scieee AI-readable full text Open interactive document viewer

Prieraišus, prieraišumas valentingumas dabartinėje lietuvių (rašto) kalboje

Loreta Vaičiulytė-Semėnienė

Abstract

    Šio straipsnio objektas – būdvardis prieraišus ir jo daiktavardinis vedinys (prieraišumas). Tikslas – remiantis Dabartinės lietuvių kalbos tekstyno (DLKT) medžiaga, išsiaiškinti šių predikatų junglumą valentingumo aspektu. Tyrimas parodė, kad sakinyje netiesioginio prieraišus, prieraišumas objekto raiškai įtakos daro predikatų iš minimalaus leksinio semantinio lauko semantika ir gramatika. Paaiškėjo, kad nepaisoma normos ir linkstama netiesioginį prieraišumas objektą žymėti naudininku, ypač su negyvą daiktą reiškiančiais žodžiais.

Full text

Straipsniai / Articles 181 LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ Lietuvių kalbos institutas ORCID id: orcid.org/0000-0003-2196-8937 Les directions de recherches scientifiques: morfosintaksée, valentingumus, sémantique, typologie. DOI: doi.org/10.35321/all88-09 Il est probable que l'on ait trouvé une solution à ce problème. PRIERISHUS, PRIERISHUMAS Il est vrai que la plupart des gens ne savent pas ce qu'ils font. VALENTINGUMAS Il est FAITON DE LIETUVI (RAŠTO) L'OBOGE Valency of the Adjective prieraišus and the Noun prieraišumas in Contemporary Lithuanian (Written) Language ANOTATION L'objet de Cet article attribuvardis prieraïsus et son objettavardinis vedinys (prieraïsumas). Tikslas basé Dabartinės lietuvių kalbos tekstyno (DLKT) matériau, expliquerti ces prédicats junglumą valentingumo aspektu. L'étude montrait, que dans la phrase indirect du rattachementus, rattachementums objet raiquement fait influence prédicats de du minimalaus lexinio sémantique champ semantique et gramatica. Paaiškėjo, que nepaisoma norme et inclinstama indirecte anneiraišumas objetą žymėti naudininku, particulièrement avec negyvą daiktą reiškiančiais žodžiais. ESMINIAI VOODŽIAI: valentingumas, būdvardis prieraišus, būdvardinis daiktavardis, lexique sémantique champas. ANNOTATION The object of the article is the adjective prieraišus and its noun derivative (prieraišumas). The aim is to find out the combinability of these predicates from the perspective of valency based on the material from the Corpus of Contemporary Lithuanian Language. The research revealed that the expression of the indirect object of prieraišus and prieraišumas is influenced by the semantics and grammar of the predicates from the minimal lexical semantic field. It appeared that the norm is disregarded, and there is a tendency to express LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ 182 Acta Linguistica Lithuanica LXXXVIII the indirect object of prieraišumas in the dative case, especially when it is used with the words denoting an inanimate thing. KEYWORDS: valency, adjective prieraišus, adjectival noun, lexical semantic field. 1.ÚVADINS PASTABOS tavardinien vedinium attachaïsume valentingumą et Šio straipsnio tikslas – remiantis verbocentinio sakinio modelio samprata ir valentingumo teorijos principais, išnagrinėti būdvardžio prieraišus ir jo daikdéterminer, ce qui lui fait influence. L'objectif atteindre sont posés des tâches: sur la base des exemples de Dabartinės lietuvių kalbos tekstyno (DLKT), brièvement discuter des mots, entrant dans minimų leksinį semantinį būdvardžio prieraischus et son déiktavardinio vedinio fieldą, valentingudikatų du leksinio mus semantiniu, sintaksiniu ir leksiniu aspektu (žr. 2–5 dalis); išnagrinėti prieraišus, prieraišumas valentingumą ir pasvarstyti, (ar) kokią įtaką jam daro presemantinio lauko valentingumai (žr. partie 6); tout résumyr (žr. partie 7). такого aspect, autant connue, attairaïsus, attairaïsumas valentingumas n'est pas examiné. Applique-t-on méthode d'enquête interprétations, descripomasse analytique, grammaticales, sémantiques analyses. Des exemples avec skirting avec les formes des mots examinés dans l'article colleti1 DLKT élariestines paieškos champèle įrašius mot du kamieną, exemple., prieraiš, prisiriš, lipšn et etc., et sélectionus prasideda critères. Selon les styles fonctionnels les exemples n'ont pas été classés. Concretus le nombre d'exemples examinés ditom plus loin abordant concrèteus predicato valentingumu. Optéant préraïsus, préraïsumas examiner l'aspect du valentingume, direit-on que valentingume c'est la caractéristique décisiama du mot significations ouvrir un certain nombre de places libres, que dans la phrase ou dans la combinaison des mots occupent des mots d'une certaine signification ainsi que leurs formes ou leurs correspondances (žr. Sližienė 1994: 16; Vaičiulytė-Semnienė 2001: 19, 46 et là citée littérature). Valentingume est lié avec trois niveauximis: abstrackčiu loginės semantikos et deux concrets niveauximis de langue synaksės et leksinės semantikos. Au niveau de logique sémantique est déterminé le nombre de places libres du mot et leurs possibles aktantés sémantiques, au niveau syntaxée est déterminée la forme grammaticale des valentines aktantées et leur esseninité ou facultativité, au niveau de leksique sémantique est déterminé les valentines aktantés sémantique. Sans valentins synaksinaires aktantés, dont nécessinume et facultativité est déterminé dans la phrase, sont attribués 1 DLKT exemples pour la recherche recueti m. mois de février 2023. Articles articles 183 / Prieraišus, prieraišumas valentingumas dabartinėje lietuvių (rašto) kalboje les membres libres des phrases, qui ne sont pas conditionnés par le sens du mot et klauso jo valentingumui. Laisvieji nariai neužpildo predikato atvertų laisvų vienepritų, leur liaison avec predicatu le détermine, comme à une certaine partie du langage, caractéristique purement grammaticale capacité à joindre d'autres mots ainsi que leurs formes (Sližienė 1994: 35). Essentieux synaksiniai aktantai dans la phrase ne peut être passéjés, puisque les passant la phrase pasidaro negramatiškas. Les essentiels actants syntaxiais décrivent cette partie de situation, qui au sens du mot est la plus importante et la plus actuelle (ibid, 31). Les gali būti praleidžiami, o sakinys lieka gramatiškas ir suprantamas. Sakiniai be fakultatyviųjų aktantų reiškia maždaug tą patį, ką ir su jais, kadangi fakultatyvieji aktantai yra implikuoti pačioje žodžio reikšmėje (ten pat, 35). facultatifs actantes syntaxales sont ceux qui dans la phrase Dès la description de la valency des attributs de la langue Lituanie clarifie que, sur la base turitée matière empirique, attribuvardis prieraišus, -i2 ‘greitai, lengvai prisirašantisʼ a deux structures de valentingume syntaxale: dans un cas le sujet correspondant actant est marqué nomininku, et l'objet indirect utilininku, dans un autre cas indirect objet reiški su konstruktions, le sujet est dit nomininku (Vaičiulytė-Semienė: 65, 2001 849, 84). Sakinyje variantiquement marqué par un objet indirecte allant syntactique aktant est facultyvusis. Dans les deux cas la sémantique attachaischus valentingume est la même: le sujet atliepia percipientą3, et l'objet indirect kontentyvą4 (žr. 1, 2). En bref, le valentingume syntaxique d'accroissements bilvalent est Nom, Dat à Gen, et sémantique [Pcp, Con /]. Aspect sémantiquement cet adjectif (žr. 1), similairement comme prieplaikus (žr. 3, plg. 4) ou autres (abejingas, jautrus, fidèle et t. t.) (žr. 5, 6), tombe dans des adjectifs, qui décrivent le point de vue d'un individu à l'objet, son psychinį dispositiimą vis-à-vis du sujet, groupeę (Vaičiulytė-Semnienė 2001: 79). 1) Il forte de volonté et serait très aptaischus à la famille. (citatée de VaičiulytėSemėnienė 2001: 79) 2) Cette kumelė n'était aussi preraiši à un lieu comme Bėris. (citée de Vaičiulytė-Semėnienė 2001: 84) 3) Martynienė lente, silli, prieplaiki aux étrangers, et surtout au mari. (cité à partir Vaičiulytė-Semėnienė 2001: 79) 2 Par la suite dans l'article en parlant de différents semblables de ce ou d'un autre attribut décritendrintai pasakoma seulement mâriškoji nežymėtoji būdvardžio giminė. 3 Percipient [Pcp] états psychiques éprouvé fonction, caractéristique aux êtres vivants, perceptuant des objets de la réalité, ayant une certaine attitudement envers eux, psychologiquement en eux reanies guojančioms (Vaičiulytė-Semėnienė 2001: 32; Sližienė 1994: 21). 4 Kontentyvas [Con] – būsenos ar ypatybės turinio funkcija, būdinga įvairiems daiktams bei reiški- (Vaičiulytė-Semėnienė 2001: 32, plg. Sližienė 1994: 22). LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ 184 Acta Linguistica Lithuanica LXXXVIII 4) Homriškis rarement qui tėra à le malonio anneplaikus. (citatée de VaičiulytėSemėnienė 2001: 84) 5) L'homme silus jetait de tolo, paraît, tout indifférent à ce qui autour dėjosi. (cituée de Vaičiulytė-Semėnienė 2001: 79) 6) Mais poètes, comme et गर्नokliai, sont ištikimi savo prigimčiai. (citéée de une personne sympathie, favorabilité ou Vaičiulytė-Semėnienė 2001: 79) Tais atvejais, kai būdvardžiu prieplaikus, abejingas, ištikimas ar pan. nusakoma antipathie envers une autre personne, būdprieplaikus sémantique valentingum vardžiui skiriamas kitas valentingumas: percipiento subjektas reiškiamas vardininku arba kitu derinimo daviklio5 lemiamu linksniu, o beneficientą6 atliepiantis netiesioginis objektas žymimas naudininku (žr. 7, 8). Tiesa, šis būdvardžio ([Pcp, B]) illustrez par le même exemple 3 (Vaičiulytė-Semėnienė 2001: 80). En comparant 14 avec 58 exemples on voit que predicato semantinique valentingume structures [Pcp, Con] et [Pcp, B] sont réparties en fonction à l'objet indirecte menant le mot lexicine semantiką (gyva būtybė (žmogus) resp. dalykas). Compte tenu de cela, l'objet indirect dans les exemples 1, 3, 4 interpréotine comme beneficientas, et 2 dans l'exemple comme kontentyvas. 7) Kristina et maintenant n'est encore pas complètement indifférente à Monsieur Petrui. (citée selon Vaičiulytė-Semėnienė 2001: 80) 8) Pourquoi vous terrorisez et arrêtez des gens fidèles à nous? (cité selon Vaičiulytė-Semėnienė 2001: 80) S'appuyant aux principaux dictionnaires de la langue Lituanienne, l'article discuté būdvardis prieraišus est lié avec veiksmažodžiais prisirišti, atsiduer. Konkretement parlant, Dabartinės lietuvių kalbos žodyne (DLKŽe) aptvardis prieraišus définie est comme ‘greitai, lengvai prisirišantisʼ, et académieiniame Lietuvių kalbos žodyne (LKŽe) ‘1. qui très s'attache, atiduodaʼ. Les dicyns fournis dans les exemples iliustracinaires racontent sur preraišią gyvą būtybę (žmogų, gyvulį) (žr. 1). Būdvardžio prieraischus valentingum est avant tout lié à son significmée minimes raktines mots veiksmažodžių pri(si)rišti, atsiduoti significmées et leurs 5 Plačiau sur le derinimą, le derinimo daviklio et le derinimo gaviklio sampratą, laquelle ici référence ici. Semėnienė (2003: 3842). 6 Beneficient [B] adressato, du titulaire, fonction, caractéristique principalement des êtres vivants, en particulier des personnes, pour le bénéfice ou non desquels quoi est ou se fait (Vaičiulytė-Semėnienė 2001: 32, plg. Sližienė 1994: 21). Articles Articles articles 185 / Prieraišus, prieraišumas valentingumas dabartinėje lietuvių (rašto) kalboje valentieumu7. Nijolės Sližienės Lietuvių kalbos veiksmažodžių junglumo žodyno (LKVJŽ) (Sližienė 1998: 309) explique que tranzityvinis (pri)rišti ‘tvirtiti prie koʼ a deux différents valentingumus: keturvalentis (pri)rišti exigent, par exemple, un nomininku marquage agentyvaus8 sujet, galininku reiškiamo patiento9 objet direct, įnagininku pasakomo instrument et prelinksnio prie reiško konstrukcija du point 10 indirect (žrški 9). Trivalentis (pri)rišti ouvre la place agent du sujet, du patient et du galinal point objet aux aktants dans la phrase (žr. 10). LKVJŽ autorė (Sližienė 1998: 309) dans les notes rašo: Kartais cette signification veiksmažodis rišti (pririšti) est utilisé antGen, مثلاً. : Ils pririèrent moi sur le dos un morceau de viande. 9) Plėšikai [...] ir pagal modelį Nom Acc Dat [A1 P B], pvz.: Ir kiek kartų jau sakė Kalpokui, kad pririštų jai (kiaulei) branktą Krv. Kai kada vietoj prieGen galima konstrukcija pririšo voro needlais Greitutę à fertto pilipo du smilgos. (citée de Sližienė 1998: 309) 10) Un garçon rišo à la lazdos blanc à nosinaité. (cité de Sližienė 1998: 309) Rita Miliūnaitė (2022: 408) attire l'attention sur le fait que du point de vue de la culture de la langue indirectis objet avec pririšti, pririšimas doit être reiškiamas prelinksnio près konstrukcija, et normos non-convenant naudininkas est pasenęs (psn.) reiškinys. Du LKŽe on voit que attacher cest ‘12. pristati à ko, prikibti avec prétentionsʼ (Tik et cherche que à ko pririšt Alks.) ou lié avec tranzitivus pririšti significme ‘10. accoutuminti, patrauktiʼ (Baisiai accrichès à maman [enfant] r.). DLKŽe est attribué accrochesti comme ‘2. protimes attaapti11, attiduotiʼ (Cet enfant plus attachés au père). LKŽe adjectif acceraïsus significationée explicikuot atduire DLKŽe définie comme ‘1. atsidėti, se séparirtiʼ (Jis mokslui atsidavė). LKŽe sémantique du verbe atduire têtain avec le tranzitiveus atduire signification ‘5. pavesti, destintiʼ (plg. Sūnus mourut, obtiendra des filles redonner la vie (ūkį) Vvr. ; Ing mainas ton 7 Sur Ce que, la valentingume séparée de la lekseme (pourrait être) est liée à sa significationée pasakomų esminių mots de valentinum sémantique et syntactique et réseau sémantique, voir Vaičiulytė-Semė nie nė (2020). 8 Agentas1 [A1] fonction de l'initiateur ou exécuteur d'action, caractéristique aux êtres vivants (Sližienė 1994: 19). 9 Patient [P] fonction du bénéficiaire ou de l'étatuse d'effet de l'action (Sližienė 1994: 20). 10 Finis point [Ad] fonction, būdinga boiktu, perçuam comme le fin point, vers lequel ou à lequel se déplace l'acteur ou est agit boiktas et dont atteint le action ne se produit pas (Sližienė 1994: 24). 11 Plg. veiksmažodžio pritapti ‘prisiderinti, prisitaikytiʼ valentingumą (Sližienė 1998: 265) sakiniuose: Il [P] greit adatait aux gens [Con]; Kaimietis [P] n'a pu à notre vie [Con] accéder. LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ 186 Acta Linguistica Lithuanica LXXXVIII ataduome dūšias ir kūnus mūsų PK32.) ir skiriamais jos atspalviais: ‘pasikliauti, atsidėti, pasitikėtiʼ (Negi kurio žento malonei atsiduosime senatvėje? V.Krėv.), ‘paaukoti, atsidėtiʼ (Jis est très mokslui atsidavęs Sb.). LKVJŽ actionmajoradio atiduer descriptiono n'existe. Mininas LKVJŽ (Sližienė 1994: 128) fourni synonymiquement atsidėti ‘atsiduer, consacrer toutes les forcesʼ, dont l'utilisateur a marqué l'objet indirect dont la fonction sémantique dépend de la valentité lexique de l'actant valentinien. Dans les cas où indirectement objet va abstractes sujet à signifier le mot, naudininkas atliepia tikslą (Jis [Pcp] atsidėjo mokslui [Fin] (plg. mokytis)), quand indirectement objet pasakoma gyva būtybė beneficientą (Ji [Pcp] atsidėjusi šeimai ir namams [B]). Minėtina ir tai, kad, pagal Antano Lyberio Sinonimų žodyną (SŽe), būdvardiškasis atsidavęs yra sinonimiškas būdvardžiui ištikimas. Pastarasis reikalauja naudininko. (±Anim), naudininkas correspond SŽE Il est également clair que les pronoms et adjectifs prieraischus synonymiai. Donc prieraišus (prieraišumas) valentingumui aussi bien des influences peut avoir caractèrevard du prieplaikus (prieplaikumas) sémantique et grammatica. Selon DLKŽe, caractèrevardis prieplaikus ce est ‘lipšnus, draugiškasʼ, et LKŽe il est défini comme ‘lipšnus, prieraišus, draugiškasʼ. Būdvardžio draugiškas ir nagrinėjamo prieraišus sąsaja matyti ir Jono Paulausko Sisteminiame lietuvių kalbos žodyne (SisŽe): prielaipus, prieraišus, prieplaikus minimi semantiniame draugiškumo lauke, dans lequel est et déjà mentionné prisirišti. SisŽe actionmazodis atduoti tombe dans le sémantique champ d'obéissance. On s'attend à ce que les attributs lipšnus (kam près ko12), amiguškas (kam avec kuo13) valentingum puissent également avoir des significations l'article discutable aperaïsus valentingumui (žr. / davantage). Abstractiojo attachaïsumas valentingumas pourrait être pareils à fondement attachaïsums. D'autre part, Jonas Shukys (1998: 155) prétend que [a]bstraktūs būdvardžių vediniai su priesaga -umas, faire de neinančių su naudininku būdvardžių, linksnio paprastai nereikalauja (nebent silpnai valdomo požymio arėjo kilmininko), donc leurs junginiai avec naudinikku sont neįmanomi et griežtai [...] Tout cela délaie l'aprieraumus des gens à leur zemei (= leur accrochement à la terre; vivais taisytini – atsisakant linksnio ar būdvardinio daiktavardžio arba kaip kitaip. comme des gens à leur terre). Ainsi indirectinis daiktavardžio 12 Dvivalenčio lipšnus syntaxinis valentingumas ND, Dat atliepia semantinį valentingumą [Pcp, B], مثلاً, Ksaveras tai était très lipšnus, bačiavo mains, glaustées comme katinėlis Vaižg. (VaičiulytėSemėnienė 2001: 80). Dvivalentis lipšnus, exigeujant à la construction, greta lipnus ‘lipšnusʼ, gretintiʼ valentingumą. prieplaikus ‘lipšnus, draugiškasʼ ir kt. nėra minimas dėl iliustracinių pavyzdžių stygiaus (ten pat, 84). Plg. LKVJŽ (Sližienė 1994: 399) veiksmažodžio (pri)lipti ‘turėti patraukimą, prisirišti, prisi13 Les caractères de la langue Lituanie valentingume aprache (Vaičiulytė-Semėnienė 2001) le caractère du mot de guerre amiguškas valentingums n'est pas abtartas. Articles Articles articles 187 / Prieraišus, prieraišumas valentingumas dabartinėje lietuvių (rašto) kalboje l'approchement objet devrait être marqué seulement apelinxnia à la construction. Aptardant l'objet réškiančias adelinksnio à des constructions avec apprêtement, attachishimo, glaudimo, appartenymo et kt. veiksmažodžiais, J. Shukys (1998: 477) rašo: Priklausyti, priskirti à tendstama vartoti, quand va à avec abstaktesniais daiktavardžiais. Quand on parle de appartenance à une personne ou des personnes, à l'État, choisit-se seulement utilininką, plg. Cette terre appartenait à mon père, mais Jie ne appartient à aucune organisation (plg. aucune organisation). De ce qui est brièvement dit, clarifie que prieraišus (prieraišumas) d'un objet indirect, comme facultitivioyo valentinio aktanto, raiškai influence peut avoir non seulement fondement du mot (prisiršti prie ko), mais et dans d'autres minimalų leksinį semantinį prieraišus champą įeiningčių žodžių (atsiduoti, atsidavęs, draugiškas, lipšnus, prieplaikus) valumai. Kélèvent quelques prémisses: dvivalenčių prieraischus, l'aperaissement indirect de l'objet raiškai influence a (i) le mot de base valentingumas, (ii) aktanto lexicinis valentingumas (gyva būtybė resp. daiktas); (iii) prédicats de le lexique sémantique aperaïsus champs sémantique et grammaire. Compte tenu du fait que DLKT exemples de avec différentes synonymes de prieplaikus, prieplaikumas formes n'existe, ils sont davantage neaptisés. 2. SKIRTING APROIŠTI ET APROIŠIMAS le FORM VALENTINGUMAS Il est à noter que Par 1200 DLKT exemples, où utilisées sont différentes (ne)psenuojamosios actionmažodžio prisirišti formes et sakinyje indirectis objet est pasakytas, nuošalyje palikus tels comme 1116 (plg. 9, 10) et išnagrinėjus 500 du type, comme 1721, exemples, on voit que dans ces derniers indirectis objet reiškiamas prielksnio konstrukcija. 17 et 18 exemple, où parle-t-on de glaudų niu objet. Selon 5, 6 exemples (artimą) gyvų būtybių tarpusavio santykį, rodo, kad dvivalenčio prisirišti būtinieji aktantai sakinyje pasakomi percipiento subjektu ir beneficiento netiesiogianalogie, 1921 sentences sujet correspond 11) [Mykolas] à dilbių accirišo tuos alksnio percipientą, o prie konstrukcija žymimas netiesioginis objektas – kontentyvą. šluotražius, persižegnojo, sušuko: skrendu! 12) Le professeur, que nenesprustent le vitesse péalo au lieu fredzio, accrišo un pied avec à la sédynée. Ensuite aide la jeune reine à s'attacher à la chūtine kūdikį [...]. 13) 14) Elle [mère] [...] s'efforcera attacher toi (plg. à sonès) toute la vie. 15) Privalau prisirišti (plg. save) prie stulpo, nes galiu nugriūti ant keturių. LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ 188 Acta Linguistica Lithuanica LXXXVIII Dar elle [mergelė Peteliškė] s'est attachée (plg. sau 16 à son ownès) peteliškės sparnus panašius à ceux, auxquels seidabina angelus élèves dans les spectacles jouinants pradinukai. À peu près eštuntą 17) mois de vie l'enfant s'attache à la maman. Il [šeškas] est sans fin žaismingas, accrišęs à la famille et švelnus. 18) 19) Nous, Lituuvens, très attachées à notre terre natale. 20) Les gens sont travaillštus, sėslūs, accrišées à eterninųjų traditionnels valtybių. 21) Le plus moi, apparemment, pas à l'amour attachée, et à des pensées et divisé du temps. 2223 exemples dans pasakomi situation actualisé un autre accorchiement: bilivalentis accorišti sémantiquement relie avec potraukiu comme dépendomybe (plg. Sližienė 1998: 240). Cela a des influences sémantiques accrochisti valentingume: vardininku žymimam sujettu caractéristique pas tant percipiento, combien patientent sémantivinė fonction, et apelinksnio à la construction réškiamas indirectis objet atliepia kontentyvą. Mažų au moins ici reconnaissable sujet du dvisluoksnė14 percipientinio patientento fonction sémantique. Patientou atliepiant sujet à illustre 24, 25 exemples, où accrišti aktant pasakomas non une vie à être, et abstractes sujet à réškiančiu mots. 22) Mais l'alcool pour manęs peut être, peut ne pas être, suis [aš] à lui accrišęs. O à quoi êtes-vous? Attachement c'est très mauvaise chose. Cela signifie, tu es prisonnier. Dans cette vie ne devrait pas s'attacher à rien. 23) Actekai était tendue chocoladé à consommer où ce qui variairiau que nous, si fortement accrišée à saldjiųjų boissons. 24) Réalisant que la nature trop beaucoup accrochée à des nuisibles présentties klių, pirmiausia apsisprendė savaitę tylėti. 25) Ji [tradicinė filosofija] prisirišusi prie esinio ir nekelia klausimo apie esinio taisygalimeté condition être. Išnagrinėjus 500 DLKT pavyzdžių su skirtingomis veiksmažodinio daiktavardžio priririšimas formes voir que dans les cas, où dans la phrase daiktavardžio pririšimas objet indirect est pasakyt, généralement il est marqué prelinksnia à konstrukcija (žr. 2628). Pasitaikė (quatrières exemples) utilisé du point de vue culturel ne convient pas de l'objet indirecte naudininkas (Šukys 1998: 155156) (žr. 2930). Le sujet correspond percipientą, et l'objet indirect atliepia beneficientą (26, plg. 27) ou kontentyvą (2730). 14 À propos d'bislocsnes fonctions sémantiques plus 26) Vaiko prisirišimas prie motinos – būdingas savybes turinti prieraišumo rūšis. Tai – artimų ryšių tarp motinos ir naujagimio užmezgimas gimdymo metu. amplement voir. Drukteinis (2009). Straipsniai / Articles 189 Prieraišus, prieraišumas valentingumas dabartinėje lietuvių (rašto) kalboje 27) Mais ne délivge de yeux et Lituanie essentiellement: des humains accrochement à la terre, animaux, paisume, douceur. 28) Elle [Moscova] n'en a contenté l'inaction et l'attachement au vie. 29) Les valeurs persikainent et qui de l'attachement vieillises ne veut pas revaloriser son leurs teneuždengia yeux depuis déjà persikainojusių. 30) Jų [villages habitants] širdyse renforcé meilé, respect et attachement aux vieilles terre, leurs manière de vie, traditions. Dans la sentence naudininku marqué un objet indirect peut être interprété comme valentiquement lié à deux différents préikatais. Par exemple, 31 sentence à son mari peut être associé à la fois à daiktavardžiu attachement et à veiksmažodžiu éreikšti (kam). Folesnis contexte indique que dans cet exemplezdy est erronement marquims attachement comme artimo ryšio15 indirectinis objet. 31) Mais elle nepasitaisée: e, teche soit, car šitaip pratarè elle zassimiršusi, rien de mauvais homme à ne linkedant, seulement prisrišimą à son mari éprésšdama. Après ce elle et encore plusieurs fois chitaip Kostu appelé une guête. S'appuyant 22, 23 exemples, on peut affirmer que 3233 exemples dans le deuxivalencio attachement numanom sujet a patientento, a prielinksnio à construccija marmis indirectinis objet kontentyvo funkciju. Le fait que sémantiquement le sujet d'attachement puisse être lié à le beneficientu, indique 34 exemple contexte. 32) Adhésion à l'alcool ou drogues: * vole tous tes désirs, * tu deviens toutešku de ces tentundes esclave, * te pousse dans la pauvreté. 33) Cependant tous ces matériaux requis ont sèlenes, et les blanti sijoti kvietiniai farces ne les ont pas. Par conséquent trop grand attachement à bandèles et batones nuit à la santé. 34) Especiellement lui bien sekėsi statyboje R. Steinkroso compagnie boikavosi Niujorko statybos organizacijų dešimtuke. Klestinčio verslininko prisirišimas prie „Valstijos“ universiteto buvo sąlygotas daugiau asmeninių interesų nei distambiausių delės meilės Alma Mater établissementsom. De ce qui a été dit sur les attachés et l'attachement valentingume, on voit: quand on parle de l'attachement d'une vieux essence comme sentiment, le sujet atliepia percipientą (Ji raconte que créant le logotipi le plus rėmėsi émotions: essaya de souvenir de tels sentiments comme ilgesys, l'attachement à son domicile et proche des, pèrevynes amour et... (KTDL)), quand on a à l'esprit l'attachement d'une vieux essence comme appartenom, actuprotis, actualisé par le sujet du patient ( prisiriša prie ekrano, 15 Plg. DLKT exemple: Protimumas née à la terre A. Miškiniui c'est attachement au liaudies culture, coutumes. LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ 196 Acta Linguistica Lithuanica LXXXVIII 85) Voilà pourquoi des cafiniens ou des grands centres commerciaux des toilettes qui se trouvent djovintuvais nos mains ne sont aussi pas frugiški. 86) Par conséquent n'abeiotinai besoin de chercher des moyens de promouvoir un agriculinkaissement respectueux de la nature. 87) Le régime fiscal Lituanien est par essence amical pour l'entreprise. Dvivalentis amical ‘6. non-nuisming, non-nuiskiant environnementkaʼ (BLKŽe) exigent le sujet du patient et contentyvo objet indirect de l'expression au bénéficiaire (žr. 88, 89). 88) Ainsi le fait que nous vivons sur une planète riche, mais aux ressources limitées, est un clair défi pour les dirigeants du monde, qui discutent d'un développement mondial respectueux de l'environnement et subbalancé. 89) Cependant le plus important, que sont produits des produits amicaux environnement qui sont bénéfiques à notre santé. DLKT fournit sur 700 exemples avec différentes objectavordis friendugiškumas formes. Rasti 55 exemples, où dans la phrase, nusserant la sympathie d'une personne, favorabilité par rapport à une autre personne, le second indirect de l'objet amiguškumas aktantas réskient utilisateurku (žr. 90, 91) ou par rapport konstrukcija (žr. 92, 93). Ils ennagrinėjus clarifié que d'une façon ou autre marquant beneficiente objet indirectis dera avec percipient sujet. 90)La France a été pauvregée, mais sur deux occasions slapčia a maintenu son amitié Lituaniei. 91) Antanas ici est venu de amitié de Kazimieru. 92) Et c'est la même sensation de proximité des individus appartenant à la civilisation (p.ex., l'hostiliskume des français envers immigrants de l'Afrique du Nord et l'amitié envers immigrants polkų). 93) Selon G. Taujanskio, Giedrius V. son égard d'amitié ne démontra pas. Quand sentinie nse dites l'attitude favorables du personne relativement au sujet, duivalentis amitiéškumas ouvre librement place au sujet percipient et contentyvo indirectinium objet (žr. 94). 94) Si chaque science dans l'âme est ainsi, comme sujet en sujet, indissolublement et la vérité ne peut pažūti, alors pourquoi, demande-je, pour l'ignorance quel amitié mortčiai doejojame éterninu vie de l'âme? perduekęs patience sušunka Augustino Protas. Contexte peut être actuué et plus surmoniksmé amitié. Alors il est possible parler de sémantiquement dvisluoksnį sujet: patientą avec percipiento atspalviu ou à l'inverse. Ce que l'amitiéškumas peut être interpretuotinas dvejopai de émotion pereinant (pouvant pereiti) en action, montre et 95, 96 exemples. Qu'et comme ici bebūtų, le vrai amitiésk (comme et l'abandonnement) naît de le sentiment (plg. 97, 98). Straipsniai / Articles 197 Prieraišus, prieraišumas valentingumas dabartinėje lietuvių (rašto) kalboje 95) Son constant fait apparaître amitiéškité à moi. Toujours prieom d'entrer, toujours prieom d'emprunter de nous, si quelque chose te pritrûktes; Henrikai, j'ai dans le frigo quelques bières. 96) Souhaitant les Lituiniens de guerre lakūnus sovietes la presse ta proga écré sur nuolat grandissant Lituanie de la amitié son égard apareiškimą, notant que ce vol deviendra un autre sérieux facteur aux amies des deux pays relations renforcées. 97) Il joyeusement nusišsmissa, et Kriuksis pensant que tji šmysena exprime lui l'amitié, aussi satisfait nushicokė. 98) Italijos draugiškumo jausmai Lietuvai (plg. Italijos draugiškumas Lietuvai) yra nepakitę ir D.Grandi vizitas Varšuvon neturės jokios įtakos Lietuvos ir Italijos santykiams. Pascuitée des exemples, où daiktavardis draugiškumas est lié avec mentionnée fondement du mot 6 significme (BLKŽe) (žr. 99). Tadavardinien daiktavordjio valentingumas atliepia menėtą 88, 89 exemples. 99) En résumé, je peux dire que nous cherchons à créer un système qui amisgiškost environnementale pâtirait attrauklia au sens économique, simple et malonia activité. De ce qui lig šiol dit, mantina, que subjectif prieraïsus, prieraïsumas aktantas pourrait avoir non seulement au début de l'article (žr. 1 partie) mété percipiento, mais et patientento fonction, et objetinis aktantas beneficiento i kontentyvo. On s'attend à ce que facultatifiojo objetion attachaïsus, attachaïsume aktanto raiškai influence peut avoir abtartes préikates syntactique valentingum, particulièrement pour actualiser les différences sémantiques. 6. SKIRTING PRIERAIŠUS ET PRIERAIŠUMAS FORM VALENTINGUMAS DLKT selon prieraiš užklausą proposait 101 exemple avec différentes formations prieraišus du caractère. Išnagrinėjus DLKT fournis 15 exemples des, où je netiesioginis objektas yra pasakytas, paaiškėjo, kad jis žymimas ne tik nausakinydininku ou adelinxnio à la construction (žr. 100102), mais et adelinxnio avec ou relativement la construction (žr. 103, 104). Les deux dernières du point de vue de la norme de construction devraient être changées en utilisateur (plg. 100) ou prélinsnio à la construction (plg. 101). D'autre part, de ce qui a été dit, il devient clair, qui fait ou peut influencer le choix de l'orateur de tel à tel objet indirect mėjimui. Prielinksnio su arba atžvilgiu konstrukcija su prieraišus yra semantiškai LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ Acta Linguistica Lithuanica LXXXVIII justiota: pasiskolinta du synonymiško prieplaikus ‘lipšnus, draugiškasʼ sémantique et grammatica (dar 198 voir ci-après). 100) Saliukis [šuo] est agréable et orus, se tient à l'écart des inconnus, mais est atsidavęs ir prieraišus savo šeimininkams. 101) Todėl, šio tyrinėtojo teigimu, priklausė ir prancūzų, ir lenkų tautoms [...]. Sunku dire, à laquelle paysie la reineée a été accéaiišesnė (plg. atsidavusi). Elle se proclamait souvent fidèle à Louis XIV . . . 102) Malgré tel polinkio dans čigoniškas klajones, Ieva sakosi esanti très preraiši non seulement aux gens, mais et à des choses. 103) Intelligent, vigilant et sensible [šuo]. Approišus avec les amis et prudents avec inconnus humains. 104) Likusio avec l'enfant père ou mère des relations mutuelles dargi même améliorèrent moins de conflits. Les enfants plus attaeraišūs en termes de famille (plg. familles). Dvivalenčio prieraišus souceja avec prédicakatais du lexic semantinien champ (atsidavęs, draugiškas, fidélisme, agréus et kt.) aussi bien voir de DLKT exemples, où indirectis l'objet de l'attribut examiné clairus du contexte. Des 105 108 exemples on voit, comme en conte de situation actualizuojan l'un des attachaischus aspects de la sémantique (plg. 100, 101). Tenant compte de cela et reconnaissant variantiškus et neaiškius cas, teigtine que dans la actuelle parole Lituanien choisius utiliser dvivalentį prieraišus procheamum santykiu tarp gyvų būtybių nusakyti beneficientą atliepiant indirecte objet marqué de plusieurs manières. 105) L'homme est prieraiši (plg. prisrišusi) êtreybė. À quoi attache? Cela dépend des individuels pomėgies, būdo bruožų. 106) Bladhaunds est particulièrement prieraišus (plg. meilus, draugiškas), nesivaidija ni avec šeimininkais, ni avec autres shunimis. 107) Les hommes regardent à une femme même alors qu'elle joue avec le chienel. D'après eux, gyvulėlių glostymas est un bon signe, indiquant, que femme preraiši (plg. lipšni, meili). 108) Avec podžiais se fit amie (elle invades apprenait chaudement sucrée avec les vieux humains, populairement les appelant močiutėm et tėvukais). Je suis telle sans 100104 exemples, où dvivalenčio prieraišus sujet correspond prieraiši (plg. lipšni, draugiška), gal net kiek „dygliuota“ – į dideles šnekas su podžiais neįsileisdavau. Juoba, kad močiutė buvo beveik kurčia18. percipienbjektas dera avec kontentyvo indirectiniu objet, qui variantiquement marmis 18 Dar plg. tą, o netiesioginis objektas – beneficientą, iš DLKT turima, kai percipiento suDLKT exemple avec prieveiksmiu appendices: Salut, žalty Žaltinėli! Avec žalčiu Žaltinėliu en amitié nousigivvené depuis l'enfance. Paignonnés depuis pat lopšio. Abu prieraischiai (plg. draugiquement, meiliai) jouait, comme grandil avec enfantsčiu. Ensemble les deux la lait à siurbaient. Depuis tant d'années il Žaltinėlį penėdait de molio dubens. Articles Articles articles 199 / Prieraišus, prieraišumas valentingumas dabartinėje lietuvių (rašto) kalboje naudininku arba prielinksnio prie konstrukcija (žr. 109, 110). Taip pat prieraišus le sujet peut correspondre patientą, et l'objet indirect kontentīvu (žr. 111). 109) Latvijoje visuomenė n'apparaît encore preraiši aux images. 11 Tetervins ne seulement restent chez nous pour hiverner, ils sont ganėtinai accesseraïsus aux habituels, déjà pamêgtes lieux.0) 111) Premièrement qu'il veuille souligner, qu'ublyypés apperçus à la tradition soviétique est tout notre science de l'histoire (et parfois quand et historique notre conscienceé en général). DLKT fournit autant sur 500 exemples avec différentes objetstavordes attachaischumas19 formes. Išnagrinėjus 170 exemples, où cet objet indirecte de d'objettavord est dit dans sakinie, expliqué, qu'il est marqué utilisateurku ou prelinksnio à konstrukcija20. Avant l'œil ayant bien plus abondamment d'exemples que avec ce que vient discuter advervardžu prieraischus, il est possible parler de raiškos polinkius: indirectement objet à tendstama žymėti naudininku (plg. 1 partie). Concrètement parlant, le facultatif bénéficiaire avec attachaishumes formes choisis 58 % de tous les cas (ou 98 exemples sur 170). L'utilisateur d'objet indirect le plus souvent (73 pour cent. ou 72 exemples sur 98) pasakos negyvą (konkretų, abstraktų) daiktą reiškiančiu mots, gerokai rečiau (27 pour cent ou 26 exemples sur 98) gyvą (ppr. žmogų) būt reiškiančiu. L'aspect de la vie similaires tendances sont également montrées sentines, où l'objet indirect est marqué prélinsnio à la construction: l'objet indirect est dit vivą daiktą réškiančiu mot 33 pour cent. des cas existants (ou 24 exemples sur 72), et negyvą daiktą réškiančiu 67 pour cent. de tous les cas (48 exemples sur 72). Ainsi du point de vue de la norme de la langue correcomu utilisateur ou appropriée aplinxion à la construction signi mis indirectis objet diktavardžio attaichement simplement (71 pour cent. ou 120 exemples sur 170) sont negyvą (konkretų, abstraktų) daiktą reiškiantis žodis. Svarbu minėti, kad šios abi netiesioginio objekto raiškos yra (gali būti) variantiškos (žr. 112–115). 112) Les enfants de l'éducation et l'éducation spécificité lème la mère's amour, émotions et pr raišumas sūnui ar dukteriai. 113) L'attachissement de l'enfant à la mère formeotis est important non seulement le temps, que la mère permet avec l'enfant, mais et la façon de communication, les soins pobūdis. 114) Elle [Vėlinės] rappelle, que l'apparaissement qui est apparu au vieimiškajam évanouira. 19 Peržiūrėti et DLKT fournissent des exemples avec différentes loisnių diktavardžio attaichement des formes pluriscuites (prieraišumai, prieraišumų, etc.). https://www.dvejinamai.lt/). 20 Internete ganėtina pavyzdžių, kur prieraišumas netiesioginis objektas reiškiamas ir prielinksnio su konstrukcija, pvz.: Prieraišumas su motina nėra preoritetinis prieraišumui su tėčiu (cituojama iš: LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ 200 Acta Linguistica Lithuanica LXXXVIII 115) Žmogaus prieraišume prie gyvenimo esama kažko stipresnio už visus pasaulio vargus. Les exemples disponibles montrent que le bénéficiait correspondant un objet indirect correspond avec le sujet percipient (žr. 112, 113). Dvejopai comme patienta et percipienta sujet peut être interprété 116 exemplezdyje, où reconnaissons et sémantique directes pririšti ‘tvirtiti à koʼ significations (plg. enfant [P] pririštas bambagysle [I] à la mère [Ad], mère [P] pririšta à vaiko) transfert, passage en priraïsus comme perceptivaus predicato semantiką. La connexion sémantique avec mentionné pririšti valentingum montre et 117 exemple: perkeltine significme dit le tensioniev acte (pagavo, prirakino (plg. pririšo)) est Blankas émotionnel attachaïsme source, i.e. émotionnel attachaïsme et son qualité influence, forme fait, par laquelle actions21 (dar plg. 1416). Alors, quand l'attachaissement interconnecte avec le fondement adverbial pri(si)rišti des significations directes (plus) interromūkuse, actualisé le perceptivusis attachaissement (žr. 112, 118). On teigtit que de l'attachaissement comme sens de (kam) la sémantique et la grammaire font influence à sintaksiniam l'attachaissement (prieraišus) valentingumui: actualizuojant tel attachaissement du bénéficiaire indirect de l'objet est (plus) nezymėtas (plg. 118121). Différemment que 119 121 exemples, où indirectement l'objet utilisateur peut grammatiquement se connecter et avec le principal prédicat de la phrase se sentir (kam, quoi), 122 exemple indique que vivreimui est pas daiktavardžio sentiment (plg.? Niliūno jausmas gyvenimui), mais prieraišumas (plg. Niliūno prieraišumas gyvenimui) aktantas. Sur la base de ce qui a été dit, on peut affirmer que 123 exemplezdyje actualizée émotionnelle indépendamité du sujet son volia interromptes (nugaletés) par actions la famille a suformu un attachaïsme émotionnel. Peut-être attachaïsme et dépendance souceja voir et de 124126 exemples de contextes. Naudininku indiqué le sujet de l'approchaissement comme émotionnel lien devantdus 127 exemplezdyje. Prielinksnio à la construction, espérée, bjekto prieraišumą (plg. 128). Žinoma, kaip jau minėta, tiek vienas, tiek kitas prieraišumo aspektas gali būti žymimas ir variantiškai (plg. 122, 129). peut être choisie comme marquée plus àveiksmintą su116) L'enfant se développe écoutant maman penses et expérimentant sentiments. En raison de la motre enceinte appaïsement à son nošiojamo enfant peut réduire ses survivvento stresso effets. 117) Des paroles éloquingas Blanka décrits son attachaïsme au įtêvi: elle se sentchies étant comme pagautas et prijaukintas, à dorso žiedo prirakintas sakalas (plg. Įtėvis [A1] pririšo sau [B] Blanką [P]). 21 Plg. DLKT exemple: Signala contacttu sugrąžinti (nusišmysant elle ou demandant sa prendre sur les mains), après cela encore a été jouée, tyrinėjama. tel comportement du enfant montre sécures attachaïsme. Articles Articles articles 201 / Prieraišus, prieraišumas valentingumas dabartinėje lietuvių (rašto) kalboje 118) Un sens de l'attachissement se former particulièrement important une grande sensibilité aux besoins de l'enfant et la capacité les satisfaire. 119) Mou nous tout de même sentidavons kits un autre quelquekokį attachaïsme. D'ailleurs si, il était mon père... 120) Là elle trejetà des années étudié spécialités subtilums, beaucoup ce, comme elle elle dit, a appris, cependant d'un particulier aptaïsme à cette étape de sa vie neveučia. 121) Ne doutez-je pas que le ait au moins après une fois entendu absolutement majorité des Lituiniens, car média sentité, et encore et aujourd'hui tebejoutia une particulière attachijsume à ce thème. 122) En général Niliūno œuvre contient très fortes attachaïsme vie au sentiment, dont ne néanikina aucune étequant une malemès et vargai. 123) De sa génération américains automobilis signifiait liberté, greitį, mouvementement et nugalėtą prieraïsume. Namams ir praeičiai, t. i. mais kokio hauko traditionelle et santvarkai. 124) Priklausometé du religion percevait comme illusuzinium dépendance du punissant père imagedjio pakaitalą. Le but psychoanalytique ne renforce pas l'attachissement du patient à la psychoanalytique, mais le rompre, renforçant l'autonomiškume du patient et la maturité de la personnalité, sa capacité stoveté sur ses pieds. 125) Les médicaux narcologes ont déjà longtemps étudié la dépendance physique et psychologique des gens à l'alcool. Psichologique l'attachissement au fraigi des boissons traiter extrêmement difficile, et physique […] peut vaincre. 126) Kaišiadorių poukštynas le seul des pays baltes avait le droit exclusif environ 80 proc. de production transporté à Lenkiją. On ne sait combien aurait duré polkų priéraischumas (plg. įprotis valgyti) mūsiškei višta, si directeurus Kęstutis Bartkevičius tebūtų pensé seulement à propos poukštyno, et non pas sur les besoins du pays. 127) Įkūrėjos mirė couolyno composée keitėsi o sesuo Beatričė tebegyveno dans la famille, pasišventusioje molda. Son attachement aux sœurs était calme et simple. 128) Et vengštaujama d'abord à soi pour cette mazochistinien attachement à ceux qui skaudna, griovė, détruit... 129) Grupée au stade de maturité les participants du groupe vivent attachaïsme au groupe sentiments, créent artimus liens émotionnels avec d'autres membres, mais maintiennent autonomiją, introduisismonissent leurs différences du autres membres du groupe. DLKT exemples montrent que l'attachement d'objettavord du sujet aktant correspond percipientą, et dvejopai réškiam l'objet indirect kontentyvą (žr. 130). Selon 111 exemple analogie on voit que 131 exempledy le sujet actant correspond patientą, et l'objet indirect […] kontentīvu. 130) Sutconter et maintenir à soi attention aide encore une qualité: danstaigumas et savitaiga, grand attachaïsme à ce qui est désirableutina. 131) Mon tête, l'approchaïsme de l'histoire culturelle marxistine à la tradition est quelque différent, mais cette dernière particularité akivaizdi et piletines, et dans le cas de l'histoire culturelle. LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ 202 Acta Linguistica Lithuanica LXXXVIII 7. APIBENDRINIMAS IR IŠVADOS Išnagrinėti 600 DLKT exemples de avec différentmes attachaïsus, attachaïsume formes montrent, que fait comme leur sématiniam et synaksiniam valentingumui influence prédicats (pri(si)rišti, atsiduoti, prieplaikus, lipšnus, draugiškas et kt.) de lexicinium sémantique du champ sémantique et gramatika. Per synimiquement prieplaikus ‘lipšnus, draugiškasʼ en indirect du prieraïsus, prieraišumas objetto raišką atkeliauja prelinksnio su konstrukcija. Toks facultativyoyoy aktant marquement (vok. markierung) pasjorkamas, quandil est parlé de artimą dwóch żywych bytych (ppr. ludzi) relationą (Chemimoje les parents apprennentdes sûrs Tada, kai dvivalentis prieraišus vartojamas ‘lipšnus, draugiškasʼ reikšme, jo sintaksiniai aktantai pasakomi subjekto vardininku (arba kitu derinamuoju linksniu) ir netiesioginio objekto naudininku arba prielinksnio su konstrukcija; seapertïsme avec l'enfant?22). mantin valentingume [Pcp, B]. D'un objet indirecte avec accouhisus ‘rapida, facilement adossant; atsidavęsʼ, attachaišumas formes raiška utilisateurku et prelinksnio à construccija généralement est variantiška. DLKT exemples montrent plusieurs variantiquement marquant des attachaisus, attachaisumas sémantique valentingume combininius. Dans ces cas, quand mutuellement dera sujet du percipient avec indirectement objet du beneficientu, situation, pasakomoje predikatais prieraišus, prieraišumas, actualizuojamas artimas émoinis deux vivų būtybių santykis. Quand situation parle-t-on de disposition de personne au regard du sujet, le subjecte percipient correspond avec le contentyvu d'objet indirect. Dermie du sujet patient et content vivant correspondant de l'objet indirect visible, quand important attachaïsme comme un certain habitude, dépendometé. Dans ces cas, où indirectement prieraïsumus objet est pasakomas negyvą daiktą reiškiančiu žodžiu, esama akivaizdaus polinkio nepaisiti normos vietoj prielinksnio pri konstrukcji vartojamas naudininkas. Habituellement prédicikatais prieraïsus, l'prieraïsumas actualisé l'aspect émotionnel (Režisieré film crieasi dans assez subtilius jausmus souvenims, prieKontekstues atpažįstamas du fondamental pri(si)riantic semetis et grammatica at humain comme étatos teneur, patiente, son propre pririchement à ko daiktiško. raišumą miesto sielai, ji kuria filmą apie niekus, iš kurių viskas susideda (DLKT)). 22 Cité depuis: https://www.bernardinai.lt-2014-07-04-diskusija-apie-globa-kokia-aplinka-palankiausia-augti-vaikui-ii/. Articles Articles articles 203 / Prieraišus, prieraišumas valentingumas dabartinėje lietuvių (rašto) kalboje ŠALTINIAI BLKŽe – Bendrinės lietuvių kalbos žodynas, vyr. red. D. Liutkevičienė, Vilnius: Lietuvių kalbos institutas, 2013–2022. Prieiga internete: https://ekalba.lt/ bendrines-lietuviu-kalbos-zodynas/. DLKT – Dabartinės lietuvių kalbos tekstynas, Kaunas: Vytauto Didžiojo universitetas. Prieiga internete: http://tekstynas.vdu.lt/tekstynas/. DLKŽe – Dabartinės lietuvių kalbos žodynas, 8-as patais. ir papild. leidimas, vyr. red. St. Keinys, e. variantas, Vilnius: Lietuvių kalbos institutas, 2021. Prieiga internete: https://ekalba.lt/dabartines-lietuviu-kalbos-zodynas/. LKŽe – Lietuvių kalbos žodynas 1–20 (1941–2002), red. kolegija G. Naktinienė, J. Paulauskas, R. Petrokienė, V. Vitkauskas, J. Zabarskaitė, vyr. red. G. Naktinienė, e. variantas, Vilnius: Lietuvių kalbos institutas, 2005 (atnaujinta versija 2018). Prieiga internete: https://ekalba.lt/lietuviu-kalbos-zodynas/. SŽe – Lyberis Antanas 2002: Lietuvių kalbos sinonimų žodynas, Vilnius: Lietuvių kalbos institutas; e. variantas 2015. Prieiga internete: https://ekalba.lt/sinonimu-zodynas/. SisŽe – Paulauskas Jonas 1987: Sisteminis lietuvių kalbos žodynas, Vilnius, Lietuvių kalbos institutas; e. variantas 2015. Prieiga internete: https://ekalba.lt/ sisteminis-lietuviu-kalbos-zodynas/perziura. LITERATŪRA Drukteinis Albinas 2009: Semantinės sakinių struktūros su sinkretinės reikšmės predikatais. – Res humanitariae 6, 24–41. Miliūnaitė Rita 2022: Įvairuojantys ir nauji lietuvių kalbos reiškiniai XXI a. pradžioje: sistematika ir pokyčių kryptys, Vilnius: Lietuvių kalbos institutas. DOI: doi.org/ 10.35321/e-pub.42.lietuviu-kalbos-pokyciai. Semėnienė Loreta 2003: Būdvardžių derinimas. – Sintaksinių ryšių tyrimai. Lietuvių kalbos gramatikos darbai 1, red. A. Holvoet, A. Judžentis, Vilnius: Lietuvių kalbos institutas, 37‒66. Sližienė Nijolė 1994: Lituiniens langues veiksmažodžių junglumo dictionn 1, Vilnius: Mokslo et encyclopedijų éditeur. Sližienė Nijolė 1998: Lituviens langues veiksmažodžių junglumo dicynas 2(1), Vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidykla. Šukys Jonas 1998: Lietuvių kalbos linksniai ir prielinksniai: vartosena ir normos, Kaunas: Šviesa. LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ 204 Acta Linguistica Lithuanica LXXXVIII Vaičiulytė-Semėnienė Loreta 2001: Lituiniens langues būdvardžių valentingumas: daktaro disertacija, Vilnius: Lietuvių kalbos institutas. Vaičiulytė-Semėnienė Loreta 2020: Daiktavardžiai atitiktis, correspondiment dans la langue administrative. Bendrinė parle 93, 135. Accès Internet: https:journals.lki.lt/ bendrinekalba/article://view/2059. Valency of the Adjective prieraišus and the Noun prieraišumas in Contemporary Lithuanian (Written) Language SUMMARY The analysis of 600 examples with different forms of prieraišus and prieraišumas drawn from the Corpus of Contemporary Lithuanian Language reveals that their semantic and syntactic valency is influenced by the semantics and grammar of the predicates from the lexical semantic field (pri(si)rišti, atsiduoti, prieplaikus, lipšnus, draugiškas, etc.). The construction of the preposition su has entered the expression of the indirect object of prieraišus and prieraišumas through the synonymous adjective prieplaikus ‘affectionate, friendly. Such marking (Ger. markierung) of a facultative actant is chosen when a close relationship of two living beings (usually people) is meant. Dans les cas où bivalent prieraïsus est utilisé in the sense ‘affectionate, friendly, ses actants syntactics sont exprimés in the nominative of the subject (or another case in agreement) and the dative of the indirect object or the construction of the preposition su; the subject percipient is in agreement with the indirect object beneficiary. The expression of the indirect object with the forms of prieraišus ‘one who gets attached fast and easily; devotedʼ and prieraišumas in the dative case and the construction of the preposition prie is usually variable. Several combinations of semantic valency of variably marked prieraišus and prieraišumas are possible. In cases where the subject percipient is in agreement with the indirect object beneficiary, the situation expressed by the predicates prieraišus and prieraišumas conveys a close emotional relationship of two living beings. Where the situation is concerned with the persons disposition towards something, the subject percipient is in agreement with the indirect object contentive. Le accord of the patient subject and the indirect object correspondant to the contentive peut être vu où attachment est highlighted as a certain habit and dependency. Articles articles 205 / Prieraišus, prieraišumas valentingumas dabartinėje lietuvių (rašto) kalboje In cases where the indirect object of prieraišumas is expressed in the word denoting an inanimate thing, there is a clear tendency to disregard the established norm – the construction of the preposition prie is replaced by the dative case. The predicates prieraišus and prieraišumas usually convey an emotional aspect. The attachment of a person as the conveyor of a certain state, the so called patient, to something tangible, which comes from the semantics and grammar of the base verb pri(si)rišti can be recognized through contexts. Mise à disposition 2023 m. mai 8 d. LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ Lietuvių kalbos institutas Petro Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius, Lituanie [email protected]