J. Gai eny ė-Bu le | In e nacional Con e ência Cien í ica P esen ing e minology...
In e nacional Con e ência Cien í ica P esen ing e minology and knowledge enginee ing
esou ces online: models and challenges 172
JOlaN a GaI ENy ė-BU lER
Ins i u o das línguas Lie u ių
Em 1213 de upjūcio de 2010 Dub-2010 P esen ing Te minology and Knowledge
Knowledge enginee ing esou ces lin ci y uni e si y) ealizou-se a in e nacional
enginee ing esou ces lin ci y uni e si y (Dub-2010 P esen ing Te minology and
con e ência cien í ica TKE Online: models and Challenges (P esen ação de
Te minologia e ecu sos de engenha ia do conhecimen o na in e ne : modelos e
desa ios). TKE con e ências (In e na ional con e ence o Te minology and
Knowledge Enginee ing In e nacional Con e ence o Te minology and Knowledge
Enginee ing Con e ência) em conjun o com qualque país Eu opeu uni e si u
o ganiza GTW (Gesellscha ü Te minologie und Wissens ans e Associação
de Te minologia e T ans e ência de Sabe es). Nes a 1986 m. na Alemanha
es abelecida associação susibū usios ins i uições, cujas a i idades
elacionadas com compu ado izado e minijos e conhecimen os c iação,
pe eulinim e sclaida. De in ąją con e ência TKE GTW o ganizou em conjun o
com a unidade da Uni e sidade da cidade de Dublin Fion a . Fion a Dcu de ensino
e pesquisas em ii ių (geilų) língua di isão, ins i uído 1993 m. Aqui c iam
ele ônicos i ų língua ecu sos ex ynai, ins umen os da in e ne , nacionalinė
e minologinių duomenų bazė Focal, nacionalinė ie o a džių duomenų bazė
Logainm e biog a ijų ii ių kalba duomenų bazė ainm. Con e ência pa icipou na
con e ência ela o es de I landa, Áus ia, Bélgica, Espanha, Reino Unido, Canadá,
Le ônia, Li uânia, México, F ança, Romunijos, Finlândia, Suécia, Alemanha.
Pa icipan es da con e ência sauda am Dcu p esiden e p o . B ianas
Macc ai has, Fion a di e ê d . caoil hionna Nic Pháidín e con e ência o ganizado as Fionnuala de
Ba a cusak e Úna Bh ea hnach.
P imei o dia da con e ência o abalho oco eu em seis seções, des inadas
à ob enção de conhecimen os, codi icação e léxica de in o mação,
de inições, planeamen o da e minologia e seus ecu sos, educação e
di ei o e minos c iação e ges ão da e minologia ( e minology managemen ).
Te minologia | 2010 | 17 173
Pila León A aúz i A ianne Reime ink iš G anados uni e si e o (Ispani-
ja) a ap esen ação Knowledge ex ac ion and mul idimensionali y in he
en i onmen al Domain (Gene ação de Žinių e mul idimensionalidade no domínio da
p o eção do ambien e) alou sob e a aplicação de co pus Pa e n Analysis (cPA) no
exame con ex ual mul idimensionalismo e no ape eiçoamen o dos c i é ios de
de inição de modelos de conhecimen o (knowledge pa e ns KPs) na base de
conhecimen os e minologicos EcoLexicon.
Ma ie-claude Lhomme, Pa icko Le oye o e Benoî Robichaudo, ep esen ando a
Uni e sidade de Mon eale (Canadá) e a O hus School o Business (Dinama ca),
ap esen a am no ela ó io ad anced encoding o mul ilingual access in a
Te minological Da a Base: a ma e o Balance (P og essy ques ion o
e minological da abase mul ilingual access codes: pusiaus y os) no as
possibilidades de in odução de unções na base de dados e minológicos que
acili am o acesso mul ilingual e pe mi em a sua edição mais e icien e. Usuá io pode
encon a não só pala as p incipais, mas e com eles seman iicamen e elacionados
e mos co espondemis. P anešedo es suge i am mé odos baseia o maliu leksinių
unkções coda im. Em conjun o hammado A zalo (Nacional de ciências na u ais e
ecnologia, Paquis ão), Paulo Bui elaa o (Nacional da Uni e sidade da I landa) e
Philippo cimiano (Byle eldo uni e sidade, Alemanha) no ela ó io Gene a ing Lexical
In o ma ion o Te minology in a Bioin o ma ics On ology (Leksinė in o macija
e minologijai bioin o ma ikos on ologijoje) pasidili uma expe iência
semi-au omá ica da on ologia da bioin o má ica u ilizando o modelo LexIn o de
Bolesla Fionchu a sob e as di iculdades em de e mina a con o midade de mui os
e minos em inglês e ou as línguas. No seu ela ó io When De ini ions a e no
enough (Kai de inčių nepakanka) exp essou men is, que de ini ys, embo a e mui o
impo an es e minologijoje, insu icien emen e de alhe e ela a in e na sanda do
e mo polia e bio. neaiški al e mo sanda a apsunkina ou os idiomas de
co espondmenos pa ink į. Pa a acili a es a a e a, o ela o p opôs em á o e
sin ác ica semelhan e uma diag ama de e mo composi ional (composi ional e m
diag am cTD). Ma ía Pozzi de El colegio de Mexico p epa ou ela ó io
Communica ional model o he Te minological De ini ion (Te mino de inições
comuniccinis modelis).
Abol azlas Za nikhi (Pompeu Fab a Uni e sidade, Ispanija) na ap esen ação
Towa ds a model o Te minology Planning (apie model de planejamen o de
e minologia) le an ou ques ões como e po que o planejamen o da e minologia ski in-
J. Gai eny ė-Bu le | In e nacional Cien í ica Con e ência P esen ing e minology... 174
gose o ganizações baseiam-se nos mesmos p incípios, mas suas eg as de e mina,
quan o aquelas eg as podem se comuns, como i memen e a i idades de planejamen o
de e minologia baseiam-se eo ia de e minologia, se é possí el o ma um modelo de
planejamen o de e minologia. P anešedo compa ou cen o de e minologia da Ca alonia
Te mca e academia de e minologia da língua e li e a u a Pe sas e p opôs e minologia
planejamen o modelį. Judi ha Kas -Aigne da Uni e sidade de Economia e Negócio de Viena
no ela ó io De eloping and Using Te minology esou ces: The Case o eU Te minology
(Desen ol imen o e Usamen o de ecu sos de e minologia: eS e minijos caso)
ap esen ou usando ex ynais ealizada uma diach onina análise da e minologia de
coope ação de desen ol imen o (de elopmen ) usada nos documen os da União Eu opeia,
e elando a e olução dos concei os e e minos des a á ea. Albinos Aukso iū ės e Jolan os
Gai eny ės-Bu le (Li u iões Ins i u o de Língua) no ela ó io The elec onic esou ces
o Li huanian Te minology (elek oniniai lie u ių e minijos iš ekliai) o am ap esen ados
mais impo an es ecu sos de e minijos Li uães, acessí eis na in e ne . P incipalmen e
alado sob e o Banco de Te minos da República da Li uânia e e minyną da língua Lie u ių,
seus sanda ą, paieškos possibilidades, an agems e de iciências. Fionnualos cloke e
Gea óido Ó clei cíno, ep esen an esa os an i iões da con e ência Fion a , ela ó io
I ish Language Te ms o Legal T ansla ion (Teisės eks ų e imų ai iški e minai) oi
des inado à c iação de ecu sos e minológicos ai iškos u ilizados nos ac os ju ídicos e
a expansão sob e is a. O objec i o do p ojec o p on a y o os ac os ju ídicos us ojam
um ai išką e miniją aze acessí el o in e ne à sociedade em ge al e especialmen e aos
adu o es. P anešedo es discu i am qua u is seus es ágios (lygiag e aus ex yno
kū imą, e minų iš inkimą, a iden i icação de pa es ai iškų e minų e d ikalbio
konko danso, e minų s aipsnių edaga imą), ap esen ė usados mé odos e meios. Os
e mos p epa ados são ans e idos pa a a base de dados e minológica nacional da
I landa ocal.ie. Tegau And ews da Uni e sidade de Bango o (Jung inė Ka alys ė)
supozin ou com es o ços p omo e alų língua u ilização na alš ajame ciência e
p o issional na ac i idade, ku i e no min i ališką e miniją. Ela com os co-au o es
p epa a am no ela ó io De eloping Welsh Language Te minology in he Highe educa ion
Sec o in Wales (Vališkos e minijos kū imas i plė a Velso aukš ojo mokslo sek o iuje)
ap esen a ja a p og ama de e minologia aplicada maes T e p epa am-se in e ne iniai
e minų žodynai. Es elle Delpech (Lingua e Machina) e Béa ice Daille (Uni e sidade de
Nan o, F ança) no ela ó io Dealing wi h Lexicon acqui ed om Compa able Co po a:
Valida ion and exchange (Da bas com dicção, ob u
Te minologija | 2010 | 17 175 gina ó ios ex ynų: pa ik a i mainai) ali ada sob e
p oblemas, kylančias abalhando com dicodynais, au oma icamen e obu ais de
palyginamųjų eks ynų. P onunciada especialmen e ais diccioná ios c iado um
e mo de e i icação ins umen o, pa a oca de dados p opos o o ma o TBX.
hen ikas Nilssonas de Te minologicen um (TNc) (Š edija) passeou expe iência do
desen ol imen o do banco nacional de e mos da Suécia Riks e mbanken, alou
sob e en a i as adap a á ios ipos de diccioná ios a uni am o ma o de
e minos bankoi, sob e p incípios de sanda os de e minų bankų e e en ual sua não
idelização com usuá io con o u o ma o de ap esen ação de e mos. No seu
ela ó io Layou on Di e en Te ms? (Ski ing layou ?) dada exemplos de á ios
e minos bancos e sis emas de manejo de e minija. O p imei o dia da con e ência
concluiu k o ado Ge ha do Budino da Uni e sidade de Viena com a ap esen ação
Cogni i e aspec s o Designing, Gene a ing, and Using Domain On ologies
(Cogni y inas á eas de on ologias de p oje o, cons ução e uso). O segundo dia da
con e ência começou com a ap esen ação de Fion a Michele ep esen ando
e minalo Bolesla o Měchu os e B iano Ó Raghallaigho How o Build a Te mbase o
Use s (and Li e o Tell he S o y) (Kaip 500,000 (i 500,000). P anešedo es
in oduzi am com ocal.ie, a base de dados e minológica nacional da I landa, que em
2006 começou a ope a e mui o g ande popula idade ecebida. P anešedo es acham,
es a base é ão popula po que é con enien e ao usuá io (leng a paieška,
ap esen ação de e mos mais eme e diccioná io do que base de dados). Mais
a de, as mensagens o am leídas em qua o seções, des inadas em e minos
exclusão ( e m ex ac ion), e minologia ensino, e minologia ecu sosliams e
conhecimen os pa eikimui.
Di ko De he ogo, K iso heyleno, Di ko Speelmano ( odos da Uni e sidade de
Le eno, Bélgica) e hend iko Kockae o (Lessius uni e si á io koledžas, Bélgica) a
ap esen ação a Va ia ional Linguis ic app oach o Te m ex ac ion (Va ia ional
linguis ic app oach o e m exclusion) oi des inado a au o-selec ando e mos
usados pa a uma es á el lexicinio Ma ke Analysis (S able Lexical Ma ke
Analysis).
Pa icko D ouino e F édé ico Dollio (OLST, Uni e sidade de Mon ealio) no ela ó io
Co pus Gen es and Con as i e au oma ic Te m ex ac ion (Teks yno žan ai i
g e inamasis au oma inis e mų išsky imas) oi ali ada sob e in luência do exyno
žan o aos esul ados do au oma inio e minų išsky imas. P anešedo es ap esen ou
pala as e miskidade de e mina aplici ada g e ina i o au omá ico de exclusão de
e mos (con as i e Au oma ic Te m Ex ac ion -
176 J. Gai eny ė-Bu le | In e nacional Cien í ica Con e ência P esen ing e minology...
cATE) mé odo, quando se compa a a equência da pala a em dois ex os de di e en es
ipos (no ge al e especializadoame). Geo ge a ciobanu (Timișoa a poli echnikos
uni e sidade, Romênia) lei ê ela ó io a Gs in Teaching Te minology (a Gs mokan
e minologijos), no qual se compa ilhou idéias sob e como os jogos de in amosios
ealidades (ARGs) podem se u ilizados alunos e es udan es po amilia izando com
e minologia e ensinando e minologias, e ap esen ê Web 2.0 pa em ą mokomąjį jogo
heSa iou s.
Pa a o ensino de e minologia oi des inado ou o comunicado. Anna Aguila -Ama ,
Ba olomé Mesa-Lao, Ma a Pahisa-Solé e Pila SánchezGijón da Uni e sidade
Au ônoma de Ba celona no ela ó io BaCUS (Base de Coneixemen Uni e si a i
Uni e si y Knowledge Base): 14 Yea s on Te minology applied o T ansla ion (BaCUS: 14
anos de e minologias usadas pa a a adução) ala am sob e a ap esen ação de
esul ados de pesquisas de es udan es que es udam a adução na base de
conhecimen o BaCUS. Es a base ambém pode se usada pa a adução, concei os,
on ologias e ex os. K iso heylen (Uni e sidade de Le eno, Bélgica) e hend iko
Kockae o (Lessius uni e si á io koledžas, Bélgica) a ap esen ação The Te mWise
Knowledge Pla o m: an e icien T ansla ion and Te minology managemen o Legal
in Belgium (Te mWise Knowledge Pla o m: e icien ansla ion and e minology
managemen o legal in Belgium) oi des inada a ap esen a ao p oje o
in e disciplina de p og amasiWise Knowledge Knowledge Pla o m, des inado a
aduções de ex os ju ídicos, as e apas de ob enção de conhecimen os de
e minologia di ais, supilindou com a in e ace a ela. Mais um ecu so de e minologia
base de conhecimen os e minologicos ecoLexicon ela ó ioime ecoLexicon:
Con ex ualizing an en i onmen al On ology (ecoLexicon: con ex ualizando on ologias de
p o eção ambien al) p is a ė Pila
León A aúz e Ped o Ja ie Magaña Redondo da Uni e sidade de G anada. And ejaus
Vasilje o (Tilde, Uni e sidade da Le ônia), Signės Ri dancės (Uni e sidade da Le ônia)
e Ta janos Go nos ay (Tilde) ela ó io eaching he Use : Ta ge ed Deli e y o
Fede a ed Con en in mul ilingual Te mbank (Bandimas alcança o consumido : o
obje i o de ap esen ação de con eúdo conjugado em mul ilingual e minos banco)
supažindou com os esul ados da enquisa de consumido es online do Eu o e mbank.
Pon ou-se a impo ância da ap esen ação consolidada de con eúdo de mui as on es.
Ani os Nuopponen (Vasos Uni e sidade, Finlândia) no ela ó io T ansmission o
Knowledge abou Concep ela ions in Te minological Vocabula ies
Te minologia | 2010 | 17 177
(Žinių apie są okų yšius pe da imas e minų žodynuose) ap esen ados
esul ados do es udo de e mo de e minų in e ne inės ele onijos. Falou-se
sob e isso, como em dicioná ios de e mos é possí el ansmi i e u iliza
in o mações sob e sis emas de ligações en e concei os e concei os.
An ą kon e encijos dieną aip pa bu o su eng a bend a isų kon e en-
ciação discussão dos pa icipan es sob e e minologia e conhecimen os
engenha ia ecu sos o necimen o na in e ne , que conduziu hen ikas
Nilssonas de TNc. Vá ios pa icipan es da con e ência ap esen a am
c iados nas suas ins i uições e minologias e bases de dados de conhecimen o, mos a am suas possibilidades.
Kon e encia e mina am com a p es ação do p êmio Eugeno Wüs e io. Nes e
p êmio desde 1997 m. odos os ês anos o Cen o In e nacional de In o mação de
Te minologia In o e m jun amen e com o a qui o Eugeno Wüs e io da
Uni e sidade de Viena e a Biblio eca nacional da Áus ia p emiam e minologão, cujo
abalhos i e am g andes signi icâncias de e minologia ou p óximas á eas
doxslui, ensino, p á icas me odas ap ulinimen o ou de incen i o de coope ação
in e nacional. Eugeno Wüs e io p êmiou é ganha p o esso es he ibe as Pich as,
ch is e is Lau énas, Juanas c. Sage is, Amelia de I azazabal Ne pell, Robe as
Dubucas, Ma ia Te esa cab é, Alanas K. Melby. 2010 anos Eugênio Wüs e io p êmio
oi incoado p o . Sue Ellen W igh do Ken S a e Uni e si y Taikomosios
lingu is ikos ins i u e (JAV) e p o . Klausui-Di kui Schmi z do Cologne aikomųjų
mokslų uni e si e (Vokie ija). An es e após a con e ência oco e am seminá ios
p á icos, nos quais o am alados sob e ce i icação de abalho de e minologia,
do p incipal pad ão de abalho de e minologia ISO 704 Te minology wo k p inciples
and me hods (Te minology wo k. P incipios e mé odos) ape eiçoamen o, modelos
de con ole de e minologia, sua aplicação e mudanças, ISO concep Da aBase ISO
Da aBase ISO/cDB e TK 37 ISO da a ca ego ies egis ąca . Publicado compilação de
pales as da con e ência Te minology and Knowledge enginee ing Con e ence 2010:
P esen ing e minology and knowledge enginee ing esou ces online: models and
challenges ( ed. Úna Bh ea hnach e Fionnuala de Ba a-cusack, ISBN
978-0-953140-664).
Recebida 2007-12-11
Jolan a Gai eny ė-Bu le
Ins i u o das línguas Lie u ių
P. Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius
E-mail [email p o ec ed]