scieee Science in your language
[lt] (orig) [en] [de] [fr] [it] [es] [pt]

Daiktavardžio „pagalba“ įnagininko desemantizacija

Read accessible full text
Machine-translated document

This is a machine-generated translation of the original document and may contain errors, omissions, or changes in meaning. Do not rely on this translation for quotations, citations, or authoritative references. Please consult and cite the original document.

Daiktavardžio „pagalba“ įnagininko desemantizacija

Author: Loreta Vaičiulytė-Semėnienė
Year: 2016
Source: https://journals.lki.lt/actalinguisticalithuanica/article/download/873/964
S aipsniai / A icles 9
LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ
Ins i u o de lenguas Lie u ių
Las di ecciones de in es igaciones cien í icas:
mo osin aksė, ipología, alen ingum, semán ica.
DAIKTAVARDŽIO
PAGALBA ĮNAGININKO
DESEMANTIZACIÓ
Deseman iza ion o he Ins umen al o he
Noun Ayuda
ANOTACIJA El obje o de es e a ículo daik a a džio ayuda įnagininkas. Basándose
Daba inės lie u ių kalbos eks yno (DLKT) ma e ial, se habla sob e ayuda įnagininko
seman iką y deseman izacijos signos. S aipsnyje man ieneomasi opiniónés, que ayuda
įnagininko a osena a liepia i iumo hie a chiją pe sona > daik as. ESMINIAI NOODŽIAI:
daik a a džio įnagininkas, deseman ización.
ANNOTATION
The objec o he a icle is he ins umen al case o he noun ayuda. Acco ding o he
Co pus o he Con empo a y Li huanian Language (CCLL), he a icle add esses he
seman ics o he ins umen al o he noun pagalba and he ea u es o deseman iza ion. The
a icle ollows an opinion ha he use o he ins umen al o he noun ayuda co esponds o
he animacy hie a chy pe son > hing.
KEY WORDS: ins umen al o he noun, deseman iza ion. El ema de es e a ículo leído in o me en
la XII Sección de palab as uncioncinas de lenguas Bal as del Cong eso In e nacional de Bal is as.
Po las obse aciones y men is es oy since amen e dėkinga p o . d . Danieliui Pe i , p o . d .
No be ui Os owski y d . A ū ui Judženčiui. Jüe g acias a la ayuda aquí se mi a más ampliamen e.
Since amen e ag adezco y a los espe ados anónimos e iso es po sus p opues as, no a y
c í ica.
LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ
10 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIV
1.INVADINS NOTABAS
1.1. En el dicciona io elec ónico de la lengua Li uania (WEB LKŽe) daik a a dis
ayuda de ine se como ‘pagelbėjimas, padėjimas, pa ama1, po ejemplo: (1) (Su) u
pagá lba man es o pasisekė KBI452. (2) Da ek con su cabeza y Dios ayuda K P(Jnš).
Galūnės -a edinys ayuda hecho de pagelbė i ‘padė i, p opo ciona cuan o ayuda, y
es e úl imo o mado con p e iéndilu pa- (plg. gelbė i ‘padė i, esp i, šelp i). (3) Los
niños ayuden a los pad es en los abajos š.
Palyginkime LKŽe eikiamus pa yzdžius:
(4) Yo ú gé lbėsiu abaja K.
(5) Tas liū as p ašė o žmogaus, kad pagelbė ų jį S.Dauk.
(6) A negali mane gelbė i su piningais – skolą u iu šiandien užmokė i? Plng.
(7) Y be žo įsuolės, y apynių chacnys cabells a gelb š. (8)
P igim am kūnui y soilas nada negelba Sim.
(9) Es e a iso poco salbs i š.
(10) Gelancias ojo uen e del aguaenu cuan o an o gal pagelbė i M.Valanč. (11)
Ligonys, si omis ais ėmis nepasigelbėjo, ellos mismos a los dioses en apie a
quinda os S.Dauk.
Nijolė Sližienė Lie u ių kalbos eiksmažodžių junglumo žodyne ( oliau LKVJŽ) (1994: 201) discuia
cua oų gelbė i eikšmių alen ingumus (junglumus). Po ejemplo, (iš-)gelbė i ‘ aduo i, auk i iz
bėdos LKVJŽ se desc ibe como i alen is, cuyo sin aksiniai ak an ai eiškiami agen o [A]
a dininku, pacien e [P]3 galininku y p ielinksnių nuo, iz su kilmininku cons ucciones,
co espondien es a kon agen ą4 1 Elek oniniame Daba inės lie u ių kalbos žodyne (DLKŽe)
pagelbėjimas, padėjimas. 2 Plg. F ied icho Ku šaičio Deu sch-li auische Ph aseologie de
P äposi ionen/3) o iginaló: h p://ub-goobi-p 2.ub.uni-g ei swald.de iewe image/PPN737445068
(1849/4). 3 Pacien e [P] es la unción del bene icia io de la acción o del poseedo del es ado (Sližienė
1994: 20; plg. Valeckienė 1998: 35).
4 Kon agen as [CA] con a agen ą ac uando, a él con a ia ue za unción, p opia y a se es
i idades, y a cosas no i as y a la na u aleza y sociedad enómenos (Sližienė 1994: 21).
A ículos A icles 11 /
Daik a a džio pagalba įnagininko deseman izacija
[CA] o kon en y ą5 [Con], ej. : D augai [A] lo [P] sal a on de la policía nagų (nuo
zapaolikų) [CA]; Sólo zasimi šimas [A] salbėja homb e de [P] del sin sen idomiško
siel a o [Con]. T i alenčio (pa-)gelbė i ‘padė i ką a lik i ak an ai sin aksiniai
eiškiami agen o a dininku, bene icien o [B]6 usua ioku y kon en y o unción la
co espondien e bend a imi, ej. : Pagambécame [B] ąs ą al ca uamien o
in oduci [Con] (plg. sen inius (3), (4)). Aquí al nominado del suje o y al
bene iciado del obje o se dicen i as exis encias homb e [Hum]. Usando
i alen į (pa-)gelbė i signi icado ‘ em i, šelp i, sin aksiniai ak an ai pasakomi al
agen o a dininku, pacien e galininku o bene icien o bene iciininku y kon en y o
įnagininku, ej. : Tal u [A] puede sal a bė i me [P] me [B] dinega is [Con]? El
a dinis del suje o y el galinis del obje o así como el naudinis ma ci homb e
de [Hum], y el objec įnagininkas negy ą daik ą [Anim] (plg. sakinius (5), (6)).
(Pa-)gelbē ‘bū i naudingam s ojim po eikiu, pa eik i7‘, según LKVJŽ, es
d i alen is. Sus ac an es sin aksís icos se ealizan al nominado del suje o y al
ka (negy ą) agen ą8, o an asis – pa ien ą9, p z.: Ši ie ais ai [A2] galė ų au [P]
usua io del obje o, del cual el p ime o co espondiinpagelbė i; Apynių šaknys [A2]
5
Kon en y as [Con] – eiksmo a būsenos u inio unkcija, būdinga į ai iems daik ams bei
cabellam [P] gelbs i. Subjec o a dininkas ma ca eiškiniams (Sližienė 1994: 22).
6 Sližienė (1994: 21) bene icien ą en an a como ad esa o, ga ėjo, u ė ojo unción, ca ac e ís ica
i om se esybėm, especialmen e a pe sonas, cuyos p o echo o nekauzas lo que ocu e, haci, son. Adelė
Valeckienė (1998: 35 ) opina: Bene icien as Ben es enė ojo, ad esa o (quién a bene icio se ealiza, a
quien des ina la acción) unción. Él gene almen e pasakod el usua ioku [...], pe o pueden y o os
aleg nios. Plg. : Ba els (2005: 105 ): Eine seman isch wenige spezi ische Da i Rolle, die nich an
T ans e und Possession gebunden is , wi d in de Regel die Rolle Bene ak i angese z ( gl. Klaus
kau e Hans ein Buch. Diese gab es abe nich ). 7 Plg. LKŽe p opo cionada salbė i ‘ aduo i, i a de
bėda, gua da del mal; a a , ej. : Uno exhalamien o ojalda negelba desde pa akimo Vaižg. ; Ins inc o
densamen e salbi homb e de V.Kudi . ; Tie a gelb i odos desde a go A1884,157; Nuodai gelb i upūžę
desde enemigos J.Jabl. ; Ga do benedik ai (ka do benedik ai, ka ieji š en adagiai) gelba aš uonioleka
ligų G g. ; Gelbiem desnog pic o él mismo su malone KN62. 8 Sližienė (1994: 19) negi ao agen ą [A2] de ine
como acción ejecec o uncció, que būdinga a cosas no i as, s ichines ue zas y o os enómenos de
la na u aleza y sociedad, di e sos disposi i os, maquinas, apa a os, que ienen cie a ene gía y po
eso pueden ealiza y p o oca , sužadina su acción, pe o no ienen inicia i a. [...] Agen o2 unción es
desigualy ė.
P e equisado ella pod ía descompone se al menos en es poklasios: na u al juega a, causa y
ins umen o de acción. Ac o ins umen o la signi ica el agen e2 de la unción del ins umen o di ie e en
que es posible sólo en onces, cuando la acción puede se pe cibida como desa ollándose sin kieno aunque
inicia i a [ku sy as a ículo au o és L. V.-S;.] medio de acción en onces se conside a único ac o
execu éju agen u2, ej.: padangę aižo lėk u ai. Sin emba go el lími e en e ins umen o y agen o2 es
bas an e condicional. 9 Según es a pagelbė i de inición del signi icado y obje o aišką bene icia ioku,
e iden emen e, es e pacien e puede se en endido y como eniendo bene icien o (i. e. ad esa o,
bene iciėjo, pa a cuyo bene icio lo que ocu e) a spal į, i. e. como [PB].
LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ
12 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIV negy ą daik ą [Anim], o naudininkas
gy ą i negy ą daik ą [±Anim] (plg.
o aciones (7)(9))10.
Reliacinio obic a io ayuda įnagininkas, como se e en o aciones (1)(2), se usa con
pasaki ou o podim deci p elinksniu con (con u ayuda). Cómo jus o sob e al ayuda
įnagininką se á a ículo hablado. 1.2. Jonas Šukys (1998: 554 ; aún plg. . p.: 229),
discu iendo la linnių y p ielinksnių a oseną de los idiomas li uanos, señala
a ención a lo que en la ac ual lie ugalba. Él especialmen e comenzó plisi
ių kalboje y a „didelė klaida a o i in ensy iai p ielinksnėjan į įnagininką pa-
so ie mečiu, nusižiū ėjus en usas palab as p i pomošči aišką. [...] Así cualquie
p ielinksnišką a oseną, i […] sma kiai s umia adicinę p iemonės i būdo
cons ucción con supues o polinksniu ayuda, si ella signi icš ų in anį, mechanizmą
[ž . sakinius (12), (13)], o alguna o aokią p iemonę įnagininku [ku sy as au o aes del
[ž . sakinius (14), (15)], ka ais ne abs akčią [ž . sakinius (16), (17)], bū ina keis i
a ículo L. V.-S.]. [...] Cuando se habla de emas más abs ac es, especialmen e
cuando ayuda se u iliza con ad e bondías de loik a o džiais, es a ne a o iną
cons ucción es mejo cambia semidiplicos, subdiplicos [ž . sakinį (18)]. [...]
Ne a o iną ayuda la cons ucción a menudo puede epa a se no uno, sino de
a ias mane as [ž . sakinį (19)]11. Scuciábamos ayuda del calcululado (= (su)
calculula o iais). (12) (Ci ado según Šukys 1998: 554)
(13) Los da os han sido analizados median e compu ado es (= compu e iais).
(Ci ado según Šukys 1998: 554)
(14) Los del ines susikalba nosies ayuda (= nosimi, nosimis). (Ci ado según
Šukys 1998: 555)
(15) Ayuda de Liežu io (= Liežu iu) chameleón a apa insec os. (Ci ado según
Šukys 1998: 555)
(16) Men e unos a o os ansmi imos median e palab as (= palab as).
(Ci ado según Šukys 1998: 555)
10 Plg. LKVJŽ p opo cionada ayuda ‘pagelbė i junglumą (Sližienė 1998: 96). A es e signi icado le son
p opias es di e en es es uc u as de alen inidad sin ác ica, po las que se ealizan di e en es
es uc u as de alen inidad semán ica, ej. : a) Algis [A] ayudaba a ella [B] a esol e [Con] la
ecuación del álgeb a; Ese beb al [A] ayuda á a la aca [B] más ápido a cu a se [Con]; Tus consejos
[A] nos han ayudado [B]; b) Pod ías pod ías [ u] [A1] ayuda me [B] monegais (pan) [Con]; c) Cha dillos
éa a [A2] ayuda a la cabeza [P]; Algunos en e mos [P] mejo ayudan el sueño [A2]. 11 Una opinión
simila a es a cues ión éase ambién. : Šukys in: Miliūnai ė 2003a: 91 ; Pupkis in: Miliūnai ė 2003b: 96;
plg. Mikulėnienė 1991: 60; Kniūkš a 2000: 181.
A ículos A icles 13 /
Daik a a džio pagalba įnagininko deseman izacija
(17) La ayuda de la democ acia (= (Su) democ acia, pe democ acia) mucho
log emos. (Ci ado según Šukys 1998: 555)
(18) La ayuda de Psichología (= Pasi emian pasi ėmus psihologija) puede
ayuda a odos los alumnos. (Ci ado según Šukys 1998: 555) (19) Šių meninių
p iemonių pagalba (= Šiomis meninėmis p iemonėmis, U ilizando es os medios
a ís icos) esc i o c eó es as yškų pa eikslą. (Ci ado según Šukys 1998:
555)
Allí pa Šukys (1998: 556; plg. Šukys in: Miliūnai ė 2003a: 91; Kniūkš a no sob e mecanismo de ejecución
2000: 181) eigia, kad „pasakymas su (kieno) pagalba inka ik ada, kai kalbama
del ac o, sino sob e kieno no s (kokių asmenų) ayuda, in e mediininka imą. Sin emba go cuando
p elinksnio con no hay, polinksnis ayuda y hablando de la pe sona (esmenos) in e mediininka imą no
aplica [ku sy as a ículo au o es L. V.-S.] (ž . sakinius (20)(22); da plg. sakinius (1)(2)). (20) Ga ažą
pis aché con ayuda del he mano. (Ci iada según Šukys 1998: 556) kus) ansmi imos a su bú i. (Ci ado
según Šukys 1998: 556) (22) Ne equia ayuda abogados (= con abogados ayuda, mejo con aboga as;
(21) Tas žinias yšininkų pagalba (= su yšininkų pagalba, ge iau pe yšinin-
ayudados po abogados) busca e leyes en sp agos. (Ci ado según Shukys 1998: 556) Aquí cla i ica que
el usua io de la lengua, pa a que e obse a las eglas de la no ma, polinksniškai a ojamą pomocą
debe ía cambia ennagininku, adelinksnio con connagininku kons ukcija, adelinksnio pe su galininku
o pa icipio (en sen ido amplioja) kons ukcija en aquellos casos, cuando se habla de no ais o
abs acakčiais daik ais pasakomą p iemonę o būdą12. Di e en emen e que (quién) ayuda,
cons ucción con (quién) ayuda usa pe mi idoamà al habla de ayudan e o in e media iagujan e
pe sonaį13 (plg. ayuda signi icaciones de inición ‘pagebimien o, ayudamien o, apoyo). Ve i e con
pe misible no ma espec o aiška co elióndose el i o s. mue o (o pe sona s. daik as) di e encia:
homb e [Hum] como ayuda complemen as puede se dicho en cons ucción con apelinksniu con,
hablando de cosas en sen ido ancho ía [Anim] y [Abs ] con (quiénes) ayuda debe se cambiada po
o as (su)Ins ucciones pe P/Acc. En aquellos casos, cuando la ayuda con pe sona á ma cincio
complemen u (mamas ayuda) se usa sin p elinksnio su, 12 Plg. da azeologizmą nak ies ayuda
‘nesulaukus o, da nak į iempoi eikš i, ej. : Nak ies ayuda se ha ido; Nak ie ayuda ė elis lėks o
dak a o (Paulauskas, 2001: 443). 13 Pe son a ículo en endido en el sen ido más amplio, i. y. como
pe sona á comp ende y bend ijas, o ganizaciones y sus denominaciones.

LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ
14 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIV
es o co ecoma según daik ų analogiją (su)Ins pe Acc PA . / ¿Desde un pun o
de is a semán ico es as cons ucciones son apañas? Žiū in en an e io es
sen encias suge idosus a egimos, po lo is o, odaip puede se (ž . adelan e).
Y si ya semán icamen e pueden di e i y di e i , ¿ ale eemplaza los po o os?
Sakiniuose (12)(19), (21)(22) en luga de ayuda se o ecen aiškos p iemonės ambién ienen ( u ė i)
ins umen os (ins umen o) (b ex endida)14 o būdo signi icado15. Ac ualmen e en las lenguas
Li uanas ipiška p iemonės aiška (su)Ins , p z. : Jonas co a el pan con un cuchillo; S iubą s ebiame
con šaukš ais (plg. sakinius (10)(11)) (in e alia Amb azas 2006: 297; Sližienė 1998: 23, 1986: 54; Valiuly ė
1991; Paulauskienė 1989: 129; 1994: 128; plg. Šukys 1998: 228 , 497 , 554). Aquí, como y en la sen encia (12),
ambos medios aiškos pueden se u ilizados op a i amen e. (17) En el sakinyje en luga de ayuda
cons ucciones se o ece usa daik a a džio demok a ija įnagininką o él con p ielinksniu con. Sin
emba go en es a ase, a di e encia ni (12), el u ilizado Ins suIns pasakomas mane a, i. i.
eiškiama aplinybė, no obje o /16. Paula Aldonauskienė (1989: 130; ambién é. 1994: 129) a i ma: kad
įnagininkas u ie a būdo signi icado, p incipalmen e necesa io que el ac o del accionmawudio no
eque ían ins umen os de desempeño. Es a condición la a en enda ales sakiniai, cuyos a iniu a
accioniminio accionmo eiksmažodžiai, a accionniu a dininkai, eiškian ys inak y ius daik us. [...]
Cuando na a i o a del ac i o acción de acción, y ac o es pe sona, budo signi icado condicionaya
daik a a džio leksinė signi icado. Más a menudo al signi icación iene abs ac s de daik a a džių
įnagininkas. Él, según Paulauskienės (1989: 138), negali ene signi icaciones ins umen ales.
P incipalmen e el signi icado de la medida del įnagininko i s a modo signi icado, plg. : Much hemos
alcanzado democ acia democ á icamen e. / De la sen encia (17) co ecciones se e ambién lo que
modo de ci cuns ancia signi icación iene y p elinksnia pe su galininku cons ucción, la cual, ano
Paulauskienės, muy ce cana a modo de supe eiksmimas y, como se e de algunos de sus
p opo cionados ejemplos: Ge uoju nega kuk elėjimus (plg. keliais kuk elėjimais) izgė ė oda idlinea,
puede se sinonik asimai 14 Ins umen os e e enciados es da, po el cual el ac o aspek uis una
acción, nuk a en o o daik ą (o dibujo), en sí mismo (p ausiasi and yp ) o en una acción (lingua) (Vali
mes nieko: mes laimę pasieksim pe ko ą (plg. ko odami); Kaziukas kuk , kuk – pe
1991: 148). Seman iniu pun o de is a Sližienė (1986: 54) ins umen á de ineja como agen o u ilizadas
auxilianés medidas unción, ca ac e ís ica a las cosas no i as. Plg. : Amb azas (2006: 256): Be cual
cosa, ayudan e ealiza acción, puede se en endido como su he amien a. 15 Plg.: Objek o
įnagininkas es a menudo el p ime (bū inais) complemen inys (p.ej.: gė ė is menu), y aJis iene y el
modo de desempeño del ac o a spal į (Šukys 1998: 227). 16 Plg.: Būdo įnagininkų [...] no se puede cambia
p ielinksnio con cons ucciones (Šukys 1998: 236).
monės įnagininkas – isada ik an asis (nebū inasis) papildinys (p z.: Šaukš u jū os neišsemsi).
S aipsniai / A icles 15
Daik a a džio pagalba įnagininko deseman izacija
con būdo įnagininku y o as ci cuns ancias aiškos ins umen os (Paulauskienė
1989: 126 ; plg. Šukys 1998: 454) (plg. sakinius (16 (18)),(19))17. Sakinyje (20) con
(quieno) ayuda e ec i amen e ambién eiškiamas mane a, plg. : Ga ažą
pasis ałem (KAIp? KOKIU BūDU?) ayudando a he mano. Beiksmo būdas, como is o
sen inyje (21), (gali se ) pasakomas y pe su galininku kons ukcija, nusakančia
kam in e mediininkaujan e ec uado acción. In e pininkas, Shukio (1998: 454)
a i mación, gali se pe sona (ž . sakinius (23)(24)), qué ins i ución (ž . sakinius
(25)) o incluso daik as (ž . sakinius (26)(27)). ¿Po qué in e media io puede se y
pe sona, y cosa, y ayudan esis solo pe sona? (23) Pasiun iniai habló con manim a
a és aducja. (Ci ado según Šukys 1998:
454)
(24) Ponas, po supues o, spi sis, a a és abogus puede... (Ci ado según Šukys 1998:
454)
(25) Lenkų lengua comenzó in il e b is a nues o k aš ą a a és iglesia. (Ci ado
según Šukys 1998: 454)
(26) Algunas de las en e medades se pueden con ae po el ai e. (Ci a ada según Šukys
1998: 455)
(27) Sin emba go pe laiškus neišgi ás i o oz. (Ci iada según Šukys 1998: 455) Sakinyje (22) ue
is o que ayuda įnagininkas abogados pagal oj la e osios o ecoma mejo consumi con
ba – keičiamas p ielinksnio su kons ukcija, . y. su ad oka ų pagalba, i ie-
aboga ais. ¿ cons ucciones necesi an con ayuda de abogados busca b eagos y no necesi an con
abogadas busca b eagos son semán icamen e apachas? sí, po lo an o, aquí se les exp esan
mane a (KAIp NEREIKIA IEŠKOTI SpRAGU?). Pe o aquí, di e en emen e que en la ase (20),
suPAgAlbA y suIns cons ucciones ( u i se ) en endamos y como eniendo amigaes18 17 Como
a i ma Shukys (1998: 454), p ielinksnio pe kons ukciones būdo signi icado algunas eces suspinusi
con el signi icado de medida de acción. Nece mil us po sie ą dessia . [...] Cuando más p eciso
en a iza acción he amien a, no mane a, mejo usa įnagininką. Llama a mí po ele oná (
elé ono). 18 Plg.: P ielinksnio con cons ucciones no a as eces signi ica modo de ejecución del
ac o. Esa mane a gene almen e iene amiga somb a ío, po que accióná acompaña qué enómeno
(a), se áena (b). [...] (a) Recibimos a i con amo ; (b) Con descon iėjėjim él mi ó a un homb e, acėjano
desde el ho el (Šukys 1998: 495). P ielinksnio con cons ucciones suelen signi ica amigaes (es ancia,
pa icipación jun o) elaciones. Veiksmą ac o ealiza d uge con o o, no al impo an eu eikėju,
ečiau eikėjais. [...] Más a menudo ales pe sonajes son pe sonas (a.), ečiau no pe sonas (b.) [...]
(a) Pe iukas con Ka iuke signi icación] bas an e yški, cuando el p ime pe sonaje nepasacido,
išsi aukė bul ių k ežulį i sėdosi skus i; (b) I zuikis su liudininkais g įžo a gal namo. […] Ji [būdo
sino sólo nadanomas. [...] Pe o con los amigos medié la misma skėlė (Šukys 1998: 493494).
LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ
16 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIV
(komi a y inę19) signi icado. Si en la ase (22) se o ece ipiška d augės
signi icaciones suIns kons ukcija (gali bū i) pag ecioii se u iliza con modo
signi icaciones suPAgAlbA, i.e., aquí ellas es án elacionadas y posiblemen e
pe sikloja (an. o e lapping) (ž . adelan e). De lo que sob e ayuda įnagininką se dice,
se e que su a osena es á elacionada con pe sona s. daik as y obje o s.
en o no di e enceumis. Basándonos en ases (26)(27), se puede c ee que daik as,
en endidos como in e media io, ambién es (gali se ) pasakomas y ayuda
kons ukcija. Las p egun as, si ella se puede consumi desde el pun o de is a de la
no ma, dejemos nuošalyje. Como aquí bebū ų, en esos casos, cuando se habla de
cosas, ayuda cons ucciones eiškiamas (p iemonės) obje o o, simila men e como
hablando de pe sonas, (būdo) en o no (ž . adelan e). El a ículo plan ea la p egun a,
po qué hablando de pe sonas suPAgAlbA cons ucción posibilà, y hablando de cosas
no; si hay a es a oposición de su icien e base. Responde a es a y o as p egun as
elegida, sob e la base del Kauno VDU Kompuu e inės ling is ikos cen o suda y o
Daba inės lie u ių kalbos eks yno ( oliau DLKT) ecogido ma e ial, que se ha
dis ibuido po géne os y gy umo c i e ios (ž . ski snį 2.). A con inuación se habla
de ayuda įnagininko semán ica y sus deseman ización asgos (ž . ski snį 3) y odo es o apibend inado (ž . 4 ski snį).
2. TIRIAMOJI MEDŽIAGA Y JOS DESIRSTYMO
CRITERIOS
G an pa e de la DLKT cons i uye ašy inės, a menudo edaguo as, di e en es
géne os (publicis ikos, g ožinės, neg ožinės o adminis a i as li e a u a) de
lenguaje ex ai. Saky ines ejemplos de lengua allí son apa en emen e menos.
S aipsnyje emiamasi 438 di e en es gén ų ejemplos, donde se u iliza ayuda
Tokie sakiniai eiliškumo a ka a ink i į DLKT paieškos laukelį į ašius žodį
įnagininkas. ayuda. Ap a iamųjų sakinių 58,45 po cien o. (256 sakiniai) es á con
p ielinksniu su y 41,55 po cien o. (182 sakiniai) sin p ielinksniu. Según géne os es o
se dis ibuyó así, como puede e se 1 abla.
Teniendo en cuen a el hecho de que la ayuda ennagininko a osena basada
pe sona s. daik as oposición, u imi sakiniai ue on diso i i según gy umo
c i e ios. Todo es o se e en la abla 2.
19 Plg.: Komi a y as second aeilio agen e, pacien e o bene icien o unción, apa eciendo je a
co espondien es unciones p incipales y ase en mayo ía co espondi i p ielinksninę kons ukcję
suIns , p z., jis suki šino b olį su sese ia“ (Sližienė 1994: 22).
A ículos A icles 17 /
Daik a a džio pagalba įnagininko deseman izacija
1 LENTEL. Ayuda įnagininko a osena po géne os
Géne o suPAgAlbA PAgAlbA Sakinių núme o
Saky inė kalba 1 9 10
G ožinė li e a u a 80 14 94
Neg ožinė li e a u a 86 74 160
Publicis ika 79 54 133
Adminis acinė li e a u a 10 31 41
IŠ VISO 256 (58,45 %) 182 (41,55 %) 438
2 LENTEL. Ayuda įnagininko a osena según c i e ios de i ida
Géne o
HUM
Núme o
Sakinių
ANIM Sakinių
núme o
ABSTR Sakinių
núme o
suPAgAlbA
gAlbA gAlbA
PAgAlbA
suPA-PAgAl-
bA suPA-PAgAlbA
Saky inė kalba
1 1 2 4 4 4 4
G ožinė 69 372 7 7 14 4 4 8
Neg ožinė 54 862 11 23 34 21 43 64
Publicis-
ika 56 359 928 37 14 23 37
Adminis acinė 9 2 11 19
19 110 11
IŠ VISO 187
(91,7%)
17
(8,3%)206 27
(25%)
81
(75%) 108 40
(32,3%)
84
(67,7%) 124
Analizándose 2 abla en p opo cionados p incipalmen e da os de lengua esc i a, ob iamen e, que los
usua ios de la lengua no obse an las no mas. Ayuda a ojimui in luencia iene no sólo mencionada usos,
pe o y, ma y , o as lenguas: lenkų20, eli p zy pomocy 24 specjalnych bonöwyz p i a acyjnych.
20 Plg. len. Is o a ej p opozycji sp owadzala sie do ozdzielenia naja ku na odowego po niedzy obywa-
Fo man em jes su iks <ysz>. Za jego pomocą wo zy sie w jezyku osyjskim de ywa y
od zeczownikowe. Lacina zna jednak dwa ypy zdan pod zednych wspolczesnej polszczyznie nieznanych,
k o ych nie da sie opisac p zy pomocy akomodacji wzgledem spöjnika, z ej p os ej p zyczyny, ze
spöjnika one nie zawie aia (ci ado según Hen schel
1998: 176 , 184).
LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ
24 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIV ayuda (plg. š ediška ehnika) au oma izuosim
ca og a iją, y miško a kininkai pod án no malmen e gana b i, eso con paz
dūšioj puėsiu comple a y su ca ie ą, išei i ilsė is. DLKT (52) A lán ico oceenyno,
ce ca de Ha e aso kyšulio (Cape Ha e as) No e Cali o nia, cons ui ada , con
los cuales él egis ó can idad de p ecipulaciones. Con ayuda del sa ydo o (plg.
palydo u, pe palydo ą) él segė el bangación del ma . Sulyginando ada y a i icial
del sa éli e de la Tie a iempos mos amien os, cien í ico pudo con i ma su
obse ación. DLKT (53) Pe kūnas, como año de ida a o dios, esuci ando ie a y
ida con agua y ugnies ayuda (plg. andeniu, ugnimi), él mismo nue a es a a,
pasi eikšdamas en di e sos pe íodo. Pada imai dice que Pe kūnų es keli p ima e a
y udens, y ų, aka ų, pie ų, šiau ės. DLKT (54) Yo necesa iamen e endisiu. Muy
g anu. Y po la seño e a no se p eocupe. Noso os la cuida emos. Su condiciónė
peski, pe o, yo espe o, con la na u aleza y nues a, dak a ų, ayuda, odo
e mina á elizmen e... Qui dijo, que nadie nep i algs a las noches es elladas,
después de las cuales b aidžioji espe ando ein e años al amanece .
DLKT
(55) Desde liū o nas ų čiu kšlė nuqueja en al lado exis iendo piscinainėlį de agua, del
cual suma din o agua siu blio ayuda (plg. pe agua siu blį; agua siu bliu) el agua
nue amen e de uel o a on aną. La piscinainélis mon o se de pailgos shaliga io
be oninos ply ellos y esclojado hid oizoliacine película. DLKT (56) Siau as,
besiso ando adigeno spindula es ib aoš as, median e el cual pe sh ieciado
es udiado cue na, de ek o ios ayuda (plg. de ek o ios, de ek o iais) pa o ciado
digi ales signalais. Es as señales se án p ocesadas po un pode oso apa a o
ma emá ico ob enida imagen del cue po pjū io. DLKT (57) Y nedideliu degąsčiu.
Nues as pé didas i klas y I mos zapa as, s o es nuplėš i desde los pies y nuneš i
no sabe dónde. Ten amos halla o a i klą y ayuda de cue as (plg. cue ėmis)
pe odías acolas nos desciendemos a qué sólo ga oso D iejų ba ų a dą nema omo
slenksčio. Resul a, que ni siquie a es lenks is, sino e dade o k ioklis. DLKT
Si en la o ación (57) jus i icamos la medida aišką (su)PAgAlbA, en onces
podemos con inua hablando y sob e sen encias (58)(62), donde es as
cons ucciones son cambiadas medidas įnagininku o usa (s), a o i
pa a azėmis. ¿ Aquí (su)PAgAlbA y įnagininkas son iguala eikšmiai? Visaip puede se .
Hen schelis y Thomas Menzelis (2000: 8; más sob e es o éa Hen schel 1998: 174 ,
182 ), discu iendo la medida aišką en la ac ual lengua usas, en mi caso целеби
говорить и определить постепенную типичную > нетипичную меры aišką,

S aipsniai / A icles 25
Daik a a džio pagalba įnagininko deseman izacija
ko eliuojančią con Ins > p i pomošči, s pomoščju (plg.: Oni sideli za s olom i eli sup
ložkami??p i pomošči ložek p i pomošči s annych, neukljužich ložek p i pomoči k ižek
o banok, / /) . En opinión de los au o es, en aquellos casos en que a la cosa la unción del
medio es a ibuida, i. e. cuando la cosa en cie o con ex o se pe cibe como medio, él más
bien pasakos p i pomošči, s pomoščju cons ucciones, po las cuales jus amen e
ocusuojamas la ins umen alidad de la cosa (p. Molodye ki aycy s a alis es p i sup z
pomošči nep i yčnih d nichlja ložennek; oennoplye sideli na a e i sup p i pomošči
k išek banok)30 (plg o (45)). Tipiška he amien a es inanimado daik as, al que agen i us
ac o di ec amen e u iliza p edica u pasakomame acciónme (pa) eik i o a daik ą
pacien e obje o, ej. : Jonas pin a la pa ed dajais. Analizándose o aciones (58)(61), pa ece
que (su) PAgAlbA semán icamen e es equi alen een iška ins umen os įnagininkui. Pe o
de la sen encia (59) con ex o es e iden e que el uso de es e ins umen o (ki uko) es
menos ípico, i. e. ki uku kapojamos malkos31. Además, de es os sen imien os e , que
signi ica i a es habla sob e aiškos y g ama ines unciones co eliación: menos ipišką
p iemonę, sen inyje in e p e e uojamą (i ) como en o noybę, (gali bū i) ends ama
žymė i ki aip nei ipiškos p iemonės objek ą. En o as palab as, g ama icas unciones
co eliuoja con aiška: obje o > en o no esp. Ins > (su)PAgAlbA.
Tipiškos p iemonės obje o gene almen e se dice įnagininku o p ielinksnio su
kons ukcija (s iubą s ebiame (su) šaukš ais) > pag ečiui p iemonės įnagininko
a ojama i (su)PAgAlbA (ž . sakinius (5 (58)) > cuando he amien a se in e p e a
y como en o no, (su)PAgAlbA da osiinas más ca ac e ís ica que įnagin (ž .
sakinius (59)(61)) (pa a e más adelan e).
Sakiniuose (58)(61) u ilizado ayuda įnagininkas di ie e de an e io men e
discu a ų sakiniuose (46)(56) y o o aspec o: aquí ayuda complemen u enan es
inanimadas cosas no ienen agen í aus acción e ec uėjo [A o A2] po encijos,
o pa s pagalba y a deseman iza ęsis. Kaip ik oks pagalba ampa / y a an iniu
polinksniu32 (ž . más adelan e).
(58) F akcija cons i uyó la comisión p o isional a e alua los pada iones de la e o ma ag a inesa
lle ada a cabo en 1991/1992 . Todos los años a ios ins i u os empleados compu ado es 30 Die
p äposi ionalen Fügung okussie en die Ins umen ali ä . Sie sind dahe p agma isch nu dann
akzep abel, wenn die Ins umen ali ä des be e enden Ins umen s im gegebenen Kon ex nich
i ial is (Hen schel, Menzel 2000: 8). 31 De G ad de ypischen Ins umen ali ä is dabei p imä
eine Funk ion de lexikalischen Bedeu ung des P ädika s de NG mi de seman ischen Rolle
Ins umen (Hen schel 1998: 182). hin, daß hie die En wicklung zu sekundä en P äposi ion
32 „Die Deseman isie ung on pomoc […] im Kon ex unbeleb e NG is deu lich. Dies alles weis
o gesch i en is (Hen schel Hil e (plg. kompiu e iais, di bdami kompiu e iais) aquel daño [KUO
1998: 175).
LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ
26 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIV
da au KAIp?] e aluó y e aluó con šešiais p esupue os del país 35 millones de li os. DLKT (59) O
digyki , qué po iolencia ue u ilizado? Jisai ue muchamas. Cómo? Ki uko ayuda (plg. ki uku),
cuchillo ue u ilizado como ins umen o de amenzamien o. Iden i icado a acan e, Genadijus
Radiono s, i e ce ca de ce ca, sólo a unos cien os de me os. DLKT (60) G andes y muy g andes
con enedo es no a as eces se hacen o mas de aile os, iene uedas. Belieka ellos [KUO KAIp?]
sólo especialalaus ilkiko ayuda (plg. specialiu ilkiku) anspo a , in lega se o lle a se desde
agono pla a o ma o nai o denio, iumo. / En los con enedo es más g andes se albe gan
con enedo es de meno capacidad. (61) demos ó a uuksa ankis maes o de Plungés Be na das
Su blys. Ag icul o de 72 años su camiónísimo GAZ-52 o ze é mo e se [KAIp?] ayuda de un
gene ado de gas es au ado.? (plg es au uo u gas gene a o iumi). Gujas dis ingue especialía de
un me o y medio de al u a cilind o o ma 200 li os de anpos k osnyje a dien es lechos. DLKT
Lo mismo, lo que se ha dicho de las cosas conc e as, ca ac e ís ico ambién a
las cosas abs ac as, que an ayuda complemen u. Po ejemplo, sakiniuose
(62)(69) (su) PAgAlbA cons ucciones sie inas con mencionadas di ec inas o
pe kel inas daik a a dío ayuda o accionmajodio (pa-)gelbė i signi icmėmis.
šios kons ukcijos, panašiai kaip i su [–Anim], gali implikuo i i a pininka i-
Seman i icamen e mo (sakiniuose (63), (68)), komi a y inę (sakinyje (64)),
p iežas ies (pa y Spesi, sakinyje (67)) o o as signi icas; po lo an o no hay
igualdad econco dia de ennagininku o p ielincio pe cons ucción33.
(62) P o ásías cumplosi, ú ya suki me la cabeza. No, yo sólo digo así como es. Tú aquí se ás
p isione o de hon a. Ta o c í ico de la men e ayuda (plg.? a o c í ico de la men e; u c í ico
de la men e, i. i. u, ayudando) yo comp oba é sus acciones. Homb e de na u aleza es lib e, él no
puede se o o homb e p ision iu, incluso ma adoso él su espí i u lib e. DLKT (63) El A ís ico
empe amen o ma a illbamen e sensibles y u inga. Su alma abie a a odos los ien os. Él al
cual su p opia imaginación ayuda (plg.?se o c ea i oja imagíno e, a a és de su c ea i oja
imagíno é; ayudando a su cual 33 Plg. (199 Shukio8: 555) suge omó ayuda aisimien o ennagininku,
po ejemplo, en la ase Tu us jis susik o é sabidu ía, sumanumo ayuda (= sabidu imi,
sumanumu; pe sabin į, sumanumą).
A ículos A icles 27 /
Daik a a džio pagalba įnagininko deseman izacija
imagduo ės34) puede en a en o as pe sonas almas y poe o in uicia ad e i
sus más p o undos sec e os. DLKT
(64) Nebū ina aušin i bu ną į odinėjan , jog žmogaus d asia su sa o p igim inio
ayuda a io en esencia puede alcanza su icien e mani ies idad a la cues ión
de la exis encia de la eal sup emo se idad, ella ealmen e puede elegi p i a imą.
DLKT
(65) C eando el llamado acionalismo de los g iegos é icos, o con icción, esą
homb e puede con ayuda del azon alcanza do ybę y elicidad (plg. p o u; p o o
ayedando [i. y. sí ayudando]). El acionalismo ac úa y on ologías plo mėje:
manome, esą homb e puede alcanza la e dade a se į con la ac i idad del men e
ayuda. DLKT (66) Ag idi bys, laukionis a esąs a si auxilia de la na u aleza, y
ama ionis a (mechanikas, écnico, ingenie ius) pasiima los pode es de la
na u aleza, que con su ayuda (plg. *na u as po encias; sus ayudando) ab in ų buscados obic os (2, p.
324). DLKT
(67) Desde šiol nadie puede queda se A Él nošališkas y neu alus, po que quien no
con Juo, ese con a Jį. Aunque el homb e g acia ayuda (plg. malonės padedamas,
po lo que que malonė ayuda) nugali ne y ąją duasią, és a nue amen e ne ims a,
spendžia sus pinkles y se es ue za lo pa e g i. Es o conocido el após ol Ped o
ad i ió: Būki e blai ūs35. DLKT
(68) ¿Qué pues acla škin a? Tamo cla o que Kie o Rusios k ikš ą debe ía da a
988990 m. Kie o kunigaikš is Vladimi as, quien con ayuda k ikš o (plg. pe
k ikš ą; k ikš ydamas; k ikš as le ayudó busca ) p ocu ó a ianza su
iešpa a ima en o as Rusios ie as, po él in e esado e a más que Bizancia.
DLKT
(69) Raimundas Kapujie is mané, que Angelo cas illo ue ecob ada ayuda de la
o ación Ko ynas (plg. ac i a o sakinį: Ko ynas o da [A2] ayudó a ecob a
Angelo cas į; po lo que Ko yna mendėsi). nues os iempos (1962 m.) an e Angelo
Ko ynai pas a y as paminklas. Til as pe ei as Neilgą sa o gy enimą Ko yna
pilies baigė Amžinajame Mies e. DLKT
34 Plg. DLKT sakinį: En onces di á: quisie a oca Babilono g iu ėsios undeg o molio li as. Tadijįs anys
Luko na u aleza de la pod ían pensa que él mismo, sin menciones ayuda, quisie an esos pied as oca .
No pod ía deci con p ecisión, si al se alega zamma š imi, o zamsimi šimu Lukas econoce sus p opios
sueños de obje os.
35 Plg. con ayuda a oseną DLKT sakinyje Sólo en onces, cuando y los singula es indi iduos, y sus
g upos puosellas en se i y dislés sociedad mo alines y socie ines i udes, con la necesa ia g acia de
Dios ayuda con i iéndose ealmen e nue os se es humanos y nue a humanidad c eado esis.
LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ
28 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIV
Sakiniuose (70)–(74) ma y i deseman izuo a pagalba a osena, o sakiniuose
((76)75) ella, ma y , consumama (i ) debido a (mo o)sin aksinos di e en es azones,
i. i. engiama de dos uncialmen e įnagininkų o daik a a džio homo o mų. nimo y
(70) Tiesa, Shakespea e’as bėgančio laiko emą plė oja jaunys ės i sena ės, gy e-
mue e con as os ayuda (plg. con as ais), y Mače nis, con a iamen e, su
imagen se con i ió pus oniais mels uma, š elni, ne adusioj kažko, leng iau
pulsuoja, íos d elkia k epiančiu sudie. DLKT (71) Simbolis as se es o za on emá
poé ica ilosó icamen e undamen ada, buscé sonido y men e a monías, a i ma on
que hay colo klausa, que ayuda de sonos (plg. ga sais) se puede c ea cie a imagen
de colo es (M. K. Čiu lionio c ea i idad, K. Šimonio pa eikslas Muzikos ga sai). DLKT
(72) Po lo an o, la discusión de si iene es ado eguliacinių me odų pagalba (plg.
eguliaciniais me odais) de una u o a mane a in lui SVV p oceso de expansión, con
el obje i o de op imiza SVV económica y social bene icios, es ac ual y signi ica i a.
DLKT (73) No Escoje ninguna aplica conc e as es a egias. No a: ap endizaje de
palab as de iniciones ayuda (plg. de iniciones) no es una de las más e icien es
a eas. Sin emba go a eces hay que aco da palab as, dichosas al inal de ex o o
lib o. DLKT (74) COMMUNICACIÓN 1. La Comisión conside a que las medidas adop adas
po el Es ado miemb o no cons i uyen ayuda es a al en el sen ido del a ículo 107,
apa ado 1, del T a ado. Comunicación p oceso. Comunicando la lengua y ayuda de
señales nežodíes (plg. lengua y nežodinías signalais) un homb e puede ansmi i a
o os conocimien o sob e sus pensamien os y sen imien os. DLKT (75) U ilizado no
sólo en es udios de me cado, sino ambién en in es igaciones cien í icas (a juzga
po el núme o de a ículos publicados, en los que se basa la ayuda de es e mé odo
(plg.). mé odo ecopilado). El es udio sociológico una ez ue casi iden i icado con el
mé odo de encues a. DLKT (76) A cie o modo sus sen imien os así como i encias
homb e puede exp esa y de o os medios, ej., música, apyba, plás ica. Ayuda del
lenguaje (plg.?kalba; hablando) homb e elaciona con o as pe sonas. Aquí la habla
a susiñano del medio de suscienciamien o. DLKT casos, cuando su sen encia hay
Iš o, kas saky a, aiškėja, kad pagalba kons ukcijas links ama a o i ais
(pueden se in e p e adas como) ci cuns ancias. Es o con i ma y sakiniai (77)(84),
donde dichas cons ucciones pasakoma azón en el sen ido más amplio, . y. mo i o
eal del ac o, condición, undas, undamen o y pan. Así an o deseman izuado,
an o con leksine semán ica elacionado daik a a džio ayuda įnagininkas an e odo
elacionado con ci cuns ancias aiška. (77) P ime a lib o la con A i os Lie u os
ondo apala expliquom an es eje ą año. Desde en onces y colabo amos. En es os
años con su ayuda (plg.
A ículos A icles 29 /
Daik a a džio pagalba įnagininko deseman izacija
po su ayuda; po que ellos ayuda on) publicamos 9 lib os. A eces es e ondo
núpuka la mayo pa e de i aje y asigna él a escuelas, o os casos apmaya
au o ines de echos. DLKT
(78) Nos espe amos in o mación sob e nege o es pakaunės boscosas. Esc íbanos o
llamen el el. 265505, 265510, 265503. Sólo con Vos, que idos, ce ki s camino a
pagalba (plg. ik Jūsų padedami; jei ik Jūs padėsi ) miškininkai ope a y iai
miška agiam, poakonie os, miškų šiukšlin ojams. DLKT (79) Ve kė y o as muje es.
Incluso Jonas unas lág imas is a ino. A o gó y a idainaba es días y es noches
bemaž sin sueño, con homb es įpil os idklinaičių ayuda (plg. nes gė ė) blai as
ealmen e se ía zasiki ęs. Recue do cabane snaudjien e Luká, pėjusísimo
cabezas en mi á bol, zazsime kusí y g ojan í, g ojan í.
DLKT
T umpalaikiai (cu en ) obligaciones ambién pueden se es ablecidas (80 22.2 de la
abela (plg. de la abela, según abelę, si emsi ės 22.2 abele) y ellos co esponde a
la suma gene al, i. e. 33600 L . Esan i la ga escuela es 192000 L , y simples acciones
128000 L . DLKT (81) Los esul ados del es udio ealizado po noso os con ayuda
de F- es me odología (plg. según F- es me odiką) mues an que es adecuada y
se u iliza ampliamen e pa a la elección de di e sas p o esiones debe ía op imiza
en Li uania. DLKT (82) Impo an e cosa que a pesa de si ealus ue asai e ec o,
iloso os opiniones ayuda (plg. de iloso os opiniones; según iloso os opiniones;
basado iloso os opiniones) in en an econoce se y cali ica ealią pe sonas
gal osen. De echo, pe manece la posibilidad peculia de al a cul u a limi o um.
DLKT
(83) Fue on u ilizadas es ipos de escalas: signi icaciones de o denamien o,
seman ines di e enciales y Like o skalė. Reikšmių o denamien o de escalas ayuda
(plg. basándoseis skalėmis) esponden e un enómeno o obje o p opiedades o sus
g upos compa a con o os y las coloca o den de p io idades de e aluación. DLKT
(84) Cogni y inis componen e es opiniones, c eencias, de las que man enemos
espec o a cie as pe sonas y cosas. Jų ayuda (plg. basándosi ellos; según ellos)
noso os decidimos, qué es jus o, e i able, a qué es o pa ecešu. A ec inis
isma ación comp ende ag adables o nemalonias emociones, elacionadas con
con icciones. DLKT
Wn inalizam b e emen e ol amos al ins umen o aiškos y compa emos
sakinius (85)(87) ( ambién é. sakinius (31), (58)). Como Hen schelis y Menzelis
a i man (2000: 15 ), p ecisamen e de es e ipo en sen encias implici iamen e pe p opozición pasakoma

LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ
30 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIV
el ins umen o indi ec o36 adqui e ( iene) sus medios de aiškos deseman izuo o
ayuda, uncionalmen e besilicien e del ins umen o di ec a aiškos įnagininko. (85)
P ieš a auja. Po el segundo pun o exigenis alguien o a ? Reikalauja. Debe ía,
po a o o a . Dado es e es el segundo pun o, o a emos ayuda de bo on ukos
(plg.?myg ukais; p esionando bo ones). Qué po lo de que se acep a a el segundo...
Debido al p ime o nadie nep ebeš a a o. V. LANDSBER-
GIS. ¿ es de oposi ujan es?37 DLKT
(86) A imedos manikiū ininkė I ma Ise ičienė con ó que de nue os, in ensy ios
colo es To ai i mos nagų lako ayuda (plg. lacándose To ai i mos nagų laku) se
pueden c ea in e esan es, e ek ingos combininos. Po ejemplo, negodai
nulakuo os pelos segunda ez ungi a auksu blizgančiu laku. DLKT (87) P z., Dž. an
La ik-Gudol mencionó el caso de cómo Maikas log ó ocupa la padė ía del edlio
median e huščių cana dinių dėžių (plg. *huščiomis cana dinėmis dėžėmis;
ap o echándose de huš imas la as); o como pai o egsenos elaciones, in odujido
adicionalmen e beždžionių šė imą bananas. DLKT
4. DIPENDINIMAS Y IŠVADOS
4.1. Daik a a džio ayuda įnagininko a osena cla iin ina y g įs ina i umo c i iumi, . y. pe sona >
daik as. Es o elacionados con Michaelio Sil e s eino (1976) 36 Wäh end die p äposi ionalen
Fügungen au g und ih e die Ins umen ali ä okussie enden Eigenscha bei
usuellelp o o ypischen Ve bPa ien Ins umen Kons ella ionen und di ek e Ins umen ali ä im
oben um issenen Sinne blockie sind, kann de Ins umen al nich ode nu seh eingesch änk
e wende we den, wenn eine indi ek e Re e ali ä des implen en des ins umen alen Subs an i s
o lieg bzw. wenn diese Re e en nu in eine di ek isi en P oposi ion als Ins umen ungie .
In de explizie e (übe geo dne en) P oposi ion lieg demen sp echend eine un ypische
Ve bPa ien (indi ek es) Ins umen Kons ella ion o (Hen schel, Menzel 2000: 19). nu ona em, ja
bez uda azyskal d e sklad. Das indi ek e Ins umen in (i) s eh sozusagen me onymisch ü
Plg. us.: „(i) S pomošč’ju ona ja / * ona em ja bez uda azyskal d e ’ sklad; (ii) Os eščaja s e-
eine P oposi ion, in de es selbs als di ek es Ins umen ungie , was in den Pa aph asen (ii)
deu lich wi d. Vo ausse zung ü indi ek e Ins umen ali ä im obigen Sinne is die Einbe ung des
indi ek en Ins umen s in eine implizi e P oposi ion, in de es als di ek es Ins umen ungie
(Hen schel, Menzel 2000: 15, 18). 37 Plg. DLKT sakinį Es o puedes ealiza sólo de un cla išo ayuda (=
sólo un kla išu; paspaudę sólo uno kla išą), donde se p opo cionan skliaus os aisymai, aki aizdu,
seman i icamen e di e encia.
A ículos A icles 31 /
Daik a a džio pagalba įnagininko deseman izacija
o Robe o Dixon (1979: 85) (i) Ži umo je a quía38, en la que se asignan Ži umo
asgos ko eliuoja con (ii) seman inių39, (iii) g ama inių unciones y sus (i ) mo -
osin aksinio žymėjimo hie a chijomis (Hen schel 1992; plg. Dik 1989: 269 ;
Gi ón 1984: 239 ).
(i) ASMUO > GYVAS pADARAS (neasmuo) > NEGYVAS KONKRETUS DAIKTAS >
ABSTRAKTUS DAIKTAS.
(ii) A > P > REC40 > BEN > I > L > T
(iii) SUBJEKTAS ( eiksnys) > OBJEKTAS (papildinys) > SUPLEMENTAS (aplinkybė). (i ) NOM >
ACC > DAT > INSTR > pRIELINKSNINėS KONSTRUKCIJOS. G ama iniai (o es uc u a o ios)
del sus an i o y galininko linksniai se escogen sin ác icamen e y seman icamen e
pun os de is a salien ados (an. salien ) del miemb o de la ase agen o suje o y
pacien e di ec o obje o žymė i (Jonas [A] s a o namą [P]), o os linksniai menos escilios
(g ama icales y seman icas) unciones. En es e a ículo examinado ins umen os y
modo įnagininkas, median e el cual ípicamen e pasakomi mue os (konk e ús o
abs ac ús) cosas, ko eliuoja con menos iskili del b anduolio de la ase o de la ase
lib es miemb os suplemen os (llamados sa eli os, . y. p edika o o de la ase
ci cuns ancias) unciones. Es as je a quías a liepia y examinado ayuda įnagininko
a oseną. Konk ečiau hablando, negy i conc ús deik ai, sakinyje ípicamen e pasakomi
como ins umen os obje o, žymimi įnagininku. Pag echiui ins umen os ennagininko
u ilizado y sinseman inis kilmininko exigujan e polinksnis ayuda. En una ocasiones él,
ma y , concu e con įnagininku como lib ez a ian e, o os cons i uye a él oposición.
Polinksnį ayuda, us ojamą con conc e as de cosas denominaciones, gy umo (siau ąja
sen ido) y (iii) gnomumo je a quías (plg. C o 1990: 111; 127; Com ie
38 Gy umo hie a chija ėlesniuose da buose suski s y a į (i) asmens (komunikacijos daly ių), (ii)
1989: 128, 185). Alanas Timbe lakes (1986) según i iumo (siau ąja sen ido), de inido umo, núme ous,
conc e umo y o os signosus asigne indi idualumo (an. indi idua ion) hie a chiją. 39 C i išką
nuomonę seman inių unkcijų hie a chijos apa ación cues iónim c. C o (2012: 175 ) y allí
discu ida li e a u a.
40 Die mo phosyn ak ische Ma kie ung de seman ischen Rolle Rezipien is die p o o ypische
Da i unk ion. [...] Ein ypische Rezipien is eingebunden in eine T ans e handlung. Ein Objek
wechsel den Besi ze , om Vo Possesso zum NachPossesso . Ein Objek wechsel den
Besi ze , om Vo Possesso zum NachPossesso . Ein Objek wechsel den Besi ze , om
Vo Possesso zum Nach. Ein Objek wechsel den Besi ze , om Vo Possesso zum Nach. De
Rezipien is NachPossesso nach eine e olg eichen T ans e handlung. Die Ve ben des ‘geben
nehmen Feldes bilden den Hin e g und ü diese p o o ypische Bes immung on Rezipien en um:
Klaus gab seinem B ude ein Buch (Ba els 2005: 105; plg. Hen schel 2001: 181 , 196 ). / También se
puede lee en el si io web de Hen schel. Plg. : Valeckienė (1998: 36): Recipien a [Rec] es co no s
LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ
32 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIV
(en luga j plu ia eikšmio įnagininko) incls ama elegi menos ípicamen e o neančiu aldiniu a
iesioginei p iemonei pasaky i. Polinksnis pagalba su abs akčius daik us pasa-
menudo u ilizado budo en o noybę eikš i. Ayuda a la elección de cons ucciones se puede g įs i
p incipios de economía del lenguaje y cla idad: endencia la cuan o posible más co a, . i.
edukuo ai, y deci cla amen e eso que se quie e. Según los p incipios de economía y cla idad
sinseman inis ayuda se u iliza y e i ando apacios de di e en es o mas de signi icado
ennagininko (palaší como y niño pidió ė į ėčio pinigų, po ejemplo, en el ase (57)). El p incipio de
Aiškumo se basa y ayuda polinksnio uso según su luga en la o ación41: él, como se ha is o de
ejemplos, a menudo a del enuncia i o ci cuns ancias ( o. VP-ex e ne) o ma cė ose p edica o
ci cuns ancias42 ( o. VP-in e ne) y medidas en luga es del obje o43. Tal ayuda s umia
mul ia eikšmį įnagininką de ci cuns ancias aiškos, ambién él como eniendo menos
signi ica i os, i. i. más cla o (an. anspa en ), daosi más ecuen inos y ins umen os obje o ie
eikš i. Konk ečiau hablando, cuan o más inanimado (konk e us o abs ac us) loik as (gali bū i) se
pe cibe como en o no, y no como obje o, lo más lo ca ac e iza deci ci cuns ancias de mane as
exp esškos ojujo caso hablado ayuda sinseman iniu, o, o a ez: Ins > PAgAlbA ( ašo laišką
[KUO? *CAIp?] ašikikli * ašiklio ayuda > anspo a o [KUO? / KAIp?] / especialu olkiku
especialalaus olkiko ayuda > o ze ė mo ė i [*KUO? / KAIp?] / * es au ado gene ado de gas
es au ado gene ado de gas ayuda /). Es o co elaciona y con je a chicos con oladís >
modi icado y obje o > en o noidad di e encias ( ambién plg.: moja o ska ele *ska elės pagalba >
ocu ió edlio padė į *puščiomis dėžėmis / puščių ska dinių dėžių pagalba). Vi iéndose los
ins umen os y ci cuns ancia unción no ípiska44: polinksnis ayuda con ellos poco espe ė inas.
Hie a chiniai di e enciasumai se e ambién en los casos en que ayuda įnagininkas sie ino con
des e daik a a dío o accionmažodžio pagelbė i lexinėmis signi icancias ayuda con p ozaku /;
Desde las en e medades ginsimés con česnakų ayuda?su česnakais /; Mis acciones comp oba é u
ayuda de men e c í ica *(con) u c í ica de men e /). 41 Aquí Plg. polkų hablado: Hen schel 1998:
191. 42 Más po sob e ci cuns ancias (modi ika o ių) ni elesis é. Dik (1989: 192 , 206 ; 1997: 225 ,
(plg.: Jonas namo g įžo su d augo pagalba / su d augu; Jonas išsigydė su p ozako
243 ). Siūlomą ci cuns ancias (modi ika o ių) ski s ymą lie u ių kalboje ž . Hol oe , Pajėdienė
(2005), allí mismo é. y en o os abajos de g amá ica li uanas p esen a omą opiniones apž algą.
43 Sob e neu alią y ma cė ą pa es del enunciado (indi ec o suplemen a io y ci cuns ancias)
o denkou sak ž inyje.
Amb azos (2006a: 651 ).
44 „Diese Typizi ä [d. h. die de ins umen alen Ve wendung] läß sich wiede um allgemein
ga ėjo, ėmėjo unción. Él gene almen e pasakod a dininku. Como ecipien gene almen e se pe cibe pe sona, ej. : El niño [Rec] ecibió do anos [Con] (plg.: Vaikui [B] da ė do anų [Con]). in zwei Ve ügba kei , Manipulie ba kei des po en iellen Ins umen s du ch das Agens, das
ande e is die O ensich lichkei und Di ek hei des E ek s des Ins umen s au das Pa iens“
(Hen schel, Menzel 2000: 5).
A ículos A icles 33 /
Daik a a džio pagalba įnagininko deseman izacija
daik a a džio ayuda kilmininko complemen u pasakomas (ne) i as daik as a liepia
agen o unción. Ma i i hie a chijas i o > mue o y suPAgAlbA > PAgAlbA
co eliación: p ielinksnio su cons ucciones no malmen e se usan cuando cuando a
a és de obik a o džio įnagininkas ges ido i ių daik ų nomb imimų kilmininką;
ayuda ennagininką, sin p elinksnio con, más ecuen emen e colcamasi con no i os
daik ų denominaciiones kilmininku. Es as cons ucciones uncioncialmen e es án
elacionadas con p ielinksninėmis pe o con cons ucciones, po las cuales
exp esado medipininkas o komi a y as. Semán icamen e desde el pun o de is a
ellas no siemp e pueden eemplaza una o a son oposicinas, aunque e ec i amen e
posibles y casos de neu alizaciones. En o as palab as, cuan o más ayuda pie de su
conc e a pi miné, speci iné y aiškią signi icado45 y uel e (y a) semán icamen e
alpesís, i. i. suspinaba a ios signi icados, el más su uso es semán icamen e
mo i uado y basado en n con ex o. Sakinyje daik a a džio ayuda įnagininko
cons ucciones gene almen e eiškiama p edika o ci cuns ancia mane a:
es a ajai in e p e ación a menudo pag indo duoda y con ex o u ilizado būdo
signi icaciones como. En ellas es án con adas y o as sen encia ci cuns ancias (p iežas is).
Así unais casos ayuda įnagininkas se u iliza como au oseman inio
daik a a djio o ma, o os como sinseman inis polinksnis. Tai ep esen aba
1 esquema.
4.2 Basándose en es e esquema y Ch is iano Lehmanno (A; 2002) g aduojama
g ama ikalizaciones46 concep o además de su asignada c uzmine
g ama ikalizaciones pa ame os clasi icacion ( o. K euzklassi ika ion)47 (3
ablelė), es pag indo habla sob e lo que en la ac ual habla Li uania polinksnis
ayuda, ma y , suka g ama ikalizaciones keliu.
Konk ečiau kalban , ai, kad galbū pagalba įnagininkas suka g ama ika-
lizaciones camino, g indzia signi icado de la palab a hablado meno g ado (o seman ines e osiones ( o.
seman ische E osion, plg. an. seman ic bleaching, a i ion), deseman izaciones mayo g ado),
deca ego ización (pagal Heine (2003: 579)), cohesías, o sin agmines pe enomías mayo g ado ( o.
Kohäsion espec i amen e 45 The ini ial meaning is iche , mo e speci ic, i is also mo e palpable, mo e
accessible o he imagina ion (anschaulich) and, in his sense, mo e conc e e (Lehmann 2002: 115). 46
G amma icaliza ion is a p ocess leading om lexemes o g amma ical o ma i es. A numbe o
seman ic, syn ac ic and phonological p ocesses in e ac in he g amma icaliza ion o mo phelexical
meaning and akes pa in obliga o y g amma ical ules (Lehmann 2002: ii). G amma icaliza ion is a
mes ans whole cons uc ions. A sign is g amma icalized o he ex en ha i is de oid o conc e
p ocess o g adual change, and i s p oduc may ha e di e en deg ees o g amma icali y ( . p.: 11).
47 Plg. : G amma icaliza ion is a ec o whose a iables a e six magni udes which we ha e he e
been calling pa ame e s (Lehmann 2002: 145).