scieee AI-readable full text Open interactive document viewer

Eponiminiai aprangos terminai „Aiškinamajame aprangos terminų žodyne“

Aušra Rimkutė-Ganusauskienė

Abstract

Straipsnyje nagrinėjami Stanislovo Algimanto Ratauto, Eugenijos Strazdienės ir Ados Gulbinienės parengtame Aiškinamajame aprangos terminų žodyne (2014) rasti eponiminiai aprangos terminai. Remiantis lietuvių ir užsienio kalbininkų darbais, aptariama eponimo ir eponiminio termino samprata, minimi dažniausi eponiminių terminų trūkumai ir privalumai. Daroma išvada, kad nors eponiminiai aprangos terminai yra gana reti, tačiau jie papildo aprangos terminiją ir yra labai svarbūs, kai kuriais atvejais – vieninteliai aprangos sąvokų pavadinimai. Daugiausia rasta antroponiminės ir toponiminės kilmės aprangos terminų. Vyrauja iš vyriškų pavardžių kilę terminai. Eponiminiai aprangos terminai yra visateisiai terminai greta neeponiminių terminų.

Full text

Eponimini Gli abbigliamenti Termini 122 Aiškinamajame aprangos terminų žodyne Aušra RimkutėGanusauskienė doi.org/10.35321/term30-6 Eponiminii termini di abbigliamento Aiškinamajame abbigliamento termine di dizionario Eponymous Clothing Terms in Aiškinamasis termini di abbigliamento (Explanatory Dictionary of Clothing Terms) AUŠRA RIMKUTĖ-GANUSAUSKIENĖ Lietuvių kalbos institutas ORCID id: https://orcid.org/0000-0001-8655-7333 ANOTATIA Artiznyje vengono esaminati Stanislovo Algimanto Ratauto, Eugenijos Strazdienės e Ados Gulbinienės prengtame Aiškinamajame abbigliamento terminų žodyne (2014) trovare eponimini termini abbigliamento. Sulla base dei lavori dei litaui e strani kalbininkų, si discutta eponimo e eponiminio termine concetto, minimi frequenti eponiminii termini difetti e pregiudai. Daroma conclude che sebbene eponimini gli gos terminai yra gana reti, tačiau jie papildo aprangos terminiją ir yra labai svaravanbūs, in alcuni casi le uniche avangan conceptų nominazioni. Principalmente trovata antroponiminè e toponiminè origine abito termini di. Vyrauja da virriški pavardžių kilę terminai. Eponiminie abbigliamento termini sono visoteigiai termini greta neeponiminių terminų. ESMINIAI VODŽIAI: eponiminis termine, eponimas, abbigliamento termine, metonimizzazione, onimas. ABSTRACT The article examines the eponymous clothing terms found in Aiškinamasis aprangos terminų žodynas (2014; Explanatory Dictionary of Clothing Terms) prepared by Stanislovas Algimantas Ratautas, Eugenija Strazdienė, and Ada Gulbinienė. Based on the works of Lithuanian and foreign linguists, the concept of eponym and eponymous term is discussed, the most common disadvantages and advantages of eponymous terms are mentioned. Si conclude che anche se eponymous clothing terms sono relativamente rare, they complement clothing terminology and are very important: in some cases, they are the only names for clothing concepts. The largest number of eponymous clothing terms found are based on anthroponyms mijos (Gaivenis 2014 123Terminologija | 2023 | 30 and toponyms. Terms derived from male surnames predominate. Eponymous clothing terms are full-fledged terms alongside non-eponymous terms. KEYWORDS: eponymous term, eponym, clothing term, metonymisation, onymus. ĮVADAS Pastaraisiais metais įvairių sričių eponiminiai terminai sulaukia lietuvių kalbininkų susidomėjimo. Kazimieras Gaivenis mini eponiminius che- [1993]: 383; [1996]: 227), technikos (Gaivenis 2014 [1994]: 392) terminus, Angelė Kaulakienė eponim physics terminus (Kaulakienė 2009: 697), Mikolė Litevkienė nagrinėja eponim eponim terminus anatomia (Litev Nijkienė 2006; 2010), La Kitėkauskienė eponim architectural, artistic and construction terminus (Kitkauskienė 2011), on (tikrinių žodžių) eponim terminus transformia Jurgita Jelionie. Tuttavia dettagliate di ricerche scientifiche Lituanee parla su eponimiji reiškinį terminologijoje ancora manca. Garokai più spesso tikrinio vertimas di parola eponiminiu termine come determintrro sretta terminijos fonteis discussibile nei lavori degli scienziati stranieri. Articoli sugli eponimi e eponimini termini sono pubblicata latvians kalbininkai Baiba Bankava (2011b; 2013), Ojāras Bušas (2013). 2011 m. B. Bankava (2011a) apgynė disertazione Eponīmi latviešu valodā: lingvistiskais aspekts (Eponimai latvių kalboje: lingvistinis aspektas), nella quale mini e in varie aree vartojamus eponiminius terminus. Linda Pietė (2007) e Linda Kurmiņa (2010) tiria linguaggi lituanici e latvians eponimini di nomi di piante, Pavelas Nečas e Petras Hejna trattaia eponimini diritti medici (Nečas, Hejna 2012), Eva Schwarzová eponimini termini di fisica, chimica e medicina (Schwarzová 2013), Judyta Mężyk eponiminius šokio terminus (Mężyk 2020) e pan. Bes articoli, significativi e lexicografici fonti. 2015 m. èleisto Mindios e Davido Kasradzių preparato dizionario lietuvių kalba Traumatologijos ir ortopedijos eponimai: simptomai ir sindromai. Già menzionata B. Bankava è latvių eponimų žodynų sudarytoja: Eponīmu vārdnīca (Rīga, 2007) e Jaunā eponīmu vārdnīca (Rīga, 2012). Vi è eponimų dizionyn della e in altre lingue, ecc. : Cyrilo Leslieo Beechingo A Dictionary of Eponyms (1988), Mortono S. Freemano A New Dictionary of Eponyms (2002), Władysławo Kopalińskio Słownik eponimów czyli wyrazów odimiennych (2008) e kt. L'oggetto di questo articolo eponimini termini di abbigliamento, registrati da Stanislovo Algimanto Ratauto, Eugenijos Strazdienės e Ados Gulbinienės Aiškinamajame abbigliamento termini (2014). nell'articolo essi vengono esaminati allo scopo rivelare i principali fattori, 124 Eponimini Gli abbigliamenti Termini Aiškinamajame aprangos terminų žodyne Aušra RimkutėGanusauskienė lemiančius eponiminių terminų apparizione nel campo dell'abbigliamento. Per raggiungere questo obiettivo, si pongono i seguenti compiti: 1) spiegare teoricamente il concetto di termine eponimico; 2) servire nella fonte trovati fino adesso terminologhi lituanici nenagrinėtus eponimici termini di abbigliamento secondo onimų rapporto con nominati oggetti; 3) stabilire il posto dei termini eponiminici di abbigliamento nel sistema dei termini di abbigliamento. Pertanto, allo scopo realizzare sollevati compiti l'oggetto di ricerca permette esnagrinarsi a due livelli: teorico e pratico, così elencando frequenti eponimini termini di abbigliamento causa di comparsa, il loro ruolo e significato nel sistema dei termini di abbigliamento. Nagrinėjando eponimini termini di abbigliamento, applicato analitico descritomasis e comparativamassi metodi. È prevedibile, questa ricerca a causa novità sarà attuale non solo specialisti dell'abbagotyr, ma anche traduttori, redattori e altri, confrontati con la questione della scelta dei termini dell'abbigliamento o in generale vartosena. EPONIMINIO TERMINO SAMPRATA Lietuvių kalbotyroje terminas eponimas (gr. eponymos – suteikiantis kam nonostante il proprio nome) usato raramente. Nei dizionari di parole internazionali giù si chiama nome di persona o di cosa, secondo il quale qualcosa viene chiamato (TŽŽ 2001: 213; 2013: 231). Kazimiero Gaivenio e Stasio Keinio preparato nel dizionario dei termini di Kalbotyros definita diversamente: eponimu considerato smenvardinės kilmės vietovardis (Gaivenis, Keinys 1990: 59). Come visto, nei dizionari presentati concetti differiscono leggermente. Nel primo caso eponimu considerato il nome, secondo il quale nominato, ecc., secondo ispanų batų dizainerio Manolo Blahniko vardą aukštakulniai batai chiamati manolais. Quindi, eponimo viene considerato il nome Manolo (tikrinis parola). Secondo caso eponimu considerato locovardis (tikrinis parola), apparso essendo da tikrinio parola (nomo, pavardes, pravardes e etc.), in cui innominijamas uomo, ecc., il nome della località Giedraičiai apparso da pavardes Giedraitis, i. y. eponimu considerato parola è risultato del vedybos. J. Mikelionienė eponimais chiama tali tikrini parole, che diventano terminiis (Mikelionienė 2017: 127). Sulla base di questo concetto, si può vedere, che scienziatrice principalmente dedica attenzione non al medesimo eponima considerati vero termine, e apeliatyvazione, i. i. al processo, quando verificareis parola virsta termine. Analizzando sampratà eponimo nei lavori di linguisti stranieri, notato che di una chiiskia eponimo concepzioni anche non esiste. David Crystalas sostiene che eponima è persona, del cui nome qualcosa è chiamata 125Terminologia | 2023 | 30 (e.g., invento o luogo), nome; anche chiamata appellativo (Crystal 2008: 173). Quindi, il suo concetto coincide con presentata nei dizionari di parole internazionali, anche Skaitmeniniame vokiečių kalbos žodyne (Digitales Wörterbuch der deutschen Sprache, DWDS; žr. 1 lentelę) e Literatūros terminų žodyne (LT; cf. ib. Il dizionario dei bescegnanti di Oxford (Oxford learners dictionary) eponimu komas „asmuo ar daiktas arba asmens ar daikto pavadinimas, nuo kurio pavadinta vieta, išradimas, atradimas ir pan.“ (OLD; žr. 1 lentelę). Kembrilaidžo dizionne (Cambridge Dictionary) definita egualmente anche dviprasmiamente, i.e. eponimu considerato e lo stesso cosa o persona, e il nome di cosa o persona: <...> nome di oggetto o attività, che è e nome di persona, che primo ha prodotto l'oggetto o eseguito attività, nomeas (CD; vedere 1 tabelę). Vediasi, in questi dizionari eponimais tengono e stessi nardo davėjai (daiktai (objectti), persone e etc.), e da nardo davėjo nardo fare parole. Come visto da 1 tabella, Meriam-Vebsterio dicodyne (Merriam-Webster, MW) vengono fornite due significati eponimo. L'altra significato, diversamente rispetto prima di questo menzionate fonti, si collega con il campo medico usati nomi di farmaco o malattia, che sono considerati eponimi, o con da farmaco o malattia denominazioni sorse eponimi. In generale dovrebbe dire che la medicina è una di quelle aree, nella quale eponimenti bene principalmente. Tatiana Canziani sostiene che eponimais del campo medico sono considerati sindromi, malattie, lesioni, procedure chirurgiche, clinici segni e etc. innomijanti parole, derivate dal nome di persona, che ha descritto menzionati argomenti, nome o surname, rčiau paziente, al quale è stata descritta per la prima volta un certo clinico segno, malattia o kt., nardo o surname (Canziani 2011: 227). Apibendrinando vari concetti, si può affermare, che in generale eponimai differisce non solo del modo di apparizione alcuni sono semplici eponimai, altri dariniai, ma e della propria semantica. Markas Nicholas distingue cinque tipi eponimi: antroponimici, geografici, letterūrici, mitologici e scientifici (Nichol 2011). Già menzionato T. Canziani, trattardando eponimi medici, li divide in tre gruppi: 1) veri eponimi, quando prima nomenklatūrinì parolaì (liga, sindromas e kt.) si scrive scienziatore, che primo descrisse nomenklatūriniu parola descrūdiama materia, nome (Alzheimerio liga); 2) toponimici eponimi, quando prima del nome comune, i. e. nomenklatūrinį parola, si scrive la denominazione della località in cui il fenomeno è stato osservato per la prima volta (sindroma di Stoccolma); 3) autoeponimi, relativi a smeniu che in realtà soffrì e (o) morì Eponimini Gli abbigliamenti Termini 126 Aiškinamajame aprangos terminų žodyne Aušra RimkutėGanusauskienė da una malattia così chiamata (Thomseno liga). Tikrųjų eponimų, T. Canziani affermando, sono principalmente (Canziani 2011: 227228). Eponimenti classificazioni, dipendendo da srities, è non una. Queste dipendono da quello, come dettagli e su quale aspetto concreto si voglia eponimus raggruppare. Pabrėžtina, che eponimai differisce e la propria sandara. Tatjana Karavaeva, basandosi su Tomo McArthuro in il libro The Oxford Companion to the English Language (1996) presentata classificazione, distingue cinque tipi eponimenti: 1) semplici, 2) compositivi e pažyminio costruzioni, 3) preesaginei dariby, 4) brevini e 5) sutrauktinius eponimus (Karavaeva 2011: 81). Semplice eponimais sono considerate da reali cosaiktavardzii apparse le parole comuni (p.g.: boicotta è apparso da britan agente Charleso C. Boycotto pavredes, linčas da virginija plantatoriaus Charleso Lyncho pavredes). Sudėtiniai eponimi, come scrisse scienziatrice, è viaggiodžiai eponimai, che costituiscono e verificarei (normalmente personaggiji), e generinarie parolezii (p.g., Tiuringo macchina chiamata in onore britų matematico Alano Tiuringo). Esclusi sono con i pregiughi fare eponimi (p.es., i pregiughi -izmas vedinys makiavelizmas sietinas con Niccolo Machiavellio pavarde). Eponimenti abbrevii usato raramente (p.g., antivirusina programma computerio anglisca si chiama Casper suttorinus suo creatore Eugeneio Casperskyio parronè). Migliore esama e sutrauktinių eponimų (p.g., niksonomika apparso da presidente Richardo Nixon surnamés e parola economia) (plačiau sr. Karavaeva 2011: 8182). T. Karavaeva sostiene, che avvenutando i progressi della scienza nonpassa più questi discurtų eponimų tipų. Essa distingue un altro possibile tipo eponimus, originati da santrumpų, quando santrumpos sono costituiti da nomi di persone o parolni. Barbara Cappuzzo parla di keliavodžius ibridi eponimi, contenenti e eponimenti dėmenų, e esškinamųjų terminų dėmenų (Cappuzzo 2008: 27). La Latvian kalbotyros terminų aiškinamajame žodyne (VPSV 2007) viene fornita esaustee definizione eponimo anche se accentuato stesso jos procesas, kai tikrinis žodis virsta bendriniu, bet kartu minimas ir jau aptartas eponimų nevienodumas (žr. 1 lentelę ir 2 išnašą). Be to, šiame apeliatyvacižodyne patikslinama, che eponimais può essere sia da tikrinių žodžių kilę tikrinie parole, sia da tikrinių žodžių atsiradę generrinie parole. Il divenimento del verni comune a una parola, invardijancio una certa nozione, permette parlare di da eponimi apparsi termini o termini, contenenti eponiminè di origine dėmen. 127Terminologia | 2023 | 30 Nors eponiminius terminus lietuvių terminologai, kaip jau minėta, nagrinėja gana retai, tačiau bandymų apibrėžti, kas yra eponiminis terminas, esama. J. Mikelionienė sostiene che [E]poniminiai termini questo da reale parola fare concept (Mikelionienė 2017: 127). Reginos Kvašytės Mokomajame terminologijos žodynėlyje un termine parlante considerato quel termino, il cui secondario dėmeno è fatto da uno scienziatore, atėjo o altro nome o cognome di persona (Kvašytė 2005: 66). Quindi, questa definizione permette capire che eponimini siano considerati solo compositi pima unitisinių terminų. Inoltre, nella pavadinimai. Dėl to galima tvirtinti, kad tokia apibrėžtis per siaura, nes, pirma, aprėpia tik šalutiniu dėmeniu einančius antroponimus, antra, neaparolaynėlyybė preminenza viene data al termine personale termine, mentre eponiminis termine viene presentato come sinonimo (Kvašytė 2005: 66). Agiuntiamo che in alcuni lavori in discussione di specifici termini eponimici essi si descrivono più precisamente chiamati pernominali termini (Kaulakienė 2009: 69, 164) o pernominamenti (Stankevičienė 2013: 152). Tabella 1. Termino eponimo definitys in fonti di lessicografia straniere ŠALTINIAI EPONIMO APIBRĖŽTYS 2007V1eponīms Īpašvārds, kuram apelativ radies sugasvārds, piemēram, uzvārds Galifē > galifē, vietvārds Konjaka > konjaks, vai no kura radies jebkura paveida īpašvārds, piemēram, latviešu personvārds Laima kā motivētājs, uzvārds VPS Bolivars kā motivatorija. Par eponīmu talvolta mēdz dēvēt arī sugasvārdu, kas radies no īpašvārda, šim īpašvārdam apelativējoties, например, galifē, konjaks, makintošs2 CD eponym the name of an object or activity that is also the name of the person who first produced the object or did the activity3 1 Žr. accesso a internet: https: https: termini.gov.lvkolekcijas/43/skirklis17483 [žiūrėta 2023-01-11]. 2 Questa definitì, inverstà in lingua lituani, troviamo L. Kurmiņos nell'articolo: <...> verificareis daiktavardis, che per via di appellazione è diventato comuneio daiktavardžiu, ad esempio, pavardė Galifē > galifē, <...> o da cui altro qualsiasi cui porū verificantis daiktavardis, ad esempio, la persona dell'azienda latvia Laima come kilo nome Laima motivuoj. Nome <...> Eponimu a volte viene chiamato e generinis diktavardis, derivęs da reale diktavardzio, questo reale diktavardzio in modo di appello, ad esempio, galifė, konjakas, makintošas (Kurmiņa 2010: 355). 3 Cf. accesso internet: https://dictionary.cambridge.org/dictionaryenglish/eponym [visualizzato 2023-01-11]. 128 Eponimini termini di abbigliamento Aiškinamajame aprangos terminų žodyne Aušra RimkutėGanusauskienė ŠALTINIAI EPONIMO APIBRĖŽTYS eponym MW 1. one for whom or which something is or is believed to be named 2. a name (as of a drug or a disease) based on or derived from an eponym4 LT eponym An eponym refers to a person or thing after which something else is named5 OLD eponym a person or thing, or the name of a person or thing, from which a place, an invention, a discovery, etc. gets its name6 DWDS Eponym von einer Person hergeleiteter Name7 LTD EPONYM: A word that is derived from the proper name of a person or place. For instance, the sandwich gained its name from its inventor, the fourth Earl of Sandwich. The word lynch comes from Captain William Lynch, who led bands of vigilantes to hang hoboes and bums residing near Pittsylvania County. The verb shanghai, meaning to kidnap or press into forced labor, comes from the practices of conscription common in the oriental city of Shanghai. The word stentorian comes from the loud-mouthed Stentor in Greek legend, and herculean comes from the muscle-bound Hercules, and so on8 Alcuni linguisti stranieri, trattando termini di determinata area, eg.: medicina, chimica, geografia, šokio, ecc., usano termine eponima (Bankava 2011a; Mężyk 2020; Ziyayeva, Bannapova 2022 e kt.), e non eponiminis termine (Ummatova 2022). Questo permette fare assunzione, che in determinati casi loro susiaurina termine eponimas significato (vartoja da eponimo fatto di parola significato) e lo usoga parlando di concretis eponiminius terminus. Generalmente si tiene l'approccio che eponiminici termini sono quegli termini che sono relativi a veri o inventati nomi di persone (antroponimais) o nomi di luoghi (toponimais) (Cappuzzo 2008; Nečas, Hejna 2012 e kt). Si afferma anche che eponimai sono tarpkultūrinių 6 Žr. accesso internet: https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/eponym [žiūrėta 4 Žr. prieigą internete: https://www.merriam-webster.com/dictionary/eponym [žiūrėta 2023-01-11]. 5 Žr. prieigą internete: https://literaryterms.net/eponym/ [žiūrėta 2023-01-11]. 2023-01-11]. 7 Cf. accesso internet: https://www.dwds.dewb/Eponym [visualizzato 2023-01-11]. 8 Cf. accesso internet: http://web.cn.edu/kwheeler/lit_terms_E.html [visualizzato 2023-01-11]. 129Terminologija | 2023 | 30 exchange risultato (Popescu, Şorcaru 2020). Come solo per questo alcuni eponimici termini da riconoscere non è facile (Somford 2018: 12), e la loro diretta interconnessione con reale parola, col quale innominato un determinato oggetto vivente o inanimato, risulta solo avendo sufficiente necessaria informazione del campo, ad esempio, non ciascuno, besidomintis culinarija, raccontero, che il nome plombyras è derivato dal nome della città francese Plomb (Plombières) (TŽŽ 2013: 644) o che fisico termine voltas con italiano fisico Alessandro Giuseppes Voltos pavarde (VLEe). Senza dubbio, conoscendo la storia di nascita del termine eponimico, più facile percepire e motivazione, e le parole non è frequente modo di creazione di nuovi sąvokos pavadinimo kilmę. Sutariama, kad apskritai apeliatyvacija (dar vadinama deonimizacija, eponimizacija) – tikrinių žodžių pereiga į bendrinius concetti di denominazioni, tuttavia questo modo praturtina qualsiasi rintesia terminia. Tyrėjai P. Nečas e P. Hejna distinguono i vantaggi dei termini eponiminii questi termini sono economiciški, più facili innominati e relativamente semplici (Nečas, Hejna 2012: 25). Uno dei più frequenti difetti dei termini eponiminici la loro imprecisione (in particolare molto ne parla si studi in campo medico eponimų, eg., Kumar, Brazel, Benjamin, Brem 2022), dviprasmiškumas, nesistemiškumas, semantinė vuštuma, neskaidrumas (Canziani 2011: 231). Eponimenti sorgono allora, quando si vuole onorare scienziatrice o altra persona, un po' o altrimenti connessa a un termine eponimico introdotto oggetto (Lončar, Anić 2014: 37). in tale caso eponiminis termine sorge da nome di persona, pavredes o altro nome di persona. Si verificano casi in cui discussi termini vengono creati per inserire luogo, che è importante a determinato oggetto apparizione, origme, diffusioni e etc. Questo permette di supporre che l'apparizione dei termini eponiminici enorme influenza la hanno ekstralingvistini fattori, tali come poreikis įamžinti determinata persona (ma anche e letteraturino) o luogo. In generale eponiminici termini vengono formati consapevolmente e bene affermata, essi relativi e con un determinato soggetto storia, riflettono determinati aspetti culturali, sono quasi un certo patrimonio per le generazioni a venire. Eponimai differiscono non solo la sua semantica, ma e anche sandara. Nevienoda sandaros sono e eponimini termini […] vieni vientisiniai, altri compositi. Sulla base di Valentina Skujiņos eponiminei termini di scartamento secondo il loro grado di apeliatyvazione (deonimizazioni) in parziali o visiche apeliatyvacijos terminus (Skujiņa 1993 [2002]; plg. Mikelionienė vartoja completamente e in parte deonimizate terminai; Mikelionienė 2017: 129), vientisinie eponiminiai terminai laikytini tutti termini di apeliatyva. Dalinese apeliatyvazione termini considerati compositi termini, dei 130 Eponimini termini di abbigliamento Aiškinamajame aprangos terminų žodyne Aušra RimkutėGanusauskienė quali normalmente uno dėmeno (dazolarmente laterutino) è kelęs da eponimo. Gli eponimini compositati terminini da altri differisce spelling generalmente da tikrinii parole kilę dėmenys si scrivono didžiąja raide. Eponiminiu dėmeniu si distinguono essenzialmente definite il concetto, associati a verifini parola (tam talro persona paurde, locovardžiu o kt.). Meno vale anche il fatto che eponimini i termini più spesso si verificano mediante metonimizazione, rečiau metaforizacijos (Skujiņa 1993 [2002]; Mikelionienė 2017). Sulla base sia della Lituania, sia di scienziati stranieri concetti, si può apibendrintai affermare, che eponimu considerato o 1) lo stesso determinato nome donatore (tai può essere non solo certiniu parole innominijamas persona, ma e luogo o altra cosa), o 2) derivato parola, apparso dal nardo davėjo nardo. Poiché eponima è direttamente correlato con asmeniu, fenominiu o kt. oggetto, del cui nome viene chiamato determinato oggetto, in questo articolo eponiminiu termine considerato tale termine, che è fattoito da determinato eponimo (questo può essere sia semplice parola, sia darinys) o che ha da eponimo padarytą dėmenį o dėmenų. EPONIMINI APRANGOS TERMIN ANALIZ Aiškinamajame abbigliamento termini dei dizzyne del tutto trovare 86 eponiminie abbigliamento termini: 76 proc. vientisinių e 24 proc. sudėtinių. Šaltinio pratarmėje si scrive che nel dizionario purteneva più di 6000 termini lituviški con le loro corrispondmenimi inglesi, vokiečių, francūzų e rusų lingue (AATŽ 2014: 4). Quindi, tra tale abbondanza di termini studiamiei costituisce appena 1,4 perc. dizodyne fissogabili termini. Pridurtina che eponimionali termini del vocabolo parlante ci sono più, tuttavia sono termini, con cui innominiami dispositivi (Bleiko mašina, Makėjaus mašina, Martindeilo didintuvas), determinati dettagli o costruzioni (Derbio įtvirtis, Derbio konstrukcija) oppure termini di chimijos (merserizavimas) e mechanikos (Brinelio duetumo test, Rokvelo duetumo test, Šoro duetumo test) Questi termini non calcolati aprangą invardijančiais termini, quindi nell'articolo neanalizzati. per questo non esiste una sola loro adeguata classificazione (Mickienė, Bačiūnaitė-Lūžienė 2013: 18). Secondo i nomi rapporto con i nominati Eponiminių aprangos terminų analizė neįmanoma be tikrinių žodžių, iš kurių jie atsirado, apžvalgos. Kaip žinoma, tikriniai žodžiai yra įvairūs, oggetti di realtà, possono essere assegnati due grandi di gruppi di parole reali: 1) vivi degli esseri di nomi e 2) non vivui oggetti (dalyków) nomi, e queste se necessario si divise 137Terminologija | 2023 | 30 termini di abbigliamento nel caso della Lituania abigli terminiją si prestolinano già pronti eponiminie abigli termini. Lituviškos origine eponiminių terminų fonte non si fissuojama. I risultati dello studio permettono di affermare che su un quartoadale (24,5 percento.) vientisinių e sudėtinių abbigliamento terminių non sono gli unici concoctų marcicoli. Essi sono utilizzati come termini sinonimi, prefermenità Aiškinamajame abbigliamento terminų dizionario fornendo a quei termini, i cui dėmenis non provengono da tikrų žodžių: balmoralai žr. avalynė uždėtine jungtimi; bitlai. čelsiai; bliukeriai zr. avalynė zdėtiniais šoneliais; bouleris zr. katiliuk; derbiai zr. avalynė zdėtiniais šoneliais; derbis žr. katiliukas; Cambridge bluio colorato см. pallido blu colorato; kokas zr. katiliukas; marokenas žr. tymas; oxfordai. avalynė zadėtine giunti; Oxfordod blu colorato см. damsiai blu colorato; rišeljė žr. avalynė zadėtine juntimi; stetsonas zr. kaubojiška skrybėlė. Questi principali laikytini termini poteva sorgere da medesimi definitti, nelle quali escludono viviskissimi segni dei concetti, e da poreikio suttricare e così unificare l'abbanda termine sistema. Palyginus eponimini e neeponimini termini di abbigliamento, visto, che i primi sono più brevi, la loro motivativa sietina con asmeniu o locove, a principali presentati neeponiminiai termini contrariamente sono ilgesni, complingensi, però terminologicamente punto di vista semanticamente più acclesia, più chiaro rivela il contenuto del concetto. Come già accennato, eponimini termini non specialistici più difficilmente si collegano con persone, locavie o altra invertijanziali parole e molto spesso vengono utilizzati solo in letteratura specialistica. In generale parlando di eponimini termini di apparizione o in altro campo, sarebbe possibile aggiungere, che eponimini termini non sono stilistiticamente neutrus, la loro comparsa molto correlata con soggettoyeponimini termini relativi con storico e culturale viu noru įvardyti kūrėją, išradėją, populiarintoją, vietovę ar kitą, tiek gyvą, tiek negyvą, objektą, su kuriuo susijęs sąvokos pavadinimas. Neabejotinai contenuto, importanteu concrete term emergenza, nonché comunicazione soggettiva. In rari casi, come abbiamo visto da esempi, lo stesso concetto nasce più di uno eponimico termine: balmoralai, oxforddai, rišeljė avalynė zadėtine jungtimi; bliukeriai, derbiai avalynė zadėtiniais šoneliais; bouleris, derbis, kokas katiliuk. Questo essenzialmente indica che l'eponimini termine è contractuale e spesso non unico, e ad alcuni casi forse e risultato di disaccordo. Tuttavia in ogni caso, se si opta per usare eponiminis term o neeponiminis, principale funzione del termine abbigliamento rimane la stessa nominacinė, i. e. precisamente, unireikšmiškai e brevemente inserire 138 Eponimini termini di abbigliamento Aiškinamajame aprangos terminų žodyne Aušra RimkutėGanusauskienė appangos conceptą, insieme garantire aiškią e nedoviprasmišką termine vartoseną nella letteratura scientifica. In sostanza eponiminiai terminai turtina terminiją. Rarati casi al consumatore eponiminis termin, che differisce vos galūne, sebbene è fattoito da lo stesso tikrinio parola, può essere painus, ecc., plg. avalynės nomeamento derbiai e capelabragalo nomeamento derbis, sietinus con l'Inghilterra conte E. Derbyio pavarde. jantys vientisiniai terminai trumpi, patogūs, bet kartu lengvai supainiojami, be to, abu turi, kaip minėta anksčiau, ne po vieną sinonimą. Skirtingą aprangą įvardiAteityje moltiėjant di ricerche di eponiminių terminų tikslinga sarebbe esaminare e eponiminių terminų vartosenos frequenza. Questo le permettesse ragionsčiau parlare di eponimini termini di come una delle termì modo di creazione difflitimento, vartosenes o scelta polinkius. IŠVADOS 1. Eponimini termini di abbigliamento da onimenti fare abbigliamento concept denominazioni. Questi termini di emergenza nel campo del abbigliamento lingvistiniai (trumpumas, ekonomiškumas, paplitimas, pastovumas ir kt.), principalmente l'hanno non o ekstralingvistini fattori, tali come il desiderio innominare persone, che hanno creato, inventato, cominciato a produrre, ispopolarizzato determinata abbigliamento o suoi detales, cercis onorare determinati personaggi, interazione con specifiche geografie locovee, nelle quali sono stati creati, erano populares o paplito. Eponimini termini possono essere considerati di rispetto, di scoperta scientifica, di segni di riconoscimento di un determinato individuo apêlio o semplicemente risultato di scambi culturali. 2. Aiškinamojo abbigliamento termini dei dizionario dati indicano che eponiminiie abbigliamento termini costituiscono appena circa 1,4 proc. di tutti abbigliamento termini. La maggior parte degli eponimìi termini di abbigliamento (circa 75,5 percento.) gli unici nomi dei concetti (angoros vilna, bekešas, bleizeris, bliukeriai, Brauno diržas, diufelis, džersis, gabardina, galifė, gibsonai, Hessen shoe, Gesù sandali, kašmyras, kembridžai, kerza e kt.). La parte restante tirtų eponiminių abbigliamento termini sono utilizzati come sinonimi greta terminologicamente tikslesnių abbigliamento termini (bliukeriai, bouleris, derbiai, kokas, oxforddai, stetson e kt.). Aiškinamaje dictionario dei termini di abbigliamento principalmente trovato eponimini termini, il cui base antroponimai (pardi, pavardes, pravardes) e toponimai (ciestų, šalių, isų e kt. nomi). Atskirą grupę costituiscono termini, origę da simboli dei nomi. 3. Eponiminiai abbigli terminieni occupa un importante posto nella terminologia dell'abbigliamento litevians. Terminì creazione da tikrinių parole […] uno dei 139Terminologija | 2023 | 30 rodo tyrimo rezultatai, retų bei sudėtingų sąvokos įvardijimo būdų. Eponiminiai aprangos terminai, ypač vientisiniai, nors ir yra terminologiškai netobuli possibili e, come accusti abbonaggi concetto dei nomiimi, tuttavia determinati casi questo gli unici tradizionalmente utilizzati abbonamenti termini in terminologia dei litevians abbonamenti. ŠALTINIAI AATŽ 2014: Stanislovas Algimantas Ratautas, Eugenija Strazdienė, Ada Gulbinienė. Aiškinamasis aprangos terminų žodynas: daugiau nei 6000 terminų lietuvių, anglų, vokiečių, prancūzų ir rusų kalbomis, Kaunas: Technologija. CD – Cambridge Dictionary. Prieiga internete: https://dictionary.cambridge.org/. DWDS – Digitales Wörterbuch der deutschen Sprache. Prieiga internete: https://www.dwds.de/. LT – Literary Terms. Prieiga internete: https://literaryterms.net/. LTD – Literary Terms and Definition. Prieiga internete: http://web.cn.edu/kwheeler/lit_terms_E.html. MW – Merriam-Webster Dictionary. Prieiga internete: https://www.merriam-webster.com/. OLD – Oxford Learner‘s Dictionaries. Prieiga internete: https://www.oxfordlearnersdictionaries.com. TŽŽ 2001 – Tarptautinių žodžių žodynas, ats. red. A. Kinderys, Vilnius: Alma littera. TŽŽ 2013 – Tarptautinių žodžių žodynas, redaktorių taryba: A. Kaulakienė ir kt., Vilnius: Alma littera. VLEe – Visuotinė lietuvių enciklopedija, e. variantas, Vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidybos centras, 2001–2020. Prieiga internete: www.vle.lt. VPSV – Valodniecības pamatterminu skaidrojošā vārdnīca, Rīga: Valsts valodas aģentūra, 2007. Prieiga internete: https://termini.gov.lv/ [žiūrėta 2023-01-11]. LITERATŪRA Janet Andersen Byron 1996: The Language of Eponyms. Journal of the Royal College of Physicians of London 30(2), 174177. Bankava Baiba 2007: Eponīmu vārdnīca, Rīga: Valsts valodas aģentūra. Bankava Baiba 2011a: Eponīmi latviešu valodā: lingvistiskais aspekts: promocijas darbs filoloģijas doktora grāda iegūšanai valodniecības zinātnes nozarē, Rīga: Latvijas universitāte. Bankava Baiba 2011b: Eponīmi in lingua latva. Valodas prakse: vērojumi un ieteikumi: populārzinātnisku rakstu krājums 6, Rīga: Latgales druka, 5871. Bankava Baiba 2012: Jaunā eponīmu vārdnīca, Rīga: Valsts valodas aģentūra. Bankava Baiba, Bušs Ojārs 2013: Daži eponīmu veidošanās terminoloģiskie un semantiskie aspetti. – Linguistica Lettica 21, 7885. Beeching Cyril Leslie 1988: A Dictionary of Eponyms, 2end. ed., Oxford; New York: Oxford University Press. Canziani Tatiana 2011: The status of medical eponyms: advantages and disadvantages. Teaching Medical English: Methods and Models, red. A. Loiacono, G. Iamartino, K. S. Grego, Italy: Publisher Monza, 227–238. Cappuzzo Barbara 2008: Eponyms or Descriptive Equivalent Terms? The Question of Scientific Accuracy in Medical Discourse. Quaderno II, 2535. Crystal David 2008: A Dictionary of Linguistics and Phonetics, Sixth Edition, Oxford: Blackwell Publishing. Freeman Morton S. 2002: A New Dictionary of Eponyms, Oxford University Press. Accesso online: https: www.oxfordreference.comdisplay/10.1093/acref/9780195093544.001.0001/acref-9780195093544;jsessi onid=C5247DD8651F5FE4171AE62DB1DBE370. DOI: 10.1093/acref/9780195093544.001.0001. Gaivenis Kazimieras 2014 [1993]: Chemijos nomenklatūros įvairenybės. Kazimieras Gaivenis. Rinktiniai raštai, Vilnius: Lietuvių kalbos institutas, 381389. Gaivenis Kazimieras 2014 [1994]: Technikos terminijos norminimo mažmožiai. Kazimieras Gaivenis. Rinktiniai raštai, Vilnius: Lietuvių kalbos institutas, 390396. Gaivenis Kazimieras 2014 [1996]: Circa due termini normminimo principi. Kazimieras Gaivenis. Rinktiniai raštai, Vilnius: Lietuvių kalbos institutas, 224229. Gaivenis Kazimieras, Keinys Stasys 1990: Kalbotyros terminų žodynas, Kaunas: Šviesa. 140 Eponimini termini di abbigliamento Aiškinamajame aprangos terminų žodyne Aušra RimkutėGanusauskienė Jakaitienė Evalda 2010: Leksikologija: studi libro, Vilnius: Vilniaus universiteto leidykla. Karavaeva Tatjana L. 2011: Structural and semantic types of eponyms. Notes on Onomastics 14, 8089. Accedo internet: http://karpenko.in.uawp-content/uploads/2013/02/Karavaev.pdf. Kasradze Mindia, Kasradze David 2015: Traumatologi e ortopedia eponimai: sintomi e sindromi, Klaipėda: Klaipėdos universitys publykla. Kaulakienė Angelė 2009: Lietuvių fizikos terminijos raida: monografija, Vilnius: leidykla Technika. Kitkauskienė Laimutė 2011: Eponiminiai architektūros, arte e costruzioni termininai in lingue Lituanee. Santalka: filologia, edukologija 19(1), 4858. Kopaliński Władysław 2008: Słownik eponimów czyli wyrazów odimiennych, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN. Kumar Priyanka, Brazel Danielle, Benjamin David J., Brem Elizabeth 2022: Eponyms in medical oncology. Cancer Treatment and Research Communications 31. DOI: httpsdoi.org/10.1016/j.ctarc.2022.100516. Kurmiņa Linda 2010: Eponiminii nomi di piante nelle lingue latviste e Lituanee: darybos būdai. Lessicografia e lessikologia 2, sud. V. Sakalauskienė, A. Auksoriūtė, Vilnius: Lietuvių kalbos institutas, Kvašytė Regina 2005: Mokomasis 355–367. terminologijos žodynėlis, Šiauliai: VšĮ Šiaulių universiteto leidykla. Litevkienė Nijolė 2006: Lietuviški ir latyniški sudėtiniai anatomijos terminai: humanitarinių mokslų daktaro disertacija, Kaunas [Šiauliai]: Šiaulių universiteto leidykla. Litevkienė Nijolė 2010: Eponyms of Anatomy. Vārds un tā pētišanas aspekti 14(1), 156161. Lončar Maja, Anić Ana Ostroški 2014: Eponymous medical terms as a source of terminologicalvariation. Languages for Special Purposes in a Multilingual, Transcultural World, Proceedings of the 19th European Symposium on Languages for Special Purposes, eds. G. Budin, V. Lušicky, 810 July 2013, Vienna, Austria, Vienna: University of Vienna, 3644. Accesso internet: https:www.researchgate.net/publication/312200297_Eponymous_medical_terms_as_a_source_of_terminological_variation. Mężyk Judyta 2020: Eponyms in Dance Terminology as an Object of Translation. Półrocznik Językoznawczy Tertium. Tertium Linguistic Journal 5(2), 183201. DOI: https://doi.org/10.7592/ Tertium2020.5.2.Mezyk. Mickienė Ilona, Bačiūnaitė-Lūžienė Lina 2013. Onomastikos įžvalgos: mokomoji metodinė knyga [e. išteklius], Vilnius: Vilniaus universitetas. Prieiga internete: https://www.knf.vu.lt/dokumentai/ failaikatedru/lietuviu/Onomastikos_izvalgos_Mickiene_Baciunaite-Luziniene_2013.pdf. Mikelionienė Jurgita 2017: Aspetti dell'apeliatyvazione dei termini internazionali. Terminologia 24, 127144. NDe Lietuvių kalbos naujažodžių duomenimisynas [tęstinis internetinis žinynas nuo 2011 m.], aut. R. Miliūnaitė, A. Aleksaitė. Priega internet: https://ekalba.lt/naujazodziai/naujienos. Nečas Pavel, Hejna Petr 2012: Eponymické termíny v soudním lékafiství. Soudní lékařství 2, 2530. Accesso internet: https: www.researchgate.net/publication/228059262_Presentation_of_eponymous_ terms_in_forensic_medicine. Nichol Mark 2011: 5 Types of Eponym. Accedo online: https:www.dailywritingtips.com/5://types-ofeponyms/. Pieté Linda 2007: Personvārdi latviešu un lietuviešu augu nosaukumos. Vārds un tā pētišanas aspekti 11, 45–53. Popescu Floriana, Şorcaru Daniela 2020: Eponyms: an instance of linguistic interculturality. Culture, subculture, counterculture, Galaţi: Europlus,160168. Schwarzová Eva 2013: Eponyme als Bestandteil der fachspezifischen Lexik der Naturwissenschaften. Slovakische Zeitschrift für Germanistik 5(1), 111118. Accedo online: https://d-nb. info/112219322X/34#page=111. Skujiņa Valentina 1993 [2002]: Latviešu terminoloģijas izstrādes principi, Otrais, labotais un papildinātais izdevums, Rīga: LVI. Priega internet: http://www.vvk.lv/?sadala=217. Somford Matthijs Paul 2018: Eponymous terms in orthopedic surgery: PhD thesis, Amsterdam: Universiteit van Amsterdam. Accesso internet: https: pure.uva.nlws/files/21008656/Thesis.pdf. Stankevičienė Sigita 2013: Gamtos mokslų kalba: gretinamasis vokiečių ir lietuvių kalbų leksinių-semantinių aspektų tyrimas: dottaro disertacija, Vilnius: Vilniaus universitetas. Priega internet: http://talpykla. elaba.lt/elaba-fedora/objects/elaba:2091553/datastreams/MAIN/content. Ummatovna Makhsudova Holiskhon 2022: Lexico-semantic characteristics of eponymic terminology. Berlin Studies Transnational Journal of Science and Humanities 2, 341348. Accesso online: https: berlinstudies.de/index.php/berlinstudies article/view/552/512. Terminologia | 2023 141 | 30 Ziyayeva Sevara Anvarovna, Bannapova Zulxumor Xatamovna 2022: Semantic aspects of the english terminology of clothing and fashion design. Scientific culture 8(3), 212236. Accedo internet: https sci-cult.org/index.php/sc://pdf/212.pdf. EPONYMOUS CLOTHING TERMS IN AIŠKINAMASIS APRANGOS TERMINŲ ŽODYNAS (EXPLANATORYDICTIONARY OF CLOTHING TERMS) Summary The eponymous terms of various fields (anatomy, physics, chemistry, architecture, etc.) are being increasingly analyzed in the works of Lithuanian linguists. According to the works of Lithuanian and foreign scholars, eponymous clothing terms are clothing terms that are derived from names. The article analyses the eponymous clothing terms in Aiškinamasis aprangos terminų žodynas (2014; Explanatory Dictionary of Clothing Terms) compiled by Stanislovas Algimantas Ratautas, Eugenija Strazdienė, and Ada Gulbinienė. These terms make up only about 1.4 percent of all clothing terms. The majority of eponymous clothing terms (about 75.5 per cent) are only the names of concepts (angoros vilna, bekešas, bleizeris, bliukeriai, Brauno diržas, diufelis, džersis, gabardina, galifė, gibsonai, Hessen boi, Gesù sandali, kašmyras, kembridžai, kerza, etc.). The rest of the eponymous clothing terms researched are used as synonyms alongside more terminologically accurate clothing terms (bliukeriai, bouleris, derbiai, kokas, oxforddai, stetsons, etc.). The dictionary mainly contains eponymous terms based on anthroponyms (nome, surnames, nicknames) and toponyms (names of cities, countries, islands, etc.). A separate group consists of terms derived from symbolic names. Eponymous clothing terms take up an important place in Lithuanian clothing terminology. Creating terms from names is one of the possible and, as the research results show, rare and complex ways of naming a concept. Although they are terminologically imperfect concise names of clothing concepts, in certain cases eponymous clothing terms, especially one-word terms, are the only traditionally used clothing terms in Lithuanian clothing terminology. L'emergenza di questi termini in il campo di abbigliamento è principalmente determinata non da linguistici (shortness, economy, prevalence, permanence), ma da fattori extralinguistici, come il desiderio di nominare the individuals who created, invented, started producing, or popularised certain clothes or their details, the desire to honor certain persons associated with specific geographical areas where the clothes were created, popular, or common. In generale, eponymous terms can be considered signs of respect, scientific discovery, recognition of a particular persons contribution, or simply a result of cultural exchange. Ricevuta 2022-10-08 Aušra Rimkutė-Ganusauskienė Lietuvių kalbos institutas P. Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius E-mail [email protected]