Skip to document
Back
Go to original Localized version was produced by AI. It may contain inaccuracies.
Preparing document pages…

Angelė KAULAKIENĖ

Instituto de la Lengua Lituana

SINONIMIA DE LA TERMINOLOGÍA INFORMÁTICA: ¿DEFECTO O NECESIDAD?

El rápido desarrollo de la tecnología informática y su implantación en casi todos los ámbitos de la actividad humana generan numerosos términos que designan los componentes funcionales de los ordenadores, la arquitectura de los sistemas y redes informáticos, el procesamiento y la transmisión de datos, el software, su funcionamiento, etc. Por ello, no es casual que en los últimos años se hayan publicado hasta cuatro diccionarios de términos informáticos (K. Paulauskas y J. Jasinevičius, «Diccionario explicativo de informática» (K., 1995. – 370 p. – en adelante AKŽ); el glosario explicativo de términos inglés-lituano «Informática y equipos informáticos» (V., 1995. – 96 p. – en adelante IK); «Diccionario explicativo inglés-lituano de términos informáticos» (K., 1997. – 366 p. – en adelante AKTŽ); diccionario de términos lituano-inglés-ruso-alemán «Informática» (V., 1997. – 943 p. – en adelante I). En ellos se han recopilado e inventariado los términos informáticos actuales.

Dado que el período de desarrollo de la terminología informática abarca apenas un cuarto de siglo (el primer «Diccionario ruso-lituano-inglés de términos de técnica de cálculo» se publicó en 1971 y durante mucho tiempo fue el único de este ámbito), puede considerarse este como la etapa inicial de formación de la terminología informática, cuyas características principales son la sinonimia y la variación; por ejemplo: ingl. file: failas, rinkmena AKŽ 61; byla, rinkmena IK 35; failas / rinkmena / AKTŽ 87; failas (sin. byla, rinkmena) I 86; byla, véase failas I 42; rinkmena, véase failas I 307; ingl. hardware: aparatūra AKŽ 22; aparatinė įranga AKŽ 84; techninė įranga IK 39; 1. aparatūra; aparatinė įranga; aparatinės priemonės. 2. techninė įranga; techninės priemonės AKTŽ 104; aparatūra (cf. aparatinė įranga) I 17; aparatinė įranga (cf. techninė įranga, aparatūra) I 121; techninė įranga (cf. aparatinė įranga, aparatūra) I 124; ingl. software: programinė įranga AKŽ 84; programinės priemonės AKŽ 175; programinė įranga IK 76; programinė įranga; programinės priemonės AKTŽ 201; programinė įranga I 123 etcétera.

23

De modo similar evoluciona en Lituania la terminología de otros campos científicos. Por ejemplo, en la primera etapa del desarrollo de la terminología de la física, que abarcó los años 1850–1900, un mismo concepto solía denominarse con dos o tres sinónimos y, a veces, incluso con cuatro, formando grupos de sinónimos1 (véase la tabla 1).

Tabla 1. Formas de presentar grupos de sinónimos de términos de física

Grupo de dos sinónimos

ambos lituanos

lituano, prestado

prestado, lituano

ambos prestados

errores o defectos (A)*

vedinimas o ventiliacija (F)

maliavos o daktai darantieji (A)

bombarda o armota (A)

vejiga de seda o burbuja de cuero (K)

naugės o metales (A)

telégrafo o telégrafo (K)

ejemplo, o muñequita (Š)

metales o naugės (Š)

volumen, espacio (T)

materia, material (A)

resonador, reflector (T)

–

compresibilidad, compresibilidad (T)

pesado, físico (A)

termómetro, calentador (T)

electricidad libre (suelta) (T)

primero (átomo) (A)

gasaz (gas) (P)

–

rayos luminosos (visibles) (F)

calorímetro (termómetro) (A)

teléfono (hablador telefónico) (A)

linterna (faro) (Š)

imaginación (fotografía) (Š)

espectador (binoculares) (Š)

1 Kaulakienė A. Fizikos terminijos raidos tarpsniai // Lituanistica. 1997. Nr. 3 (31). P. 66-73.

24

Grupo de tres sinónimos

tres lituanos

dos lituanos y un préstamo

un préstamo y dos lituanos

dos préstamos y un término lituano

–

–

imagen positiva o afirmativa (real) (Š)

con pila galvánica o batería galvánica o columna galvánica (K)

existencia, estado, situación (T)

movimiento comparativo, aparente, relativo (T)

forma, aspecto, género (T)

–

elasticidad, elasticidad, rigidez de los gases (T)

meridiano, línea del mediodía, mediodía (T)

–

tabla de dureza, grado (escala) (T)

–

–

Grupo de cuatro sinónimos

cuatro lituanos

uno lituano, tres préstamos

–

–

fragmentos; trozos, astillas, esquirlas (T)

–

cuerpos rígidos, elásticos, firmes, flexibles (T)

–

pila, depósito (balsa), tanque (T)

Grupo de cinco sinónimos

cinco lituanos

uno prestado, cuatro lituanos

–

–

inclinación; ladeo; declive; pendiente; oscilación (T)

–

–

temperatura (calentamiento, calentón; tibieza; calor) (T)

25

*Las letras indican las fuentes:

K – Keleivis iš Karaliaučiaus broliams lietuvininkams žinias parnešą (1849–1879). A – Auszra, Laikraštis išleidžiamas per Dra. Basanaviczų (1883–1886). F – I. Končius. Fizika: Fizikos vadovėlis gimnazijoms [Rankraštis]. P – S. Neris. Populiariškas rankvedis fizikos. V., 1905. Š – K. Šakenis. Fizika. 1920, d. 3. T – Terminai fizikos reikalams, Lietuva (1923–1924).

Una situación similar se da también en la terminología informática actual de otros países. Por ejemplo, en la terminología informática croata2 se emplean 11 equivalentes para denominar el ordenador, 10 para la impresora, 13 para el hardware, 10 para el software, 10 para la pantalla, 5 para el teclado, 3 para la interfaz y 3 para el menú (véase la tabla 2, presentada durante la conferencia mencionada).

Tabla 2

computer

kompjuter, kompjutor, (elektroničko) računalo, (elektronički) računar, računač, obradnik, rednik, (obradni) stroj

printer

printer, štampač, štampalo, ispisivalo, pisač, pisalo, pisaljka, tiskač, tikalo, tiskaljka

hardware

hardver, očvrsje, sklopovlje, sklopovi, strojevina, sklopovska oprema, sklopovska konfiguracija računala, materijalna osnovica, sklopovska podrška, sklopovska osnova, oprema, željezarija, računala oprema

software

softver, software, napudbina, softverska podrška, programska podrška, napudbena sredstva, programska biblioteka, programska oprema, programi, računalna podrška

display

pokazivač, predočnik, ekran predočnik, cijev za podataka, prikazni uređaj, prikazna jedinica, indikatorska naprava, ekran, zaslon, video-jedinica

keyboard

keyboard, kibord, kejbord, tipkovnica, slovište

interface

interfejs, medus(k)op, sučelje

menu

meni, jelovnik, izbornik

2 Mihaljevic M. Recent Developments in Croatian Computer Terminology / / Towards a European Terminology. International Conference. Budapest. 1998. P. 31–32.

26

Por tanto, puede afirmarse que la sinonimia y la variación en la etapa inicial de la terminología informática lituana constituyen un proceso natural de su desarrollo. Sin duda, la situación actual de la terminología informática está determinada por varios factores.

En primer lugar, la abundancia de sinónimos, en parte ingleses3. En segundo lugar, el enorme flujo de nuevos conceptos informáticos, sobre los cuales a menudo ni siquiera los propios especialistas en Lituania logran ponerse de acuerdo. Por eso surge la cuestión de la elección: qué término escoger —un préstamo o un equivalente lituano—, o si se deben usar ambos indistintamente.

De acuerdo con el principio de pureza lingüística de nuestro pionero de la terminología, el profesor S. Šalkauskis, según el cual el préstamo «está justificado por las necesidades de la terminología sobre todo cuando el término que se ha de expresar no puede obtenerse ni mediante la adaptación de una palabra del habla corriente ni mediante la creación de un término nuevo por composición o derivación»4, en tal caso, al parecer, es necesario proponer un equivalente lituano para el préstamo, especialmente porque, desde la época de F. Kuršaitis (aproximadamente desde 1860), ya se venían creando neologismos propios para denominar nuevos conceptos. Incluso el lingüista francés M. Brealis (M. Bréal), en su «Ensayo de semántica» (1897), tuvo ocasión de comparar a este respecto el francés con el lituano.

Por tanto, los sinónimos mencionados y otros de la terminología informática pueden competir entre sí durante cierto tiempo. Sin duda, solo el tiempo mostrará cuáles de ellos se impondrán. Los usuarios sabrán elegir: un chip, un circuito integrado (sin blindaje) o un microchip; un display, un monitor o una pantalla; un driver o un controlador; un file, un archivo o un fichero; conmutación, cambio o conmutación, etc. Pero ¿qué hacer cuando no hay nada entre lo que elegir, cuando se imponen a la fuerza préstamos como, por ejemplo: hostai, kursor(i)us, panelis, pikselis, portas, routingas, routeris, svopingas, utilitas, etc.?

El principio de pureza lingüística no significa que ahora haya que renunciar a todos los préstamos en uso ni impedir la incorporación de otros nuevos a la terminología. Los términos, al igual que las palabras de la lengua común, deben normalizarse mediante variantes y sinónimos. Por ello, primero hay que actualizar los préstamos lituanos ya existentes

3 Paulauskas K., Jasinevičius R. Aiškinamasis kompiuterijos žodynas. K., 1995. P. 5.

4 Šalkauskis S. Raštai. V., 1991. T. 2. P. 39.

27

…equivalentes y crear más neologismos lituanos que pudieran competir con los préstamos5. De lo contrario, debido a la afluencia ininterrumpida (a veces incluso abundante) y descontrolada de términos prestados de la informática, podría producirse una situación en la que todo el léxico terminológico de la informática pasara a ser prestado. Por ello, tal situación de la terminología informática debería considerarse anormal, pues se vulneraría uno de los principios más importantes de la terminología: el principio de prioridad de los términos propios.

Recibido el 7 de octubre de 1999

SINONIMIA EN LA TERMINOLOGÍA DE LA INFORMÁTICA: ¿DEFECTO O NECESIDAD?

Resumen

La etapa actual del desarrollo de la terminología lituana de la informática debe considerarse una fase inicial. La aparición de sinónimos y variantes en esta etapa es un proceso natural, determinado en parte por la abundancia de sinónimos en inglés y por la cuestión de elegir entre términos prestados y equivalentes lituanos. Los términos de la informática se normalizan mediante variantes y sinónimos, ante todo incorporando al uso los equivalentes lituanos ya existentes de los préstamos y creando más neologismos lituanos que puedan competir con ellos.

5 Gaivenis K., Kaulakienė A. Ekstralingvistiniai terminų norminimo principai // Kultūra ir visuomenė. Mokslo darbai. K., 1996. T. 3. P. 42–51.

28

Document details