E. Saku ai. in
Li uano 313
EIKO SAKURAI
LETUVI LEGA
Tokyo: Hakusui-sha, 2007, 157 p.
In Giappone, Tokijo ediclasse Hakusui-sha, uscì Eiko Saku ai sc i o lib o delle
lingue Li uanee. Lo au o ė Eiko Saku ai dei li uani impa ò in Giappone da
p o esso i Mičio Jano. Negli anni 1997, ice u a una bo sa di s udio del Minis e o
dell'is uzione e scienza della Repubblica Li uana, lei s udiò Vilniaus uni e si e e.
Più a di lingue li uanee insegnò Nagojos uni e si e in Giappone. Dal 2001 m. ino
adesso lei legge a leccai os di lingua Li uani Osaka užsieno linguhi uni e si e, che
2007 m. u enį u p ijung o alla Osakos uni e si à. Eiko Saku ai domisi mo ologia
e sin akse della lingua li uanea, è pubblica a a icoli sulle ca ego ie di empo e
a o della lingua li uanea. Eiko Saku ai Lie u ių kalba p imo japoniškai pa ašy as
lie u ių kalbos ado ėl i apsk i ai iena pi mųjų Japonijoje išleis ų lie u ių
kalbos mokymo(si) p iemonių. Egli uscì in una se ie di pubblicazioni des ina e
all'app endimen o di lingue s anie e Naujasis eksp esas. Vado ėlis plonais
colo igigih o e šeliais, in esso 157 nume a e pagine. Insieme con il lib o isseis a
kompak inė plokš elė, che egis ò Rena a Pe uške ičienė e And ius
Geležauskas. Knyga all'inizio inse i a p a a mė (p. 3), nella quale b e emen e
iene p esen a a Li uania e lie u ių kalba. Di segui o a is uzioni, come guidėliu
usa e, e con enu o. Più sulla lingua li uanea, il suo s a u o s a ale, a mes
sc i a guidėlio į ade (p. 89). In esso è indica a e o e a la le e a u a dida ica
di lingua li uana: già a lungo in Giappone u ilizza o Damb iūno, Klimo e
Schmals iego1, nuo i Ramonienės e P esso2 manuali, anche zymaus japonų
bal is o Ikuo Mu a o Li u iųjapanų kalbų žodynėlis3 e ele onico anglųlie u
kalbų Omni žodynėlis4.
1 Leona das Damb iunas, An anas Klimas, William R. Schmals ieg. Beginne s Li huanian,
1998, New Yo k: Hippoc ene books.
2 Meilu ė Ramonienė, Ian P ess. Colloquial Li huanian: The Comple e Cou se o Beginne s,
1996, London New Yo k: Rou ledge. 3 Ikuo Mu a a. delle Li uanie 1500 impo an i pa ole, 1994,
Tokyo: Daigakusyo in.
4 h p://led.o .l /index.jsp
314 KALBOS
KULTÜRA | 81
Vado ėlis inizia dal capi olo one ica (p. 1019). Viene inse i a abėcėlė delle
lingue li uanee, sepa a amen e discusse balses e p iebalses, il lo o a imas,
d ibalsie, d iga sie, kie ųjų e minkš ųjų p iebalsių p iešp ieša, p iebalsių
supanašėjimas. Fone ica capi olo si inisce umpu dei linguaggi Li uani ki čio
e p iegaidės ap ašu.
P incipale pa e guidėlio suddi isa in en ise 'apococche. Ogni lezione è
compos a secondo igo osi equisi i sanda da e o ma. Una lezione è dispos a,
indipenden emen e dal con enu o, assegna e qua o pagine, essa inizia da una
pagina di es o. Dėmesio ale il lo o gene e: anche 19 es i di sono dia logai, nei
quali japonė Aiko pa la con lie u iu pašneko u, e solo l'ul imo es o è le e a
esempio. Ecco apy ik ės eks ų ema (eilės a ka): pa sis eicinamen o,
amilia izzazione, pašlogesio inizio; amiglia, giminė; iaggio; chiacchie a a
ele onica; gučiai, aišės, pasi aikščiojimas po Vilnių; empo; mala ia; a ia; come
a si sen i e il cammino; pos a; compleanno, egali; acanze in illaggio; musei e
conce o; Li uania e nog a inie egioni; le e a nonniam in illaggio. I es i dei
p imi diecici insegnamen i engono o ni i con japoniška one ine ansk ipcija.
G e imame pagina dàodamas es o e imas, nell'ammin iniin posakių pluoš elis
e ocynėlis con spiegaziimais. Ve odynėlyje le pa ole inizialmen e engono
p esen a e nel es o pa a o a o ma, ed a pa i e dell'undicesima lezione
engono da e le lo o o me p incipali (pa yみに, sig i, sega, sigo). Tu e le pa ole
non solo suki čiuo i, ma e indica a la lo o ki čiuo ė, essi desc i i
g amma icamen e (nu ody a daik a a džio giminė, p ielinksnių a ojimas),
da a o me di da ybos nuo odų (p z.: bùs < b i, šalčia < šál aũ). Nella e za e
qua a lezione le pagine dispongono g amma ica. B e amen e engono o ni i
solo gli essenzialis i a gomen i, mol o spesso appendu e abelle, dona i qualche
esempi. No malmen e subi o si s isi ano e cinquees emi. Pe esempio, nella
quin a lezione, nella quale iene le o e esamina o es o su amiglia e
pa en inys è legamen i, b e emen e spiega i ali emi: a e e, ama e e ole e
azioni di signi icazioni e del p esen e empo, l'azione di uni a' galis ico, l'azione di
ole e l'azione, il possesso dei cosidde i galis ici kelmažodžių ( u ė i e k .) delle
o me posi i e e nega i e in di ezione sinis a, l'azione di daik a a džio ses oino
e del daikmininko, i pa odi di o ma ( aipaska klausimasis) e la lo o combinazione
con daik a a d.
I compi i agli s uden i da iamo ogni seconda lezione (di un o ale dieci ki di
po 57 compi i). A lo o po due pagine sono des ina e. Più spesso chies a di sceglie e
E. Saku ai. in
Li uano 315
(dai duo i) e inse i e in ase un'adegua a pa ola o cos uzione; a e e
egis a e la co e a o ma di pa ola; da di e si da o i sceglie e l'adegua a
o ma di pa ola; adu e in lingue li uanee e egis a e in dialogus japoniškus
posakius e pan. Le ispos e dei compi i engono p esen a e qui s esso, della
seconda pagina in ondo. Inol e, di igėlio alla ine (p. 134137) da da e
co e amen e esegui e as iche aduzioni in japonų lingua. Vado ėlyje
ul e io men e dedica a spazio alle più impo an i ema iche di comunicazione a
discu e e. Vengono esamina i ali emi: amiglia, s a i e popoli, nume i e zi,
o ologio, cibo e con esso co ela e posacce (pa duo u ėje e ka inėje), aiška,
quan i à di luoghi e kelin iniai nume i e zi (dešim ys, hund ed i e isučiai), soldi e
con essi co ela e posacce, aiška (daik a a džiai e p elinksninės
kons ukcijos). P esen a i più equen emen e u ilizza i di ogni ema pa ole e
asi, il lo o a im e ans imas in japonų kalbą. Pleoniai nuo ei dei es i
(dialogues) dei guidėlio a i limin i delle na u ali comunicazioni si uazioni e
šnekamosios lingua pa ole e posakia, ecc.: [Jõnas:] Tap, àš esù lie ù is. js Õsa e
knė? [Áiko:] Nè, àš nesù knė. Àš esù japònė (p. 20); [Áiko:] Lãbas ãka as. A o saũ,
a Jõnas y à? [Vý as:] Nè, čià óks nony ẽna. [Áiko:] Laba scusasaũ. [Vý as:] Niẽko
ókio (p. 52); [Ramù ė:] Õ k ù jái do anósi? [Jõnas:] No čiau nupik i kompù e į.
[Ramù ė:] Kompiù e į?! [Jõnas:] Tap, bè kompù e is, ku iõ j nó i, laba b angùs...
Gál po um paskólin i penig? [Ramù ė:] Žno ma. Kek áu ekia? [Jõnas:] 1000
( ks ančio) lebbe o. Ka gáusiu agą, iska a idúosiu! (p. 106) e al i. Plg. da pa ole
blỹnas, is, ušinùkas, zukis. D'al a pa e, alcune azè semb a la o inokos e
ca a e is iingo e e linguaggi gio nalis i, plg.: [Jõnas:] mùgę sus enka Lie u õs
olklò o ansámbliai, mu zikán o i šokjai (p. 6;6) [Jonas:] Tik a, Vìlniuje negãlima
pama ý i, kap bù o gy ẽnama lie ù anksčia iųũ. Čià na u a u o s ã omi
modenūs pa s a a... Zno e, mẽs sù Láima planúojame pe a òs ogas keliáu i põ
Le u ą sà o au omobiliù. Gál o umė e iaggiúo i sù mums? (p. 124). Vado ėlio
negli appendici dona i, come menziona o, domande ispos e aduzioni in japonì
lingua e sin esi g amma icale, p incipalmen e so o o ma di abelle (p. 138 143).
Nei iene p esen a o daik a a džių, būd a džių e di alcuni nume a džių (uno,
due, e, qua o, no e, undici, cen o) aleg niazione, nesang ąžinių e sang ąžinių
eiksmažodžių asmenazione, liepiamosios nuosakos o mų da yba, daly ių
da yba e aleg niazione. Di semplici e ing andžiuo inių būd a džių, osobinių,
san yinių, pa odomųjų e neap inėžiamųjų ing andžių elicniazione abelle
dona e p eceden emen e (p. 102103).
KALBOS
KULTÜRA 316 | 81
Di e se osse azioni sulla p esen azione della g amma ica della lingua li uana
manuėlyje5. Daik a a džių aleg niazione aupiai desc i o insieme con
ki čia imu. Sepa a amen e spiega a solo il gene ale sis ema di ki čiazione,
scissione in ki čiuo es (ki is e p iegaidė discu i phone ica sezione).
App endendo linksniazione u i i daik a a dzii scompa s y i in adizionali
cinqueas linksniuo es, nuo e classi icazione6 nesi yž a ink is. Len elėse
imase nepa odi o minkš ųjų io, iu e ia kamienų ( okių daik a a džių, come kelias,
aisius, ma i) di e niazione. D'al a pa e, in uno pa adigma nonuplak as, e
iene p esen a o sepa a amen e daik a a džių colilis e ca klys, sesuo e duk ė
linksnia anje (p. 139). Abejo ina decisione in daik a a džių ienaskai os
pa adigma include e šauksmininko o mą (p. 33, 139). Comple amen e non
comp ensibile šauksmininko o me di ( isada su ampan i con a dininku)
assegnazione e ca a e is i a džių pa adigmi (skai a džių e pa ecipan i
pa adigmi lo non ha). Dis inguono e būd a džių linksniuo ės (mim
app esen a a būd a džiai bal as, g ažus, medinis), da u o sei di abiejų
giminių pa adigmas. Anco a imase nea spinde a o minkš ojo kamiengalio
būd a džių (p z., e alias, e alia) di e niazione. Tu a ia la più impo an e non
o ni o noks degli a ibu i i, come g ande, kai ys, allegniamen o esempio
( e zia nuo a classi icazione pa adigma). Veiksmažodžių del p esen e empo in e za pe sona, come e nelle scuole g amma iche, assegna i non kamiengaliai7, e galūnės -a, -i, -o
(p. 32, 142). App op ia amen e assegna e e ilgesnės mol eiskai os galūnės. Scegliendo ques o
asmenazione modo di consegna bisogna spiega e meno p ocessi mo onologici, u a ia allo
s uden e o na a impa a e più galūnių. A pa e discussa eiksmažodžių u u o empo o me di
doyba. Negli appendici con enu a abelle a l'appendice del empo u u o iene p esen a a insieme
con le pe sone galūnè e cos i uisce pe son o mų baigmenis, che allo s uden e occa impa a e
memo inai. La pa e p incipale del Guo ėlio (p. 86) nella abella galūnė sepa a a dal p egiudo, pe ò
iene p esen a a solo umpasis a ian e del p egiudo -s pe sona quindi quindi la da ibà di alcune
pe sone delle o me ha da spiega e del u o ingius ia amen e, plg.: álgy-s-iu, álgy-s-ime,
álgy-s-i e... Gal seguan la g amma ica della lingua li uaniana (plg. p. 342) scel o umpasis Dab um
manyakosis del p imo es o su a ( ume) e ilgasis an iskajo ( ume) 5 Au o ei a ian i sono
solle a i a aglia e quando la se ie di lib i Naujasis di s uden i s anie i: 150 s s s s s s s s
s s elli, ex ema ici, o di u o. 6 Essa è da a, ad esempio, Daba inės lie u ių kalbos g ama ikoje
(Vy au as Amb azas, ed. 11994: 69 ), Lie u ių kalbos enciklopedijoje (Kazys Mo kūnas, sud. 11999:
385). 7 Plg. Paula Aldonauskienė. mo ologiji della lingua Lie u ių apyb aiža, Kaunas: Š iesa, 1983, 248;
Vy au as Amb azas, ed. Daba inės lie u ių kalbos g ama ika, Vilnius: Mokslas, 11994: 325 .
E. Saku ai. in
Li uano 317
(anche poselgi a e indicando sang ąžine o me). Kažin o ale asime inė
pa adigma mos o ealią a oseną (pag indinėje ado ėlio pa e indica a e
umpasis plu iskai os secondo pe sona a ian e - u e, plg. p. 68). Come già
menziona o, mol i a gomen i g amma icos isnag ina o dopo ogni lezione
con en i nelle spiegazioni g amma icos. In essi si possono o a e, pe esempio,
ques i emi: ges ione p elinksnių (è indica o anche pa olaynėlyje) e p elinksninių
kons ukcijų a ojimas; combinazione a ibu i i, inse i i e pa ecipan i con
obik a a dzii; aleg nių signi ica i; abb icazione e uso di o me degli a ibu i e
p e eikmoni di g ado; inse žiuo inių a ibu e zij, plu ini nume e zij azione e
uso; p e dellini e sang ąžini o me ope ma e bio; o me complessi e
eiksmazodžių; coo dinamen o dei empi dell'azione e bo; negimo aiška e k .
Vado ėlyje suki čiuo i u e lie u iški pa ole: non solo nei es i o dicynėlyje, ma e
spiegazioni g amma icos o abelėse. Ci čiuo a mol o a en amen e, e o i quasi
non si o ano. Di alcune pa ole da di e si possibili a ian i di ki chiamen o dona o
solo uno, ecc., da a ian i lkš ė (2), lėkš (4) scel o il p imo. By he way, pa ole,
disku se gene almen e nonugaunančių ki čio (jung ukų, p ielinksnių, dalelyčių),
almeno in dialoghi ki čiuo i ne e iė ų, al imen i esc epiamo azės ki is,
ulne a o in onacinis kon ū as (plg. i, a, gál, , pe, põ, sù paci uo ose dialogos
es a i in dialoghi). Po gli appelli guiděly è inse i a compac ina plokš elę į ašiusios
Rena os Pe uške ičienės laiškas skai y ojoms (con aduzione in japonų kalbą) (p.
144). Vado ėlis inisce dei Li uanianjapanų kalbų žodynėliu (p. 145157). Ne ha ci ca 600
pa ole. Ve odynėly indica daik a a džių ki čiuo ė, giminė e signi ica o; pažymimi
uni àskai iniai e plu iskai iniai daik a a džiai. Gli nomi delle p o essioni
mas iškosios e eme iškosios giminės engono p esen a i come una pa ola, p z.: dai
niniñkas -ė (2); compos o ius -ė / (1). Al e an o, le o me uomoùs (4) e moglieónés
(3) engono p esen a e come sepa a i cosaik a o dzii. I p onomi pe sonali àš i
mẽs, ù e js ipo a i come singole pa ole. Anche e in odo i js, j, jiẽ, jõs da i
sepa a amen e. Allo s esso modo sepa a amen e engono p esen a i e sa ybiniai
kilmininkai màno, à o, sà o, asmeniniai e sa ybiniai msų, jsų. Indica i u e e
(suki čiuo e) p incipali o me di azionemažodžių. Paesimima p ielinksnių aldomų
pa ole di gionis. Sang ąžiniai eiksmažodžiai engono p esen a i sepa a amen e dal
nesang ąžinių. Tu bū a causa ne aisyklingų o mų sepa a amen e iene
p esen a o nega i o eiksmazodis neb i, nė à, nebù o. P imadėlių ediniai engono
p esen a i sepa a amen e da nep iešdėlinių eiksmažodžių, aigi secondo abėcėlę
in di e si luoghi del ocynėlio si può o a e eiksmažodžius a ida ý i, a idã o,
a idã ė; da ý i, dã o, dã ė; da ý is, dã-

318 KALBOS KULTÜRA | 81 o si, dã ėsi; pada ý i, padã o, padã ė e za a ý i,
zadã o, zadã ė. Būd a džių e p ie eiksmių o me di g adi dicynėlyje non
o ni e. Vado ėly ha inse i o due piccole o o non colo a e dei li uani; in una du
ba zdo i e ūsuo i uomini in abi i nazionali, nell'al o cosdieniamen e es i ausi
donne e agazi ė. Knygą paį ai ina p esso es i di essen i mazi nespal a i
disegniukai. In gene ale, la g a ica del lib o mol o di e sa, una dall'al a
chia amen e sepa a e non solo lezioni, ma e le lezioni componen i pa i.
Vado ėlio zasklandoe s ampa o uo ipdi o Li uania e kaimyninių Pabal ijo
k aš ų mapėlapis. In esso is o elie del k aš o, p incipali iesi, segnala i i
g andi luoghii, isc i i i lo o denominazioni.
Finando o ebbe si so olinea e, che Eiko Saku ai iuscì a sc i e e b e e e
pa auklų ado ėlį. La più impo an e in o mazione sul linguaggio li uanio
one ina, g amma icina e lexicina sanda ą in esso a idabile e
me odicamen e dispos a. Si può spe a e che il manuale non solo aiu e à i
giapponesi impa a e i li uanici, ma e ap i à lo o le ie in Li uania cul u a, inco aggia seni a i a i in Li uania.
Rice u a 2008 09 11
ARTÜRAS JUDŽENTIS
Uni e si à di Vilnius
Uni e si e o g. 5, LT-01513 Vilnius
L'is i u o delle lingue Lie u ių
P. Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius
[email p o ec ed]