aggia a conside a li p edica i i libe i25.
2.1. P edika y ai, eiškiami daik a a džio įnagininku e connessi con al a linksnį
u inčiu de inimo da ikliu (no malmen e, come indicano accol i esempi, con il
sogge o della ase), sono conside a i depik y ais e s ani, e nelle più ecen i
ope e linguo y os Li uanee, plg. :
(62) 1976 m. andò da y ą in JAV e comple ò il Bos on Li uanians ensemble g e as. La o a
socie à assicu a i a compu e p og amma o e. C esce due sogno. DLK (63) Dollica
a elli gio no juod a niais laks ė, no e umani in una mon agna i o.
(balke ičius 1963: 109)
(64) La ams alkininkų non do ebbe s ig i. A i ai da solo o in comi i a, o gibiai dal pe ies, anno ai nel lib o di
icos uzione Bel ede io e... ino a p es o appun amen o. (dLk ) 23 da plg. himmelmanno i schul ze-be nd
eiginį: ag eemen , as usually unde s ood, in ol es he ca ego ies o gende , numbe and o case
(himmelmann, schul ze-be nd 2005: 62). 25 hol oe as e Mikulskas indicano che in aluni casi passidus depik y ą
24 Šį e miną Vaičiuly ė-semėnienė a oja ik an iniams p edika y ams, iš eikš iems daik a a dinėmis
a p ielinksninėmis kons ukcijomis, į a dy i (Vaičiuly ė-semėnienė 2007b: 116).
sen enze po ebbe o esse e conside a e comple a e solo con didelėmis ise azioni, poiché o dini delle
pa ole sakiniuose a spindi al a, ni o iginalių sakinių, ak ualiąją skaidą (hol oe , Mikulskas a 3: in eal à
de e minando, se depik i è libe o, se essenziale è s a o p eso in conside azione a ques o, se la ase,
passa o depik ī u, imane igua do s u u a e senso u a e is, egolaig, o no. Plg. su nichols (1981: 17): he
emo al o non-go e ned p edica e nominals a ec s he communica i e s uc u e and comple eness o
sense, bu does no ende he cons uc ion ung amma ical.
ALL_62_63_make as.indd 144 2011.06.17 08:24:09
Ma ijampolės apsk i ies asmen a dinės
kilmės ag onimų da ybos b uožai
145s aipsniai / a icles
P edika y ai p og amma oja, juod a niais, žmonėmis, bo iu in ques i asi sa ebbe o conside a i
depik y ais e nichols (1978b: 122), e schul ze-be nd su himmelmannu 874:88), e Win ied boede io (2005:
20 e Vaičiuly ės-semėnienės 2007b: 117), e hol oe o su Mikulsku (b: 45; hol oe 2008: 123)26.
Vaiuliy ė-semėnienė indica che l'uso del de ina i o alleg o eči oppu e įnagininko è un indica o e
o male che nella ase modi icika o iumi andan e a dazodis può esse e depik y as
(Vaičiuly ė-semėnienė 2007b: 117). nichols anche dis ingue įnagininką come peculia e p iemonę žymė i
seconda ii p edica i us usų kalboje (ž . nichols 1978b, 1981). hol oe as sos iene che nonos an e le
lexicine limi azioni non si eda mo i o, pe cui ali įnagininkus do emmo iconosce ali a ima odžių
aldomaisiais indispensa i i: anche con alcuni a ima odžiais ques o įnaginink è egola men e
u ilizza o, non è lo o ichies o (hol oe , amulionienė 2005: 135). ol e a ciò, e in al e lingue esis en e
endenza seconda i del p edi a i o dell'ogik a o dio seconda io p edica i o sa à scel o combina i o,
o nonizza o più di e is, è seman ico, e non sin assico27 (anche su ques a ques ione c . ilip 2001: 34).
in nu odo ussi ali28 de i azione dei a o i che in luenzano il nede inio: empo del e bo e e blas,
žymė i įnagininku. nichols (1978b: 124) mano, kad ak o ius, nulemian is, a
se l'azione e bo è posi i o o nega i o, o dine delle pa ole, giminė, pa e del linguaggio, che signi ichi
l'esecuzione o la unzione seconda ia del p edica i o, linksnis (iden i iche di depik i um in depik ininku
più ede e schul ze-be nd , himmelmann: 8788; himmelmann, schul ze-be nd 2005: 6465; 2007b: 121;
he inga 2009: eiški edan, man, 4926; dal man, dal dak, dal alk, dal ul yd, dal a, dal a, dal a) e pe la
de inizione di a i e mini di empo, ad esempio, la de inizione di un uomo la o a con un ambiguo
ambiguo ca a e e, ad esempio: ambiguo, 1976: 4645; non è chia o, come, la lo o opinione, do ebbe
a a e uno įnagininką senza dipenden i pa ole.
3–4 i en nu ody ą li e a ū ą). okie depik y ai andami ne ik su p edika ais,
27 he ac o s de e mining he choice o ag eemen s. non-ag eeing case a e sub le and p ima ily
seman ic a he han syn ac ic (nichols 1978b: 124); cop edica es may o may no be mo phologically
dependen on he con olle (a wo d is mo phologically dependen on ano he i i akes i s
mo phological o m om he la e by go e nmen o ag eemen ), depending on language ypology 28
and he mo phological na u e o he cop edica e i sel “ (nichols 1978a: 331).
ge das hen schelis (2005) nus a ė p edika y ų hie a chiją – pi min is (d a i k a a d ž i o ) p e d i k a y a s <
a n i n i s p e d i k a y a s (< d e p i k y a s < k o m p l e m e n a s ) – pagal ku ią, kuo dešiniau hie a chijoje ski iamas
p edika y as, uo dažnesnis daik a a džio įnagininkas. daugiau ž . Vaičiuly ė-semėnienė (2007a).
usų kalboje a dažodiniai an iniai p edika y ai sono įnag linkininko a ba de inami su de inimo da ikliu.
ALL_62_63_make as.indd 145 2011.06.17 08:24:09
146 ac a Linguis ica
VesLaVa ČiŽik-P okaŠeVa
Li huanica LXIILXIII
a u29, ma può a e e e uno p o o ipiškiausių depik y o signi icamen i:
in e psnio di i a (sakinys (65)), unzioni, aidmens (sakiniai (62), (68)), quan i à,
kolek y iškumo (sakinys (64)), siisci s imen o (sakinys (66)) nonché de e min o
s a osenos (sakinys (67))30. Depik y i dell'Innaga o e possono esse e ela i i
con sogge o e bene icia io e gal p op ie a i ogge i, ecc. :
• depik y as apibūdina subjek ą:
(65) Piemene lei me kinosi guoliu geldoje. (Šukys 1998: 235) (66) Pi mokai a in coppie.
( aduzione da himmelmann, schul ze-be nd 2005: 35)31
• depic y o desc i e l'ogge o del bene icia io:
(67) Di uku i e e a Mosco o solengungiu.
• depik y as apibūdina galininko objek ą:
(68) Di e o e suo meilužè asso bi o seg e eo e. (hol oe , Mikulskas b: 4) ali
depik y ai semp e combina i con il p incipale p edica o a gumen u nume ociumi,
spesso e gimine.
2.2. Vie ionis a anche no o come uno dei depik i ų indiciklių (ž . schul zebe nd , himmelmann 2004: 8890,
115117; himmelmann, schul ze-be nd 2005: 3839). Depik y ai del ie a o e non desc i e l'in e o luogo della
si uazione, come nel caso delle ci cos anze, ma esp imeškia una p incipale p edicicazione condizione
a gomen o, ecc., nella ase Vi ėjas pa uošė iščiuką saldžia ūgščiame padaže indica a iščiuko būklė,
e non pasakoma che lo s esso a o a iene padaže (più c . Šelmann, schul ze-be nd 2005: 3839, 65;
himma ić 2008: 322). ali p edika y ai Valeckienės s aipsnyje (1967: 100101) e Lie u ių kalbos g ama ikoje
(ul ydas, ed., 1976: 451452) anche conside a i p edika y iniais pažyminiais, adinasi, depik y ais, o
Daba inės lie u ių kalbos g ama ikoje (1996) e Lie u ių kalbos enciklopedijoje (2008) neminimi.
Depik i i del ie a o e può esse e esp essa p o o ipiškiausia signi icazione dello s a o (sakiniai (69),
(71)), signi ica o di quan i à (sakiniai (70), (72)), signi icazione del in e psnio della i a (sakinys (73)). 29
Vaičiuly ė-semėnienė (2007a: 86) inclina a i ene e che con unzionamen o signi icazioni eiksmažodžiais
u ilizza iami įnagininkai conside a ei ini di quei eiksmažodžių komplemen ai, idiinasi, obbliga i i
p edika i . p i a ė e Mikulskas lei (2007: 126, 130). In segui o è s a a p opos a ali p edica i i da
conside a e in e media i a libe iųjų e bū inųjų an inių p edika i ų (hol oe , Mikulskas b 5: au o ė
inclina ques i p edica i i a i ene e libe aisiais, pe ché essi passa i sakiniai non di en ne aisyklingi e in
sensomamen e (anche c . 25 iznašą), e pa imen a o nella ase p edika y as papildo, con olla la
p incipale sen enza men į (plg. a o, che iz 17 521 įnagininko p edika y as).
sakinio su eiksmažodžiu di ba, pa eik o ienoje dLk dalyje, ik ke u iuose sakiniuose bu o pa a -
30 depik y ų eikšmių hie a chija pa eik a 2.1 sky iuje, 18 išnašoje.
31 aggiun i i di di usione (angl. dis ibu i i y) anch'essi conside a i depik y ais (ž . himmelmann, schul-
ze-be nd 2005: 35; ku sche , genç 2005: 254; Vaičiuly ė-semėnienė 2007b: 124–125).
ALL_62_63_make as.indd 146 2011.06.17 08:24:09
Ma ijampolės apsk i ies asmen a dinės
kilmės ag onimų da ybos b uožai
147s aipsniai a icles /
(69) S o i un albe o baimėj (plg. is igandęs) ino al ma ino. (Šukys 1998: 312)
(70) Penkiese įžo jie plen u. (amb azas, ed., 1996: 423)32 Vie ininko
depik y ai può esse e ela i i con sogge o, u ilizza o e nonché galininko
ogge i e p ielinksnine cos uzione esempio. :
• depik y as apibūdina subjek ą:
(71) Monika s egliò in calš ì, didel ei s o zi s incola a dal sogno, e puolè ce ca e ma i o.
(ul ydas, ed., 1976: 452)
• depik y o desc i e il sogge o del bene icia io:
(72) Può a d iese, ise o cinqueese i e e nel g uppo e casai sa à uš i, dice Danielius.
DLK
• depik y as apibūdina galininko objek ą:
(73) Fo mando alla idealis a isione del mondo, mol o con ibui ono insegnan i, classeės d augai,
pa ola con, quelli che mi supo gio en ezza (plg. jauną)33. DKL
• depik y as desc i e p ielinksninę cos uzione:
(74) Occhi gua da e nonsi gua da in quei mon i aggi del sole. (Šukys 1998: 320)
2.3. A ques e seman iche depik i ì si possono assegna e e p edici i us, eiškiamu undici i. jonas jablonskis
e jonas balke ičius di isi i p edica i ius discu ono insieme con de inamaisiais galininko e kilmininko
p edica i i e li conside a su es iniais supplemen iniais (ž . jablonskis 1911: 472474; balke ičius 1963: 193195).
Valeckienė (1967: 114115) ali p edica i i li conside a sepa a o caso p edika i inių pažyminių a oseno34. V.
Labu is li conside a su es i i i supplemen a ni, lui sc isse: y a complicingų sudė inių papildinių, suda ančių
an inį p edika inį cen ą. ale ogge o compos o è p incipalmen e cos i ui o kilmininkas o galininkas con un
padilli iu o la sua posizione pa a ojamo eikiamosios ūšies daly iu (Labu is 1994 ii: 5758, 1998: 276277). 32 il
nume o in cinque si conside i depik i o pe me e di e si a i: p ima, l'o ien azione del nume o al p incipale
p edica o a gumen ą (subjek ą jie), e non in e en o (g įžo); secondo, il a o che ispe o al empo
depik y u eiškiama sa àena coincida con il p incipale p edica o eiškiam a imo; e zo, il nume o non è
e bemodello ichies o, quindici, non necessa io; qua a, nume ale con e bo nesuda o del condo o
nomina i o; penk a, pa a azė, ca a e is ica ai e ioi depik i i: Hanno įžo plen u e Jie e ano penkiese;
ses a, nume o luogo del e bo nella ase. di depic i ini nume ndzis anche z . schul ze-be nd , himmelmann
į a dį me, indica la sua peculia i à: supo me, quando io e o gio ane. 34 ali casi non engono menziona i né nella
Li u ianski g ama ikoje (1976), né Daba inės lie u ių kalbos g ama ikoje (1996), né Lie u ių kalbos
2004: 108 ; boede 2005: 212; Mcg ego 2005: 178–196; Ša ić 2008: 320–321.
33 Šiame sakinyje jaunys ėje nė a eiksmažodžio supo eikalaujamas a gumen as. Šis ie ininkas apibūdina
enciklopedijoje (2008). ALL_62_63_make as.indd 147 2011.06.17 08:24:09
148 ac a Linguis ica
VesLaVa ČiŽik-P okaŠeVa
Li huanica LXIILXIII
P esso ques i som es ini supplemen a i V. Labu is p opone assegna e e isus
supplemen ini su doppubo yšio būd a diškaisiais žodžiais, . y. cos uzioni con
d ejybiniais linksniais. poiché u i i menziona i casi dell'a icolo au o è conside a i
depik i i , ques o e p edika i us, esp esius di iden iai, au o ė endusi assegna si a
iai y a nebū ini, eiksmažodžio ne eikalaujami, kad jais nu odoma daik o, bū ybės
būsena yks a uo pa me u, kaip i pag indinis eiksmas, kad jie y a o ien uo i į
depik i ų. ques o, che di alypag indinio p edica o a gumen ą, indica di ili ios
(de inamuosius) an inius p edika y us. be o, jiems būdinga p o o ipiškiausia
simili udine in ipici sin assici depik i ų būsenos signi icazione. Ques e specie
depik y ai spesso associa e con galininko e kilmininko ogge i, può indica e e in subjek ą, ecc. :
• depik y as apibūdina subjek ą:
(75) Toli, bene nell an ame ma ių šone, ede e p aplaucan maggio i na ios. (ul ydas, ed., 1971:
395)
• depic i desc i e l'ogge o del mi mininko:
(76) Nessun ide il suo mo š ancio (plg. mi š ančio). (Šukys 1998: 120)
• depik y as apibūdina galininko objek ą:
(77) Pama ė ghibu ėlį mi gan (plg. mi gen e). (Labu is 1998: 277) (78) Quando osse ai il
o olog odì mušus (plg. mušusį) u a nelaiku, me seppe uno sche zos. (ul ydas, ed., 1971: 392)
2.4. P edica i, che cos i uiscono daik a a dinės (įnagininko o kilmininko con dipendomis pa ole) o
p ielinksninės kons ukcijas, a. Valeckienės anche sono conside a e p edicika i iais pažyminiais, aigi
depik y ais (ž . Valeckienė 1967: 100101)35. nelle g amma iche della lingua li a ia ali p edica i a assegna i a
nede35 Valeckienė indica che ci sono ali p edica i ini pažyminių, che si eiškiami daik a a dinėmis e
p ielinksninėmis cos uzioni e su nominininku dell'azione non siiejami e non signi ica s a isenos, solo indica,
come a iene l'azione na a i o (Valeckienė 1967: 112113). Valeckienė p opone di ene li in ci cos anze. Si
o niscono ali esempi: Sp andą sa ajam nusuksiu, epa eina solo senza ca lio. Pa eggio Djiugas a casa a
mani uo e, u a sua gio na a iūsą okie ukio ida o. semb a che in en ambi i casi discussi cos uzioni
con iene conside a e depik y inėmis, poiché esse più associa e con sogge i di asi che con
eiksmažodžiais. Nel p imo caso p edica i u non desc i en e modo di pa aggio, ma indica o, cosa sa à, se
uomo pa eis solo, senza ca lio. nel secondo caso si indica che djuugas pa eggio casa e, ol e a ques o, lui
nien e non a e a. Plg. con boede io da o l'esempio, in cui la cos uzione cac a mani uo e è de inama con il
de inimo da ikliu e conside a a depik i : Tk enis ana pa i sacem ‘s xel-ca iel-s e ga is um eb ‚aš nemo
posso isme e e ge biamo ale uomo come u be aišių (a mani uo e)‘ (boede 2005: 203) e con Coline
sak-š il-ian-ad mo idajis è enu o con moglie e igliuil (boede 2005: 22), in cui la cos uzione su moglie e aikais
è anche conside a a depik i della signi icanza (da . schul ze-be nd , himmelmann 2004: 1101; himmelmann,
schul ze-be nd 2005: 3637). ALL_62_63_make as.indd 148 2011.06.17 08:24:10

Ma ijampolės apsk i ies asmen a dinės
kilmės ag onimų da ybos b uožai
149 a icles ins aipsniai dei p edika inių a ininių pažyminių (ž . ul ydas, ed., 1976: 451454;
amb azas, ed., 1996: 490491) 149 / 36. Labu is (1994 ii: 41-42) eiksnio daik a a dine cos uzioni
conside a supplemen omu a iniu. Vaičiuly ė-semėnienė (2007b: 116) li chiama seman iniais
depik y ais, e hol oe as e Mikulskas ques i p edica i ų depik y ais non conside a. essi ali
compos i p opongono di chiama si o ien a i in ambien i, poiché la lo o o ien azione si
mani es a solo seman i icamen e, e non mo osin aaksiamen e (hol oe , Mikulskas b: 34).
con essi non o a si pe me e qualche a o: p ima, quei cos uzioni signi ica o,
secondo, qualche ol a in is a combinazione nume iumi e, e za, già menziona a
o ien azione in p incipale p edica o a gumen à. P z., nella ase Già una bonka s a a
aplup a es a ed es au u kamščiu (Valeckienė 1967: 100) è o iamen e, che cos uzioni
aplup a es a e es au u kamščiu iconosce sogge o della ase bonka, e non indica il
modo di s azione. pu ché ques o sogge o della ase osse sos i ui o con una o ma
uniscai a, la o ma plu iskai a, ques o e le cos uzioni daik a a dine do ebbe o esse e
pa po a e plu isci a: Gia due bonkos s o i apluppa e con la es a e es a o con la
camščia. daik a a dine cos uzioni o ien azione in sogge o in ques o asissimo
aki aizdi, deminasi, di ale ipo cos uzioni laiki inas depik y ais. pe la combinazione
nume iumi anco a plg.: (79) Keis ai odi con ši a ba zda (plg. nenusisku ęs). S is ai
a odo e con s e e ba zdomis /.
(80) Passei anco a pesan emen e a igliono, nuslinko in bonią, da do e įžo a segio u
chala u. DLK Paskui pazien i di icilmen e a igėlė, nuslinko in bonią, da do e įžo
a segio ais chala ais. / (81) Mol i įse o a casa s accii imi il cuo e. ( e imas da boede
2005: 207) Il agazzo įžo casa sudauži a cuo e. /
ali cos uzioni possono signi ica e emozionale o psichinę būseną (sakiniai (81),
(82), (88)), iz aizdą (sakiniai (80), (83), (84), (85), (86)), d agę ned agę (sakiniai (89),
(87)). Ques e cos uzioni sono conside a e depik y i e di lingbininkų s ani, ecc.,
nichols (1978a: 330); Mülle (2001: 2); schul ze-be nd , himmelmann (2004: 8990); (2005
en ield: 387, 389); (2005 boede : 220223); Ša ić (2008: 321322). Ques i depik i i possono
esse e di a ie o me e ela i i a sogge o, mo mininko e galinin-
ko objek ais:
• depik y as apibūdina subjek ą, kons ukcija iš eikš a kilmininko linksniu:
(82) Pubblica a con i bambini lei o na semp e a casa di buon umo e (plg. di e ma).
• depic y es desc i e sogge o, cos uzione esp essa įnagininko humo nio:
(83) Da so o il le o agazzo è s a o es a o nudo, s'a aš ami mani e piedi (plg. supančio as), skudu ais
zakimš a bocna. DLK 36 Lie u ių kalbos enciklopedijoje (2008) (sky ius pa ašy as amb azo) p ielinksninės
kons ukcijos nelaikomos nede inamaisiais a ininiais pažyminiais (Mo kūnas, sud., amb azas, ed., 2008:
536537). ALL_62_63_make as.indd 149 2011.06.17 08:24:10
150 ac a Linguis ica
VesLaVa ČiŽik-P okaŠeVa
Li huanica LXIILXIII
• depik y as apibūdina subjek ą, kons ukcija iš eikš a p ielinksnine kons ukcija:
(84) Ji be akinių (plg. besišypsan i) a odo jaunesnė.
• depik y o desc i e l'ogge o galininko, cos uzione esp essa kilmininko aleg niu:
(85) In ospe ando sia in icina quella che in olimąja il p op io passa o, ediamo e qui e là
ali s esse pe sone, come e noi s essi, o, in al e pa ole, là s essi noi s essi ediamo, solo un
po' di mu oniško guiso (plg. cambiusi). (ul ydas, ed., 1976: 452)
• depik y as desc i e l'ogge o galininko, cos uzione esp esa innagininko
aleg niu:
(86) Spesso (Monika) Kaziuką o a a zasi e kusį, papumpusiais paakiais. (Valeckienė 1967:
100)
• depik y as desc i e l'ogge o del galininko, cos uzione es eiks a p ielinksnine
cos uzione:
(87) Allo a u i il pane mangia ono senza bu o (plg. uno). (amb azas, ed., 1996: 627) (88)
Gli e a klaikiai baisu, che mamà es eža senza conscienza (plg. apalpusią), che... O se
mama numi s? DLK
• depik y as apibūdina kilmininko objek ą, kons ukcija iš eikš a p ielinksnine
cos uzione:
(89) Ju as non lasciè lei con aiku nepames e con penkia. (Valeckienė 1967: 100)
Tu i desc i end in i seman inių depik i ų linksnių e o me dei casi di consumo
engono p esen a i 2 abellėje.
2 Len eLė. seman iniai depik y ai
de idepik y o (de inimo ga iklio)
om da ik lio iso daik /.
linksnis
di e nis o ma kons ukcija nimo
ins .
Loc. Padadaik a . kons . P ielinksn.
ly is
kons . cosaik . skai . gen. ins . gen.
acc. ins .
nom. 22 26 32 2 29 12 317 116 gen. 20 1 21 da . 2 2 4 acc. 333 2 8 3 55 di o ale 27 34 355 4 37 12 321 è s a o
s abili o che depik i ai più spesso esp essiani nomina o e sinis a (386 esempi), quan 'e'
a amen e galininku (231 esempi), anco a čiau įnagininku (111 esempi), ečiausiai al i lenniai:
kilmininku (88 esempi), naudininku (78 papadaly iais (55 esempi). aigi, o eniamo okią depik i ų
o mų hie a chiją: a d i n i n k a s > g a l i n k a s > į n a g i n k a s > k i l m i n k a s > n a u d i n k a
37 41 36 196
ALL_62_63_make as.indd 150 2011.06.17 08:24:10
Ma ijampolės apsk i ies asmen a dinės
kilmės ag onimų da ybos b uožai
151s aipsniai / a icles
3 . iŠVados di 991 accol o depik i inių an inių p edika i ų pa yzdžio 795 esempio sono
sin aksinių depik i ų, e 196 seman inių depik i ų. Vediasi, lingue li uanee p incipalmen e
u ilizza i ipiniai sin aksiniai (de inamieji) an iniai p edika y ai (ž . 1 de inimas
linksniu laiky inas ipiniu depik i ų aiškos būdu, ma non necessa ia condizione, pe ché
i 2 len eles).
esama e ali seconda ie p edikacijos casi, i cui aiška non de inima. e sin aksinių, e
seman inių depik i ų caso ondamen ale la lo o seman inė in e azione con sogge o,
ogge o o ambien eybe (in al e pa ole, conce uale in e azione con e e en e, quello
che desc údiamo eiksmajodis o il suo a gomen o), e non depik y o combinazione o
seman ikos.
nede inimas linksniu su eiksmažodžio a gumen u, kas isų pi ma p iklauso nuo
s > p a d a l y i s > i e i n k a s. Hen igi, le più p obė ine o me depik y o sono del a dininko,
galininko o įnagininko humo niai, e il meno p obė ino del icinik humo nis
yzdžiai) bei ie ininku (42 pa yzdžiai). gali bū i iš eikš i i belinksne o ma –
(c . Tabelę 3).
Įdomi e depik i ų izb aška del lingu dalimis. p incipalmen e esempi è s a a accol a con depic i i,
p onuncia i a ibu i (255 esempi) e pa ecipan i (227 esempi), un po' meno con depic i i, p onuncia i
cos uzione come + daik a a dis a ibu i (135 esempi) e solo daik a o diji (120 esempi), anco a meno
con p onuncia i p egiudizi (76 esempi) e di isi oni (55 esempi), almeno con suonimi (46 esempi), con
cos uzioni daik a a dine (41 esempi) e con p e ini (36 esempi). si può o ma e ale hie a chia delle
pa i linguis iche: b ū d a d i s > pa ecipan i > k a i p + daik a a dis b ū d a d i s > d a i k a a d
i s > nella a d i s > p a d a l y i s > s k a i a d i s > d a i k a a d i n ė k o n s u k c i j a > p i e l i
n k s n i n i k o n e k o n s u k k c i j a. Vadici, nel linguaggio li e ians depik y ai spesso eiškiami non
solo būd a džiais e pa ei iai, ma e daik a a džiais e cos uzioni come + daik a a dis.
la lingua Li ua ia di e isce da mol e lingue in quan o in essa engono u ilizza i libe i
ne ezul a iniai an iniai p edika y ai (depik y ai), p onuncia i non solo a ie pa i del
linguaggio (būdžiais, deli iais, skai a džiais, į a džiais, daik a a džiais, padilli iais), ma e
a i linksniai ( a dininku, kilmininku, naudininku, galininku, įnagininku con il e mine
ALL_62_63_make as.indd 151 2011.06.17 08:24:10
152 ac a Linguis ica Li huanica LXIILXIII ku e locininku) e cos uzioni
VesLaVa ČiŽik-P okaŠeVa
(daik a a dinėmis, p ielinksninėmis e come + 2. sin aksiniais depik y ais
conside a ei in solo ali cos uzioni di obik a o dizio o a ibu i o con come,
daik a a dis / būd a dis). ski ingai nuo anks esnių da bų, ku iuose daugiau a
mažiau ap a as depik y ų žymėjimas, nus a y a, kad:
1. sin aksiniai (de inamieji) depik y ai, no s i e ai, be gali bū i įnagininko i
ie ininko linksnių o mos (ž . sky ius 2.5, 2.6);
che non signi icano pa agonazione; 3. di u i linksnių sin aksiniai depik y ai
possono esse e esp essi in a ie pa i linguis iche (būd a džiais, pa e iais,
skai a džiais, į a džiais, daik a a džiais; c . 2 capi ali e 1 abelę);
4. seman iniais depik y ais laiky inos ne ik daik a a dinės (įnagininko a kil-
dipendomo), ma e anche p ielinksninės kons ukcijos, kons ukninkas a ininkas
(nesude i o linksnia con del p edica o p incipale, in cui è o ien a o) e di isioni (ž . 3); 5.
seman iche depik y i più spesso si esp imono obik a o džiais e subdi iso i, quan o meno
obik a o dinene e p ielinksninėmis cos uzioni; può 3 Len eLė. de inimo da iklių e ga iklių
linksniai e o ma de inimo ga iklio de inimo ga iklio o ma linksnis kons ukcija nom. gen.
bū i iš eikš i i skai a džiais (ž . 3 sky ių i 2 len elę).
da . acc. ins . Loc. Padaly is Is u o nom. gen. da . acc. ins . Loc. gen. ins . gen. acc.
ins .
+ come
daikkons-
daik a . būd . a .
.
P ielink.
kons .
del coo dinamen o da iklio
aleg nis nom. 22 29 2 71 2 29 315
12 317 502 gen. 63 20 9 1 93 da . 72
2 2 6 82 acc. 18633 36 42 2 8 3283
ins . 20 6 26
Loc. 4 1 5
To ale 315 63 72 186 47 41 55 71 9 6 42 6 1 4 37 12 321 991
135 41 36
ALL_62_63_make as.indd 152 2011.06.17 08:24:10