147Te minología | 2018 | 25
A ku os Lie u os ALs ybės 100-mečiui
medicina e minija hace 100 años
PALMIRA ZEMLEVIČIŪTĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
ESMINIAI VOZŽIAI: medicina, é mino, nomb e, sinónimos, a ian es, gy oji kalba La
lengua es la misma yškioji žymė, que dis inge una nación de o a kazys G inius, LA 79
1918 1 Į ADiNės PAs Abos
S eika os eikalų padecimien o Li uania 1918 años. La independencia de
Li uania ue decla ada di íciles años del P ime o gue a mundial. El consejo
de Li uania ( oliau a yba) poco a poco comenzó p eocupa se y asun os de
salud. 1918 m. ab il 25 d. sesión del consejo en ue conside s i a p ocedimien o
de o mación de comisiones especiales. o a sesión del día cons i uída
comisión de salud ( oliau komisija). Sus miemb os ue on d . Jonas
basana ičius, s eponas kai ys y kun. Jus inas s augai is. euni a las
pe sonas adecuadas pa a es e abajo ue di ícil. años de gue a muchos
médicos se ape u a on de Li uania. odos los asun os de salud en las
localidades maneja on okieños designa médicos k aš o. Los p ime os
médicos, empezados a abaja en comisión, ue on d . And ius Domaše ičius
y d . An anas ileišis (Pe ony ė 1995: 118). 1918 m. la si uación de los asun os
cinos pe sonalo i ligoninių s ygius, mais o i medicinos pagalbos s oka
bu o palanki di a užk ečiamosioms ligoms plis i. kilo i sma kiai pli o
sani a ios en Li uania ue peski gue as, medišil inių, disen e ías, g ipe,
aupų y k . epidemias, si g a lė inėmis en e medades. odo es o aumen ó
mucho la mo alidad de la población (Pe ony ė 1995: 119; micelmache is 1959:
21; e cijonas 1968: 122). Du an e el p ime ío independien e Li uania
decen imio el núme o de médicos augo len amen e. De médicos especialmen e
al aban en los pueblos, po que p incipalmen e de ellos abajaba en las
ciudades. pocos había médicos de p ác ica p i ada ( e cijon 1968: 122).
Felče ių en independien e Li uania no p epa ada, ad sus g e as complemen é de usías g įžę o gue a sani a ías puska ininkiai ( e cijon 1968: 123).
148 Palmi a Zemle ičiū ė | Medicinos e minija hace 100 años que la si uación al
menos algo mejo a ía, comisión o eció o ganiza adecuadamen e el abajo
de los médicos locales y e o nan es, sob e su cali icación y o o icamien o de
de echos de p ác icas deja decidi solo a comisión (Pe ony ė 1995: 119).
Ne e ai okiečių adminis acia odaip obs aculizó lib ą los médicos Li u ios
p ác ica. En e la comisión las ca as di igían no solo médicos li uanos,
que iendo acla a las posibilidades abaja de ese momen o Li uania, sino y
los p opios esiden es de Li uania con uegos de a ene les a médica lie u į,
po que con okiečiais ellos p ác icamen e no se conlocbėban (Pe ony ė 1995:
119120). m. 1918 julio 24 d. en sesión del consejo d . Ju gis Alekna abogó ins i ui
sepa ado á un depa amen o de salud, sin emba go es e plan ealizado sólo
no iemb e 11 d. empezėjusios abajo p ime a del gobie no. comisión ue
pe o muada en el Depa amen o de salud del Minis e io de Asun os In e nos
( oliau Depa amen as) (Pe ony ė 1995: 120121). La es uc u a del
Depa amen o y di ecciones de ac i idades o ganizuo as según 1905 m.
es a u o de medicina del impe io uso, adap ándoselo a las condiciones locales
del país. El Depa amen o no ue la única ins i ución del pode , a eglada
asun os de salud en Li uania. minis e io de p o ección k aš o sani a ía
consejo se ocupaba de soldados salud. El minis e io de Educación en el
conocimien o e a asun os de salud de alumnos. sus di isiones de asun os de
salud enían los Minis e ios de Comunicación y Jus icia (Pe ony ė 1995: 121).
1918 años e minía médica uen es y sus au o es. La p ime a gue a
mundial (1914-1917), okiečių okupacija (1915-1918), del es ado li uano p ime o
del pe íodo de kū imosi di icul ades desdeblaškė y así negausų medikų bū į,
muchos in eligencia médica ue pasi aukę a usiją y o os k aš us, y es o
enía in luencia nega i as k aš o žmonių s eika ai. hablables ac o es
ambién lėmė Li u iškosios medicinos pe iodikos1 publybos sąs ingį
(s akulienė 2001: 232). sin emba go a pesa de odas las di icul ades, incluso y
en ese Li uania di ícil en iempo adosi pa ienios li uanos médicos, que no
sólo a a on y cuida on en e mos, sino y esc ibió medicina y cues iones de
salud, y no sólo médicos, sino y ep esen an es de o as p o esiones
(medicinas publicaciones apasci s amien o éase ig. 1).
1 A p incipios del XX. susiklosčiusi socialinė-poli inė si uacija (a gau a imp udos lais ė lie u iškais
ašmenimis 1904 m.), išaugusi kul ū inė- isuomeninė lie u ių in eligen ų eikla (1907 m. įku a Lie u ių mokslo
d augija) suda ė a o ankesnes condiciones especializo ai spaudai a si as i. m. julio meses apa eció
pe iódico Lie u os ūkininkas p iedas S eika a, edaguojamas d . kazio G iniaus, 19111912 m. Lie u os žinių
p iedas Fa maceu ų eikalai, 1913 m. ilgai puoselė as pi masis lie u iškas medicinos mokslo žu nalas 1909 i
p ad a, y 1914 m. gamamas leis i mėnesį Auš a p iedas Gydy ojas ( aiš ilienė 2013:
208–209, 211).
149Te minología | 2018 | 25
1918 m. lib os de medicina en Li uania neišleis a. sólo s e u (Ame icane)
apa eció dos lib osgelés Juliaus bielskio Rak as s eika on i laimėn (64 p.) y
A. J. ka aliaus Vy as. Qué cada homb e debe sabe sob e los asun os de su
sexo (24 p.)2.
1918 ue on has a ol ėjusių especializados pe iódicos médicos y e is as pe ūkio a psnis. sólo sausį
moscou ue edi ado el úl imo núme o del pe iódico Fa maceu ų eikalų3 pe iódico. za a médica y
cues iones de salud esc i a en o o de ese me o en p ensa pe iódicos Mo e ų balsas4, Da bo balsas5,
Daba is6, Vienybė7, Lie u os aidas8, 2 a ículo examinando e minus desde no Li uania isleis ų publikacijų
a si ibojama. 1911 m. 3 Auš inė, del anexo de conocimien os de Li uania publicado en ilniú, des inado a
asun os de cul u a y educación de Li uania, en segundo núme o apa eció el p ime Fa maceu ų eikalų
nume is. más a de po longos dispu os y conside s ymų Fa maceu ų asun os decidida pe mi i a los
conocimien os de Li uania como g a uamá p iedá. 1912 m. Lie u os žinios isleido más dos núme os. de odo
du an e 19111912 años apa eció cua o nume ías. en 1912, emi iendo el cua o núme o, la publicación del
pe iódico se nu ūko (s akulienė 2007: 125, 127). 4 Lie u os ka alikių mo e ų d augijos laik aš is, leis as 1918
m. kaune. edaga o Z. čalky ė. 5 Laik aš is, ėjęs 19171919 m. ilniuje 2 eces po semana. edaga o e leido s.
kai ys ( Le i 486). 6 okie ijos okupacijos adminis acijos laik aš is Lie u os gy en ojams. ėjo 1915 1916 m.
en ilžėje, 1916 1918 m. (con in e up o) kaune, 1917 m. bals ogėje. al p incipio 2 eces, más a de 3 eces po
semana, 1918 m. dien aš is. 1918 m. edi o es: A. Liūdžiu ai is, n. A. ozelys ( Le i 380).
7 ka alikiškos k yp ies sa ai aš is a los pueblos, 19071914 m. y 19181933 m. ėjęs kaune, 1914 1915 m. ilniuje. 19071919
m. sa ai aš į edaga o A. Alekna ( Le XX 110). 8 Laik aš is, ėjęs 19171918 m. ilniuje. s eigėjas y 19171918 m. edi o
o icialus del es ado, sociedad y cul u a de Li uania, i ma as del Ac o del 16 de eb e o, el p ime p esiden e de
Li uania A. sme ona (18741944) ( Le Xiii 195; Le XXii 140). 1 pa . 1918 m. la dis ibución de publicaciones médicas o a de
esa es e a ipos de publicaciones de nedidelos olumnes a ículosnelías, más conc e amen e žinios, sob e
en e medades y su p ala ima, s eigimą de cen os de a amien o, médica pe sonalą (gydy ojus, ais ininkus,
150 Palmi a Zemle ičiū ė | Medicinos e minija hace 100 años
P imasa is9, Tė ynės gua dia10. En el calenda io de Kauno y Auš os Va ų
calenda io en 1919 año publicada po uno a ículo sob e en e medades y
higienená. m. 1918 de a ículos de medicina s i ies publicada nedaug. Jų esc ibió
los médicos A. ileišis (mayo men e), eliziejus D augelis, Danielius Alseika, Pe as
A ižonis. emá ica e leja los í ulos de a ículos: Higijena, Naujoji liga, ožė,
achoma, caip i i , que saludam se , qué es es o in luenca y de qué se o igina?,
Niežai, Apie de pulmones djio ą, saugokimės ligų, sob e Apie de gue a ligas, Shis
disease and hygienes, Šil inės, Žmogaus kaulai, Dėmė osios šil inės y k .
elče ius e c.) k y pan. Po ejemplo: Ligos, Dak a ų i akuše ių s oka, Feldše is, ispanų liga, Li uu ių sani a inės
Pagalbos D augijos poliklinika i ligoninė ilniuje, Dėl s eika os s o io, Gydy ojų apsig enimenimas, Gydy ojų domei,
iš kauno mies o ligoninės y e c. esos conocimien os es án imp esos en cie as ub icas de pe iódicos en Li uania.
Po ejemplo, mūsų žinios (Da bo balso ub ika), Į ai ios žinios, Žinios desde Li uania (Lie u os aido ub ika), iš
Lie u os k aš o (Daba ies ub ika), Žinių žinios (Tė ynės sa go ub ika). ebe ęsiama XiX a. inal imp udos
p ohibición años i a usi adición publicaciones i ma slapy a džiais o slapy aidėmis11, ej. : Ainis (Juozas
P oskus), Ibis (Jonas basana ičius), K umplys (b onius s osiūnas), Kuliškis (s anislo as Du skis); No. (kazys G inius),
L. G. (Liudas Gi a), O. A. (ona Adomai y ė). Aunque bu a y no oculpiadas au o idades, ej. : D- as D. Alseika, D . E.
D augelis, D . A. Vileišis, D- as med. P. A ižonis. 1918 años e minología médica uen es emá ica. qué sob e sí ue
esc i o en las publicaciones habladas? Jų ema ica, sin duda, ue padic uada 1918-ųjų asun os de salud de la
si uación en Li uania. opiausia de ese iempo e a el p oblema de las plin ancias y siauchian es con a ečiamosios
en e medades, aii p incipalmen e sob e ellas y esc i a (ž . 23 pa .) disen e ía, šil ines (dėmė ąją, idu ių) (ž . 4
pa .), g ipą (ž . 5 pa .), ožę, niežus (ž . 6 pa .), plaučių džio ą, aupus ( aip pa iki 9 ili ka alis as Lie u os jaunimo
sąjungos žu nalas Pa is 1914 m., 1920 1940 m. kaune, 1918 m. Vilnius. 1918 m. ju nalą edaga o b. s osiūnas ( Le X ii 668).
10 Lie u os k ikščionių demok a ų sa ai aš is, 19171918 m. ėjęs ilniuje, 19201926 m. kaune. 1917 1918 m. edaga o y
leido Lie u os als ybės i isuomenės eikėjas, asa io 16-osios Ak o signa a as, an asis Lie u os p eziden as A.
s ulginskis (18851969) ( Le XXiii 715; Le XXii 140). 11 apellidos y slapy aidés iden i ica se basado lie u iškųjų
slapy a džių są adu (ž . Li e a ū os są ašą).
151Te minología | 2018 | 25 2 igu a. D . D. Alseika esc ibe
sob e en e medades con agiosas; S k 1 2

152 Palmi a Zemle ičiū ė | Medicinos e minija hace 100 años
3 ig. D . A. Vileišis esc ibe sob e en e medades de gue a; TS 1 4
153Te minología | 2018 | 25
4 pa . D . E. D augelis ašo apie šil ines; AVk 1918
154 Palmi a Zemle ičiū ė | Medicinos e minija p ieš 100 me ų
5 ig. D . E. D augelis esc ibe sob e in luenza; TS 36 13
155Te minología | 2018 | 25 6 igu a. D . A. Vileišis esc ibe sob e esguus; TS
14 13 e mininai šil inė s 5 15, LA 46 2, Db 17 11 šil inės A k 50, s 4 14, s 7 14,
162 Palmi a Zemle ičiū ė | Te minija Medicinos an es de 100 años ellos
opues os signi icados ienen en cualquie con ex o. P incipalmen e se a a
de sis emá icos an onimai é minos, cuyas an oniminas elaciones son
cons an es y cla as be specialaus con ex o. 1.2. Nomb ías de Ligas. opiausia
1918 m. el p oblema de salud pública e a las con agecien es, o in eccionales
en e medades (plačiau sob e sinonimíos sus nomb amien os éase chy elé
3.2 pun os mismos y di e en es ex os de medicina é minos sinonimías
elaciones), aigi en las publicaciones de esos años abunda es os nomb es de
en e medades. habamosas en e medades el d . A. ileišis en uno de sus
a ículos las llamó en e medades de gue a, cuyos an iguamen e aniquilaba
muchas más pe sonas, que ma sai gue as s 1 14. A ales en e medades él
a ibuyó dėmė ąją šil inę, idu ių šil inę, disen e iją, chole ą, ma ą y
s abligę. La mayo pa e de los a ículos publicados en pe iódicos LA 42 1 20
ašy a apie pi mąsias is ligas. Šių ligų pa adinimai ge okai į ai a o, p z.:
lo . yphus exan hema icus – be iamoji šil inė s 1 14, s 26 12, s k 1 1,
hamb e de calo s 1 14 dėmė oji šil inė A k 50, Db 20 4, Db 27 3, s 18 10, Db
98 3, LA 42 1, LA 47 2, Db 39 3, Db 34 3, Db 39 3, Db 39 3, Db 39 3, Db 39 3,
Db 39 3, Db 39 3, Db 39 3, Db 39 3, Db 39 3, Db 39 3, Db 39 3, Db 39 3,
Db 39 3, Db 39 3, Db 39 3, Db 39 3, Db 39 3, Db 39 3, Db 39 3, Db 39 3,
Db 39 3, Db 39 3, Db 39 3, Db 39 3, Db 39 3, Db 39 3, Db 39 3, Db 39 3,
Db 39 3, Db 39 3, Db 39 3, Db 39 3, Db 39 3, Db 39 3, Db 39 3, Db 39 3,
Db 39 3, Db 39 3, Db 39 3, Db 39 3, Db 39 3, Db 39 3, Db 39 3, Db 39 3,
Db 39 3, Db 39 3, Db 39 3, Db 39 3, Db 39 3, Db 39 3, Db 39 3, Db 39 3,
Db 39 3, Db 39 3, Db 39 3, Db 39 3, Db 39 3, Db 39 3, Db 39 3, Db 39 3,
Db 39 3, Db 39 3, Db 39 3, Db 39 3, Db 39 3, Db 39 Db 39 Db 39 Db
39 Db 39 Db 39 Db 39 Db 39 Db 39 Db 39 Db 39 Db 39 Db 39 Db
39 Db 39 Db 34 Db 34 Db 34 Db 34 Db 34 Db 34 Db 34 Db 34 Db 34 Db 34 Db 34 Db 34 Db 34 Db 34 Db 34 Db
Db 79 3, LA 42 1 y ka š inė Db 98 3 ka š inės kk 70 sinonimiškai, ambién
plg. šil inės, ka š inės yphus mb 1 11, en algunos a ículos donde el
é mino ka š ligė nb 13 193, A k 54, kk 71, Db 27 3 ambién enía šil inės
signi icado. Mucho se ha esc i o sob e g ipe (lo . in luenza). in luencia kk
69 in luenca TS 36 14, 34 s 4, s 7 14 liga de españa s 34 4, Db 44 15, P s 9 18,
Db 44 14 in luencos oji liga s 5 Šispaniška liga 34 nb 475 g ipė Db 4 56 g ipė
o izpaniškoji liga Db 178 3 in luen in luences liga Db 178 3 g ipedmed 69
70 kk 70 pap asca o pap asca 36 13. No a el a ículo Aca.

163Te minología | 2018 | 25
no ienes nada que e ni con la misma en e medad, ni con sus p ižas imi.
Es a palab a en lengua i aliana signi ica į aką. Él se conoce desde 1743 años,
ligos „epidemija bu o labai išsipla inusi isame pasaulyje“ ( ikslų biblio-
g a inį ci uojamos publikacijos ap ašą ž . Pag indinių šal inių są aše). ko-
1889 m. po es a gi es a liga en publicaciones aún e a llamada ispanų,
ispaniška, ispaniškuja? es a ligą Sob e el mismo a ículo del pe iódico
Naujoji liga esc ęs d . e. Amigelis señala que <...> ella acudió de españa, es o
és a la llama aún ispaniška, o poniška (ma , ieni neiš a ia, a lo que b omis as
a i man, es ék liga p ime o apsi gęs españas eyes ( ikslų bibliog a inį
ci ujamas publikacijos ap ašą. Ve Lis a de uen es p incipales. g ipas
g ipė g ipės liga in luenca in luencos liga i medė in luenca
espaniška liga ispanų g iė ispanų liga ispaniškoji liga pap as oji in luenca de
publicaciones sob e en e medades se e que, además de mencionadojes
conk ečiamųjų ligas, ambién gen e sig a chole a, s ablige, ymais, apupais,
niežais, d ugiu: lo . chole a kolie a nb 13 193 chole a s 1, 14, 2, 4 s 14, s 15, Db
98 5 chole a Db 56 3, Db 79 3, Db 56 4; lo is e anus pas y imo liga e is (la in
e amuanas) kk 1 14 siu ė kk / 27 3 Db 27 Db 27 3; lo is mo bidli passas
jjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjj-
jjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjj-
Db 96 3 / ymai (jed a) s 7 14 (dėmė ieji ymai kk 71);
lo . a iola – auplės Db 98 3, Db 79 3, Db 96 3 / aupai kk 71, s 5 15,
jjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjj-
jjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjj-
jjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjj-
jjjjjjjjjjjjj o o conside able g upo de en e medades ocu idas en
a ículos son en e medades qui ú gicas y auma ológicas (a ski ų a ículos
sob e es as en e medades no hubo), los nomb es de es as en e medades
ecuen emen e mencionados en a ículos sob e o as en e medades, i. e.
como las úl imas de unicas u o as consecuencias, po ejemplo, se gan
en u ios hil ine, posibles complicaciones, po ejemplo: Nuspedi hil ines biegį y
galą gan di ícil, po que neka ą i a hese en e medades es un pelig o de
empeo amien o (kaip an ai, ha nų p akiū ) A k 52, o
Palmi a Zemle ičiū ė | Medicinos e minija an es de 100 años pe si gę o imis
pacien es ienen polinkį susi g i pulmones djio a: <...>, o ys, <...> y o as
se e as en e medades hacen a las pe sonas palincusius an e djio os. los
en e mos con es as en e medades deben se especialmen e cau elosos s 7 15.
sin emba go, en compa ación con in ecciosas, es as denominaciones de
en e medades son más de ca ác e desc ip i o, no p ecisslús, po ejemplo:
manos lo as s 36 14, manos dolo A k 53, pies lo as s 36 14, pies dolo A k 53,
lengua s dolo as s 36 14, pielón 10 s 14, pied a liga s 4 s 15, sang e luja de
nasies s 34 6, sang e luya de in es inos 34 6. O o dos g upos oídos, nosies y
ga kles, sis ema de ó ganos espi a o ios en e medades. Jų, como y an es de
es o de los deba edas en e medades, nomb amien os de ec ados
p incipalmen e en a ículos sob e en e medades in eccines, i. i. lingüís icos
g upos de en e medades andasi como con ak ečiamosios en e medad
consecuencia: be o ha , con ibueda aún a in luencas osas in lammas s 34 6;
P ie in luencas ecuen i p isime a pulmones in lammas. <...>. además, cuándo
cuando ambién con ibuye y in lamación de memb ana pulmona s 34 6;
in luenca se gan puede ambién en a en el cue po y o as bac e ias como,
po ejemplo, las bac e ias que p o ocan in lamación de los pulmones, o puído s
34 5; in luencos bac e ias ac úan di ec amen e en gli ines memb anas y ese su
acción, […]...>, se exp esa en las ías espi a o ias dogu s 34 5 178; susi gus
dėmė ąja šil ine...> [p] isideda b onchi as, nosies slogas[…] A k 53; ligznai
nea iema de los pacien es es la acusación de que la g ipe […] da […] pulmones, […]
aus en 3.
1918 m. las publicaciones médicas da mencionos ojos ( achoma s 11 14,
aiškanos s 11 14, pilka alk is s 11 14, in lamación de los ojos A k 53), ly ilis
(si ilis s 5 15), me aboli os ne iosos y endoc inos (cuk iné liga s 4 15,
podag a s 4 15, 34 nu ukimas s 4 15), ó ganos de p oducción de sang e
(mažak aujė s 4 15 s 7 14 14), ó ganos de la gas oin es ina (sudo de los
in es inos 34 5, abdominales 34 12, abdominales 26 26 A k 51, abdominales k 13
14, 194, 4 15), sopna i (na amien o de los in es inos 13 12, 12), u ismo s 14 13,
u ismo s 14 (degés de las in es inas 14), soplexia 30 (degés de los
in es inos 15). é mino plas usado no sólo pes is, sino y epidemia signi icado,
plg: lo . pes is Ma as o džuma15, que sólo en un solo Xi sigloci o ex inguió
e čdalį eu opos población, es una baisiausíes en e medades s 2 15; 15
e mininai ku sy in i d . A. ileišio
165Te minología | 2018 | 25 lo . epidemia k u inosios komiso ius Lie u os
šiau ių uoš o, ka uomenės gydy ojas d- as kalie16 habló sob e oda la
medidas de g umpi g i inosios plagu en ciudades y sodjios Db 79 3, é. plas 1.
muy con agiosa epidémica en e medad (pes is), 2. es a en e medad epidemia
LkŽe. A aukia a ención é mino ío de la up u a: ą ligą [in luencą P. Z.] se
puede ob ene espon áneamen e del pe ijelamien o, pa icula men e
humėgname laike. Se mani ies a en dolo de cabeza y us um ac um kk 69,
éase 1 us um 6. gėlimas, skaudėjimas LkŽe.
An e io es años médicos li uanos popula inamosias publicaciones médicas
usado el é mino ío k ė imas, da d ugio k ė imas, pe o huulų laužimien o.
como un g upo sepa ado menė ini compues os d ižodžiai é minos a ibu iniai
eiksmažodinių daik a a džių subjek iniais san ykiais elacionados junginiai,
cuya pe enomasis dėmuo suje o liga ealiza el p incipal dėmeniu mos ada
daik a a diškai su okiamą eiksmą (bune ičiū ė 2000: 10); aigi liga puede
apa seikš i, a k is i, ene eigą, p oplis i, za uk i, ej.: en e medades
apa eiškimai nb 4 676, en e medades a k i imas A k 53, 51, en e medades bėgis
nb 13 193, en e medades p pli imas A k en e medades za ūkimas s 34 5.
Pas ebi ado que en los ex os in es igamuosios el é mino especies (hiponimas)
no a as eces se sus i uye gimininiu e minus (hipe onimu)17, ej.: Plaučių džio a
es una más p asipla inusiųjų y baisiausiaųjų en e medades. <...>. Djio ó causa es
pequeña, simple oculo in isibles, gemulėliai s 7 14; Muy a menudo idu ios šil inė
siaučia allí, donde pe sonas cons oja ne i á aguaí de za e š ų šulinių o upių.
in ec ecia homb e shil ine, cuando en e a su cue ponan os en e medades
bac e iasiju s 1 14.
Nomb es de los medios de a amien o 1.3. 1918 m. médicos Li uania
escasecían, su ayuda a pe sonas o dina ias e a di ícilmen e accesible, agi
comp ensible, que susi gus o sunegala us e a g iebiamasi naminių p iemonių.
eso aki aizdu con ando esos años publicaciones médicas en jose la mayo
pa e de los nomb es de los medios casinos consumidos con p opósi os de
a amien o. Cy y a asi he bales medicinales y sus pa esim: eikia asa ą
adi ink i liepų žiedų, a iečių uogų, amunėlių, cen u ijos18, pelynių, ėglio uogų,
ėsiuklių, u ų, mė ų19 y o oskios he beles, con las cuales se puede
de ende se con a en e medades has a susci ando consejos del doc o mb 1 12.
16 e in a del a ículo o iginal.
17 Po más sob e hiponiminos y hipe oniminos é minos de elaciones é. mi ke ičienė
2015. 18 Cen u ija bo . ši dažolė (Cen au ium) LkŽe.
19 e in a del a ículo o iginal.
Palmi a Zemle ičiū ė | Medicinos e minija hace 100 años como emedio consumi
bebidas y o os líquidos: kad ali ius ieb į y izcaukus pe sua a imą, bona es
ap in i aiko upnas ac u s 30 16 12; i miju us i mede bese gan , hay que uo
dejajaus bebe ugš ies, bebe liepų žiedų a ba ą, da sladiaus con a iečių
sul imi i upin ie pa ia bine sup akai uo i kk; aipia pa a la a el ligonio Paskulė i
s ... <...> 69 k 52.
una de las au ode ensa con a las en e medades in ecciosas desin ekamien o,
o bac e ias aniquilan es, sus ancias y líquidos: equie e sólo no ol ida se, que
despechado el hospi al namie hay que odo bien enjuaga , hace desin ección,
es deci odo des alus aún enjuaga con ka boli, sublima o y ex ūka i aún con
o malin s k 1 Jo los blancos hay que la a , pa i in en sha me; al en e mo
cu a se, oda cama debe es a pe ali ada; nolaunables obje os hay que
apsmilcia sie os dumais, aplaliza ca bolínu aguaenio y ayuda pasi ėdin i kk
74; P adedan cu a se de picžų, hay que p mučiaosis ex i pa šil oj ynėj
( onioj) con el e de muilu s 14 13; sa gin ojas gi iene zailaiky i es as eglas:
que solo o zi a an e el en e mio ienes, con muilu agua kožną una ez la a
las manosnb 13 193. Po supues o, consum a y los llamados e dade os
a maciñas endidos pa a el consumo in e no y ex e no des inados de los
medicamen os: ais ai a ka š ligias se p esc iben aquellos que educen la
ieb e, densamen e chinina 34 eces á pa á y densiaus kk 71; a un en e mo
mejo le con iene bonios, a o o sólo húmapios palos, a e ce o an ipi inas
i . A k 52; Si an es de suscu imą en el niño ue sukienėję medias, es ú il
adjudica le icino acei e, y si sukienėjimas p ossiga, es paluosua i medianus
le a y a s 30 12; supy au žiobyksčius hay que un i kam o ine al kk 71.
bismu as bo o ukš is [cinka a] mos isolas ga s yčių glice inas kampa as
p o ansi sana de ma ška aly a mil eliai an ipi inas cen u ijos chinina icinos
aliejus
išo iniam a ojimui (ad usum ex e num)
ais ai
idiniam a ojimui (ad usum in e num)
167Te minología | 2018 | 25
A los medicamen os ex e nos (išo ialmen e us ojamų) pe eneciini
gydomieji a sčiai y o aokia a slia a:
P asidėjus aga iam ca díacimu pacien e necesi e leguli se lo on y an es de
doc o 's llegada dė i sob e k u nej, ies si džia i i comp esai s 30 12; susi gus
aš iuoju iñón in lama ion wi h need o lie quie ; skaudėjimams numalšin i, que
se p oducen de ambos pis as s ėnų, ú il dė i sob e s ėnų de ambos pis as
ka š i komp esai s 30 13; skįs ymas, ausysna en ekdamas, sólo p oduce pulius.
es mejo así hace lo: de ez en ez, aunque dos simul á día, ausis sausa a a
desencloos i i y osu į sumi ky a a a kam o inėje ali oje zakimš i kk 72.
Ap ic a algunos de los p ocedimien os cu a i os, écnica médica (apa a os y de
o os ipos de acceso ios u ilizados con p opósi os médicos) nomb es: No s
después de la acunación pasida á cuan o mal, pe o za a la u ilidad de la
acunación es aleąs mucho más Db 79 3; Da y a a ias ope aciones 130 LA 5; i
solo man iene alí, los sicikios ligonius pasquiando, y is o de ellos sang e
mic oscopiu, sus ilis, que asai s a us es eb il yphus ecu ens (g ąs inė sil
54) A k; Labai gomos son de ai e kišenų spiau ė, así en a macias ka 7 14; s e suß i
le o e on os, comes a a és de kamea, sule, o un paque e de ba a as, su
n su, su n su 30 n su. Cu iosamen e, el é mino ais inė usado ais inėlės
(dėžu ės con eque ingiausiais ais ais) en signi icado: 4) naminė ais inė hay que
ene en casa mb 1 12.
Gydymo p iemonei (plačiąja p asme) nomb i i 1918 m. publicacionesciones
u ilizado sólo li a iškas e mis ais as A k 52, s 36 14, Db 30 3, LA 61 2, LA
71 2, skolinys lieka s a neap ik as. además, en una publicación en el
signi icado hablado aún se usa el é mino gyduolė: Gyduolių ecu sos,
acceso io, pada gų, asíip cu omųjų p iemonių, bueno e ake imo id ios y
o os ykų <...> išeis įsakymų sky ium Db 101 3, é. gyduolė
ais as LkŽe.
1.4. Nomb es de Cá icos y a adíos pe sonas. y en las an e io es
(an es de 1918) uen es como especialis a en a amien o ing esa usa
du e mininiai skolinys dak a as mb 1 12, nb 13 , kk s 10 14, s 34 4, s 21
11, s 26 s 30 11, s 7 14, Db 33 10, s 23 9, Db 17 11, 12, Db 16 11, s k 1 2, 93 LA 3,
59, 1 7 y lie u iškas gydy ojas A k F 13, 13, 13, 13, 13, 13, 13, 13, 13, 13, 13, 13,
13, 13, 13, 13, 13, 13, 13, 13, 13, 13, 13, 13, 13, 13, 13, 13, 13, 14, 13, 13, 14, 13, 13, 14, 13,
13, 14, 13, 13, 14, 13, 13, 14, 13, 13, 14, 13, 13, 14, 13, 13, 14, 13, 13, 14, 13, 14, 13, 14, 13,
14, 13, 14, 13, 14, 13, 14, 13, 14, 13, 14, 14, 13, 14, 14, 14, 13, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 13, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 13, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, ... , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,
79 3, LA 155 2, LA 42 1, LA 47 2, Db 56 4, Db 178 3, LA 103 2,

168 Palmi a Zemle ičiū ė | Medicinos e minija hace 100 años
Db 33 8, LA 120 4, LA 80 3, LA 93 3, nb 36 562, s 24 4, Db 11 3,
Db 101 3, LA 154 5, F 1 2:
„Dak a ui a ykus, eikia jam papasako i apie pas ebė us ligos apsi eiškimus i
apie spėjamą p iežas į, nieko neslepian “ s 30 11; „Žmonės nusigandę nebe-
más de lo g ieb is, de médicos ayuda ypačiai kaimas no puede ecibi , pues o
que en luga de médicos en noso os la mayo b aga Db 20 4. sin emba go la
ecuencia e a sa akilmis é mino, lo indica y un buen núme o de e minos de
especie, po ejemplo: ci ujano de dis i o Db 57 3, den is a de den is as Db 43
13, LA 103 2, médico especialis a LA 83 2, médico de hospi al LA 5, ci ujano mayo
Db 14, LA 109 3. de los é minos secunda ios con el p incipal (a c usu ino)
dėmeniu dak a as pasi a 130 dak a as, 57 dak a as LA 5, 109is dak a as 14
dak a as 13.
hemos is o e minos adjudican es skoliniai ap ieko ius Db 101 3, a maceu as
LA 98 3, Db 37 4, LA 109 2, LA 109 2, LA 61 142 3, LA 77 2, LA 71 1, hib idas ap iekininkas s 24
4 y lie u iškas ais ininkas Db 33 10, s 23 9, Db 4, 43 LA 120 4, LA 80, 3, LA 93 3, LA LA 10
4, 71 LA 2, Db 101 3, 20 3. como de g e a e Palygin i con las publicaciones
an e io es de los nomb es de las pe sonas especializadas en a amien os
minų pa eik ų bibliog a inių jų iksacijos duomenų, ėlgi aki aizdu, kad
sa akilmis e minas bu o populia esnis i dažnesnis.
ene osos, la publicación 109 109 109 3, 109 109 3, 109 109 nos encon amos más
especializaciones en LA, como po ejemplo: Db 43 14, 43 4, 43 4, 43 4, 43 4, 43 4, 43 4, 43 4, 43
4, 43 4, 43 4, 43 3, 43 3, 43 3, 43 3, 43 3, 43 3, 43 4, 43 3, 43 4, 43 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4,
4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4,
4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 5,
5, 5, 5, 5, 5, 5, 5, 5, 5, 5, 6, 6, 6, 6, 6, 6, 6, 6, 6, 6, 6, 6, 7, 7, 7, 7, 7, 7, 7, 7, 7, 8, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10,
10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10,
10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10,
10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10,
10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10,
10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10,
Te minología | 2018 | 25 us o a in e io es g andies de nomb es de pe sonas
cu an es, po ejemplo: akuše is Db 16 11 akuše ė Db 39 3, 12, 3, 12,
dezin ek o ė s 24 4, 4, 4, 4, eldše is P s 5, 4, 4, Db 30 11, Db 39 3, 12 y elče is
Db 3, 79 3, eldšė ė-akušė 83 3, 3, 9 y eldše ė-akuše ė s 24 4, 3, 4, 4, 4, 4, 4, 4,
4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4,
4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4,
4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4,
4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4,
4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4,
4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4,
4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4,
4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 3, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 3, 4, 4, 4, 4,
4, 4, 4, 4, 4, 3, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 3, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 3, 4, 4, 4, 4, 4,
4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 3, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 3, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4,
4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, Apa e se pod ía dis ingui pa ą medicina y con ella
elacionados nomb es de pe sonas en los es udios, ej.: a macijos
magis as LA 71 2, medicina dak a an Db 57 3, medicina s uden ė s 24 4,
es udien as-medikas
LA 109 3.
ci ujano médico médico médico médico médico médico ci ujano doc o
ci ujano a an ieji pe sonas dezin ek o ė eldshe is akuše ė
gales ingoji seselė Palygin i con los nomb es de las pe sonas
a an es, los nomb es de las pe sonas a aman es as a nedaug,
po ejemplo: ligonis mb 34 1 11, nb 193 13, A k 50, 69, 1, s s 14, s 36 13, s
10 14, s 4, s 13, 14 21 11, s 26 s 12, s 14, 7, 11, Db nb 46, Dbb 43 LA 14, 109
3, LA 67 2, LA 46 P s 9, 18, Dk 1, 1, 1, 44 LA 1, 1, Db 3, 98 3, 42 47 2, 79
170 Palmi a Zemle ičiū ė | Medicinos e minija hace 100 años
Db 56 4, Db 178 3, Db 23 3, Db 11 3, Db 96 3, LA 83 2, LA 130 5, LA 154 5, F 1 2 (hospi alísimo ambula o io LA 130
5), djio ininkas s 7 14, LA 155 2, nebylys nb 24 367, pamišělis nb 24 367. 1.5. Nomb es de ins i uciones y locales de
a amien o. en i uidos ex os de 1918 se u iliza el nomb e p incipal de la ins i ución de a amien o hospi al:
Db 43 13, s 109 9, LA 3, Db 57 3, Db 27 3, s k 1 1, Db 98 3, Db 33 8, s 24 4, Db 11 96 3, LA 3, 2, 83 s 28 2, 130 LA 5, Db
101 3, Db 101 3, e mbu is ap in o solo Db 11 3. many que odo el é mino hospi al de bu as (D augijos
poliklinika i nemocnica a ida y os desde oc ub e 15 d Ligoninska bu as, ilniaus g N 28, equipis is s abou 30 pokoi,
Db 43 14) ambién puede se sinónimo de hospi al. see bu as 2. cualquie edi icio LkŽe. Apun ada ambién de
o osokios nomb es de ins i uciones de a amien o de p opósi o especial, po ejemplo: asilouda Db 79 3,
Db 101 3, paleis u ių gydykla Db 79 3, pamišėlių namas Db 23 3, bep očių apa as Db 79 3. Palygin o con los
menos an iguos nomb es de luga es de a amien o del pe íodo an e io , en los ex os de 1918 hay nomb es de
ipos de hospi ales y ais ines, ej.: apsk ičių ligoninė Db 57 3, ausų ligų ligoninė Db 43 14, LA 109 3, psichia inė
ligominė Db 33 8, pulkų ligoninės A k audonojo k yžiaus ligoninė Db 14, LA 43 3, 109; apsk ičių ligoninė ausų ligų
ligoninė pulk[o] 109 5, 109 Db 103, 101 Db 103, 101 Db 103. 21 Naminėms ais inėms ais ų cedió esiden es o os casa,
alna en onces, si ame sodžiuje no hay plnos ais inės, o sky iaus, o sodžiaus ais inės. No malmen e las
a macias domicilia ias pueden a eba a se solo a médicos o hospi ales, asilos y o as ins i uciones simila es
Db 101 3. 22 Quien quie a zaque man ene plena apice ia, debe ene a es imien o pa a lle a al apice ia y
ca a de pe miso de la supe io au o idad Db 101 3 ( e minas e in as o iginale). 23 sodžių ais inėms (ii
ųšies ais inėms), a a incando s o iu po usų aldija, se pe mi en o a más, si sus e a ado puede
p i oda que él ha sos enido el pėjėjo examenó y al menos es años ha es ado sido ais inės padėjėju Db
101 3 ( e minas e in as o iginale).
Te minología | 2018 | 25 Vais in de la aldea ais in en la ciudad ais in sodži[aus]
ais in[ė] ais inė namų naminė ais inė pilna ais inė adosi y en ex os
médicos del pe iodo an e io no ixiados e minos ope acinė Db 43 14 y
ope aciones salė LA 130 5.24 abou publicaciones se a ie a, se e igiamas
nue os hospi ales con sus secciones, cabine e ais y e c., aigi su ge y nue os
e minos oms pa a nomb a , 171 :
Ligoninė, desde el pun o de is a de medicina, bas an e ich ingly equipada.
Au o izada a ealiza a ios depa amen os, gabine es: ope aciones,
pe ecues o, ginecología y ci ugía, oídos, nasies, den os, ga galla y
a amien os de í e es, niños, piel y ené eas LA 130 5; Gimdoma en es e
depa amen o se ía ambién du an e la gue a la escla i a p ibu ėja Db 11
3, da plg.domáis del hospi al Db 11 3; Muchísimos pacien es necesi an
p incipalmen e a a se en el depa amen o de ci ugía Db 96 3; P ie hospi al
27 son a mais ías, química, adiamigene , apilancin, anscancias y gabine es
de labo a o io, donde los médicos del hospi al Db 14; Neil se puede in e umpi
en el iaje a los depa amen os de medicina, kemología, ke onología, eología,
eología o eología; Db 27
Db 27 3.
depa amen ous bac e iologíachi u gía
isiología-química se ología depa amen ous
depa amen ous depa amen ous obs domasis
depa amen ous p o ege depa amen ous
con a pasiu imo
24 bū a y de o as ins i uciones, como esc ibe en una publicación del pe iódico Daba ies, ski iamųjų asun os
de salud, po ejemplo, el luga de es udios de asun os de salud Db 27 3.
25 e in a del a ículo o iginal.
178 Palmi a Zemle ičiū ė | Medicinos e minija an es de 100 años au o es se
es en a án usa ales é minos, que ue an en endidos po los lec o es no
c imin os de las ciencias médicas. ca ac e ís ica 1918 m. de é minos
médicos su imagina i idad, que ambién noabejo inai elaciona con i o
lengua in luenciau. La mayo pa e pasó encon ada imágenes de ana omía y
clínica (ligų, liguis ų būsenų y e c.) e minos, ej.: sang e caminščiojimo,
k ū inės kama ai ė, niežų k ūmas, p akai o skylu ė, sausų gyslų yšelis.
i uos ex os en aún ganė amen e noikslių medicina e minos, po los cuales 1918 m. pe iodizada
į a dijamos daugiausia ūšinės są okos y a nepakankamai aiškios, p z.:
ausų užkai imas, plė ės užkai imas, šonkaulių užkai imas, idu ių sluoga,
idu ių sugedimas, k ėpa imo akų slogas, skil io sugedimas.
imp udoje Li uanas esc ibióé au o es no es olę desde su lengua, p incipalmen e a ojo
lie u iškus, ne e ai de i a lengua paim us, medicina e minus, algunas palab as, que y
mencionadoji plaišena, ž yna33, e minologizuo i, bū a y naujada ų, po ejemplo, menė asis
skiepalas. aigi se puede deci , que esas años publicaciones médicas sen icia se i a espí i u del
palab a lie u iško. aquello que dicho, quisie a paan ina d . kazio G iniaus 1918 a ículo au a y
habla palab as: kiekieno miemb o de la nación noig iebia ex animas lenguas, donde necesi a y
donde no necesi a, pe o isu y isume cuidaci usa y consume su p opia, noid o ándose a odos
ella y con ello cla amen e signi icando su iden idad. sel p a ęs miemb o de la nación, e dade o
nacion ie is, <...> en odas pa es y siemp e se es o za á habla su lengua. <...>. es o es cada
nusemanancia y su p opio alo que sien iendo ciudadano del país (G inius 1918: 1). 2.2. S e imakilmiai
é minos médicos. m. 1918 las publicaciones médicas u ilizan e minos de medicina de o igen
ex anje a34, o skolinių (17 % de odos los é minos). algunos de ellos ija ya X iX ii a. an iguosos
esc i os, po ejemplo, ap ieka, ap ieko ius, ymai, y X iiiXiX a. medio esc i os, po ejemplo,
elče is, dak a as. Nemažai di e sos concep os médicos į a dijančių skolinių ue on u ilizados XiX
a. pab.XX a. p . médicos Li uanos esc i os en lib os de medicina y a ículos. aigi puede deci se que
algunos 1918 m. publicaciones skoliniai no son nue os, y ya consumi de esas publicaciones au o es
de pi m akų. En su mayo ía se in e conec an palab as, 33 Vé . ilius acinio sakinį (P s 10 12)
sección 1.1. pa es del cue po y nomb es de o ganos. 34 é minos médicos de lengua de o igen
de e minados basado ALeW, Alm, čep, D LkŽ, LeW, LkPŽ, LLkŽ, P W i, ska , ŽŽ, ЭСРЯ i, ii (ž . Lis a de
uen es auxilia es).

179Te minologija | 2018 | 25 los cuales sob e i ie on has a nues os días y
p igio en la ac ual e minología de la medicina Li uania. Liudas Gi a 1918 m.
Tė ynės sa go a ículo kalbos g yni au a nė nemano susiieško i susųjų
nimas“ apie okius žodžius ašė: „ okie žodžiai <...> y a šiandien lygiai
isų apš ies ųjų au ų kalbų nuosa ybė. [...] daugumai ų žodžių jokia
lygapasmių palab as y ellos nė cuán ne zina au iečių klausos nė ne e šia
kalbos. <...>. Desde ellos a nep i alome shalina se nė noso os, li u os (Gi a
1918: 2). La mayo ía de los p és amos médicos de o igen de lenguas son
clasikines g iegos y la ynos de idiomas. Los é minos de o igen g iego suelen
denomina se en e medades y los mic oo ganismos que las causan, po
ejemplo: bac e ia s 10 14, s 4 14, s k 1 2, s 34 4, nb 13 193, b onqui is A k 52,
s 36 14, i as LA 33 3. Se ha no ado que con a iamen e que an es (an es de
1918-ųjų) publicados en esc i os de médicos sob e cues iones de medicina y
salud, publicaciones de 1918 m. g e a p és amos e minos a a ez se
p esen an sus equi alen es la iniški35. sólo en un con ínes inio A. ileišio
a ículo Apie ka o ligas al co espondimien o p i aši ado: e anas (la ín.
e amu) s 1 14. en e la yniškos kilmės skolinių y auja nomb es de
mé odos de a amien o, ej.: cen u ijos mb 1 12, kampa as A k komp esai
mb 1 12, 52, kk 72.
menciona algunas é minos más in e esan es de:
La Jun a de la Unión Fa maceu as de Li uania no ēdama es a a ēju ayudē i a
d augams k eipiasi į isas jau esamas lie . a m. o ganizacijas, sąjungos na ius
i į uos, ku ie da nespējo p iside i, p ašydama nea idēliojan a saky i šiais
odas las cues iones: <...>, 4) ais inēj‘ pildomas especialidad (<...>, ecep a as36
F 1 4;
be o, medicina y sani a ēs37 ayuda glíksniu, Lie u os sodžiai ue on
a e sk iname padējime: médicojs ole, p isi oca se su o alcanza lo
en e miui pe daug di ícil, pa icula men e susi gus aš ia liga o nek ies ai
iešniai epidēmijai zaējus F 1 3.
a iasolika skolinių son nomb es de o igen esla iškos. algunos de ellos los ellos eldiniai, e.g.: muilas nb 13 193,
kk 74, s 21 11. pe o esama 35 En gene al y g e a de o os o ígenes é minos médicos la yniški
co espondimenys a a ez se p esen an, excep o unos pocos casos, e.g.: a kė (la . aca us scabici el
sa cop es hominis) s 14 13, šil inės, ka š inės yphus mb 1 11, in es ina os bac e ias (bac e ium coli comune)
A k 50. Pasó y al caso, cuando en la ase se u iliza é mino la ino, y su equi alen e Li u išk se p esen a g e a
skliaus uose: yphus ecu ens (g įž . šil inė) A k 54. Jun o al nomb e de una cu aomisión, además la iniško,
ambién p esc ibió y mc equi alen e: p o ansiška aly a (oleum p o inciale, okiškai P o ence-oel) kk 72. 36
empleado a maciína que acep a pedidos de medicamen os según ece as de médicos LkŽe. 37 Es e é mino se
u iliza en el signi icado sani a ía (p ak icas higieneos).
180 Palmi a Zemle ičiū ė | Medicinos e minija hace 100 años y ales sla isms,
que, pe azando mencionado L. Gi os a ículo palab as, que y sulie u in i,
es una e dade a bjau ybė, kiekiekieno de esos no pasikusių ceimųjų
palab as.: enemos eemplaza nues os p opios he mosos he miausių
palab as <...>, nues os idiomas pu os de palab as plenas bas a <...> odos
los simples asun os de la ida co idiana exp esa (Gusasi a 1918: 2), džuma s
5 15 ma as, le a i a s 30 12 70, uks kk ac as, opkalna 193 13 k. Según L. Gi os,
kiek ieno susiun a usio li ú io de debe es zai e i a en habla y esc i os de
esos noikusių s e imųjų palab as ba ba izmų, pe o es o za se habla
g yna38 lie u ių kalba (Gi a 1918: 2). en las publicaciones in es igadas
pasapi ió po a ios (a) p ancūziškos, (b) okiškos, (c) i ališkos o igen
skolinių, ej.: (a) kokliušas Db 16 11, s 5 15, s 7 14, akuše ė Db 16 11; (b) kalkiai kk
74, eldče is Db 30 1112; (c) in luenca s 7 14, s 34 4, s 36 14, ska la ina Db 98
3, kk 71. A los nomb es de desconocido o igen se asigna el é mino ša bukas
s 4 15. de modo que, como ya se ha mencionado, la mayo pa e m.
publicaciones médicas au o es de a o ų skolinių es án ijados y
anks esneis años publicados en esa emá ica publicaciones; algunos
é minos de o igen esla iškos, po ejemplo, lieko ius, lieka s a, ona,
quienes an e io men e usa p amaišiui con Li u iškais sus
co espondien esimas, išs ūmė la e ieji; al menos cuán p asiplė é sólo
g upos de nomb es de pe sonas y ins i uciones de a amien o adosi
nue os nomb es, ej.: p o izo ius, ecep a as, policlinica.
2.3. Miš iakilmiai é minos médicos. m. 1918 se encon a on en publicaciones
médicas dos especies de ales é minos ien isinas híb idas y compues os
é minos con di e en es o ígenes dėmenimis (17 % de odos los é minos).
uni isinías híb idas no budingi de ellas as a sólo pocas. es o p iesagų -ėlė,
-inė, -ininkas, - ojas ediniai, cuyas palab as undamen ales son skoliniai
ap ieka i ėdy i y uno la ininiskich kilmės skolinys ope acija: ap iekėlė LA
7139 2, ope acinė Db 43 14, ap iekininkas s 24 4, ēdy ojas FR 40 1 4, y dū iniai,
sandaisiais pi mais a skoliniai i kalkžiusiai, a k us aisiais li iškos kilmės
daik a a džiai kaulas i pienas: A žuliska, 53, kalkia, Db 98 3 kalkiopienis
Db 98 3.
38 cu si in a del a ículo o iginal.
39 Po es a gue a a muchos e dade ais e os ugug, Li uania no eko dag ap iekų. Jü luga on su gido aún
más ap iekų k au u ėlių, como la gen e llama ap iekėlių. Ap iekėlių p opie a ios casi odos no ienen ninguna
educación especializada LA 71 2.
40 4) ais inēj‘ pildomas especialumas ( ēdy ojas, <...> y . .) F 1 4, ž . LkŽe x ėdy ojas 4. que gobie na,
o dena.
Te minología | 2018 | 25 cuan o más é minos compues os con di e en es
o ígenes p incipales o secunda ios, po ejemplo.: an isep icio muilas Db
17 3, a macias k au u ėlė LA 71 2, cen alis almacén de medicamen os LA 71
2, c oniškos ligos A k 51, cuk inė liga s 15, 4 dėmė ieji ymai 130 71,
di isiones hospi ala ias a k 4, 54, 14 ožė, gomeopa inė ais inė LA 103 2,
kaklo g učolai 109 41, 56 kk kam o iniai k uimai kk 71, 71, 71 11, kama ai ė P s
7 13, 13 k ląmai ( ho ax) , bac e iodegene a i e 3, 3, 4, 4, 5, salėb ėjėjėjė,
Db ėjėjė, Dbėjė, Dbėjė, Dėjėbė, Dėbėbė, Dėbėbė, Dėbėbė, Dėbėbė, Dėbėbė,
Dėbėbė, Dėbėbė, Dėbėbė, Dėbėbė, Dėbėbė, Dėbėbė, Dėbėbėbė, Dėbėbėbė,
Dėbėbė, Dėbėbėbė, Dėbėbėbė, Dėbėbėbė, Dėbėbėbė, Dėbėbėbė, Dėbėbėbė,
Dėbėbėbė, Dėbėbėbė, Dėbėbėbė, Dėbėbėbė, Dėbėbėbė, Dėbėbėbė, Dėbėbėbė,
Dėbėbėbė, Dėbėbėbėbė, Dėbėbė, Dėbėbė. la misma endencia de los é minos
de miš iakilmių apa amien o según sus especieis ca ac e ís ica y
emp ane os ex os de medicina. medicina compues os e minos
pasi ismo c . 13 pa . 13 pa . 1918 m. a o ų compues os e minos medicina
pasi ismo 3. Sinoniminas elaciones unen dos o más la misma noción á
į a dijančių e minų, los cuales pueden uno o o eemplaza y e isca
(Danilenkko 1977: 73, 7879, ambién plg. Ta a ino 2006: 172; mi ke ičienė 2015:
4247). 3.1. Té minos de medicina sinónimos y su ex ual p esen ación.
1918 m. publicaciones médicas de mayo olumen no a as eces es o misma
concep os ing esa se u iliza unos cuan os e minos. sinónimos exima no
solo en m mismo ex o (čia ellos suelen p esen ados ó g e a uno o o, ó 41
xG učolas (l. g uczoł) gumbas, guzas LkŽe.
2 %
18 %
80 %
182 Palmi a Zemle ičiū ė | Medicinos e minija an es de 100 años
u ilizados p amaišiui), sinoniminiu yšiu elacionados e minos ap incama
y en dis in os ex os.
G e u inių (g e iminių) sinoniminių e minų, i. i. como ellos se p esen an ex o,
se puede dis ingui ke u is ipos de pa eikimo ex o. Ellos se ag upan po lo
que en qué mane a dichos de los sinónimos de ec ada p incipalmen e, de ahí
o den diminuyen e:
3.1.1. Los sinónimos se p esen an en sliaco es42. es e es el más ecuen e
ipo de sinónimos ag adecimien o en ex o. se asignan cua o po ipoi de
es e ipo: 3.1.1.1. Lie u iškas (skolinys). No ado que más a menudo se da
p e e encia a Li u iškam é mino, y su p es in inis sinónimo se esc ibe
g e a skliaus os:
k u inoji (desin e ija) es limpama liga mb 1 11; okie ijoje ais ininkai ( a maceu ai)
la guí ya es á o mada am- ik ą su luomo o ganización con amplios de echos y ley
delega a Db 101 3. 3.1.1.2. Lie u iškas (lie u iškas). El segundo po ipio sinónimos po ų
ambién ne a e a p immenía se p opo ciona al é mino Li u iškam, y g e a
skliaus uos aún se p esen a o o sa akilmis é mino: Š a umas, soles š iesa y y as
o as s e kiausieji gam os p iešininkai į ai iem an k i (ligų diegams) s 4 14; Jau
kelin a ligaė bi žuose i ich apilinkos siau naujoji. Comienza po el cap copamien o,
slunk i43 (slogo) y gene al de odo el cue po des allecimien o Db 44 15. 3.1.1.3. Skolinys
(lie u iškas). El debe año adyacen e slious as se p esen a su equi alen e li a iško:
mano opinión, en el u u o su i ica a ais inėms Li uania, como equie en
nues a ciencia y écnica, an e odo eque ida, que: <...> 3) odas las a macias
( ais inės) ue an es a ales (a ei yje) LA 71 2; aupio municipieleo de udens
empeza on gen e si g i i u (šil inėmis) LA 33 3. 3.1.1.4. Skolinys (skolinys). Hubo
casos, cuando g e a del p es inio slliaus es se p esen a ambién p es ado
é mino, ales casos, ape , adosi debido a lo que los au o es de los a ículos no
conocían lie u iškų į a dijamųjų dalykų pa adinimų: laiky i p ie ligonio una cie a
indą isma om y las escenesen noe i a ninguna pa e, pe o uojaus supil i en una
cie a pogilę duobę, apibe i kalkiais ( opna) ó aunque apmes i zemėmis nb 13 193.
42 Sepa adamen e debe ían menciona se ales casos en los que la mane a hablada (g e a skliaus uose) de p esen a é minos sino-
niminiu yšiu nesusiję, p z.: „s eika os (higienos) mokslo ikslas – kad žmogus kuos eikiausias, iš-
gy en ų kuoilgiausią amžių“ Db 30 3.
43 Neįskai oma žodžio galūnė.
183Te minología | 2018 | 25
3.1.2. Sinonimai siejami conjun uku o. es e segundo po abundanza de
é minos sinonimís icos p esen ación en ex o ipo. De es e ipo se
pueden dis ingui seis po ipius.
3.1.2.1. Lie u iškas o lie u iškas. En es e caso suelen concu i dos
au o illamos é minos:
Pe miemb os huesos son unidos uno con o o sosos gyslos yšeliais o
sausgyslėmis P s 7 13; Pa ekusios en gli ina ías de espi ación plė ę,
in luencos bacilos anda aquí un suelo adecuado pa a i i . Su acción pasécomé
apa ece in lamación de gli inas o slogas, es deci p ime o a la gli ina memb ana
apla a más sang e, y despues ella comienza a ex i pa de sí más mue es, que
en los sucesos más g a es se ans o man en pul s 34 5. 3.1.2.2. Lie u iškas o
skolinys. P incipal Li u iško y p es in o sinónimos eilu és miemb o es
sa akilmis e mos: Jau de la an igüedad se sabe, que despues cada wa ą o él
siauchian , seka y las llamadas en e medades de gue a, las cuales an icuaba
ex e minado mucho más pe sonas, que el mismo wa as. A ales en e medades
suelen pe enecen: <...>, 5) plas o džuma y 6) pas y imo liga o e anas (la ín.
e amu) s 1 14. 3.1.2.3. Skolinys o lie u iškas. P i ilegía se o o ga al é mino
p es ado, pe o g e a se p esen a y el equi alen e li e iško: sykiu con soles
g ąža įžo a nues o apellinkę, aunque y no espe ada, pe o ya bien nos
amilia iza pubnia dezin e ija, o k u inoji Db 33 10. 3.1.2.4. Skolinys o skolinys. Se
dan casos en que ambos sinónimos elacionados de mane a hablada son skoliniai:
Apsic ociamuya en e medad homb e suscie a del o, que su cue ponan en an
especiales, muy pequeños animaleseles, llamados los mic obios o bac e ias s k 1
2. 3.1.2.5. Miš iakilmis o skolinys. El p incipal miemb o de la línea de sinónimos es
un é mino de o igen mix a, y su sinónimo skolinys: Įsižiū ėjus a la en e medad
es a apa iciones, ob enemos imp esiones de que ella nada es nue a: se a a de
in luenza o dina ia o g ipe s 36 13. 3.1.2.6. Skolinys o mix iakilmis. Seš ajam
po ipiu se a ibuye sinónimos eilu é, cuya dominan é es skolinys, y sinónimo
miš iakilmis e mos:
g ipė o izpaniškoji liga44 Db 178 3. 44 al í ulo de publicación, en el mismo ex o pa ieni se usan es os
é minos: išpaniškoji liga, g ipė, in luenca, g ipės liga.

184 Palmi a Zemle ičiū ė | Medicinos e minija hace 100 años
3.1.3. Sinonimai a amos cableliu. es e es un único caso de
p esen ación de sinónimos se da p io idad a suakilmiam é mino:
„k u inosios gy iai45, bak e ijos y a eikliausios pe ka ščius“ mb 1 11.
3.2. Tų pačių i ski ingų eks ų medicinos e minų sinoniminiai
elaciones. 1918 m. publicaciones médicas de mayo olumen no a as eces
es o misma concep os ing esa se u iliza unos cuan os e minos. Pasó a se
que en ame mismo ex o sinónimos usados a p amaiši. ales sinónimos
é minos no es di ícil de iden i ica den o del mismo ex o. Po lo an o en
los siguien es sen imien os la misma en e medad en el mismo ex o se llama
po a ios é minos di e en es, cuya sinónimiškidad no plan ea dudas: (1)
bes ingdama ais inės. es o se anuncia Li uanians apos nicos. skapiškyje no
peo luga ap iekai LA 93(141) 3; (2) uo- a pu eį aisė aún šiuodu sep iu: <...> y
sky ių p o ege del pasiu imo. <...>. capí ulo, que labo aza con la p o ección
con a siu ligés, acuna á ales pe sonas a las cuales había mo didés o al
menos cuan o áb ėžés pasiu és pe o, si de o o modo pasiu imo
en e medad no pudie an e i a Db 27 3. Sin emba go, como mencionada,
sinoniminiu yšiu elacionados de é minos de ec an y en di e en es ex os.
Las iden i ica las quizá un poco más di ícil, pe o posible. En es e caso esa
conexión en e di e en es ex os la misma noción á in ádijancios é minos
médicos puede en a se es ablece basado ex os emá ica, e papildomą
minų a ojimo kon eks u, ame pačiame eks e g e a pa eik ais sinonimais,
į a dijamosios są okos požymiais (jei okie nu odomi eks e) i pasi elkian
uen e, po ejemplo, LkŽe o dalykinę li e a u a. En p ime luga compa emos
conc e os de a ios sinónimos de ana omía é minos ejemplos de
di e en es publicaciones de publicaciones.
in es ina g obas (lo . in es inum); skil is ėda ėlis (la . en iculus).
Ac ualmen e, publicaciones del Calenda io del Ga go y Auš os Va os de la
Tė ynė, los é minos ana ómicos g obai y in es inos pa a o i el mismo
amzdelio pai a la pa e del ac o gas oin es inal, que comienza desde el
es ómago signi icado, y espl ys y ėda ėlis sk andžio signi icado: (1)
a si anda ga klėje slogos, aipojau como y espl yje bei g obuose Db
178 3;
(2) Liga a ía mucho: un pacien e iene más pulmones, ga klę y nasį apninka,
o o ída ėlį y in es ino s 36 14; (3) Chiandia es á demos ada que las
calil ines bacias en an en el cue po po ída ėlį y in es ino, en especial
consumiendo conce ės ą mic obiabais andenį A k 51.
45 LkŽe 1 gy is 4. pa asi as.
185Te minología | 2018 | 25 qué sí pe mi e los é minos in es ina y g obas y
skil is y en ada ėlis conside a se sinónimos? P ime o, en es ex os se
esc ibe sob e las mismas en e medades con agiado as in luenza y
disen e ía y de esos mismos o ganos, que son a ec ados de esas
en e medades, nomb imías p esen adas g e a (1) esqu ys y g obai, (2)
en da élis y in es inos, (3) en da élis y in es inos. Segundo, LkŽe g bas 3.
ža na, 1 en ada ėlis é. en ada as 4. sk andis, skil is 3. sk andis.
a icna ys miemb o (lo . a icula io). Publicaciones de P imasa io Homb e
huulai y oda sinónimicamen e u ilizados g iaučių sis ema ó gano huulų
sunė imo jung ies nomb es: (1) os luga es, donde huulai liuosai jun ajan
en e sí se llaman miemb os
C s 7 13;
(2) oda amp i. Ella emplase cuando noso os doblamos los a iculados y
se con ae cuando los a eniemos P s 10 12.
de qué se puede in e i que los é minos miemb o y a icula son sinónimos? La
más sencilla mane a de comp oba , si es os é minos son sinónimos,
simplemen e a a iesa LkŽe, donde el p ime miemb o de la palab a signi icado
es sąna ys. o o modo es ex os, en los que se usan mencionados é minos,
emá ica (en es e caso ambas sen iniai omados de a ículos de del á ea de
ana omía humana). aquí ambién salbs i con ex o de consumo de é minos. En
la p ime a ase se esc ibe sob e luga es en los que jun aji osulai46,
compá quemos Žmogaus ana omijos ado ėlio sen inį: odas osulų jung ys
disi s omas en í igines y sąna ius. <...>. los a iculados ca ac e ís icos
cuojas plisisys en e conec an es huulos (s opus, amašauskas, Paužienė
2005: 98). En la segunda ase se menciona una de los sąna ios asgos de
mo imien o, . y. lenkimas, a a iesimas. Compa emos o a mencionado guíalio
sen encia: eikšmingiausia kaulų jungčių sa ybė y a judėjimas (s opus,
amašauskas, Paužienė 2005: 98). aigi de lo que dicho ha sido, puede a i ma se
que en di e en es ex os los e minini miemb os y a icula ia į a dia la misma
ana omía concep okaulų jung į. Ge klė kose ė (la . pha ynx, la ynx). En los
a ículos publicados po los médicos e. D augelio y A. ileišio Tė ynės sa ge, se
u ilizan sinónimamen e é minos que in odujían el o ganó del sis ema de
ó ganos espi a o ios ga klas : (1) Ge klė upu į pa audo, yjan , o kosin
jau ė skausmus; kose ė pa aus a i osu į pa ins a s 36 14; (2) bu na djius a
e la klę doluda yjan s 34 6.
los é minos ge klė y kose ė dados de dos di e en es ex os, en los que
se esc ibe sob e la misma in luencos en e medad, cuya uno de signos
ge klės 46 aquí y ilius aciniuose sakiniuose pab auk a mano P. Z.
186 Palmi a Zemle ičiū ė | Medicinos e minija an es 100 años dolo mas
mención en ambos ex os de sakiniuose. además, los signi icados de es os
é minos aún se comp oba on LkŽe: ge klė 1. p ie na pa e del cuello (pha ynx,
la ynx) e kose ė 1. ge klė. Ši ai pe mi e alega que menė i e mininai son
sinónimas. 1918 m. la p incipal publicación médica ema e a en e medades
in ecciosas, sob e ellas p incipalmen e esc i a, aigi y us o a nemažai
e minos joms in oca . hay que deci que no solo en di e en es publicaciones
la en e medad in ecciña se llama desiguodai, sino ambién en el mismo ex o no
se usa un mismo é mino a ía la especie de aquel en e mo limpan i limpancim
limpamioji in ec aba po (si)k eciamos una en e medad in ecciamoji: ka as
desde apsipación nos ienen las en e medades limpancias, con las cuales
con aeían no solo las amilias, sino ambién es i izios po 69; Apsisa pa a el
mal de limpancias no es muy enka de buenos deseos
mmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmm-
mmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmm-
mmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmm-
mmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmm-
mmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmm-
mmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmm-
mmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmm-
mmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmm po lo aho a es posible y es oo budu des ui las en e medades con agiosas Db 11 3; užk ečiamimi cho obami pacigenčių Db 96 3; ožė es es o la en e medad con agiėjmi s 10 14; s enki ės a ski i pacigenčius con las en e medades con agiějmi s 5 15; be iamoji šil inė pelig osa in ecciamoji liga s 1 14; aquí- e pa pa uli y acunación con a las en e medades con agiějmi s Db 27 3.
sang inoji sang inoji en e medad k auligė audonoji (lo . dysen e ia).
F eca o me o in eccinė liga aho a se llama g aikizmu disen e ía ambién
enía a ios nomb amien os. adelan e dados en cinco di e en es ex os de
sakiniuose mencionados e mininai į a dia la misma ligą, plg.: (1) k u inoji
(desin e ija) es limpama liga. P asideda ella idu ios: ishka o a as,
despues muy y densamen e paliuosuoja idu ius mb 1 11, (2) Shio mes 18 d.
posėdžių salėje, mili a ines au o idades name ilniuje ue posėdis, kame
habló sob e medios g um i c u inaja en e medad. <...>. musés sang inosa
expaldina Db 79 3; (3) P aėjusios años muy había expandida sang inoji,
ypačiai conocida o ui sušilus, du an e el e ano Db 20 4; (4) Dizen e ía o
sang inoji. <...>. Apa ece en que el homb e oma con la sang e diu io a s 2
16;
(5) y a susek a, que k auligė apa ece medu asa yje y p im uoju au ens iempo:
Liepos, ugpiučio y sep iemb e meses. <...>. esa en e medad no es di ícil de
conoce . Ji empieza secundu, ėmimu y idu ia imu. izp adžios isma os iz odo,
como simple de idu iación. pe o eikías ežeia doludamien o del ien e y as
isque as salen cuán glei ių con sang e. una de los más impo an es medios pa a
comba i con sangu inąja, es buen disposi i o del luga saliinal47 Db 98 3;
47 e in a o iginale.
187Te minología | 2018 | 25
(6) Pe ei ais años es a época, en nues a coma ca había muy adqui ida
ojonoji y aho cadas has a unas decenas de pe sonas Db 44 14. P ime mo,
segundo, cuá o y quin o ex os de sakiniuose e minos c u inoji y
desin e ija, c u inoji liga y c u inoji, disen e ía y c u inoji así k auligė y
c u inoji sinonimiškumas no plan ea dudas ellos ex o consumami o g e a, o
p amaišiui.
keblesnis apa ece seises o ex o é mino edonoji, po que es un uni a io caso de
es e é mino pa a ojimo. así que ¿ udonoji ambién signi ica dizen e ía? 1918-
los a ículos, en los que se esc ibe sob e en e medades, suelen indica se sus
ca ac e ís icos signos, las llamadas en e medades apa i eiškimas. po lo an o
en la p ime a ase del ex o esc ibe que susi gus sang inąja labai y densamen e
paliuosuoja ien eus; el segundo ex o en la segunda ase se indica que la
en e medad pla ina musės; el cua o ex o en la ase indica que el en e mo
empieza a hemo hagia dia ia; ex o penk o sen amien os esc ibe, que el
en e mos comienza idu ia se, le auda el abdomen, isque as apa ece de bloujingos
gle ios. aigiõs, desc i as en los mencionados ex os, signos los mismos.
Según la enciclopedia de medicina, desin e ija dažniau se gama e ano y
o oño; en onces disen e ía aún pla ina musés, al en e mo allajo abdomen,
empieza la dia ea, en iscas apa ece gle ios, a eces sang e me i 201. que
ligą pla ina musés, señalima segundo ex o sen encia musés c u inąją
expala ina, y que es a liga ecuen osa empo ada e cio ex o sen encia
zinoma o ui sušilus, du an e el e ano. debe, 2. liga de sang e48, 3. k u inoji
LkŽe žodis k u inoji iksuo as kaip medicinos e minas su pažyma med.,
ku io pi moji eikšmė y a „dezin e ija“. iš ijų ame žodyne pa eik ų
žodžio k auligė eikšmių (1. „gal ijų liga, pasi eiškian i k aujuo u šlapini-
(?)) y de dos palab a edonoji signi icamien os ( audonoji 1. dizen e ía,
sang inoji, 2. é. audonligė 1. okia po cios conk eciama liga (e ysipelas
suis)) en es e caso nos p eocupa solo el signi icado de es as palab as
k u inosios.
pues puede a i ma se que en seis di e en es ex os se usan los é minos
sang inoji, sang inoji liga, k auligė y ojonoji nomb an la misma en e medad
disen e iją aigi son sinónimos.
hamb be iamoji dėmė a dėmė oji šil inė (la . yphus exan hema icus). /
/ La más ecuen e du an e la gue a siu usi liga ue dėmė oji šil inė.
1918 de los a ículos médicos au o es la llama on a ios é minos: 48
sang e de p oducción o ganos liga.
Palmi a Zemle ičiū ė 194 | Medicinos e minija hace 100 años
7. 1918 m. En ex os médicos sinonimía es ecuen e ipos de elaciones
mu uas seman íneas de é minos. sinoniminiu yšiu elacionados de
é minos no a e a en ame mismo ex o. Jieami g e a o p amaiši
consumoui. G e u inas sinónimas se p esen an de dos mane as p incipales:
skliaus uas o siejami un con uku o.
8. sinónimos é minos iden i ica den o de ese mismo ex o no di icul a aquí
gelbs i mencionadosis g e u inis o Mix usis su uso. mien aspuido sinóniminío
ínculo en e di e en es ex os e minos apciuop i kebliau. esa elación
puede es ablece se basada en la emá ica de ex os, con ex o de consumo de
é minos, en el mismo ex o u ilizados sinónimos, a ibuciones del concep o
empleijamosios y uen es complemen a ias (p.ej., LkŽe, manuales). 9. e minos
sinonimía y a ian iškumas es i ican sob e los años de medicina
e minología nepas o umu, da , manding, y lo que que el obje i o p incipal de
ašančiųjų e a popula men e y al lec o común comp ensible ansmi i
in o mación sob e en e medades, sus signos y a amien o, y a aiška
a ención se k eip a menos, además, la pa e de a ian es puede se de
e o es edi o iales y publici a ias. cada au o au o a uno u o o concep o o
llama a us ojo él conocinomus e minus, es o ambién u o in luencia
sinónimos apa ición. 10. la e minología de in es igación noabejo inai eiké
i oi habla 1918 m. ex os en no pocas e minos, omados de i ía a osena,
ej.: sang inoji, ojonoji, k auligė, slanks as, slogas, gyduolė, p ibu ėja,
g obas, k imslys, kose ė, lėlelė kujues yzdys (pupilla), yšelis, skil is, ž yna,
a ma ai, supu imas s slau inimas, sub inkimas, laužimas glimas, skaudė, blood
ci cula ion, walkijimas kja ija ci kuliacija, diegas uomazga, e min (ligas) ,
p izuizuas, egena (logodis), zauas, laužimas sin eso, exis e una imagen de
é minos, po ejemplo: sang e caminchando, k ū inės kama ai ė, niežų
k ūmas, p akai o skylu ė, sausų gyslų yšelis. 11. en los ex os in es igados
aún ganábase no exac os é minos médicos, po los cuales 12. ya y hace 100
į a dijamos daugiausia ūšinės są okos y a nepakankamai aiškios, p z.:
ausų užkai imas, plė ės užkai imas, šonkaulių užkai imas, idu ių sluoga,
idu ių sugedimas, k ėpa imo akų slogas, skil io sugedimas.
años cues iones de medicina, salud y a amien o esc ibía au o es usaba
nemažai é minos, que noaki é en a on en la ac ual lengua de ciencia médica y
e minía, sin emba go su lie u iškumu, imagendum, signi icmių y aiškos
a ii umu esa e minija di e ía de la ac ual e minía de medicina Li u ias.

195Te minología | 2018 | 25
BASICIAN COLTINAS ABRUNDIMINADAS
A k Auš os Va ų
Db – Daba is
Db – Da bo balsas
F Fa maceu ų
calenda io kk Kauno
LA – Lie u os aidas
mb – Mo e ų balsas
eikalai P s Pa asa is
PAGINDINIAI CHALTINIAI La Comisión es á a la espe a de las espues as de los Es ados miemb os a las p egun as p esen adas po los in e esados.
Ankie os necesalu. consejo Fa maceu ų eikalai, 1918, sausis (N . 1), 34. Ap uego de la sangu inosa y su
a amien o y . y ų ado en el campo. (desde Li uania k ais ). Daba is, junio 13, 1918 (N . 71), 3.
Ap o ijamien o con a limpamos en e medades, ypačiai de k auligės. esc ibió d . minke ičia, gyd.
sa ičo hospi ales ilniuje. (desde Li uania k ais ). Daba is, 1918 julio 31 (N . 98), 3. Re ocación a
Li uania a maceu us ilniaus lie . a mau ų a ybos pi m. s eponas Nas y is, sek . s asys
by au as. Lie u os aidas, 1918, diciemb e 6 (N . 150), 3. A ižonis Pe as. Higiene. D- as med. P. A ižonis.
Balas de abajo, diciemb e 24, 1918 (N . 56), 34. aquí a ida é ap ieka p o izo iaus J. s uko..., kupiškis.
Sab á. (Zinios de Li uania. Į ai ios žinios). Li uania aidas, 1918, diciemb e 11 (N . 154), 5. aquí po odas
las pa apías así es išsipla inusi ispanų liga..., kaišiado ių a. k umplys50. P imasa is, 1918, no iemb e 1
(N . 9), 18.
Dak a ų e akuše ių escoka. o. Žl.51 (mūsų žinios. Žaga ė). Balad de abajo, 1918 11 de ab il (N . 16), 11.
Dak a ų o ganizándoseis. A. ainai is. Fa maceu as asun os, 1918, sausis (N . 1), 7.
Dėku Die ui, jau gydy ojų u ime kele ą..., u ena. – (iš Lie u os k aš o). – Vienybė, 1918, ugsėjo 24
(N . 36), 562.
Del gomeopa inos ais inos. J. Pundinas. Lie u os aidas, 1918, oc ub e 11 (N . 103), 2. Debido a la lucha
con dėmė ąja šil ine, Š enčionys. (desde Li uania k ais ). Daba is, 1918, 19 de ma zo (N . 34), 3. Debido
a la ins au ación de hospi al en Gel onyse. P. D.52 (del Comi é Cen al Li uáneo). Tė ynės sa gas,
junio 21, 1918 (N . 24), 4.
Debido a salud pa adaio Li uania. (Žinios desde Lie u os. L. a ybos žinios), Lie u os aidas, 1918, oc ub e 5
(N . 98), 3.
Dėmė osios es il inas. sace do e Š.53 Daba is, 1918, ab il 17 (N . 13), 193194. Didelė lie u ių ligoninė ilniuje.
Didelė lie u ių ligoninė ilniuje. Didelė lie u ių ligoninė ilniuje. Didelė lie u ių ligoninė ilniuje. Didelė lie u ių
ligoninė ilniuje. Lie u os aidas, 1918, sep iemb e 5 (N . 83), 2. D . D. Alseika54. cómo cuida se de limpamųjų
en e medades? Salud, diciemb e 25, 1918 (N . 1), 2. D- as D. Alseika. asun os de salud en Li uania. Salud,
diciemb e 25, 1918 (N . 1), 12. Amugelis eliejus. La nue a liga. D . e. Amugelis. Tė ynės sa gas, oc ub e 1918, 30
(N . 36), 1314. Amugelis eliejus. Es il inas. D- as e. D augelis. Auš os Va ų calenda io 1919: Sodžiaus y y
ciudad Li u ias cá alikų šeimynom do anėlė. iii años. edaga o Liūdas Gi a, ilnius: Žinynas, 1918, 5054.
Fa maceu ams!. Miemb os de Li u ias a maceu as sindica J. a ila, J. Pu na, k. ma kūnas. Lie u os
aidas, 1918, mayo 25 (N . 61), 2.
Fa maceu ams. kas . s ašys55. Lie u os aidas, 1918, junio 25 (N . 71), 2.
Asun os Fa maceu as. Ainis56. Da bo o o, 1918 sep iemb e 27 (N . 37), 45.
50 a masus s osiūnas?
51 ona Žlaby ė.
52 Po ilas Dogelis.
53 Juozas Šnapš ys?
54 Danielius Alseika.
55 cons an inas s ašys.
56 Juozas P onskus.
calenda io s k Salud
s – Tė ynės sa gas
nb – Vienybė
196 Palmi a Zemle ičiū ė | Medicinos e minija hace 100 años
Fa maceu as necesalu. Ainis. Lie u os aidas, 1918, no iemb e 27 (N . 142), 3. Feldshe is. Cí culo57.
(mūsų žinios. Naujamies is). Da bo oz, 1918, augpjücio 7 (N . 30), 1112. Acogimien o de Gác icos.
(mūsų žinios. ilnius). Da bo oz, 1918, augpjücio 30 (N . 33), 8. Cases de Gáci os. allí exes. Lie u os
aidas, 1918, oc ub e 31 (N . 120), 4. Giji o es y bois e os ziniai. seinos homb e. (Zinios de Li uania. Po
oda k aš ą. Į ai ios žinios). –
aidas de Li uania, 1918, julio 18 (N . 80), 3.
G ipė o espaniškoji liga. Al ed s. ad ke. (desde Li uania k ais ). Ac ualmen e, 1918 1 no iemb e
(N . 178), 3.
G umimas c u inosios y . y o ado en el ámbi o de pode . (desde Li uania k ais ). Ac ualmen e, 1918 2 julio
(N . 79), 3.
Higieneas ciencia y nues as escuelas. ibis58. Lie u os aidas, 1918, ab il 20 (N . 47), 2. ispanų liga. eglai ė.
(mūsų žinios. bi žai). Da bo oz, 1918, no iemb e 13 (N . 44), 15. de Aglonos ( usijoje) ilniun ue pa gaben a
dk a o J. buzelio edama lie u ių ligoninė... (Žinių žinios. ilniaus k onika). Tė ynės sa gas, junio 1918, 14
(N . 23), 9. de kauno ciudad hospi al. (desde Li uania k ais ). Daba is, 1918 28 de julio (N . 96), 3. ¡En amigos
a maceu us! P o iz. Z. kūza as59. Lie u os aidas, 1918, julio 11 (N . 77), 23. Įs eigė ais ininkų d augiją,
ilnius. (desde Li uania k ais ). Aho ao is, 1918, sep iemb e 24 (N . 145), 4. cómo síguense limpamųjų
en e medades? o. A.60 Mo e ų balsas, 1918, julio mes. (N . 1), 1112. liminación del lenguaje. L. G. Tė ynės
sa gas, ma zo 5, 1918, d. (N . 9), 12. kauno hospi al de la ciudad. (desde Li uania k ais ). Daba is, 1918,
ene o 24 (N . 11), 3. Li uiai-dak a ai. (Li uu iai s e u ). Lie u os aidas, 1918, ene o 24 (N . 11), 4. Li u ias
sani a ias Ayudas D augías hospi alina. (Žinios desde Li uania. ilniuje). Lie u os aidas, 1918, oc ub e 18
(N . 109), 3.
Li u ias sani a ias Ayudas D augías Poliklinika y Ligoninė desde no iemb e 3 día... comenzó o iciales
ope a ... (Žinios de Li uania. ilniuje). Lie u os aidas, 1918, no iemb e 13 (N . 130), 5. Li u ias sani a ias
Ayudas D augías policlinica y hospi alía ilniuje. (mūsų žinios. ilnius). Balas de abajo, no iemb e 6, 1918
(N . 43), 1314.
Li u ias sani a ias Ayudas D augías Poliklinikos y Ligoninas... paš en inación u o luga es e domingo...
ex e: aižgan o kalba. (Žinios desde Li uania. ilniuje). Lie u os aidas, 1918, no iemb e 5 (N . 123), 4.
Lie u os ais inės. Len . Lie u os aidas, 1918, ene o 22 (N . 10), 4. Ligos. kazys kai ys. (mūsų žinios. ilgu a).
Balas de abajo, no iemb e 13, 1918 (N . 44), 14. Ligos. sie ynas. (mūsų žinios. Žemai kiemis). Da bo oz,
1918 ab il 18 (N . 17), 11. nues os e o nusieji. s.61 Lie u os aidas, 1918, no iemb e 17 (N . 134), 2. Nedidelis
skapiškio puebles a se pa a mi u os paeže yje... P. Gužas. (Zinios de Li uania. Po oda k aš ą. Į ai ios
žinios). Lie u os aidas, 1918, sep iemb e 28 (N . 93), 3. oda. J. . Pa asa is, 1918, no iemb e 23 (N . 10), 1213.
Pamišėlių casa. (desde Li uania k ais ). Daba is, 1918, asa io 21 (N . 23), 3. maumenys. J. . Pa asa is, 1918,
oc ub e 16 (N . 8), 1112. sal aguokemos salud a y ida. L. N.62 Lie u os aidas, 1918, ab il 9 (N . 42), 12.
p o egokimemos en e medades. A. Žanspa nis63. Da bo o o, 1918, mayo 9 (N . 20), 45. sykiu con saules
g ąža g įzo en nues o apolinkę... dezin e ija, o sang inoji.... de odos conocido. (mūsų žinios. G uzdžiai).
Da bo oz, 1918, augpjücio 30 (N . 33), 1011. nos llegamos a o o de los homb es ac i os in eligen e,.... P. b.
Pa asa is, sep iemb e 1 d. 1918, (N . 5), 21.
57 Jonas k ie kauskas.
58 Jonas basana ičius.
59 Zenonas kuza as.
60 ona Adomai y ė.
61 kazys s azdas? s anislo as sa apas /? An anas k eda as /?
62 Liudas No eika.
63 Juozas Gend ėnas.
197Te minologija | 2018 | 25 comisión de salud an e el Consejo de Li uania. (Žinios desde Li uania.
ilniuje). Lie u os aidas, 1918, junio 29 (N . 73), 3.
comisión de salud inicia i a... ue con ocado 5. Xii eunión de médicos de ciudad... Z. (mūsų žinios.
Šiauliai). Da bo oz, 1918, diciemb e 31 (N . 57), 3. asun os de salud y . y ų ado en el campo. (desde
Li uania k ais ). Daba is, 1918, 2 de ma zo (N . 27), 3. necesidad de salud. ka . Dy-n-a. Lie u os aidas,
1918, sep iemb e 14 (N . 87), 2. Es e ese sob e en e medad y de higiene. m-lis. Kauno calenda io pa a
1919 año. elik i años. kaunas, 1918, Es e o oño p i ió y a noso os... espaniška liga... kuliškis64. (desde
69–74.
Li uania). Vienybė, no iemb e 13, 1918
(N . 43), 675676.
ambién impo an e asun o. Tė ynės sa gas, 1918, augpjūčio 4 (N . 28), 2. nau a y habla. No. Lie u os aidas,
julio mes de 1918, 16 d. (N . 79 (127)), 12. la salud de la nación y la gue a. Z.65 Lie u os aidas, 1918, ma zo 23 (N . 36),
12. aupio pobleleo de udens empeza on la gen e si g i i u (šil inėmis)... Jaunas maes oj. (Zinios de
Li uania. Po oda k aš ą. Į ai ios žinios). Lie u os aidas, 1918, ma zo 16 (N . 33), 3. em inių g ąžinimo a ka i
ka an inos. A. .66 Lie u os aidas, 1918, ab il 18 (N . 46), 2. ukme gės apsk i y siaučia dėmė osios šil inės... A. Ž.
(Po Lie u ą. Į ai ios žinios). Tė ynės sa gas, mayo 1918, 8 (N . 18), 10.
ais inas mokinių p egun aim. J. P. Lie u os aidas, diciemb e 12, 1918 (N . 155), 23. asun os de
a is ías. (desde Li uania k ais ). Daba is, 1918, ugpjūčio 3 (N . 101), 3. aís icos eikalai y .
y ų क्षेत्रमा ado. (desde Li uania k ais ). Daba is, 1918, junio 13 (N . 71), 3. ileišis An anas.
Sob e gue a en e medades. D . A. ileišis. Tė ynės sa gas, diciemb e 29, 1918 (N . 1), 1415, ene o 17
(N . 2), 1516.
ileišis An anas. Sob e pulmóns djio ą. D- as A. ileišis. Tė ynės sa gas, 1918, eb e o 19 (N . 7), 1415.
ileišis An anas. cómo i i , que saludam se . D- as A. ileišis. Tė ynės sa gas, ene o 1918, 29
(N . 4), 1415, asa io 5 (N . 5), 15.
ileišis An anas. qué es in luenca y de qué su ge? D . A. ileišis. Tė ynės sa gas, oc ub e 1918, 16
(N . 34), 48.
ileišis An anas. cuál debe se la a ención de los niños en e gancios. D- as A. ileišis. Tė ynės sa gas, ab il 1918, 11
(N . 14), 1314, mayo 29 (N . 21), 11, julio 10 (N . 26), 1112, sep iemb e 18 (N . 30), ileišis An anas. Esquias. D- as A. ileišis.
11–13.
Tė ynės sa gas, ab il 1918, 11 (N . 14), 13. ileišis An anas. ožė. D- as A. ileišis. Tė ynės sa gas, ma zo 1918, 16 (N .
10), 14. ileišis An anas. achoma. D- as A. ileišis. Tė ynės sa gas, ma zo 23, 1918 (N . 11), 14. Žaga ėje se
asis ie on es médicos, 1 eldše is y akuše ė; Žaga ėje inaugu ada kazlausko ais inė... Lie u os Ainė. (mūsų
žinios. Žaga ė). Da bo o o, 1918 oc ub e 10 (N . 39), 12. Homb es huulai. J. .67 P imasa is, 1918, oc ub e 4 (N . 7), 1213.
Žmonių s eika a Lie u oje. Vienybė, 1918, julio 4 (N . 24), 367368. Ve odelis sob e saludá. umšišk. maes o. Daba is,
1918, 9 de ma zo (N . 30), 3. Mi adísimo al u u o. s . N-is. Fa maceu as asun os, 1918, sausis (N . 1), 23.
PAGALBINIAI ŠALTINIAI
ALeW – Al li auisches e ymologisches Wö e buch. band 1 A–m, band 2. N–Ž, band 3. e zeichnisse un
indices. un e de Lei ung on Wol gang Hock, Hambu g: baa , 2015.
Alm – Alminauskis k. Die Ge manismen des Li auischen I. Die deu schen Lehnwö e im Li auischen, kaunas:
Š . kazimie o compañías lib ogynas, 1931.
čep čepienė N. Ge manizmai de Li u ias palab as y sus ca ac e ís icas one icas, ilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 2006.
64 s anislo as Du skis.
65 incen as Zajančkauskas.
66 And ius ondomanskis?
67 Ju gis alman as?
Palmi a Zemle ičiū ė 198 | Te minija Medicinos hace 100 años
D LkŽ k ižinauskas J., smagu auskas s . Didysis okiečiųlie u ių kalbų žodynas 12, ilnius: ins i u o de
ciencia y enciklopedijas, 2006.
LeW i Li auisches e ymologisches Wö e buch on e ns F aenkel. bd. 1, Heidelbe g: Ca l Win e
uni e si ä s e lag, Gö ingen: andenhoeck & up ech , 1955. LeW ii Li auisches e ymologisches Wö e buch
on e ns F aenkel. bd. 2, Heidelbe g: Ca l Win e uni e si ä s e lag, Gö ingen: andenhoeck & up ech , 1955.
El in o me ue publicado po la O icina de In es igación de la Unión Eu opea en el año 2005. Li u iškieji
slapy a džiai: lie u iškos spaudos has a 1990 m. slapy a džių są adas 1. Au o iai. compilé y p epa é d . Jonas
mačiulis, ilnius: LNb, 2004.
Li u iškieji slapy a džiai: lie u iškos spaudos has a 1990 m. slapy a džių są adas 2. Slapy a džių dicciona io.
c eó y p epa ó doc. d . Jonas mačiulis, ilnius: LNb, 2004. Lie u os bibliog a ija = he bibliog aphy o Li huania =
Li auische bibliog aphie Lie u iškų pe iodinių leidinių publikacijos = Publica ions o Li huanian pe iodicals =
Publika ionen de Li auischen Pe iodika: 1918. / D. 1. Pa engė os aldas Janonis, kaunas: kauno apsk i ies publicšoji
biblio eka, 2001. LLkŽ ai ke ičiū ė . Lenkųlie u ių kalbų žodynas, ilnius: mokslas, 1979. LkPŽ k egždys .
Lie u os kalbos polonizmų žodynas = Słownik polonizmów w jezyku li ewskim (s udia e ymologica bal ica ii).
académico diccionynas, ilnius: Lie u ių kalbos ins i u o, 2016. LkŽe Lie u ių kalbos žodynas (iXX, 19412002),
a ian e elec ónico, ilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 2005. www.lkz.l me i, ii Enciclopedia Medicinos 12, ilnius:
es a al enciklopedijas edi o ial, 1991, 1993. P W i P eussisches Wö e buch Os und Wes p eussisches
P o inzialismen in alphabe ische Folge on H. F ischbie . p ime band. Ak, be lin: e lag on h. Ch . F . enslin,
1882. ska ska džius P . Die sla ischen Lehnwö e im Al li auischen. Die ischen Lehnwö e im Al li auischen.
Die sla ischen Lehnwö e im Al li auischen. Die sla ischen Lehnwö e im Al li auischen. Die sla ischen
Lehnwö e im Al li auischen. Die sla ischen Lehnwö e im Al li auischen. Nación y palab a 7, 1931. Šl [D- as A.
ileišis.] asun os de salud. Sob e el jumuman humano. Fuen e 29, 1914, 435437. Ž Dicciona io de palab as
in e nacionales. consejo de edi o es: Angelė kaulakienė e al., ilnius: Alma li e a, 2013. Le i , Xiii, X ii, XXii, XXiii,
XX Visuo inė lie u ių enciklopedija, ilnius: ins i u o de publicación de ciencia y enciklopedías, 2003, 2008, 2012,
2010, 2013, 2014. Zemle ičiū ė P. 2009: Raida de Li u ias medicina e minologías a inales del XIX siglo p incipios del
XX siglo. Dac a o dise ación, kaunas: y au o Didžiojo uni e sidad edi o ial. ЭСРЯ i, ii Фасмер М.
Этимологический словарь русского языка 12, Москва: Прогресс, 1964, 1967.
LITERATŪRA
And iušis A. 2006: Lie u os medicinos is o ijos apyb aiža. mokomoji knyga, ilnius: ilniaus uni e si e o l-kla.
bune ičiū ė L. 2000: A ibu iniai eiksmažodinių daik a a džių junginiai. – Žmogus i žodis 2, 10–15.
e many ė i. 2008: An onimai i an onimija, ilnius: Lie u ių kalbos ins i u as.
Gai enis k. 2002: Lie u ių e minologija: eo ijos i a kybos me menys, ilnius: Lki leidykla.
Gi a L. 1918: kalbos g yninimas. – L. G. – Tė ynės sa gas 9, 1–2.
G inius k. 1918: au a i kalba. – N . – Lie u os aidas 79(127), 1–2.
Jakai ienė e. 2010: Leksikologija, ilnius: ilniaus uni e si e o leidykla.
keinys s . 2005 [1975]: P iesaginė lie u iškų e minų da yba. – Keinys S . Daba inė lie u ių e minologija,
ilnius: Lie u ių kalbos ins i u o leidykla, 21–76.
micelmache is . 1959: S eika os apsauga Lie u oje 1918–1919 m., ilnius: als ybinė poli inės i mokslinės
li e a ū os leidykla.
miliūnai ė . 2009: Daba inės lie u ių kalbos a osenos a ian ai, ilnius: Lie u ių kalbos ins i u as.
mi ke ičienė A. 2004: . Dubo isuo inės li e a ū os ado ėlio e minų a ian ai. – Te minologija 11, 119–144.
mi ke ičienė A. 2006: Li e a ū os mokslo e minų an onimija 1922–1942 m. – Te minologija 13, 134–148.
mi ke ičienė A. 2015: 1918–1940 me ų lie u ių li e a ū os mokslo e minai. Dak a o dise acija, ilnius: Lie-
u ių kalbos ins i u as.
Pe ony ė A. 1995: Lie u os s eika os depa amen o sukū imas 1918–1920 m. – Ac a musei his o iae medicinae
e pha maciae Li huaniae ii, kaunas, 118–124.
s akulienė s. 2001: Lie u iškoji medicinos pe iodika: iš akos i aida Lie u oje iki XX a. ečiojo dešim -
mečio. – Knygo y a 37, 220–233. P ieiga pe in e ne ą: h p://e alpykla.li uanis ikadb.l /a edo a/ge /
L -LDb-0001:J.04~2001~1367156338542/Ds.002.0.01.A iC.
s akulienė s. 2007: Lie u iškos a macijos pe iodikos iš akos i aida Lie u oje iki XX a. penk ojo dešim -
mečio. – Knygo y a 49, 122–137. P ieiga pe in e ne ą: www.zu nalai. u.l /knygo y a/a icle/
download/8017/5887.
199Te minologija | 2018 | 25
s opus ., amašauskas k. A., Paužienė N. 2005: Žmogaus ana omija. An asis pa aisy as i papildy as leidi-
mas, kaunas: i ae Li e a.
e cijonas . 1968: s eika os apsauga. – Lie u ių enciklopedija X . Lie u a, sou h bos on: Lie u ių enciklo-
pedijos leidykla, 122–126.
aiš ilienė . 2013: Lie u iškai medicinos mokslo pe iodikai – 100 me ų. – Medicinos eo ija i p ak ika
19(2), 208–213. P ieiga pe in e ne ą: h p://www.m p.l / iles/m P2-18s -208-213psl.pd .
Župe ka k. 1983: Lie u ių kalbos s ilis ika, ilnius: mokslas.
Ахманова О. С. 2005: Словарь лингвистических терминов, Москва: КомКнига.
Даниленко В. П. 1977: Русская терминология: опыт лингвистического описания, Москва: Наука.
Татаринов В. А. 2006: Общее терминоведение: энциклопедический словарь, Москва: Московский Лицей.
MEDIcAL TERMINOLOGy 100 yEARS AGO
he pape deals wi h e ms collec ed om o e eigh y popula science and in o -
ma ional a icles on medicine and heal h published in Li huanian pe iodicals (mainly
newspape s) in 1918. e ms a e analysed in espec o he meaning and exp ession.
some specialized medical pe iodicals ceased in 1918, he e o e gene al publica-
ions – Mo e ų balsas, Da bo balsas, Daba is, Vienybė, Lie u os aidas, Pa asa is and
Tė ynės sa gas – s a ed publishing in o ma ion on he mos impo an heal h issues,
mainly in ec ious diseases (dysen e y, yphus, in luenza, e c.), hei ea men and pa-
ien ca e. o e 700 di e en e minological uni s we e collec ed om he ex s e-
sea ched. 66% o e ms a e pu ely Li huanian wo ds, 17% a e o eign wo ds (mainly
bo owings o G eek (apopleksija (apoplexy), bak e ijos (bac e ia)) and La in o igin
(kampa as (campho ), dak a as (doc o )) and ano he 17% a e wo ds o mixed o igin
(hyb ids (ap iekininkas „ ais ininkas“ (pha macis ), ope acinė (ope a ing- oom) and
complex e ms ha ing elemen s o di e en o igin ( algio i inamieji o ganai
„ i škinimo o ganai“ (diges i e ac ), ispanų liga „in luenca“ (in luenza)). he e ms
esea ched name body pa s and o gans, diseases, medical de ices, pe sons, medical
ins i u ions and abs ac concep s o medicine.
one-wo d e ms which a e simple wo ds o Li huanian o igin a e qui e a e (akis
(eye), gal a (head), plaučiai (lungs)). he majo i y o e ms esea ched a e de i a es
(nuga kaulis (backbone), kosulys (cough), niežai (scabies), gydy ojas (doc o ), ligoninė
(hospi al)). wo-wo d e ms a e mos equen ( ulžies pūslė (gall bladde ), dėmė oji
šil inė (spo ed e e ), icinos aliejus (cas o oil), ais inės padėjėjas (pha macy assis an ),
en geno kabine as (X- ay oom), h ee-wo d e ms ( idu ių šil inės mik obas ( yphoid
e e mic obe), audonojo k yžiaus ligoninė ( ed C oss hospi al)) a e no e y common.
he e a e qui e a ew synonymous e ms in he esea ched ex s (k u inoji and di-
zen e ija (dysen e y), ap ieka and ais inė (pha macy)). synonymous e ms can be easily
iden i ied in he same ex because hey a e used ei he oge he o in e changeably. i
is mo e di icul o iden i y he synonymy be ween e ms om di e en ex s, in such
cases he subjec o a ex , synonymy wi hin he same ex , ea u es o he concep o
an ex e nal sou ce ( o ins ance, LkŽe (Li huanian Language Dic iona y)) may help.
in 1918 qui e a ew medical e ms had al e na i e e sions. Phone ic and o ho-
g aphic a ian s a e common (k ū inė and k u inė (ches ), ska la ina and ška le ina
(sca le e e ), džio a and dzio a ( ube culosis) i medė and i medė (in luenza)), mo -
phologic a ian s a e a e ( a ian s o a gende – ka an ina and ka an inas (qua an ine)
and o endings – aumenys and aumens (muscles)).

200 Palmi a Zemle ičiū ė | Medicinos e minija p ieš 100 me ų
synonyms and a ian s we e used because e minology was no se led; inconsis en
usage was also caused by he au ho ’s language knowledge and e minology known o
him, edi o ial o publishing mis akes and he ocus on easy and unde s andable p es-
en a ion o medical in o ma ion wi hou paying much a en ion o exp ession.
medical e minology o 1918 was in luenced by he spoken language. Qui e a lo o
wo ds – some o hem a e qui e igu a i e – we e bo owed om he colloquial usage
(k u inoji „dizen e ija“ (dysen e y), mažak aujė „anemija“ (anaemia), gyduolė „ ais as“
(d ug), p ibu ėja „akuše ė“ (obs e ician), k imslys „k emzlė“ (ca ilage), k aujo
aikščiojimas „k aujo ci kuliacija“ (blood ci cula ion)).
in ha yea some concep s o medicine s ill we e ague, he e o e he e a e some
medical e ms which a e no p ecise (ausų užkai imas, idu ių sluoga, skil io sugedimas).
medical e minology o 1918 p o ides an in e es ing, use ul and unique in o ma-
ion o he his o y o medicine in Li huania (wha heal h issues we e opical, wha
diseases we e common and how hey we e ea ed, wha we e he means o p e en-
ion, who ea ed pa ien s and whe e i was done, e c.) as well as o he esea ch o
Li huanian language and e minology. some e ms which a e cu en ly used in he
language o medical science we e used 100 yea s ago, bu in gene al medical e min-
ology o ha yea di e s om he mode n e minology in igu a i eness, Li huanian
o igin and a ie y o meanings and exp ession.
Recibió 2018-07-19
Palmi a Zemle ičiū ė
Lie u ių kalbos ins i u as
P. ileišio g. 5, L -10308 ilnius e. paš as
palmi a.zemle[email p o ec ed]