180 ac a Linguis ica Li huanica LXIV–LXV
jonas PaLionis
Vilniaus uni e si e as
Les di ec ions de eche ches scien i iques: Li uiniens
éc omosios langue his oi e, onomas ique.
Lau yno iVinskio
Lenkų-Lie uVių kaLbų
Voodynas
Pa engée ona kažukauskai ė
Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 2010, 524 p. + kompak inis diskas.
isbn 978-609-411-052-8 il es p obable que ous ayez des p oblèmes a ec o e éléphone.
Ligi šiol les mo s de la langue li ou ienne ( iksliau ikalbių bei d ikalbių žodynų su
lie u iškais an aš iniais a aiškinamaisiais žodžiais) l'annonce se limi e p incipalemen
XViiXVIII amžiumi e Mažosios Lie u os e i o ija. Ici a le plus a aillé Vincen as
d o inas, qui a p épa é à la p esse même ois g ossie s dic ionnai es manusc i s:
anoniminį Lexicon Li huanicum (1987), id ichui P e o ij a ibuée Cla is
Ge manico-Li h ana (19951997) e jakūbo b odo skio Lexicon Ge manico-Li h anicum e
Li h anico-Ge manicum la p emiè e okiškai lie u iškąją (2009). exisicié de Li uanie
g andieuse kunigaikš ys e, sans deux ikalbių kons an ino si ydo mo syns
pho okopinių édi ions (1979 e 1997 m.), p épa es kazio Pakalkos, plus mo syns
nepasi odé, ca d'eux là n'é ai pas. ce n'es depuis XiX a. commencemen , éme gé au
li uanis inium sąjūdži, em a éc i e b ikalbius e ikalbius dic ionnai es, don les
manusc i aščių nonge pa ie dispa u, pa enus à des pays in i és ou dans nos
biblio hèques enco e a enden des iles de so ie.
Le p emie elle angée eçu é en i on 1856 m. éc i i i omes simono daukan o
lenkų-lie u ių kalbų manusc ip inis slo ynas, p épa a imp uden i gied iaus subačiaus
(išleis as 19931996 m.). écemmen appa u e an es de ce e pé iode polkųlie u ių
langues manusc ip uel dic ionnai e, éc i s zymaus liaudies š e ėjo, pédagoge e
ga siųjų calenda iu (me skai lių) au o iaus Lau yno i inskio (18111881). Le manusc i de
ce dic ionnai e es conse é k oku e, à la biblio hèque de l'Académie polonaise des
sciences (signa u a 2232). pa ce que aux plus la ges couches des Li uiniens
eche inė oje s il n'é ai accessible, bien que ce soi ès in é essan e p écieux monumen de la lexicog aphie Li uanien
(ap ès ma qué san umpa iŽ).
iŽ p épa ée imp udi i Li u iens langue ins i u employa ona kažukauskai ė. de sa
p a a mie, nommée nelabai ykusiu le e dyno au o iaus naujada u Paga ap ašydama
Lau yno i inskio lenkų-lie u ių kalbų žodynas
181 ecenzijos e iews senė, isible, que p épa e ce e Dic ionnai e p esse, en e
au es ko, a ai e ce ains de ses sen imen s à son pays iech: le dic ionnai e au o ius
e p épa ée esą bap is i i dans la même église Šilalės. Ce mo i , sans dou e, n'é ai pas le
plus impo an , mais a con ibué à ce que main enan nous a ons déjà accessible un
išši uo e i inskio dic ionno ex e a ec compac disque, pe me an an de é i ie le
ex e ansc i au o dina eu au hen ici é. sudé e qua e in qua o o ma o
Leidiniui pasi ink as in olio o ma as, ku iame (ma y , aupumo sume imais)
o iginalalo pages. le con enu de la publica ion, sans Paga senės, comp end deux a icles
(un p épa ées, au e lenkų kalbininkės Małgo za os kila (Ma ga i os kilia ės)) a ec
leu s lie u iškomi e lenkiškomi san aukomis ainsi que lis e de li é a u e (p. iXXLi),
ency elis ank aščio pa engimo p incipai (p. XLiiiXV), i os ésumés des u ilisa ions (p.
XLVXLVi), pe Ž i i šaus a ec un au e i sau su une euille sépa ée ou une pa ie de
son numé ique (p. 1523) e un disque de gale ie à la gale ie (Lišė). kažukauskai ės
in oduc ionnel a icle Lau yno i inskio lenkų-lie u ių kalbų žodynas (p. iXXXV) du débu
éc i su leksikog a ines lexique endances de l'au o iaus, ensui e su la pa ie
su i an e du dic ionnai e (sa sanda ą, le ond du egis e des mo s lenkiškų, l'éc ibage
des mo s li auisches, a minį žą, lexique du dic ionnai e). in é essus, u ininges a icle,
basé e ligšioliniais i inskio ac i i és y inėjimais. déjà dans la p emiè e ph ase es
soule ée l'hypo hèse o iginale, que eng i dicynus Lau ynas i inskis pou ai ê e
sumanęs plus ô que enjeymuosius calenda ius lie u ių kalba (p. iX). Pag indo okiai
p elaidai esą ou nissan de son manusc i ie O Pisowni języka Li ewskiego, éc i ame
ap ès 1843 m., pa eikš a men is, que éc ysiąs mo syną. bene p emiè e ois ainsi
dé aillémen déc i s iŽ le manusc i d'a i ée à k oku os biblio eą his oi e e son
sanda a. Dans k oku as biblio hèque iŽ manusc i s en ekęs comme donna de Ma ijos
Po ulickai ės-oginskienės, ie a o kunigaikščio bogdano oginskio žmonos, a endan le
exp ime . ci é ci-dessus a chi e de l'académie k oku a si ué du en egis emen de la
chancelia ie de l'académie, da é 1918 m. sep emb e 8 d., on oi que a ec le dic ionnai e
é é in odui e polkųžemaičių g amma ikos sąsiu inis (p. Xi). mais su sa p ésence ou
absence à la biblio hèque de l'académie l'au eu de l'a icle ne z'emmène pas, e es
ou nie des données su le ai qu'à la mo i inskiu ses éc i s s'é aien occupés de la
conse a ion le d a inie aleksand as Mo , que kunigaikš ienei le ocabulai e e la
g amma ique peu admis un ami du emps de i inskio gymnasium, kaje onas gadliauskas,
qui a ansmis une pa ie des manusc i s à Ma ijampolė gymnasium k iauchiuni (en e
ces manusc i s Pe a e les le es A, B, C e S).
iŽ sanda ą kažukauskai ė no e que le composan ois pa ies: la p emiè e de A à 1018,
la seconde de 1019 à 1767 e la oisième de 1768 à 2060 page. au ai é é bien, si ces
pa ies dans le e ansc i ex e se aien g aphiquemen sépa ées. Le ocyn
cou an seulemen AR aides. Pa ie du mo S le e, qui a é é en ée
182 ac a Linguis ica Li huanica LXIVLXV dans les mains de kazio g iniaus, quelque pa
jonas PaLionis
dispa u (a ec ja dic ionnen se ai 2688 pages)1. cela, que pou ai ê e des
manusc i s a ec olimesnių le es des mo s, indique p. 2003 mon ema qué lizdelis
a ec é é ence à W le e de mo : udopió , jeszkok wa uga. jésus che .
Mau icijaus o gelb ando (ka aines appelée słownik wileński, qui ecensuojamame
jau k. g inius y a nus a ęs, kad i inskis lenkiškajai sa o žodyno daliai naudo-
édi ion es indiqué san umpa swil) deuxi omį polkų kalbos žodyną, épuisdin e à Vilniue
m. 1861, kažukauskai ė a p ésen é dans son a icle su ce un dic ionnai e des
connaissances, pe me an mieux comp end e iŽ sanda ą bei paski į. de Li uanie
(nuo Me kinės) o iginai e kalbinink jonas ka la ičius (jan ka łowicz) à son suje
nebu ès bons a isés: esą le éc ę ne kalbininkai, donc p aca ich pozos ała za
wymaganiami nauki (p. XV). cependan bu e e des opinions posi i emen é aluan .
i inskiu, appa emmen , il plaî , ca des iné do pod ęcznego uży ku ( ape éc i su sa
page i ulai e) e comp enan di e s domaines leksiką, pa iculiè emen gausią
e miniją z obcych języków polskiemu p zyswojonych ( en pa ).
au eu ée de l'a icle, compa ue ad. olgeb ando dic ionnai e a ec iŽ hand aščiu,
assez dé aillémen déc i leu s sanda os bend ybes e di é ences. elle é abli que
i inskis son ocabulai e lenkiškoje pa ie ne isu es laikęsis swil: nuk ypimų esama
e an aš inių lyčių (lemų) disposi ions eme, e lizdų s uc u e, e mo s de
g amma icinių k ali ika o u sys èmee, mo s de signi ica ions in e p é imo o mee,
e ce aines d'au es domaines. cependan , à mon a is, ex êmemen impo an e la
di é ence es que iŽ es p ésen é bien quoi moins de ou e le e des mo s: de swil
i inskis p enai seulemen ceux mo s qui, son a is, é aien nécessi ables les plus
polkiquemen payées au momen du lec eu Li uanien, oinčiam p amok i ou mieux
app end e des langues Li uaniennes (no s à ce suje , . y. su iŽ paski į, l'au eu de
l'a icle quelquekodėl ne ašoma). pou ce objec i i inskis galėjęs p end e
lenkiškajai pa des mo s non seulemen de swil, mais e de polkiquemen pa lées des
gens locaux (šlėk ów, d a ininkų) langue (au o ė ou ni dix de els mo s, mais ils on pu ê e e plus).
ne leidissan dans smulkesnį kažukauskai ės a icle suminė ų swil e iŽ di é ences comen a imą on
peu déc end inamai di e que ces di é ences é oquée assez beaucoup e di e ses de na u e.
l'au eu ée de l'a icle, me semble, co ec emen es no ée, que i inskis son ocabulai e choisis plus
simple, aux Li uaniens plus accessible le sanda ą (įsi edęs pe cen ą d'au es que swil pažymų,
nenume a ęs mo s de signi ica ions e e c., à cause de cela, bien sû , subiėjus son ocodignosum). Po
compa amosios lenkiških mo s de p ésen a ion swil e iŽ analyse kažukauskai ės a icle nemaža place
allocée Li u iškosios pa ie ca ac é is ikai. au o ée ašo su iŽ éc ibà (p. XViiiXiX), le g iminé base e
le lexicikos composi ion (p. XiXXXii). 11 jonas k uopas. L. i inskio lexikog a inie a aux. jonas k uopas.
Rink iniai éc i s. Vilnius: Mokslo e encyclopedijah de l'ins i u de publica ion, 1998, 231.
Lau yno i inskio lenkų-lie u ių kalbų žodynas
183 ecenzijos e iews iŽ éc i u e suje s dans l'a icle elions à des œux de
l'au eu , disposés dans ses manusc i s o pisowni języka Li ewskiego e o pisowni i
iloczasie języka Li ewskiego, éc i s ap ès 1840 m2. Le i e de ce de nie a icle
au o ée adui apie des éc i u es e ki čia imą, mais iloczas anuome inėje polkų
kalboje eiškė ilgumą3. C'es comme ça adui e le linguis ique e me, appa emmen ,
a ai in luence
iŽ a ojami ne šeši ženklai: –, ˄, `, ´, ⏑, ´
(pas a asis ès a e). ce ains pa mi ces signes e ec uaien é ai ma quée non
seulemen balsies quan i éi é e ki cium place, mais e au o iaus na ali é a mes
p iegaides. Vy au as Vi kauskas éc i que iŽ ilgieji balsiai i, ū clai emen signimi
di é emmen , il es possible susek i a niškių šnek os ki čia imą.
pa iculiè emen bien on oi i agalès p iegaidės spūdį su le p emie sando: gā sas p. 1937
(šnek . gã· sas, bk. gasas) [...], dējwe p. 2012 (šnek . dē·i ẹ, bk. de ė) [...]4. cependan
l'accen ologie, comme e éc i u e, suje s dans l'a icle plus déb oussu é
n'enag inėjami, é an laissés aux au es iŽ che cheu s.
su a my a icle au o é ien à adi ionnelles opinions, que iŽ a spein i inskio
hom osios žemaičių dūnininkų pa a mės pa icula i és, mais ses cohé emmen non
main enues, équen cas emplacées aukš ai ybėmis. e en ai le mo ne a emen à
la place dūnininkams ca ac é isés uneabalsies [ī], [ū] u ilisés aka ų aukš aičių d ibalsiai
[ie], [uo], p z. : Piènas 5925, Wiènas 379, Dùo é 161, Kłuònas 350 e . . cependan g e a de
els ne e ai se passe e dūnininkiškųjų, exemple. : Pŕśzingas 967, Pŕžadas 350, Dùbie 373,
Ka iùmēné 20 (y comp is équni p elinksnis e a an dėlis p i, p i-). en géné al i inskis,
comme e d'au es alo s des éc i ains e esaiques ainsi que ac eu s de socié é,
éc i ai d'un ce ain a minium mixiniu, qui en dé ail isanalysé en men ionné Pe o joniko
s udio, laquelle neusai l'a icle au o ée.
en pa lan de iŽ a minée base ne au oubliš i i inskio susdigée concep ions su a minio éc omosios base de
langue. il é ai con aincu que la langue éc i e p ai la choisi une a mę, e non ne pas e ge dans di e s
a mens laby in he. Li u iens éc omajai langbai, son a is, de aien im i idu io a mę (ś odkowy
p owincjalizm). cependan o p o incialisme il conc è emen neapp écézé e plus sou en oca ie iquemen
éc é non seulemen d ibalsius [ie], [uo], mais e d ibalsį [ai], oc. + n e k .6 que i inskis 12 Pe as jonikas. Les
Li uanies bend ines éc omosios c éa ionimasis langue an ojoje XIX a. pa ée. Chicaga, 1972, 65. 13 Voi
sa o žodyne g iežčiau nesilaikė ienos a mės, odo į ai ių a minių lyčių pa eikimas
kai ku iems lenkiškiems žodžiams, p z.: Dąb, dębu m. Ànżuołas, -a, uòżuo łas,
samuel bogumił Linde. Słownik języka Polskiego 2. Lwów, 1855, 200. 14 Vy au as Vi kauskas. Lau yno i inskio
les lexicog aphiques p incipes. Lau yno I inskio calend ie du 150mecieux. Vilnius: Lie u ių li e a os i
nau osakos ins i u , 1997, 30. 15 Ici e pa ou ailleu s le nomb e ma que la page o iginalalo. 16 Plus loin oi .
Pe as joniks, min. eik., p. 6567.
184 ac a Linguis ica Li huanica LXIVLXV àżuołas, -ła 160; Chleb, -a. Duòna (dùna e douna)
jonas PaLionis
111; Gnoić . a. Pùdʼi é, pù dʼn é 121; K os a, - y . Niēżas, Nżas 480; Dwak oć a d. Dŭ
kâ ŭ, dŭ źîgiŭ 229. aukš ai indamas ( aka ie indamas) dūnininkiškas o mes de mo s,
i inskis, comme jus emen no e kažukauskai ė, p ikū ė e di b inių, hype e no minių
mo s (p. XiX). À ce e a i ma ion, il es possible d'ajou e enco e des mo s ès
beaucoup, su ou a ec le p édélius nuo ie oj nu- e.g.: a d. nenuok ā omaj 745,
nuōnesz as 1251, in . nuop aus é 781, Nuoszukuò é 1765, Nuopùlimas 813, nuosidawmas
166, 1302, deuxièmemen , il main ien enco e dans son ocabulai e assez éguliè emen
a zān sy ki o u žemai išką g. pl. -un e lex (p. Łaj 2, 929, Zedun Linjun, 1567, 102 15,
1763) ainsi que des mo s de balsius an dans les gale ies (p. d . kan 135, 884, R. k ., R.
cependan p o ondeugnes iŽ é udiemen s des pa icula i és in e minai es a enden
enco e l'a en ion des linguis es. Palygin i non nomb euses places kažukauskai ės
consac ée a icle lie u iškos iŽ lexicikos ca ac é is ikai. Ici ékel a aikš ėn il y es an i
g ande deminu i ines daik a a džių gausa e a ié éé, éc i se su inno ada ų
c éa ion, leksikos šal inius e k . en ai iŽ aps u des mo s, p is es de e esaichs
a mės, p écé ieu s, pa iculiè emen si ydo, mo syns, e é ins au o iaus c éu .
Vi kauskas dans l'un de ses a icles éc i i que i inski es ąs nukalęs seulemen un
au e mo 7. mais une elle a i ma ion inexac els, ca iŽ es nukal a ès beaucoup
nou eada es, lesquelles, me semble, se o me aien nonžas dicynėlis. Ma i inskis
s'e o ça de donne bemaj à chaque lenkiškam mo à Li u išką a i ikmenį e le n'ayan
pas ou é dans son a mèse ou u imuose dic ionnai es c éu dai naujada ą. À ce
éga d iŽ di è e de son amžininko daukan o polkų-lie u ių langues dic ionno, dans lequel
sou en de elles occasions laissik a oščia place. éc i an su nou eauxda es
c éa ions kažukauskai ė no e, que géné alemen leu s ku asi du ca ac è e
in e na ional mo s de, di es ad. o gelb ando dicodyne, co espondmenims. pou la
illus a ion, elle a ou ni dix de ces nou eada es exemples: Bank Sàndie is 36,
Geome ija Ma ińīs é 306, His o ija Wējksmas, wèjksmié 364, Ins ink Ìs igis 392,
Kolega Wiend āugis 447, Pa lemen kalbiè iné 1072, Reakcja P iśzingēné 1668, Relikwja
ā łajkas, 1681 e Rezydencja pabuwēné 1683. À ceux men ionnés, il es possible
d'ajou e enco e les sui an s àdésnius, maximalemen LkŽ ne iksuo us, iŽ
nou eada us: Aspi an Bend āno is, bend āgejdis 22, Dyalek Kałboskie is (=
Kałbosky is?) 235, Filolog Da i ièjas, pà wejzdie ojas 276, genealog Gimīn aśzis,
Gimīnsekis 305, Imaginacija Pa ejkslné 387, Onanisme epis 1566, Pseudonim s ī bā dis
1600, Pawczyjon 1728, Rac Rac Rac Racke Ugniłakis, 1621, Ro acja àpsukmis 1628,
Realizācija Ruskija , 169, zwad, Ruskija , 2015 Onibé, Ruskija . 17 Vy au as Vi kauskas,
min. eik., p. 199.

Lau yno i inskio lenkų-lie u ių kalbų žodynas
185 ecenzijos / e iews
jau iš pa eik ų pa yzdžių ma y i, kad ka ais p ie ieno lenkiško ( esp. a p au-
inio ca ac è e) du mo iŽ es donnée po deux ou plus naujada ų. c'es aussi l'un des
signes, mon an s leu nou eada ume. sans cela, dažnokai, sans nou eada inien mo ,
en Li u iškoje lizdo pa ie donodamas e skolinys, p z. : Kalenda z Kalēndo ius,
Me skaj lus 402, Pa lemen Pa lamēn as, kalbiè iné 1072. bene le plus impo an
aks inas ku i naujada ų, pa iculiè emen nou eaux e minų spécialom
concep okom žymė i, i inskiui é ai le oul pu i ie e ichein i anuome inės
ašomosios kalbos leksiką, za e š ą mnogybe s e imybių. lui, n'ayan pas de
linguis ique éduquée, cependan , di icile a é é c ée da ybos e ou signi ica ion en
e mes de bons nou eauxada /. au eu ée de l'a icle donne exemple d'un de ses
inno ada o paga senė, qui es c i i ęs déjà daukan as e qui iŽ e ou é même dans
neu ieux lizdues comme di é en s polkiškų mo s a i ikmuo, mais quelquekodėl
pa ikęs kažukauskai ei, qui le pa a ojo (ma y , o iginali é sume imais) édi ionnée
p a a mės signi icme. bien qu'i inskis bons des nou eada es es peuug c ééès,
cependan un au e iŽ ixé son nou eada as es en é dans a diels éc i s, xiX a.
de nie s jou aščius e ésis aikė même ligi nos emps (p.z.: mo sinys ė e imologie
signi ica ion a é é pa a o 1883 m. auš oje, oi . LkŽ XX 936, e ūkininkys ė combien
d'au e signi ica ion u bū pa les dicynus ul é ieu s a ein é e p ésen ies a oseną, plg. LkŽii XV 407408).
kažukauskai ės a icle suminė as nemažas pluoš as naujada ų, pe ime aien dans iŽ du
si ydo e odyno. cependan on n'a dé e miné si leu s son combien pa ekę de k is ijono
go libo Milkaus e e dinando nesselmanno dicynų, auxquels aussi u iliséés i inskis éc i an
son. c'a laissée à u u s y inė ojams. be naujada ų, au e, même plus signi ica i , iŽ
lie u iškos leksikos sluoksnis liaudiniai, p incipalemen de gim osios i inskio a mės p is
p end e mo s, su lesquels kažukauskai ės s aipsnyje peu que quoi di . e de els mo s
son beaucoup. sou en sou en à un lequel lenkiško ou en anuome ine polkų langue en é du
mo iŽ p ésen é n'es pas un, mais plusieu s, le plus sou en synimiški liaudiniai
co espondmenys, exemple. : Flej uch Mŭlkis, lŭ bis, lŭjbis, wiêb a, lèjbis 280; Guducha
Sznēkis, plēpis, plēśzkis 295; Gapiowa y Pàlŭ bīs, pàwiebŕīs, awikłājkis, paklājkis, apiklājkęs;
Gawędzić Sznèz é, piè é, āiawè no é, ēuži é, Ēzkišè é 303; Na yzkwać Pŕsejabini, pŕsejlis,
ap is, śmilskiš, 655; Obsze ny éas, 299 ŭs, aps , Ibiza, Owažžž, 798; Roz žžéza, G ažé, G ažéžé,
Kžéžé, Pužé, Pužé, K zé, K zé, K zé, K zé, K zé, K zé, K zé, K zé, K zé, K zé, K zé, K zé,
K zé, K zé, K zé, K zé, K zé, K zé, K zé, K zé, K zé, K zé, K zé, K zé, K zé, K zé, K zé, K zé,
K zé, K zé, K zé, K z, K z, K z, K z, K z, K z, K z, K z, K z, K z, K z, K z, K z, K z, K z, K z,
apie iŽ esančio liaudinės leksikos sluoksnio kiekybę kažukauskai ės s aipsny-
K z, K z, K z, K z, K z, K z, K z, K z, K z, K z, K z, K z, K z, K z, K z, K z, K z, K z, K z, K z,
K z, K z, K z, K z, K z, K z, K z, K z; K z, K z, K z, K z, K z, K z, K z, K z, K z, K z, K z, K z,
K z, K z, K z, K z, K je ne ašoma, mais il, sans dou e, a é é plus hauses que naujada inis. En
passan pa l'épisode 454, j'ai ema qué okias žemai ybes (une au e déjà men ionnée en
pa lan de synonymiques mo s li uaniques): ā kała ( anka) ʻa bula (naodlew) 644;
186 ac a Linguis ica Li uanica LXIVLXV a gėlė, nusku ėlė (galganica) 298; Nioiźèn é
jonas PaLionis
‘nuskus i žu į (odłuskać) 840; pàpau īsnuospauda (Mozol) 604; płdzūnkis ʻ alka a
(gam a ) 298; Sidōklis ʻgipsas (gips) 309; Snŭczassnaud (gnuśnik) 322;
T àkuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskusku-
skuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskusk-
uskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskus-
kuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskusku-
skuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskusk-
uskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskuskus
À siau a andens įlanka (odnoga) 847; bŭdiné [= budynės] ʻing kapus lideimas (konduk ė) 454;
Kėduołasb ys (ja) 371; K iēklé Okoždu es non seulemen un lexicon li uanien, mais il con ien
quelque peu aussi des ph ases populai es, pa exemple.
Įdomus, pa iculiè emen aux polonis, iŽ insé é Ma ga i os kilia ės (Małgo za a kila )
a icle słownik polsko-li ewski waw zynca iwińskiego jako ź ódło badań nad
polszczyzną li ewską (p. XXViX Lii). déjà de nom isible, que ses au eu si p incipalemen
p éoccupè en iŽ ixsuo es Li uanie polkų langue pa icula i és, pa iculiè emen
leksinės. cependan de la débu de son a icle s'éc i à p opos iŽ lenkiškosios pa ie
o hog aphe e a ec elle liés phone iques ainsi que mo phologie aožs, ensui e à
p opos mo s de daybos suje s, e ap ès eux à p opos leksiką, pa iculiè emen
egionalisms. ce ains des de nie s ici, su la base d'aleksand ius b ückne , wi oldo
do oszewski, jano ka łowicziaus, aleksand o ku šaić dic ionnais ainsi que d'au es
lingu is iniais a aux, son examinés sépa émen e assez en dé ail. puisque
li uanis es peu en ê e les plus in é essus egionalismai, alo s les ous e suminėsiu:
Ba ysz Kul 59, 496, Odliga 839, Poku s ać 1619, Pundel 1577, Rogojsz // Rogajsz 1698,
Rojs o8 // Rojs 1704, Rupieć 2010. sans ces, sky ium da suminė os ypa ingosios
(osobliwy) o mes: Pog obek Poku ć 1188, Po cjunkuł 1173, P as P owidełko, 1276, 127 e
die y a ie ies (Naz ona 1613, R): 1638, Ragon 1646, Raju, 1642, Reiddyn, Reig, Reig,
Radagana.
déc i an egionalismes l'a icle au o ée expose mé iculeusemen les poin s de
ue des éminen s polkų e d'au es peuples linguis es su leu o igine (kažkodėl
kelio Li auisches e ymologisches Wö e buch) i pasako dėl jos sa o apibend inamą-
neminimas e ns o aenją opinię, sau Ba ysz, que do oszewski empss emp un
u kiniu du ba isz […]pokoj, es en é dans la langue polkų pa bal a e uk ainiečių
kalbas (p. XXXii). 18 iŽ au e ai dans le ex e es e oné imp in é Rojsko.
Lau yno i inskio lenkų-lie u ių kalbų žodynas
187 ecenzijos e iews de ce mo en ex aincho kažukauskai ės en egis ée la no e
que son swil nes . / aigi d'où es en é dans iŽ ce mo elle o me, nezinia. Dans les
a mè es Li uanies géné alemen u ilisée la o me plu iskai inė ba ỹšiai, éškian i
maga yčias (LkŽ i 639). pa iculiè emen la gemen au sec ionalisme égional exposées
di é en es linguis es d'appa ences dans le mo Kul signi ica ion, kilmę, usage dans la
plus ancienne 1476 m. sou ce la inique Codex diploma icus ecclesiae ca hed alis necnon
dioeceseos Vilnensis. c'es comme un a icle du dic ionnai e é imologique, déc i an ce
mo . au o ė, ayan ésumé les di e s poin s de ue, sou ien ceux qui pensen qu'il
s'agi d'un li uanisme, o iginai e de kūlys ʻšiaudų pėdas, ep is de bal a usių ou
simplemen de Li uiniens (p. XXXiV). combien un au eokié opinioné kilia ée éme é su le
mo odliga ‘a lydys. elle, aisemblablemen in luencée de ce ains bal a usių
linguis es, ce mo le ien de bal a usių pe im u li ua nizmu: bio ąc pod uwagę zasięg
geog a iczny ych słów [ . y. odliga // o liga J. P.], nie może być mowy o bezpoś ednej
pożyczce z li ewskiego (p. XXXV). ni des données données pa l'au eu elle-même, ni de la
o me peu sou enu e ne peu ê e ai e elles conclusions, plg. Li uiniens a lygà
ʻa lydys (LkŽ i 397). Des conclusions e onées similai es son ai es e pou les mo s
Pundel (p. XXXVi), Rojs o // Rojs (p. XXXViii), Rupieć (p. XXXiX). bien, que de elles
conclusions soi é i ée apibend inan le kilmę mo s de Rogojsz // Rogajsz, Poku ć, qui
son considé és bezpoś ednio zapożyczonami.
su les men ionnés ypa siasingą o mes a icle es éc i peu, ca elles son clai s
polonizmes, iŽ adap és à la langue li oue (plg. swil: Po cjunkuła, iŽ: Po cjunkuł 1223, que
l'au eu de l'a icle quelquekodėl appelle zapożyczeniem z języka li ewskiego (p.
XXXiX)). ne leidi ée a icle e dans iŽ di es des dieui és dénomina ions d'o igine
échinimes: enkinamasi duodyne dona ais ces dieui és déc ûdinimen s. à la in de
l'a icle, l'au eu ou à jus e i e souligne iŽ signi ica ion polonis ique: c'es esąs
une sou ce impo an e, mon an des di é ences en e commun ines polkų kalbos
(polszczyzną ogólnopolską) e polkų kalbos, pa lées anciennes Li uanie g ande
kunigaikš ys ės e es (polszczyzną używaną na e le bylego wielkiego księs wa
li ewskiego, p. XXXiXXL). son u iningu a icle kilia ė g andemen augmen é iŽ aleu
de publica ion e nusipelno non seulemen polonis es, mais e li uanis es eme cies.
cependan cela ne oudine ai pas enco e e mine les c i iques. nonnégian iŽ, comme
d'impo an e sou ce non seulemen polkų, mais pa iculiè emen des Li uiniens langue
his oi e, des Li uiniens his o ique dialec ologie, des Li uiniens lexicog aphie his oi e,
de la cause de l'objec i i é au di e, que il ne peu ou de même pa eni ni à son
me o d ikalbių žodynų. i ne ien dėl o, kad jis da nebu o pa eng as spaudai,
indekso sou ce swil, ni à de nomb eux au es imp udin ano aigi non ini; la plus
impo an e c'es qu'il soi éc i d'un spécial philologique n'éduquan qui homme,
s okojus an de la héo ie du a ail lexicog aphique, an e d'un el a ail
p a iques. donc nenuisance, que swil demandeoka iŽ e mo s signi ica ions de alesne
(sunume uo a) classi ica ion, e ilius acinai es exemples abondan , e mo s des desc ip ions lexicog aphiques (lizdų sanda os, g ama inių k ali ika o ių) quybe. ce es éc i su
188 ac a Linguis ica Li huanica LXIVLXV dans un a icle kažukauskai ės, cela
jonas PaLionis
apidemen peu ê e ema qué, compa aus ces deux mo s en ex es. aigi swil
p anašum complè emen comp éhensible. Une, ce dic ionnai e a é é éc i pa plusieu s
au eu s, e deuxièmemen , bien qu'ils ne soien pas non plus linguis es, néanmoins
ce ains d'en e eux é aien plus philologiquemen épuisés9. de plus, les polkų
leksikog aphija a ai des adi ions plus anciennes, que pou aien nusižiū ė i swil
éc i ains. cependan iŽ, comme es souligné Vi kauskas, aux langbinniks es ąs plus
impo an que daukan o i omį polkųlie u ių dic ionnai e, dans lequel bon nomb e de
pa ies de mo s polkiškų n'es pas du ou donnée Li u iškų a i ikmenų10. laigian
ecenziją p a a u enco e a i e a en ion à où ne où dans la publica ion
ema é ésus in ikslums ainsi co ek ū os e eu s. La page XiX a i me que Žodyne
exis e seulemen eas e n hau š aičiams ca ac é is iques ilia i des o mes, mais
ilia i , comme on sai , ca ac é is ique non seulemen eas e n, mais e du milieu ainsi
que des sud hau š aičiams. là mêmes o mes kalnop, biesop son considé ées non
ilia y u, mais adesy u. La page X es si uée dans une annonce au lieu de Rie a o
imp imdin a Rena o. mais de elles choses dans la publica ion ai-je ema qué peu. son
p épa ée kažukauskai ė ès minu ieusemen a e ec ué d'ex ao dinai e diligence e
é e nali é exigean a ail, pou lequel elle nuspé no de g and éloge e eme ci. il es
possible a gumen e , si sa choisie iŽ a ian de publica ion du manusc i ansc ip ion
a ec ajou é compac disque es supé ieu e au adi ionnel pho okopinį-g e iminą
a ian , ou pas (aux ep ésen an s de la géné a ion plus âgée, n'u ilisan pas des
o dina eu s, peu pa aî e meilleu , pa ancie ce de nie asis), mais jugu c'es que iŽ
en géné al se pa ai acilemen accessible aux che cheu s. à la in de son a icle
in oduc eu kažukauskai ė p ome que se a publié l'index de ce dic ionnai e (p. XXii).
d'un el indice nous ès a endons e espé ésimés, que le compose a pas qui d'au e, e elle é isé du dic ion p épa ée, le mieux acquisilinusa dans Lau yno i inskio leksikog a inį laississemen .
Mise à jou le 20 a il 2011 d.
jonas PaLionis
Vilniaus uni e si e as
J. Tumo-Vaižgan o g. 9-27, Vilnius, Li uanie 19 Pa exemple, janua ijus Pilipa ičius ( ilipowicz), l'un des
sep ynių swil suda y ojų, é ai so i à l'uni e si é de Vilniaus e éc i ęs polkų chimijos e minijos
klausimais, oi Polski słownik biog a iczny, . Vi, zesz. 26, p. 454.
10 Plg. Vy au as Vi kauskas, min. eik., p. 32.