Te minología | 2012 | 19 247
Con e encia Cien í ica In e nacional El
sis ema g ama ical y leksional de la
lengua, su uncionalidad y no ma i idad
SOL ITA LABANAUSKIENė
Ins i u o de la lengua Li uania Šių me ų pa asa į Uni e sidad de Le onia Humani a inių
mokslų akul e eka ed a y Bal ų kalbo y os ka ed a su engė 48-ąją a ga
kalbo y os enciju Valodas g ama iskā un leksiskā sis ema, ās unkcionali ā e un
in e nau iną kon e o La is ikos i bal is ikos sky iaus La iešu un lyksuolės
no ma ī ums (Kalbos g ama inė i leksinė sis ema, su uncionalidad y no ma i idad),
des inada al conocido la ianino, olklo is a, li e a u ólogo y me odis a A u ui Uozkui
(A u s Ozols). Ko o 1516 d. discu i a uni e sidad llegó ela o es de Le onia, Li uania,
Rusia y Finlandia. Ry inė p ime ía pa e del día ue dedicada A. Uozuolo a pe sonalidad y
sus ac i idades e eladas. Oja as Lamas (Ojā s Lāms) en el in o me A u as Uozuolas
y la ians li e ū ologija supažindino con cien í icos a ículos que son impo an es,
in es igando modniąsias li e a u as endencias en Eu opa, no publicada li e a u a
ciencia ma e ial y la ians li e a u as his o ias paskai ų konspek ais. Ma a Vyksna
(Mā a Vīksna) y Ri a T eija habló sob e La ians olklo o eposi o io ondos
almacenada a chy inę A. Uozuolo ma e ialá, es imoniijančią y ėjo gebėjimą
sudomin i olklo o inkimu jaunimą. Raš ijos y muzikos muziejaus (exes Rainio
Li e a ū as i meno muziejus) ep esen an eé Ilona Miezy ė (Ilona Miezī e) esumi gó
p o esional A. Uozuolo ac i idades (su dak a o dise ación, ski ą la ių liaudies dainų
sin aksei) y su ida pe sonal. Con ó que en los úl imos años de ida A. Uozuolas había
empezado a esc ibi humo is ina pjesé, cuya p incipal ac o de p o o ipo
p ác icamen e e a él mismo, y o os ac o es su compañe as kalbininkés. Más a de el
abajo ue con inuado en dos secciones. Dzin a Lelė-Rozen alė (Dzin a
Lele-Rozen āle) e Ine a Baluodė (Ine a Balode) habla on sob e a. ma ininkų laikų
pidžinizaciju, a la cual e a ca ac e ís ico pe dė ai aisyklingas kalbėjimas (Fa don
Pa don)), de las lenguas okiečių Bal ijos a o i ((elemen en ai/g) Pi j) y k XIX.
248 Sol i a Labanauskienė | In e nacional Con e encia Cien í ica Kalbos g ama inė
| i leksinėsis ema,jos unkcionalumasi no ma y umas
Rasuolė Vlada skienė mencionó ac ualias p oblemas de manejo de la aducción de la
lengua de los documen os de la Unión Eu opea: e minijos, mo ologías, emas de
sin axis. P anešėja en a izó necesidadinumó p eocupa se de la egula idad del
idioma de las aducciones, pues o que las aducciones de documen os de la Unión
Eu opea ac úan di ec amen e comun iná lengua li uanas. R. Vlada skienės palab as
poniendo, al aduci documen os de la UE necesa io nonu ol i del o iginalalo, po lo
an o la gos, complejas es uc u as, noaiškūs sakiniai de documen os de la UE
caena en lie u išką eks ą i keičia sa i as, dešim mečius puoselė as adminis a i o
s ilaus peculia idades. Valda Salminia (Valda Salmiņa) en su in o me señaló a ención a
las endencias de consumo de nomb es a mėnų en lenguas la ias pa alelas o mų
egzis a imą y sus azones.
de las lenguas Lie u ių naujažodžių duomenyną p esen ó Ri a Miliūnai ė.
Kalbininkė acen aba los obje i os eó icos y aplicados del p oyec o: c ea
base de da os, en ella cons an emen e acumula nue aja leksiką de los
idiomas li uanos y ilgaini, ealizando in es igaciones cien í icas, e ela
sis emá ico imagen de es a leksikos. Nujažodžių duomenimisynas, según R.
Miliūnai ės, pe mi e hace conclusióná, que Li u ias lengua iene
su icien emen e de da ybinių išgalių a senauja y sacia pačius
di e sosi ousius la us ojančios isuomenės necesidades. An oje sekcijoje
G ama ika y leksika B onius Maskuliūnas examinó XVIII siglo, que es bene uno
menos examinados de pe iodos de aidos de la esc i a li uanas. Menulkía él
ab ía is a una de los aspec os de la lengua esc i a li uanas la aišką
e lexi idad. Anna F ydenbe ga (Anna F īdenbe ga) explicó la ians
p eesagos de lengua -ība (-yba) da inių mo y aciju p ime ojo la ių kalbininko
esc ibi o de Geo go Mancelio abajos. La jo en kalbininkés opina, las
denominaciones de peculia idades con p ensaga *-ībā como sepa ados ipos
de palab as de da ybos ca ac e ís ico p ecisamen e a lenguas bal as.
El in o me de Rolando K egždžio ue des inado a la me odología de
de e minación de la o ma g ama ical leksemų de la lengua li uana, basada en
análisis semasiologine, la cual impo an e no sólo de e minando la palab a
e imologiją, sino y codi icando su signi icado g ama ical, ac ualizazación.
Lienė Ma kus-Na ila (Liene Ma kus-Na ila) habló sob e ge manismus
me idwaka ių Ku žemės a mėse, sus uen es de p es inimosi. Ella
señaló que pa e ge manismos son gy ybingi y XXI a. a p incipios
a mėse encon ándose sus one iniai y mo ologiniai a ian es.
Po de la exhibición A u Uozuolui 100 inaugu ación Dzin a Paeglė (Dzin a
Paegle) con ó sob e za i š ą A. Uozuolo me odikos man aš į, y Lidija
Leikuma sob e A. Uozuolo la ias concep os de enseñanza hoy.
249Te minología | 2012 | 19
Popie inė pa e de la con e encia ue dedicada a p oblemas de la lengua
na i a conside a . Ina Boikienė y Nadežda Še elio a ap a é mokinių
kū ybinių gebėjimų ugdymą gim osios ( usų) lengua lecciones. Según
ela o es, el p oblema ak uali en lo que que c ea i ibín habilidades
agudización es una condición impo an e al la ina el alumno pe sonalidad.
Las cues iones de calidad educa i a de Le onia en a ios aspec os esumió la
agencia de la lengua le onia Me odís ica del Sec e o de Educación Vine a
Vai adė (Vine a Vai ade). Išnag inada algunas de las edi o ias edi adas medios
de enseñanza de la lengua le onia, des inado a 59 clase, ella hizo la conclusión: a)
no hay en endimien o gene al sob e las capacidades de ap endizaje; b) no se
o ecen a los alumnos ejemplos de ealización de las a eas y eiga; c) al a
al a de au ónankiško de ap endizaje habilidades ugdymo i k . Ing ida
Balčiūnienė y Gin a a Po ilai ienė p esen ó išlio de na ación ugdymo,
pasi ulándose pa eikslėlių sekas, me odiką. Mucho a ención des ino al
con ex o de la a ea, que p opo ciona al niño de opo unidades adicionales de
comp ende mejo las unciones, es uc u a y eglas del ela o išlioyo.
E elina Zilgal ė (E elīna Zilgal e) conside s é dalely ės y p ie eiksmio
p o imo c i e io, ab iózó casos p oblemá icos. Sekción Lexika y
e minologija lee es in o mes, en los que analiza plan as de nomb es.
Laimu ė Baluodė (Laimu e Balode) analizaba, como consumido julio apelia i us
La ijos oponimikoje. La p ime a pa e del in o me ue dedicada a obje os, a
los nomb es a los que se u iliza leksema liepa, p obėgšmais glan elg a en
localo a džių nominaciju, en segunda pa e au o ė examinó la palab a liepa edinius.
P anešimą La ių liaudies dainų leksika lie u iškai: medžių pa adinimai
skai ė Regina K ašy ė. Medžiagą p anešėja inko de la colección de ex os
de canciones liaudies la ias Lekia mano ži gelis (1989; aducida Sigi as
Geda) y de e minó que en las aducciones más ecuen emen e se
encuen a el nomb e del á bol ąžuolas, pe pus ečiau be žas.
Sob e los países bál icos lo os lie u iškus y la iškus plan as de genčių
nomb es habló Sol i a Labanauskienė. Ella se isé da ybiamen e
neskaidomus géncios nomb es, da inius y dū inius, mos é sus comun ybes
y ski ybes. El úl imo in o me de es a sección Ine os Be no o ue des inado
a e minos culina íes en los p ime os lib os de cocedo es edi ados en
la ias. La segunda día de la con e encia comenza on Diana Lai eniecė
(Diāna Lai eniece) y No munds Dzin a as (No munds Dzin a s) (Uni e sidad
La ijas). P anešedo es ab ie on is agė A. Uozuolo įnašą į la ių kalbos
mokymo me odiką. In a U bano iča p esen ó signi ica i a A. Uozuolo
ma e ial de la his o ia kalbo y os, que e leja la desa ollo de ideas del es uc u alismo Eu opeo.
250 Sol i a Labanauskienė | In e nacional Con e encia Cien í ica Kalbos g ama inė
| i leksinėsis ema,jos unkcionalumasi no ma y umas
G ama ikos sekcijos in o mes en los que se examina on cues iones de mo ología y
sin axis. Lyga Vogina (Līga Vogina) discuió A. Uozuolo obse ėjimas po causa sen ín
semán ica. P incipalmen e sin aksés de emas, pasak p anešėjos, examinada
lingüís ico dak a o dise ación Klasikinių la ių liaudies dainų sin aksés cues iones.
O as p oblemas sin aksé icos de la lengua la ia in o mes discu ió Na alija
Pe ko a (Na alia Pe ko a) (Sa ybinių į a džių i naudininko linksno uso en la iškuose
sakiniuose su ne eiksmažodiniais p edika ais), Lienė Kal iša (Liene Kal iša)
(Reikiamybės Kalaka i nuos e idencialumas) y Linda Apsė (Linda Apse) (P ielinksnio
ANT eikšmių i a osenos peculia idades).
Gi a Elksny ė (Gi a Elksnī e) leyó el in o me sob e a ibu a dinius palab as
compuños en dicciona ios XVII a. P anešėja ligino Geo go Mancelio, Janio
Langijo (Jānis Langijs) y K is o o o Fy eke io (K is o o s Fī eke s)
ocina ios a o os ipos de elaciones sin aksínicas de es as palab as.
Lexicos y lexicog a ías sección B igi a Bušmanė habló sob e accionesmajodio
algy i seman iką. Ella e eló que a mėse egis a sinónimos de es a
palab a pueden mos a acción in ensidad, g ei į, du mę, būdą y pan. Janina
Š amba y ė-Valužienė p esen ó p epa ado Ma o Slančiausko y su
com ada bių pasakojamosios au osakos leksikos is o inį žodyną, en el que se
p esen a la leksika del No e de Li uania.
F azeologinius palyginimus en la ias liaudies cainones e e a o Ilga Migla. Ano
y ėjos, en sus abajos A. Uozuolas lis asija, kokie plan as de y a zes
nomb imíos y auja la ians liaudies dainos: liepa, ąžuolas, ožė, gėlė. Viole a
Če nė en el in o me examinó p esen ación de nomb es de ins umen os de
música aiškinamaje en el dicciona io de la lengua Lie u ių, señalando a ención a
sus da os seman ís icos y ilus aciones campos. XIX. a. inalesXX a. comienzos
p ime a pa e de las e minías ma emá icas li uanas o ma imosi a psnį y
p ime os imp usdin os Li u iškų a i me ikos ado ėlių e miniją ap a ė Diana
Šilob i ai ė. Ella compa ó imosos ac o es de la sociedad Po ilo Ma ulionio, Jono
Spudulio y Pe o Vileišio ado ėlius, ealizó análisis de é minos ma emá icos.
Popie inėje Fone ikos sekcijoje hablado sob e acús icos signos de sonos de la
lengua le onia. Los P óximos In o mes sob e es o Readé G igo je as (Ju is
G igo je s) (La ias de lengua šoninių p iebalsių i ib an ų akus inės
ypa ybės), Inesė Ind ičanė (Inese Ind ičāne) (Dusliųjų a ika ų Ju isc,/č/ y
p iebalsių Ju is s s s/ š/ sepa ación), Sol eiga Čei anė (Sol eiga Čei ane)
(Fo mančių pe eigų pa-
251Te minología | 2012 | 19 compa ación: CV o VC). Ilzė Auzinia (Ilze Auziņa),
Gun a Nešpo ė (Gun a Nešpo e) y Baiba Sauly ė (Baiba Saulī e) con a on
sob e la in onación del lenguaje del ex o leído.
En An ojoje sekción las p egun as de no malición lingüís ica g ildeno
Dzin a Šulcė (Dzin a Šulce). Ella examinó 19331942 m. Rygos La ių d augijos
Kalbo y os sec a ios sesiones p o ocolos. P anešėja p esen ó Janio
Endzelyno (Jānis Endzelīns) opinión de dis in os de las o mas g ama icales
da ybos, a osenos y esc i u a cues iones.
Dai a Mu mulai y ė habló, como Lie u ių kalbos ins i u e o ganizadoame
Bend inės lie u ių kalbos žodyne se s engiamasi segui sis emiškumo p incipo
p esen ando edinius, con qué di icul adesas en on a. Nag inė i de es
ipos ediniai: eiksmažodžių bei a dažodžių abs ac s, deminu y ai y ediniai
con p e idėlio no-.
Vilija Sakalauskienė discu ió p oblemas de p esen ación de sinonimínicos
signi icados a la explicaciónamuosios dicciona ios de la lengua li uanas. En su
opinión, su gencien es discusiones mues an, que el p oblema de sinonimios se
uel e muy ac uali. Es o o cía de nue o llama la is a a la sinonimía y
sinónimo samp a á, ee alua ya salidos dicciona ios y especialmen e se
akyliems p epa ando nue os. La ias es udiosas Olga Uozuolinia (Olga Ozoliņa)
en su in o me examinó medie žių bend inę p ancūzų kalbą. Los in o mes
inales de la con e encia ue on dedicados A. Uozuolo sin aksés abajos.
And a Kalnača leyó el in o me Hoyína A u o Uozuolo analí ico debi y o
in e p e ación, o Ilzė Lomanė (Ilze Lokmane) A u as Uozuolas y
p oblemá icos cues iones de sin ác ica ac ual. In e nacionales emá icas A.
Uozuolo con e encias en Rygo se o ganizuojan desde 1965 m., ad
o ganizado es euni se quiechia y los siguien es años. Edi ado Repo e de
con e encia Tesies de colección.
Recibió 2012-11-16
Sol i a Labanauskienė
Ins i u o de lenguas Lie u ių
P. Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius
E. poš a [email p o ec ed]