scieee Science in your language
[lt] (orig) [de] [fr] [it] [es] [pt]

Tarptautinė mokslinė konferencija „Kalbos gramatinė ir leksinė sistema, jos funkcionalumas ir normatyvumas“

Read accessible full text
Machine-translated document

This is a machine-generated translation of the original document and may contain errors, omissions, or changes in meaning. Do not rely on this translation for quotations, citations, or authoritative references. Please consult and cite the original document.

Tarptautinė mokslinė konferencija „Kalbos gramatinė ir leksinė sistema, jos funkcionalumas ir normatyvumas“

Author: Solvita Labanauskienė
Year: 2012
Source: https://journals.lki.lt/terminologija/article/download/465/555
Te minologia | 2012 | 19 247
Con e ência Cien í ica In e nacional A
g ama ical e leksinė sis ema da língua,
sua uncionalidade e no ma i idade
SOL ITA LABANAUSKIENė
Ins i u o da língua Li uânia Nes a p ima e a de anos, a Faculdade de Ciências
Humani á ias da Uni e sidade da Le ônia e a Ca hed a de Língo y os Bal os su engou a
ge al da língua la iana Valodas g ama iskā un leksiskā sis ēma, ās unkcionali ā e un
48-a con e a in e nacional da Seção de La is ica e Bal is ikos La ians e da enção
no ma ī ums (Kalbos g ama iskā un leksiskā sis ēma, ās unkcionums un
no ma ī ums), des inada ao no á el linguis a, olklo is a, li e a u is a e me odis a
A u Uozkus (A u s Ozols). Ko o 1516 d. discu i pa a a uni e sidade chega am
ela o es da Le ônia, Li uânia, Rússia e Finlândia. Ry inė p imei o dia pa e oi dedicada
A. Uozuolo pe sonalidade e suas a i idades e eladas. Oja as Lamas (Ojā s Lāms) no
ela ó io A u as Uozuolas e la ių li e a ū ologija supažindino com a igos do
cien is a, que são impo an es, in es igando mode nniąsias endências li e á ias na
Eu opa, não publicada li e a u a ciência ma e ial e la ių li e a ū as is o ijos paskai ų
konspek ais. Ma a Vyksna (Mā a Vīksna) e Ri a T eija ala am sob e La ians olklo o
eposi ó io undos gua dada a chy ină A. Uozuolo ma e ialá, es emunhancing
in es igou a habilidade sudomin i olklo o cole imu jaunimą. Raš ijas e muzikos
muziejaus (ex-ex Rainio Li e a ū as un meno muziejus) ep esen an eė Ilona Miezy ė
(Ilona Miezī e) apon adagė p o issional A. Uozuolo a i idades (jo dak a o dise ação,
ski ą la ių liaudies da sin aksei) e seu pessoal ida. Con ou que nos úl imos anos de
ida A. Uozuolas inha começado a esc e e humo is ina pjesę, cuja do p o agonis a
p o ó ipo p o a elmen e e a ele mesmo, e ou os ac o es sua colega kalbininkės. Mais
a de o abalho oi con inuado em duas secções. Dzin a Lelė-Rozen alė (Dzin a
Lele-Rozen āle) e Ine a Baluodė (Ine a Balode) ala am sob e a a. ma ininkų laikų
pidžinizaciją, à qual e a ca ac e ís ico pe dė ai aisyklingas kalbėjimas (Fa don
Pa don)), das línguas okiečių Bal ijos a o i ((elemen en ai/g) Pi j) e k XIX.
248 Sol i a Labanauskienė | In e nacional Cien í ica Con e ência Kalbos g ama inė
| i leksinėsis ema,jos unkcionalumasi no ma y umas
Rasuolė Vlada skienė mencionou ac uais p oblemas de ges ão da adução de
documen os da União Eu opeia: e minijos, mo ologias, emas sin aksės. P anešê
en a izou a necessidade a cuida in is da egula idade da língua das aduções, uma
ez que as aduções de documen os da União Eu opeia di e amen e a uam
comun iná língua li uânica. R. Vlada skienės pala as dizendo, aduzindo
documen os da UE necessá io nãonu ol i do o iginal, po an o longos, complexas
es u u as, neaiškūs sakiniai de documen os da UE en am em lie u išką eks ą e
keičia sa i as, dezmeios puoselės as peculia idades do es ilo adminis a i o. Valda
Salminia (Valda Salmiņa) em seu ela ó io chamou a enção à endências de consumo
de nomes a mênios na língua la ias exis ência de o mas pa alelas e suas azões.
no as pala as dos idiomas Li uãos dadosyną ap esen ou Ri a Miliūnai ė.
Kalbininkė acen a a eó icos e aplicados obje i os do p oje o: c ia base de
dados, na qual cons an emen e acumuli a no a lexiką dos idiomas li uanos e
ilgaini, execu ando pesquisas cien í icas, e ela sis emá ico imagem des a
leksikos. Naujažodžių duomenimisynas, segundo R. Miliūnai ės, pe mi e aze
conclusão, que língua li uânica em su iqüen emen e doybinių išgalių
a enuuj i e sakin i pačius di e sosi iausius a us ojančios isuomenės
po eikius. An oje sekção G ama ika e leksika B onius Maskuliūnas examinou
XVIII século, que é bene um menos analisados dos pe íodos de aidos da
esc i a li uânica. Menulkamen e ele e isãou um aspec o da esc i a da língua
li uânica aišką de e lexi idade. Anna F ydenbe ga (Anna F īdenbe ga)
explicino p eesagos -ība (-yba) dos la ios na mo i ação dos da inhos no
abalho do p imei o la ių kalbininko esc i o Geo go Mancelio. Na opinião
jo em kalbininkės, ca ac e ís icas nomeiões com p eesaga *-ībā como
sepa adas pala as doybos ipo ca ac e ís ico p ecisamen e bal as
línguas.
O ela ó io de Rolando K egždžio oi des inado à me odologia de
de e minação da o ma g ama ical leksemų da língua li uânica, baseada em
análise semasiologine, que é impo an e não só es abelecendo a pala a
e imologiją, mas ambém codi icando seu signi icado g ama ical, ak ualização.
Lienė Ma kus-Na ila (Liene Ma kus-Na ila) alou sob e ge manismos
sul aka ios Ku žemės a mėse, suas on es de emp ésinimosi. Ela
indicou que pa e ge manismos são gy ybingi e XXI a. início a mėse
encon ando seus one iniai e mo ologiniai a ian es.
Po exibição A u Uozuolui 100 abe u a Dzin a Paeglė (Dzin a Paegle)
con ou sob e zap imš ą A. Uozuolo me odikos man aš į, e Lidija Leikuma
sob e A. Uozuolo la ias concepção de ensino hoje.
249Te minologia | 2012 | 19
Popie inė pa e da con e ência oi dedicada aos p oblemas da língua
na i a conside a . Ina Boikienė e Nadežda Še elio a discu i am mokinių
kū ybinių gebėjimų ugdymą gim osios ( usų) língua às aulas. Segundo
ela o es, p oblema ak uali pelo que que c iadões de habilidades c ia i as
é condição impo an e la inando o ap endiz pe sonalidade.
As ques ões da qualidade da educação da Le ônia em á ios aspec os
esumi am a agência de língua le ônica Me odís ica do Sec e o de Educação
Vine a Vai adė (Vine a Vai ade). Išnag inhando alguns edi o ias edi ado meios
de ensino de língua le ônica, des inado a 59 classe, ela ez a conclusão: a) não
há en endimen o comum sob e as capacidades de ap endizagem; b) não se
o e ecem aos alunos exemplos de ealização das a e as e eiga; c) al a al a
de au ônomo de ap endizagem capacidades de ugdymo e k . Ing ida Balčiūnienė
e Gin a a Po ilai ienė ap esen ou išlio de na a i o ugdymo, po meio de
pa eikslėlių sekas, me odiką. Mui o a enção de o ou ao con ex o da a e a,
que o e ece à c iança opo unidades adicionais de melho pe cebe unções,
es u u a e eg as de na a i a išlioio. E elina Zilgal ė (E elīna Zilgal e)
conside s é dalely ės e p ie eiksmio p é imo c i é ios, apž elgê casos
p oblemá icos. Secção Leksika e e minologija le ês mensagens, nos quais
analisados nomes de plan as. Laimu ė Baluodė (Laimu e Balode) analisou, como
u ilizado julho apelia i is na oponimikoje da Le ônia. A p imei a pa e do
ela ó io oi dedicada a obje os, aos quais nomea usada leksema liepa,
p obėgšmais olha g a em localo a džių nominaciju, em segunda pa e au o ė
analisou da pala a liepa edinius.
P anešimen o La ių liaudies dainų leksika lie u iškai: medžių pa adinimai
skai ė Regina K ašy ė. Medžiagą ela ado a inko do cole ão de ex os de
canções liaudies la ias Lekia mano ži gelis (1989; Sigi as Geda) e
es abeleceu que as aduções mais equen emen e encon am o nome do
lenço ąžuolas, pe pus ečiau be žas.
Sob e os países bál icos lo a lie u iškus e la iškus plan as de nomes
genciais alou Sol i a Labanauskienė. Ela se iu da ybiamen e neskaidomus
nomes genciais, da inius bem dū inius, mos ê suas comun ybes e
di e enças. Úl imo des a seção Ine os Be no o ela ó io oi des inado a
culina ia e mos nos p imei os la ios língua publicados li os de
cozinhei os discu i . Segunda dia da con e ência começou Diana Lai eniecė
(Diāna Lai eniece) e No munds Dzin a as (No munds Dzin a s) (Uni e sidade
da Le ônia). P anešedo es e is asgê A. Uozuolo in oduzão em la ians
linguagem me odiká de ensino. In a U bano iça ap esen ou signi ican e A.
Uozuolo ma e ial de his ó ia kalbo y os, que e le e Desen ol imen o de idéias es uc u alismo Eu opeu.
250 Sol i a Labanauskienė | In e nacional Con e ência Cien í ica Kalbos g ama inė
| i leksinėsis ema,jos unkcionalumasi no ma y umas
G ama ikos sekcijos ela ó ios o am analisados ques ões de mo ologia e sin ase.
Lyga Vogina (Līga Vogina) discuê A. Uozuolo obse ėjimas po causa sen ini
semân ica. P incipalmen e sin akseses emas, pasak p anešėjos, examinada
lingüís ico dak a o dise ação Klasikinių la ių liaudies dainų sin aksės ques ões.
Oi as p oblemas sin aksé icos da língua la ian abo da am mensagens Na alija
Pe ko a (Na alia Pe ko a) (Sa ybinių į a džių i naudininko linksno uso la iškuose
sakiniuose su ne eiksmažodiniais p edika ais), Lienė Kal iša (Liene Kal iša) (Reikiam
nuosybės Kalaka i e idencialumas) e Linda Apsė (Linda Apse) (P ielinksnio ANT
eikšmių i a osenos peculia idades).
Gi a Elksny ė (Gi a Elksnī e) lia uma no ícia sob e a ib a dinius pala as
conjun os em diccioná ios XVII a. P anešėja ligino Geo go Mancelio, Janio
Langijo (Jānis Langijs) e K is o o o Fy eke io (K is o o s Fī eke s) ocinhos
a o os desses ipos de ligações sin aksinių pala as. Lexikos e
leksikog a ijas secção B igi a Bušmanė alou sob e eiksmažodžio algy i
seman iką. Ela e elou que a mėse egis a sinônimos des a pala a podem
mos a in ensidade de ação, g ei į, du mę, būdą e pan. Janina
Š amba y ė-Valužienė ap esen ou p epa ado Ma o Slančiausko e seu
compan ada bių pasakojamosios au osakos leksikos is o inį žodyną, no qual
ap esen a-se Leksika do No e da Li uânia.
F azeologinos compa ações em caninhas liaudies la ias e e a o Ilga Migla
Sob e. Ano y ėjos, em seus abalhos A. Uozuolas lis aija, quie plan as e
ezes denominações y auja la ians liaudies caninhas: liepa, ąžuolas, ožė,
gėlė. Viole a Če nė no ela ó io examinou ap esen ação de denominações de
ins umen os de música aiškinamajame li e ios linguagem ocodyne, chamando
a enção em seus dados seman á ios e ilus ações campos. XIX. a. inalXX a.
inícios da p imei a pa e das e minações ma emá icas li uanas o ma imosi
a psnį e dos p imei os imp usdin os Li hu iškų a i me ikos ado ėlių
e miniją ap a ė Diana Šilob i ai ė. Ela compa ou no á eis igu as da sociedade
Po ilo Ma ulionio, Jono Spudulio e Pe o Vileišio ado ėlius, ealizou análise de
e mos ma emá icos. Popie inėje Fone ikos secção alado sob e acus inius da
língua la ias sinais de sons. As no i icações sob e isso lei ė G igo je as (Ju is
G igo je s) (La ians kalbos šoninių p iebalsių i ib an ų akus inės ypa ybės),
Inesė Ind ičanė (Inese Ind ičāne) (Dusliųjų a ika ų Ju isc,/č/ e p iebalsių
Ju is s s/ š/ a sky imas), Sol eiga Čei anė (Sol eiga Čei ane) (Fo mančių
pe eigos pa-
251Te minologia | 2012 | 19 compa ação: CV ou VC). Ilzė Auzinia (Ilze Auziņa),
Gun a Nešpo ė (Gun a Nešpo e) e Baiba Sauly ė (Baiba Saulī e) con a am
sob e a in onação do ex o de lei u a.
An ojoje secção ques ões de no mamição da língua g ildeno Dzin a Šulcė
(Dzin a Šulce). Ela examinou 19331942 m. Rygos La ių d augijos Kalbo y os
seção posėdžių p o ocolos. P anešėja ap esen ou Janio Endzelyno (Jānis
Endzelīns) opiniões sepa as de o mas g ama icas de da ybos, a osenos e
esc i a ques ões.
Dai a Mu mulai y ė alou, como Li u ians language ins i u e p epa adoam no
Bend inės lie u ių kalbos žodyne es ende-se segui sis emiškumo p incípio
ap esen ando edinius, com que di iculdades en on a. Nag inė i de ês ipos
ediniai: eiksmažodžių bei a dažodžių abs ac a, deminu y ai e ediniai com
p e idėliu não-.
Vilija Sakalauskienė abo dou p oblemas de ap esen ação de sinonimínicos
signi icados aiškinamuosiuose diccioná ios da língua li uânica. Na sua opinião,
su gem discussões indicam, que o p oblema de sinonimismo o na mui o
ac uali. Isso o çam de no o chama a olho em sinonimija e sinônimo samp a á,
e is a já saídos diccioná ios e especialmen e se akyliems p epa ando
no os. La ians cien í ica Olga Uozuolinia (Olga Ozoliņa) em seu ela ó io
examinou medie žių bend inę p ancūzų kalbą. Os ela ó ios inais da
con e ência o am des inados A. Uozuolo sin aksês abalhos. And a Kalnača
lei ê ela ó io Hojeinė A u o Uozuolo anali inio debi y o in e p e ação, e Ilzė
Lomanė (Ilze Lokmane) A u as Uozuolas e p oblemá icos ques ões a uais da
sin aksês. As in e nacionais emá icas A. Uozuolo con e ências em Rygo são
o ganizá eis desde 1965 m., ad o ganizado es encon a -se quiečia e nos
p óximos anos. Issuído ela ó io de con e ência ezios compilação.
Recebido 2012-11-16
Sol i a Labanauskienė
Ins i u o das línguas Lie u ių
P. Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius
E-mail [email p o ec ed]