scieee Science in your language
[lt] (orig) [de] [fr] [it] [es] [pt]

Leksikologiškiausiam terminologui Jonui Klimavičiui – 80

Read accessible full text
Machine-translated document

This is a machine-generated translation of the original document and may contain errors, omissions, or changes in meaning. Do not rely on this translation for quotations, citations, or authoritative references. Please consult and cite the original document.

Leksikologiškiausiam terminologui Jonui Klimavičiui – 80

Author: Aušra Rimkutė-Ganusauskienė
Year: 2018
Source: https://journals.lki.lt/terminologija/article/download/129/117
245Te minologia | 2018 | 25
Leksikologiškiausiam e minologui
Jonui Klima ičiui – 80
AUŠRA RIMKUTĖ-GANUSAUSKIENĖ
Kauno kolegija
An es de oi en a e cinquen a anos, 1938 m. no emb o 26 d., Su alkijoje nasceu
Jonas Klima ičius, um daqueles kalbininkų, a quem conhece e a alia não só
colegos kalbininkai, edi o es, s ilis ai, mas e la gada sociedade. Doc o das
ciências humani a as, calbinis a, e minologis a, lexicologis a, e minóg a o,
lexicóg a o, linguagem no min ojas, linguagem cul u a ugdy ojas, edi o ius,
edi o iais kolegijas memb o, adu o , consulan , au o ius, expe as,
ecenzen as, poe as... isso só maža pa e desc údinimų, inkančių kalban ando
sob e J. Klima ičių e a sua di e sa e ampla a i idade cien í ica. Belzi 80-ies anos
sukak is excelen e ocasião discu i sem im labš ao e oolaus kalbininko ida e
abalhos. Jubilia o pais Ma ijampolės dis i o Ge uliškės aldeia inham cinco
hec a es de e a. Na amília c esceu mais ês ilhos. Desde šeše ių ele
cus ódio e aos mokslus expleido e a Ma ija com o ma ido Mu aškauskai de
Va akiškės aldeia, bos o dodyno eks ą. Tai alinhan abalho, mas ambém uma
246 Auš a Rimku ė-Ganusauskienė Leksikologiškiausiam e minologui
Jonui Klima ičiui – 80
Vilka iškio ajão. Lankė Višakiškės p adiną mokyklą, 1956 m. o mou Pil iškių
ido inę mokyklą e ing essou em en ão Vilniaus pedagoginį ins i u ą es uda
lie u ių kalbos i li e a ū os. Ga ês diplomado de mais al o ciência com
ecomendação, 1961-aisiais começa am a abalha Lie u ių kalbos ( ada
Lie u ių kalbos i li e a ū os) ins i u e. Į kalbo y ą me elizmen e
pushūmėjo Kazimie as Kuza inis, não uma ez é esc eęs e con ejęs sob e
sua lec o ia J. Klima ičius (Klima ičius 2005 7). No en an o, a a i idade
linguís ica quase po dois anos nu ūko 1961 m. udenį jo em cien is a oi
chamadaukė ealiza bū inosios se iço de gue a. Ele ainda sendo no
se iço, 1962 m. 1 de ma ço. imp udoe apa eceu p imei a publicação
Li e a ū os mokslo e minų žodynėlio ecenzija. 20 meses. oi dele ado da
minha ida cien í ica, sob e o seu começo como caminhei o do idioma
lemb a-se sukak u ininkas (www.lki.l ).
Sep yne ius me us, nuo 1963 iki 1970 m. pabaigos, Jono K uopo pas ū-
mė as ka u su ki ais žodynininkais ašė akademinio didžiojo Lie u ių kal-
a ii iapusiška escola de linguagem, e a labo a o ija (Klima ičius 2005: 7).
Es e abalho nãoabaneceu kalbininko e mais a de: Li uu ių kalbos žodynas ( .
120, 19412002) me e san os daik as, e p ima i i o on e de dados do idioma
(Klima ičius 2005: 7). J. Klima ičius é VIII (1970), IX (1973), X (1976), XIV (1986), XV (1991)
co-au o de omos de odo esc e eu sob e dois cen os se en a e cinquen a
páginas. Mui os con ibuí am e pa a II omo 2-o edição (1969) p epa ou mais do
que qua u iscen os páginas. Como ê a pa i de seus abalhos, dicioná io da
língua Li uânia cien ininkui é uma essencial on e de dados da língua. J.
Klima ičiui e e jun a com ou os con ibui e a alguns Daba inės lie u ių
kalbos žodino leidimų é 3-iojo (1993) e 4-ojo (2000), ambém 2002 m. isėjusio
edi o ių kolegijos de edição ele ónico. Desde 1971 m. kalbininkas começou a
abalha Te minologijas g upėje. Nele a isū ei como em inys, mas p igijau
mais a de e con idados neg įžau: pai u ei que e minologijoje a língua pode
aze mui o (www.lki.l ). Assim começou o abalho cien í ico p á ico de
e minologia: de início no depa amen o de Te minologia do ins i u o da língua
Li uânia, mais a de cen e de Te minologia, ambém 19942002 m. na
Es a ybinėje lie u ių kalbos komisijoje, depois na sua Pakomisėje
Te minologijos (a é 2012 m.). O abalho do e minólogo, como e o lexicólogo,
di ícil e alinan e. Temas e p oblemas mui o. Sumencia esc i os a igos,
a igosnéis, e minos pala asynas, pala asynėlių, pad ões de ekspe izias,
ecenzijas, concedidos consul as u bū a é impossí el (a é 2008 m.
Te minologia | 2018 | 25 no edi ado Bibliog a ías odykle a encon amos mais de
mil mil de posições di e en es 247!). Me opščiai e compe en emen e esc i as
ano ações melho a am ce amen e não uma publicação a qualidade. Aos odos
es es abalhos sac i icou não uma ho a ou mesmo dia de li e alaikio, pabu imo
com a imaisiais. No en an o ol emos pa a o início do abalho cien í ico.
19671970 m. J. Klima ičius es udou aspi an u ada ( aip en ão chamada
dok o an u a). Kandida o dise ação In e nau inhas pala as na a ual língua
li uãs empo nãožbaigê, embo a esc e eu mui o mui o, mais do que dois cen os
páginas. Tema mui o complexa e ampla. Demasiada a enção de o ou à pa e
eó ica e às his ó ias de pala as in e nacionais em li uãs, esc e e no caso
pessoal (Bibliog a ijas odyklė 2008: 11). In e ėjosi po pala as in e nacionais e
mais a de com colegas I ena E many e, Viole a Če ne e Lijana Puziniene 2010 m.
expôs Mokyklinį a p au inių žodžių žodyną. Knygas in odução In e nau inhos
pala as dos li uãos alboje J. Klima ičius esc e eu, que na Eu opa não exis e
umidade de pala as in e nacionais concepções, discu iu edi ados diccioná ios
de pala as in e nacionais, p opôs de ini ão de pala as in e nacionais.
Dise ação success ulamen e apgynė 1993 m. dia 14 de dezemb o. Só ema dela
oda ou a Melio ação e minos sis ema. Mokslininkas dise ação examinou não
an o cien í icos concei os de, quan o linguinas seman ines e mos de
mic osis emas, elas discu ê não só e minologicamen e, mas e
leksikog a iamen e.
Ainda an es da disse ação em 1992. jun amen e com Kazimie u Gai eniu,
Angele Kaulakiene e S asiu Keiniu J. Klima ičius p epa ou li o Te minologijas
aisymai, na qual iš yškėjo c i é ios e p incípios de no mminção de
e minologia e que ecebekê a é algumas al e na i iais ecenziais (Rosinas
2008: 29). Mui o nossous e minologijas y inėjimų a psnis iniciou com o
cien í ico e is a Te minologija. Inicialmen e Jubilia as oi p imei o núme o
da e is a memb o do colégio de edi o es (pi mas nume is saiu sob o nome
Te minologijos agos), a pa i de 1995 m. o nou-se ice-edi o esponsá el,
e a pa i de 2001 a 2008 m. edi o -che e. Kalbininkas é mais uma ez
mencionado, que edi o ialidade a endeu mui o empo e e e as. Šių eilučių
au o ė e e a possibilidade de p epa a imp essa g andeulį da bą cole i ó ia
de a igos publicados na imp ensa cien í ica Leksikologijos i e minologijos
da bai: no ma i is o ija, apa ežiusią m. 2005 Aqui J. Klima ičius a sclleidžia e
como leksikologas, e como e minologas. P imei o de udo ele se p eocupou
pelo menos minimamen e explica o undamen al assun o o que é a léxica da
língua comum? No li o consis en emen e combinou his ó ico e no mininho
aspec os do es udo. Ypa ingą a enção alocou lexicos e e minijos
sis emiskidade. Es a cole inha de a igos uma das e minologas, especialmen e jo em ge ação, pa ank dos li os.
248 Auš a Rimku ė-Ganusauskienė Leksikologiškiausiam e minologui
Jonui Klima ičiui – 80
Dauginha a aė ma a ilbus e mis e ioso pala as pasaulis, seu in inalinês
pla idadeje cien í ica a i idade susiklos ê mui osiašakė. Viskas assim lėmė
ci cuns âncias (kolek i ních da bų e gys ė na u almen e, de en endimen o,
sa ano iška), būdas ( e žlumas e domesingumas), o des ino Moky ojo, ambém Jono
Jablonski e especialmen e Kazimie o Būga exemplo. Mas e uniio aquela
mul idiašakumą pe haps om Jų nusižiū ė as c edo heo ia cum p axis, al ez
mais p ecisamen e p á ica com eo ia: eo ia, nada não dize pa a o homem que
ala, às ezes pa ece be aisė, neap aisinan e p ak ikos be gždžia, a p á ica sem
eo ia ou de odo impossí el, ou ieni klys keliai. Aspe os no ma i os e
ugdomás icos sem i ia i o s e ai sem apoio poško, do li o Lexicologia e
e minologia abalhos: no ma e his o ia p a a mėje ašo mokslininkas (Klima ičius
2005: 7).
Du an e odos aqueles anos, des inados à língua li uana, desde a mesma
p imei a já mencionada publicação Ta ybiniame moky ojuje em 1962 m., sem
mul idão de a igos cien í icos, espalhados em especiais publicações de ciência
Lie u ių kalbo y os klausimai (Ac a Linguis ica Bal anica), Kalbo y a,
Li huis ica, Kalbos kul ū a (Bend inė kalba), Te minologija, J. Klima ičius lançou
ainda mais a igos popula ios sob e a cul u a da língua e em gimnasia
des inados aos nossos li os. Como só po isso ele é puikiai conhecido a
edi o es, es ilis as, da linguagem manky ojams. Mui os conselhos, co eções,
p opos as des ina especi icamen e pa a eles. Como es á mesmo esc i o:
Įsi aukiau execu a jo enses ade susdi i as p og ama de cul u a de
linguagem [1) sua plė o i, 2) nauja ku i, 3) sena pe žiū ė i e iduo i] a e cei a
pa e. Leidžiu em pessoas no osada us, são p igijusių (www.lki.l ). Págago seu
c edo ne empiau de cada publicação em econhecido ankliškumo eo ia a
semp e de e e , mas necessa iamen e acimaue mos a p eciso. J. Jablonskis,
K. Būga nunca nãoodė, eo ia pode se como pamušalas, sob e seus abalhos
esc e eu o p óp io kalbininkas. E onde mais ádio e ele isão língua ho asėlės
(p ikalbė a pe o de pa os)... A ski ai é p eciso menciona g andes diccioná ios
de e mos, cujos e minologis a é J. Klima ičius: Medicinos e minos
diccioná io (1980, jun amen e com K. Gai eniu), Elek o echnikos e minos
diccioná io (19992), S a angos diccioná io de e mos de línguas: 3020 e minos
de línguas li uanas, ingleses, áciles, áciles, p ancules, ussas (2014), mui os
ou os e mos de e nog a ia da Enciclopedia da Li uânia (2004), Ap anskos
diccioná io de línguas: Aiškin, usso e ancês (2015).
249Te minologia | 2018 | 25
E isso ainda não é udo. Jubilia as a é mesmo ago a abalha našia, sem
a ok ėpio. No en an o des ina empo e pomêgias, especialmen e à esc i a da
poesia, à adução, quan o menos conhecidas a i idades. Só assinaço
pseudonímgio. 2008 m. saiu Klemenso Ge ulio slapy a džiu assinado cole inho
de poesia in elec ual Ž aigždė k i imas. Após es e conjun o ele apa eceu com
doana ao jubiliei o do nome Li uano 20 pa es giesme Tūks an me ė Lie u a
(2011). No mesmo apelido assinada poesia giesmė T ys k yžkelės: au os
ūpin ojėlio Jono Aisčio (2012), eilė aščių knygelė A i gim i i amžini bei
sone ų, giesmių, sakmių, pa a azių i eilė aščių ink inė Gy oji amžių Lie u a
(2018). Pode-se só adi inha , quan o ainda posmen os ainda nãopublicb a e
esc e e... Ma y , de ido a es e pomêgio c ia cien í icos J. Klima ičiaus
a igos podem ecoñece -se a pa i indi idualalaus s ilius: pala as de
pala as, a os pala as, naujada ų, á ios me a o as e ou os meios de
aiškos a ís icas. Mágs a dize kandžiai, i oniamen e, ap esen a mui o
p eciziamen e ecolhidos ac os da língua, de ais, bas an e
equen emen e con ida seu lei o oja pamen inha jun os e aze apibend inimen o, conclusões.
Meu conhecimen o com d . J. Klima ičiumi iniciou 2004 m. Ins i u o Li uânico de
Língua no Cen o de Te minologia. Acabado os es udos de bacha elado Vilniaus
pedagoginiame uni e si e e comecei a abalha Te minologijos cen o y .
labo an e, depois de anos jaunesniąja ciência emp egada. Desde o mesmo
ins i u o de abalho iniciais pa ijomemos com J. Klima ičiumi um gabine e. Aqui
iniciou zazsispy usios zemai ės e acional su alkiecio companhia. Pa a mim en ão
o edi o -che e da e is a Te minologija pa ecia mui o exiglus, um pouco
a i ou-se, um pouco mis e ioso, semp e algo esc e endo, se concen ado, po ém
endo um ó imos senso de humo e colega es ambando suas ob as de poesia,
especialmen e pe gim adienius. Desde o mesmo abalho ins i u e inícios sen ii
ė išką J. Klima ičiaus globą, especialmen e esc e endo p imuosius a igos
cien í icos. A é mesmo šiol lemb o-me, como impac amen e e com medo (en ią
pasáus, como e ou os jo ens meus colegas) espe a a o p imei o seu a igo
Te minologijas žu nalui ecenzijų, pa icula men e edi ó io. Seus comen á ios,
conselhos, paba imas me o am mui o impo an es. Cada a igo a J. Klima ičius
a en amen e pe cai ya a (não po uma ez!), k uopščiai edaguoda a,
nãoilėda o ano ações e p opos as. Mui amen e lemb o m. 2007 a ou ono, quando
J. Klima ičiaus solici ei o na -me cien í icinho che e. Ele conco dou. Paci iai
ė iškai e dalykiškai me cus oio odos os dok o an ū os anos. Não uma
simul ânea passada ho a, lendo dise ação manusc ip ão, pa a mim oi a maio ,
qual que só pude e , escola. 2011 m. de endín success ulamen e dise ação 18831916 m. ka ekiz-

250 Auš a Rimku ė-Ganusauskienė Leksikologiškiausiam e minologui
Jonui Klima ičiui – 80
mų eligijos e minija. Taip J. Klima ičiui eko dalia p isidė i i p ie negau-
saus e minologų bū io ugdymo.
Su Jubilia u eko di b i i Vals ybinės lie u ių kalbos komisijos Te mi-
nologijos pakomisėje. Aqui no os e minologos podiam e , quan o mui o
empo cien is a aloca a e minos dicionno, pad ão e k . ex os
ponde amen o, po an o inha excelen e opo unidade a ap ende . J.
Klima ičius semp e inha p epa ado, essinag inhado cada e mo, cada
de inição, u êda o sua opinião. Nem semp e i a, p incipa opinião gos a a
aos colegas, po ém ela e a semp e baseada e aiški, a amen e quando
keisda os. Falbė i sob e d . Joną Klima ičių não é simples melho desc e e
Jubilia ą abalhosi. Eles alam po si mesmos. Be eik seis dezmečiai
des inados kalbai, k uopščiam e nuosekliam linguagem ciência e p á ica
abalho. Sem ele execu ado ob as de e dade se íamos mui o pob es e . E
sabendo que s olčiai cheni ma é ias, juod aščių, cabeça minčių, ainda
ecebe emos não um in e essan e e alioso abalho. Po an o, al bela
sucak ia ocasião que iamsi deseja boa saúde, je gos abalhando no bene ício da língua na i a.
Melho es anos, Moky ojau!
LITERATŪRA
Balašai is A. 2012: Kalbininkai e poesia. Ciência e ida 1, 1315. D . Jonas Klima ičius. Websi e do Ins i u o de Lí imas,
www.lki.l . P ieiga po in e ne : h p://old.lki.
l /LKI_LT/index.php?op ion=com_con en & iew=a icle&id=186&I emid=1 ( e is ada 2018-09-03). Jonas
Klima ičius: bibliog aphijos odyklė, Vilnius: Li u ians kalbos ins i u as, 2008. Klima ičius J. 1993: Melio ação
e minos sis ema. Humani ies sciences linguo y os di ecções dak a o dise ação ezes, Vilnius: Lie u ių kalbos
ins i u as. Klima ičius J. 2005: Leksikologijos i e minologijos da bai: no ma i his o ia, Vilnius: Lie u ių kalbos
ins i u o leidykla.
Escolhinho de pala as in e nacionais, Kaunas: Š iesa, 2010. Pupkis A. 2005: Kalbos kul ū os s udijos,
Vilnius: Gim asis žodis, 256257. Rosinas A. 2008: Zymus nasceu pesquisado da pala a. Gim oji língua
2, 2931. Umb asas A. 2008: Jonas Klima ičius leksikologiškiausias e minologas. Cul u a de língua 81,
336339.
Recebida 2018-09-04
Auš a Rimku ė-Ganusauskienė
Kauno kolegija
P amonês g. 20, 50468 Kaunas
E-mail aus a. [email p o ec ed]