scieee Science in your language
[lt] (orig) [de] [fr] [it] [es] [pt]

YouCat: lietuviškas jaunimo katekizmas

Read accessible full text
Machine-translated document

This is a machine-generated translation of the original document and may contain errors, omissions, or changes in meaning. Do not rely on this translation for quotations, citations, or authoritative references. Please consult and cite the original document.

YouCat: lietuviškas jaunimo katekizmas

Author: Aušra Rimkutė
Year: 2012
Source: https://journals.lki.lt/terminologija/article/download/463/553
234 Auš a Rimku ė |
YOUCAT: LIETUVIŠKAS
JAUNIMO CATEKISMAS.
Vilnius: Ka alikų pasaulio leidiniai,
2011, 306 p.
AUŠRA RIMKUTė
Žemai ijos kolegija
2011 m. Li huanian Vyskupų Kon e encijos edi o a Ka alikų pasaulio lie u iškas
i agem emi eido jo em des inado a ca ekismão YouCa : especial e bene maio
jaunimo ka echizmas (www YouCa ). Leidinys conside ado publicações 10 000
Ch is ian ao p oje o de publicação, que, enco ajado papežiaus Jono Pauliaus II,
implemen a ajudou bispai de odo mundo. A p incipal a e a dos sace do es oi
ak ualmen e, no a, língua dos jo ens esc e e o ca ecismo da Ig eja Ca ólica.
A p epa ação do ca equismo ju enil lide ou o a quebispo de Viena Ch is oph
Sionbo n (Ch is oph Schönbo n). Aus ijos yskupų išleis ą YouCa (angl. You h
Ca echism o he Ca holic Chu ch) p epa ou mais de 200 eologos e éybos
p o esso es, sace do es e secula es. Jiems ajudou 1626 anos jo ens mokslei iai
e es udan es. Knyga já publicada em 25 línguas, em língua li uãs de okiečių
kalbos ka ekizmą aduzė Te esėlė Danguolė Šniū e ičienė. YouCa consis e
p a a mė papa benedic XVI ca a pa a jo ens e 4 pa es ca equismo: 1. O que
ac edi amos; 2. Como comemo amos c is ãosškuosius slėpinius; 3. Como i emos
em C is o; 4. Como de emos o a . O li o ap esen a no inal eminė odyklė,
indica-se onde p ocu a e minos da eligião de inições, o que signi ica
ca equizme usadas do San o Raš o li os, Visuo-
235Te minology | 2012 | 19 inių Bažnyčios Susi inkimų dokumen ų i ki ų šal inių
san umpos. O ca echismo ju enil p epa ado, como e ca ac e ís ico aos
ca echismos, de pe gun as e espos as (PR 2007: 472), po ém dos adicionais
e habi uais ca echismos ele di e e pelo que nas pa aš anhas gausu
pic slhões, de inições de e mos eligiões, san os e é de p o esso es,
esc i o es, ilóso os e k . minços, á ios comen á ios, que de em ajuda os
jo ens a melho pe cebe conc e as pe gun a e espos a a ele.
Ca ecismo da ju en ude p a a minha papežius Benedik as XVI esc e e que
não só os con inen es e suas nações cul u as são di e en es, mas e em cada
sociedade es i a ski ų zemynų: abalhado mąs o di e en e do que
es adoe is, ísico di e en e do que ilologos, emp eslininkas di e en e do que
žu nalis as, jo em di e en e do que elho homem. Po an o a nossa
linguagem e pensamen oena inha de le an a -se quan o mais alç ei de odas
aquelas di e enças, p ecisa a p ocu a di e en es pensamen os em comum,
pon os de con a o. E nos explica a que es e ex o p ecisa ia de se
ans e ido pa a di e en es mundos, como se aduzi em sua língua, pa a comp eende em a gen e pensa ysená esponde mos a suas pe gun as (p. 89).
Palyginus YouCa com 1997 m. iuisi o Ca ecismo da Ig eja Ca ólica, is o
e minos di e enças, po exemplo, no ca ecismo des inado aos jo ens
a ibuem ais dons da Sag ada Espí i o: sabedo ia, en endimen o, conselho,
i meza, conhecimen o, maldingumas, emo de Deus (p. 176), e o ca ecismo da
Ig eja Ca ólica é não conhecimen o, e sabe (KBK 1997: 388). Em 2011. edi ado
ca equizismo mencionados ais g andes pecados: puikybė, gobšums, gašlumas,
ai aus umas, in ejas, saiko ne u ėjimas, p egumas e comple a
indi e ingumas (p. 179), e ca ecismo da Ig eja Ca ólica usa não o e mo saiko
ne u ėjimas, e nesaikingumas comendo e bebendo (KBK 1997: 392). Ne ienodai
in oduzi ijam e Š en osios D asios u os. YouCa esc e e que os u os da
San íssima Espí i o são 9: meilė, aleg ia, amybė, pa i ybė, ca equizme da
malonumas, ge umas, iš ikimybė, omumas, susi aldymas (p. 76). Ka alikų
Ig eja eles indicada com 12: meilė, aleg ia, paika, pa i ybė, p aze , bondade,
gen ileza, meilumas, ín egimidade, modlidade, sus i idão, skais ybė (p. 387).
Essas di e enças mos am que o con eúdo e alcance de alguns concei os de
eligião mesmo e XXI a. p . é nenusis o ėję, po eles não ê-la.
O ca equismo do jo em usado emp ega ad e baodinis p eessagos -imas
daik a a dis nupuolimas (p. 49), seu Ca ecismo da Ka alikų Bažnyčios não
usado o e mis nuopolis (KBK 1997: 27). Não encon amos des e e mo e da
pala a Religijo y os (RŽ 1991).
236 Auš a Rimku ė |
No diccioná io e isado pa icula men e a iou junções com a pala a é, plg.
é em Deus Mãe (p. 57), é em Deus Pai (p. 29), é em Jesus C is o (p. 69) e é em
Š enčiausiąją T ejybę (p. 29)1 e k . Esses dispa osodumos, p esumi elmen e,
su giu de ido a duas a ian es que usamos na ala c eio Deus e c eio em Deus.
Ca ekizme You ambém encon amos e galininkinių junginių, e junginių su
p ielinksniu į: Jį [Die ą] ikė i (p. 25), ikė i Die ą (p. 26), ikiu Bažnyčią (p. 30),
ikime ieną Die ą (p. 33) e Tikiu em Die ą Tė ą (p. 13, 31), Tikiu em Die ą Tė ą
isagalį (p. 29), Tikiu į Jėzų K is ą (p. 13, 51), Tikiu Š en ąją K asią (p. 13, 29, 30, 73),
ikimei ikime į Die ą (p. 30, 33), ikime į K. 37), k ikis ijam į Die ą (p. 28) e k .
P ecisa dize que já mais do que cem anos nãou a iama, que o ma dize ina, ou
a o inos abi. 1909 m. Seinuos euniu-se p imei a Po e ių língua da co eção
comissão kun. Juozas Laukai is, kun. Al onsas Pe ulis, kun. Aleksand as
Damb auskas (Adomas Jakš as) jun amen e com os especialis as lingüis as
Kazimie u Būga, Juozu Balčikoniu, Jonu Jablonski Shu, Ju giu Ballapelu ambém
conside s ė es e p oblema. Kalbininkai suge i am en oliei i sem p elinksnio
em, po que ele la yniškame o iginale é su gido não de aco do la ynišką c edo in
Deum2, mas po causa polkų kalbos į akos3. No en an o Po e ių linguagem
co eção comissão, echodama comp omisso com eląja cle ininkija, decidiu
deixa pala as conjun os com p elinksniu à (PMT 1909: 19, PP 1909: 109).
Como a i ma kun. Vaclo as Aliulis, nuo pa XX a. inícios amosos lingüis as li uãos mui ossik eiškė nep i a imą
o mai ikiu em o que, conside ando isso kaimynų sla ų į aka. Lenkai ma sem a meno di e ença de obje o em: Ja
wie zę ylko w Pana Boga, a y w każde głups wo wie zysz (pazodžiui: Eu ac edi o só em Jeo á Deus, e u ac edi o
em cada k ailys ę). Bažny inėje sla ų kalboje ie uju sakoma apie isas š en enybes be be ski um, a gy osiose
usų, bal a usių, uk ainiečių i k . sla ų kalbose ie iu ie iu i pan. sakoma i apie š en ybes, i apie banalybes.
Não endo no Li u iško a oseno uma consequen e di e ença de signi icado en e ac edi o em o que e ac edi o o
que, nossos pais con empo âneas de comunhinha conside a am nu a ė au en iška a o ma sem p elinksnio e
exigi am usa ac edi o em Deus, mas não ac edi o em Deus (Aliulis: 2000 4749; 2008). 1 J. Klima ičius no a igo
Ca ekismo ala ca echism do idioma discu e b e emen e o eiksmažodžio ikė i i abs ac o ikėjimas a oseną
ka ekizme o he Ka alikų Bažnyčios (Klima ičius: 2002 108109). 2 P ielinksnis in la ynos linguagem p o a elmen e
su giu de ido à adução do g ego, e na úl ima lição do heb aicos (a amėjų) linguagem (Zinke ičius 2000: 36). 3 Po
mais sob e Po e ių língua comissão de co eção e . Zinke ičius 2000: 176189; Rimku ė 2006: 154155.
237Te minologia | 2012 | 19
Mais um discu io ino assun o e mo a nacha a osena. O kalbinis a Jonas
Klima ičius no a igo Auka, apie a, a naša: his o ijos e a osenos b uožai ašo, que
o e mo a naša é lenkiškos (no s la yniškos kilmės) apie os e al subs i ui alas
(no s a si adęs jau aukai), mas não p ecislus e a é ydingas: nuo lo . o e e o, ob uli,
obla um, o e e e neš i p iešais; es azia pa a a en e; a kiš i; mos a nuxoka em
a neš i pa onimą a e o, a uli, alla um, a e e (Klima ičius 2005: 44, plg. Klima ičius
2002: 109). Po an o, de e ia co igi os seguin es e mos: a naša (=auka) (p. 126, 127),
sh en oji a naša (=auka) (p. 127), a naša imo (=aukojimo) malda (p. 127), panos e inho
a našos (=aukos) (p. 127), a našų (=aukų) p epa ašimas (p. 176). No ca ecismo de odo
ap esen a-se mais de 100 e mos de de inições. Desc êem-se não só e mos de
eligião, mas ambém psicologia, polí icas, medicina, sociologia e ou os domínios
e mos, dos quais necessi am, explicando p incipais ibunais de é. Isso é mui o
elogioso, pois acili a a lei u a ca equismo. Te minos, pa a que os seja mais ácil
encon a , isolam-se semip e a com on e. In elizmen e, não odas ap esen adas
de inições bem nusako concei os de esmę, são aiškias, umpos e comp eendamas,
pa icula men e jaunesnio século lei o a ojui. Uma ou a de inição pode ia se
e isada, po exemplo, e mo espi i uingumas (la . spi i uali as d asia): Fo ma de
de oção da Ig eja, o iginá ias de á ias san os p á icas de ida pe melk as da
Š en osios D asios. Fala-se de benedic inų, p anciškonų ou domininkonų d asingumą
(p. 273). O e mo espi i ualidade de e p incipalmen e se de inido como uma ce a
qualidade do c en e, e não o ma ou o mas de piedade. Bū ų possí el e i ica e
e mo pa uzija (g . pa ousia pessoal pa icipação) de inição į: C is o's a iação pe
Pasku inį (=Pasku inį) eismą (p. 72), pois es e e mo é usado só No No o Tes amen o
e p imi i osios k ikščionybės li e a u a (RŽ 1991: 284). Paini k eacionismo (la . c ea io
kū imas) de inição: en endimen o (ge iau samp a a au . pas .), que Deus c iou a
Te a de imedia o di e amen e a uando, como se o li o P adžios osse o P o ocolos
de E en os e Fac os da C iação (p. 37), plg. k eacionism: concepção, a i mando que o
mundo c iou Deus (Vai kŽTŽ 2003). Kiek keis okai escla ece-se o que é ca echumenas
(g . ka echein moky i): ainda da an iga Ig eja os desejin ais acei a adul os K ikš ą
ka echumenai saídaida o ês degopões pa engimą ka echumena ą Li o al da
Pala a lydimą é e dade ensino (p. 117). mui o amplamen e desc e a, o que é
Su inização (la . con i ma io sus ip inimas, su inização): como K ikš o e
Eucha is ias sac amen en ai, assim e Su inização é a Sak amen a do
Enk ikščionamen o da Ig eja Ca ólica. Pe mines Š en-
238 Auš a Rimku ė | oji Espí io desceu sob e a comunidade dos discípulos, assim Ela
em e a cada pak iš y ąjį, que pede à Ig eja a G aças da Sag ada Espi i o, e o alece
ele, pa a que i im pajêg ų es emunha K is ų (p. 120). Nãoexac amen e
in oduzijama, o que é abe nakulis (la . abe naculum namelis, palapinė): analógico do
An igo Tes amen o A cas da Co enia, Ka alikų Bažnyčioje apa eceu abe nakulis
como digna, exili luga ao Š enčiajam Sak amen ui (K is ui paonos pa idus) man e (p.
131). No dicioná io Religijo y os esc e e que é um disposi i o da ig eja ca álica
spin elė al o iaus (habi amen e g ande) no meio ao Š enčiajam Sak amen um man e
(RŽ 1991: 371). Es a de inição mui o que mais cla a. Cla i ica se ia p eciso e mo
exo cizmas (g . exo kismos p i e s i a si olin i) de iniçãoi: o ação, que p o ege ou
libe a homem de maldade (p. 156). Exzo cismo não é o ação, é um i o pa a expulsa
espí i os malignos (RŽ 1991: 111). Como is o a pa i o necidos e mos e suas
de inições, não odas as de inições noscoma e mo esmė, não odas são logiškos,
aiškias e comp eendamas.
O ganizado es do ca ecismo ėmėsi neleng o abalho a explica a o igem das
pala as in e nacionais e skolinių, quando quando e signi icado. Lamen a que a
o igem de e mos de eligião in e nacional seja desc i a menuoseklamen e, po
exemplo, neaiškinama do la ynų kalbos de i ado in e nacional e mo eligija (p.
15) kelmė, po ém aiškinama e minų misija (la . missio siun imas) (p. 18), pa uzija
(g . pa ousia pessoal pa icipância) (p. 72) e k . kilmė. Lei ado do ca ecismo pode
se con undi en ão, quando o igem do e mo abo da-se mais de uma ez,
exemplo., elho skolinio ig eja. Vienu esc e e assim: Bažnyčia (g . ekklesia)
suzauk ieji (p. 77), ou ou assim: Bažnyčia (g . ky iake pe encen e ao Senho ,
an igos sla ų boznica maldykla) são suzauk ieji (g . ex kaleo, ekklesia) de odas
as nações e po K ikš ą pe encien es ao C is ous Kūnui (p. 77). San obse ada
e ou os nãoikslumos, po exemplo., į a džiuo inių e neį a džiuo inių o mų
į ai a imo: amžinas gy enimas (p. 48) e amžinasis gy enimas (p. 94) (=amžinasis
gy enimas); Úl imo ibunal (p. 72) e Úl imo ibunal (p. 42, 98) (=Pasku inis
ibunal); quando onde se ia p eciso in oduziuo inas o mas, ex., ka dinalios
(=ka dinaliosios) do ybės (p. 173), plg. die iškosios do ybės (p. 172), žmogiškosios
do ybės (p. 172), sunkioji (mi ina) (=mi inoji) nuodėmė (p. 178). Não ienodai
in oduzíam-se o mesmo coisa, exemplo. : Nekal asis Ma ijas p asidėjimas (p.
57), Nekal asis p asidėjimas (p. 57) e
Nekal asis P asidėjimas (p. 57) (=Nekal asis Š č. M. Ma ijos p asidėjimas);
Pasku inė aka ienė (p. 115), Vaka ienė (p. 124) e aka ienė (p. 124) (=Pasku inė
aka ienė). Siūly ina usa o ma do kilmininko, e não p ecessago -inis

239Te minology | 2012 | 19 būd a dį, exemplo: elykinis (=Velykų) A inėlis (p. 64),
plg. Elykų A inėlis (p. 105). Taisy ina línguas li uanas nãoūdinga o dem de
pala as: P a a mė popiežiaus Benedik o XVI (=popiežiaus Benedik o XVI
p a a mė) (p. 3). Além de odos os mencionados inexikslumos, obse ada e
co ek ū os e os: Laškas (=LaišKa alikiškų ka ekismų leidimo lie u ių kalba
kas)e eziečiams(p. 23), Hi e iui(=Hi le iui)(p. 69).
adicijos siekia XVI a. pabaigą ca alikams pi mąjį ka ekismą Didžiojoje
Lie u oje pa engė Mikalojus Daukša (1595 m., Vilnius). A é es es dias, já mais do
que meia-quin a cên imo, ca echizmas são aduzidos de la ynas, polkas,
okiečių ou ou os idiomas em nossa língua na i a. Como já mencionado,
YouCa ansla ado de okieços do idioma. De e-se lamen es au i que a
adu o a quase não e e com o que basea embo a expos as da eligião
e mos de diccioná é, exemplo. : Religijo y os slo ynas (1991), Česlo o
Ka aliausko T umpas eologijos slo ynas (1992), K ikščioniškosios
ikonog a ijos slo ynas (1997), Gin a o Be esne ičia Religijo y os slo ynas:
pag indinės są okos (2003), He be o Vo g imle io Naujasis eologijos
slo ynas (2003)4, po ém deles não bas a, os slo ynas são necessá ios a naujini,
alguns quais concei os são aiškinamos a eis iškai, nelas não há
co espondmenos e pan de ou as línguas.
Sua linguagem p ecisa cons an emen e pu i ica e emo e dela udo o que não é
pe ei o, esc e e YouCa : lie u iškame jaunimo ka echizme (p. 16). Isso
con agiosa ambém sob e a linguagem dos c en es, que de e se não só pa a
odos an o a jo ens, quan o a elhos comp eensí el, mas e comp eensí el
igualmen e. Com as obse adas obse ações e obse adas pequenas
de iciências, que de nenhuma manei a diminuem o abalho de uma me opš a
adu o a, que ida mos a -se que ainda es am ape eiçoá eis coisas, que a
língua dos c en es, ambém e a e minia, pela qual linguis icamen e se elaciona com Deus, de e se sem dia ios lixo e pecados (Maceina 1982: 129).
LI ERa ŪRa
Aliulis V. 2000: Tikė i ką, ikė i į ką?–Sando a3, 47–49.
Aliulis V. 2008: Tikėjimoišpažinimas:„ ikė iDie ą“i „ ikė iįDie ą“? P ieiga pe in e ne ą: www. lkk.l /li /
naujienos/naujiena.1092.h ml.
Be esne ičius G. Religijo y osžodynas: pag indinėssą okos. Vilnius: Ty o alba, 2003.
Ka aliauskas Č. T umpas eologijosžodynas. Vilnius: Logos knyga, 1992.
KBK 1997: Ka alikųBažnyčioska ekizmas.Kaunas: LKB Ta pdiecezinė ka eche ikos komisijos leidykla.
Klima ičius J. 2002: Ka ekizmo kalba – kalbos ka ekizmas. – Kalboskul ū a75, 105–119.
Klima ičius J. 2005: Leksikologijosi  e minologijosda bai:no mai is o ija. Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u o
leidykla.
K ikščioniškosiosikonog a ijosžodynas. Vilnius: Vilniaus dailės akademijos leidykla, 1997.
4 Iš okiečių kalbos iš e ė Gediminas Žukas.
240 Auš a Rimku ė |
Maceina A. 1982: Desde a men e mundo. Aidai 2, 128132. 1909 PP: Pa aisy ieji po e iai. Vado 14, 107129. 1909
PMT: À maldas co eimen o. Vado 9, 1737. 2007: PR Religiões do Mundo: no o popula a us conhecynas.
Vilnius: Alma li e a. Rimku ė A. 2006: T a kyba e minijos de Religiões D augijoje. Te minologia 13,
149159. RŽ 1991: Religijo y os diccioná io. Sud. R. Pe ai is. Vilnius: Min is. Š en asis Raš as: Naujasis i
Senasis Tes amen as. Vilnius: Ka alikų pasaulio leidiniai, 2009. Vai kTŽŽ 2003: Vai ke ičiū ė V.
In e nacional dos e mos de dicioná io. Vilnius: Fo onija (e. edição). Vo g imle H. Naujasis diccioná io
da eologia. Kaunas: Ka alikų In e ne se iço, 2003. Zinke ičius Z. 2000: Lie u ių po e iai: mokslo kalbos
s udija. Vilnius: Mokslo e enciklopedijas ins i u o de publicação.
Recebido 2012-11-04
Auš a Rimku ė
Žemai ijos kolegija
Muziejaus g. 29, LT-87356 Telšiai
E-mail aus a. [email p o ec ed]