178 ac a Linguis ica Li huanica LXVI
an anas baLaŠai is
Mokslinių in es igaciones di ecciones: leksicog a ía, cul u a del
lenguaje, e minología.
juozas aleksand a ičius
k e ingos a Més
dicciona
Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u o, 2011, 512 p.
isbn 978-609-411-072-6 hay que egocija se de los dialek ologos li uanos zammojais y
abajos. 2011 m. El Ins i u o de la Lengua Li uania emi ió incluso dos šnek ų
diccionynos: es o des e ins i u o kalbininkų danguolės Mikulėnienės, kazio Mo kūno y
aloyzo Vidugi io p epa ado Die eniškių šnek os o odyno an asis omas (608 p.) y juozo
aleksand a ičiaus K e ingos a mės diccionynas. ales diccionynos comienzo dióė
Vilniaus uni e si a ios lec o es posa io años (nuo 1949 m.) señal o a ención en da os
acumulación de a menes Li uanies. Es a uen e de da os ue los es udian es de
di e sas a mių que es udian uni e si e e li uanis iką, es imulados a da su na i os
šnek os desc ipą como diplominį da bą. de ellos (más como 60) el en onces docen e
uni e si a io zigmas zinke ičius p epa ó de allada monog a ía sob e li uanos lengua
a mes Lie u ių dialek ologija (1966) con 75 one inių da os mapasapías.
El p ime au o del abajo diplomá ico in e minio ue 1949 m. absol en as k e ingiškis desde būbeli
pueblo juozas aleksand a ičius (19202007). es udiándose él ue es udian e del cien í ico lingüo y as
bú elio p ime p esiden e, olesneces es udios asignados en Lie u ių kalbos ins i u o aspi an ū ą. él y
uno de la p ime a dialek ologas expedición a P ienų ajoną 1950 m. pa icipan es. desg a, o gabaus
pi mūno des ino neglos é. del aspi an u as ue eliminado (išsiaiškinus so ié ica au o idad no adecuadas
hechos de la biog a ía, además, y sesuo había pasi usha a Occiden e). dise ación él esc ibió y apgyné
1968 m. abajando Moky ojų obulinimosi ins i u e. aleksand a ičius p ime o de li uanos dialek ologos,
sumanés p epa a se su na i a a mia dicciona io. записывал palab as y o aciones aún es udiodamas.
cuan os años maes ojaudando comenzó a esc ibi diccionino ex o. A dise ación sob e c e ingas
a mę añadió po 3000 a mės palab as de p iedą (be ilius acinių sakinių). nublokš as de la dialec ología al
ocabula io eg esó sólo en la senedad 2004 m 1 es o le ap endimos del a ículo in oduc o io del
dicciona io juozo aleksand a i smagčiaus li uanis inė i pedagoginė amž, en el que se p esen an
ac i idades de los colegas (aldo sabaliausko, zigmo zinke ičia, b onia olun us olun a ian yną)
necesa iamen e p ime o han de pla ina es as once a miam y niamui ie as:s ji, anà ‘ , n, n, n, n, n, n, n, n,
n, n, n, n, n, n, n, n, n, n, n, n, n, n, n, n, n, n, n, n, n, n, n, n, n, n, n, n, n, n, n, n, n, n, n, n, n, n, n, n, n, n, n, n, n, n, n, n, n,
k e ingos a mės žodynas
179 ecenzías e iews po lo que 2007 m. Ins i u o de la lengua Li uania epe o inai
p opues a a dicodyno man aš í p eng i p ensa yžosi depa amen o de his o ia de
la lengua y dialec ología di ec o a p o . d . danguolė Mikulėnienė y doc. d . dai a
Vaišnienė. / sus es ue zos exponidos en el a ículo edi o ial de Vaišnienė k e ingas
a mės žodynas: p incipales p incipios de p esen ación ma e ial. en él se señala que
después de una la ga in e upción eg esado a la esc i u a del dicciona io au o
[…]nebesuspidió eci a es e dicciona io desde el p incipio has a el inal, su ienodi a
y apsisold e po algunos de las palab as o o mas de p esen ación, po lo an o
edacción cien í ica enía esponde a muchas impo an es p egun as,
elacionadas no sólo con écnicas, sino ambién con suje os de in e p e ación
cien í ica. wondyno engėjos con pa eik u manus aščiu ac gėsi
espec uosamen e: s engėsi man ene au o ious y cien í ico edi o o io pažiū ų
de mę. Pla okame (16 paginas) en el a ículo edi o ial discu i los p incipios de
o denamien o del dicciona io, ansk ipcia, anspona imas, signi icaciones
p ecisión. de lo is o, que edac o esas al dicciona io ex o ge okai padi bė a
seek a dicciona io p ide i al con empo áneo a mių lexicog a ías ni el. Después de
es e a ículo como in oducción del dicciona io se p esen an aún más de allas (18
pg. de) au o io Į adinės pasno os, donde se abo da didocas a mės á ea
(ap oximadamen e 600 kilóme os cuad ados), sus habi an es (en ep ellos y
ku šininkai), es a k aš o his o ia, luga o a džiai, ca ac e ingiausios a mės
peculia idades, palab as a anka y k . au o io indica que diccionne palab as ípicas
sólo de la misma pa e occiden al de las ie as a mės. po lo an o el discu ido
dicciona io es didokas di e enciacinis dicciona io (no s ne ūks a y bend inės kalbos
žodžių). de odo en él po 14 mil de palab as. emp esniu en endim al diccionio dejado
K e ingos a mės dicodyno nomb e, aunque aho a ends ama llama šnek ų
dicodynais. segamajo p ime o al edi ado Vy au o Vi kausko dicodyno ejempla um.
Nominados es os dicciona ios y de o a mane a: Vi o Labucio Daukšių k aš o
slo ynas, klemen ina Vosyly ė baigia p epa a Kupiškėnų Dic iona y. p epa ado p ensa de bi u ės okai ės-Vanagienės (19342011) Mosėdžio apylinkių ā dynas se á el e ce dicciona io zemaičių šnek os.
n, n, n, n, n, n, n, n, n, n, n, n, n, n, n, n, n, n, n, n, n, n, n, n, n, n, n, n, n, n, n, n, n, n, n, n, n, n, n, n, n, n, 2 Es e no exis e
Lkž, pe o su p e alencia apa ece en el mapa del a las de lenguas Bal as (2009: 159).
180 ac a Linguis ica Li huanica LXVI ž aizd ‘ž aigždė. unos cuan os sa i os būdo des con
an anas baLaŠai is
p e idėlio ap-: apdu ns, apkūns, aplams, -ė ‘apsileidėlis, apsauss, apsens, apžals, apžiuliks, -
‘suk okas, co espondien es bend ines del lenguaje -okas edinius. en la palab a aps u
ap ii os doybos p e eiksmių, especialmen e de iejos ica ios: áud o ie ‘esan emp ai,
gid o ė3, gili, ka o ie, lnan ie, lý o ie, segan ie, sniñgan ie, šaiguo ie, šapie, ‘g ei ai, ši ie,
šiókie, šlãpie, asie, õlie, juo ie, o ie. Schnek ai ca ac e ííinga da ía p ie eiksmių
con p iešdėliu pai baigmeniu -iuo, co espondien e bend inės kalbos -ui: padieniuõ, paeiliuõ,
pagau iuõ, paka čiuõ, pakeliuõ, paplaukiuõ, papo iuõ, pa indžiuõ, pasauliuõ, paskypuõ,
pa andeniuõ, pa juo, pa išiuo. Įdomūs iempo p e eiksmiai: за áipe nai ‘užužpe nai,
за ái aka ‘p ieš dos días. Šnek oje hay y mencinadas signi icanzas da íns con
an esdėliu naa ba p iesaga -alis, -ė: nãkabis ‘kas nelabai kam ikęs, nenaudėlis, nãkažis ‘kas
menkas, p as as, na kšlis, -ėkas ne ykęs, ne ikęs. P iesaga -alė como sin menedamò ia se
usa a des iadas muje es nomb a , y comunes palab as ienen menedamąia signi icado:
bu ãlis ‘p as as namas, kelãlis, kēsalis ‘menkas kups as, kū ã ‘lisp as as a as, lo ãlė,
me gãlė, mū ãlis ‘p as a obyklė, nosãlė, numãlė, pelkãlė, snopãlėžioplys, ‘šnekala,
š ãmalis ‘ne ikėlis, ne ėlykis, ne ãlėlė, ža dãlė. Con a ag adable signi icancia ienen
nomb es de miemb os de la amilia: mamãlė, ė ãlis, y ãlis y die ãlis. k e ingiškių šnek e
aún i a y sa i a diskkai a: ka ùdu, ka di ‘ka ie du, pačiùdu, pa di ‘pa ys du, èdu, èdi
‘mẽ i, šiùdu, šdišiedu, šied i: dọ s anu kẹik ėmi lgaikuo ůos ėdzedms abdệms uoks
ákkékms ėms lẹ nmi ins ead de é ė dõm dõm jõdamai u u u u u u u u u u u u u u u u u u u u u
u u u u u u u u u u u u u u u u u u u u u u u u u u u u u u u u u u u u u u u u u u u u u u u u u u u u u u u u
u u u u u u u u u u u u u u u u u u u u u u u u u u u u u u u u u u u u u š a p i álgê? p o òjẽsi p i
mnẹs? ž g an alodyno ilius aciniai sakiniai. ellos a iados, a menudo umpi (pasi aiko
g e a y pa ecidos), de pokalbių no ada y ilgesnių, p esen ada p iežodžių, pa a lių, dainų
agmen ų (ne engiama y alalinių). Palyginus con Kupiškėnų ocynu ilus aciones ge okai
menos: a muchas palab as añadida os po uno umpu į sakinį. leyendo dicciona io imaginas
posa io la gen e bu í, p eocupaciones y es ado de ánimo. quisie a a ias y paci uo i
(p ak iniais sume imais ellos ansponu i): Bes ausi ais ai in eligi i i . Ka iene muchas
ob as ni[ a] iempo ni mo i . Cosas i ís, al i mo is. Badas i gelžį laužo. Laiko y su
šašuolėčio nep iginsi. ¿Cuán na u aleza iempo? Quan o sukibo, an o i iempo. Meilė como
seilė: is įso y nuk i o. Ka blezdinga laksdėl signi icado de explicación. pa ece, necesi ó
explica se más p ecisamen e algunos é minos domés icos. Langnė cama a en o o
ex emo obo. Aquí iko añadi p as esniajame. P a e é ž ilg e ė i en Lkž, como y
acla ando pá laidinis a os pa e. iko añadi jungiamoji, plg. pe laidinys. no es á cla o,
¿po qué pi agiùkas se explica plu alis ainium bandelės. Kamùnija no o alecimien o
sak amen a. Gnė no solo paklodé šienu lle a , plg. Lkž.
3 dudao ina di e en e galūné.
k e ingos a mės žodynas
181 ecenzías e iews o pažemiais, se á ly aus. Ka i con ingiu, bi jus oiau. si quie es ka
qué c ecie a, neces nagá añadi . Juoda blanca, bi e apo a. Nesiusi p igusi, y ka p igusi,
como chus e chusi. Jungims en kolūkius nos no sucedió: odo sug io é. oda nedėlią como
no suie ui, ka ie a a endió. P o ali, p o ali, kume u pa eisi numie. Cuo lobo nace, con
eso y ka š. Ka gil ína e pa au ų!
Al inal algunas obse aciones. Palyginus Lkž y a mių dicynus, is o dicyninio
a ículo sanda os paki imien os. segan Lkž dėsningai compon (su p eesaga -ai)
ca ac e a diniai p ie eiksmini y mažybiniai daik a a džiai uían p esen ados de
ca ac e a džio o daik a a džio a ículo, y K e ingos a mės dicodyne ellos
escelian aún sepa ada an aš e. así hace es o denuisi la Vals ybinė lie u ių kalbos
komisija 2006 m. diciemb e 21 d. sen encia p o ocoliniu nu a imu, po que ellos
conside y ini sa a ankiškais žodžiais. discamaje dicoyne, como is o de
manusc ščio aksimilės, au o io ales p ie eiksmių sepa adamen e neiškėlė, y
mažybinius daik a a džius p esen a on sepa ado lizdu. edi o a Vaišnienė adusi,
que es o no ue consis en emen e hecha, po lo que necesi ó odo su ene ica
según VLkk ecomendaciones. así haciendo dicciona ios de palab as p oli e a. po
o a pa e, nedėsngie o ma p ie eiksmia uían ele ados sepa ado a ículo. aigi
aho a an o unos, como o os son iguales lexicog á icamen e alo ados.
Šalia apsčiai pa eik ų skolinių kažin o adicionalino a mės palab a es ekspi nas,
pãjamas, bala õ ija o inanzas pe di binys pináusai, pé š ie amoji ‘ en geno pa alpa,
ddelis ãčiuo. au o ius p a a mėje esc é, que p epa ęs di e enciacinį dicciona io. po lo
an o no necesi ó edi o as p opone le a enuncia a palab as de lengua bend inesa, que
no ienen a mei ca ac e ís icos signi icamien os, ej.: g dy i, g b i, g e as, gul i, adė,
ugsjis y k . Va gu o laiky ini hib idais s anė y sumnnė es sla izmai, como y s anė. Lelijlės
hib ido conside a ya nede ía. como sla izmas lelija ma cada sólo D uskininkų a mės
dicodyne, pe o Lkž ella no aplica. inalizando manusc i o egocijo que así ge ano iamen e
ins i u o dialek ologių ue acep ado g ande aleksand a ičiaus abajo žemaičių šnek os
y memo ia de la his o ia de la lengua. he mosamen e edlecido con debida in oducción él
ensi ikia o en a minių žodynų bū į. debido es animųjos pode su ida sk iuda nepalaužé
a kaklaus ie aaicio. Polgido de s ajo o ins i u o, zagniaužęs nuoskaudą, él įžo con
doana lie u ių kalbo y ai.
182 ac a
an anas baLaŠai is
Linguis ica Li huanica LXVI
Li e a u a
Bal u lengua a lan s. P ospek s = Bal os lengua de a las. P ospek as = A las o he Bal ic
Languages. A P ospec , suda y ojos y į ado au o ės: danguolė Mikulėnienė, anna s a ecka;
mapasapios comen a ios de au o es: ilga jansone, anna s a ecka, ima bace ičiū ė, as a
Leskauskai ė; mapasapios o denado a ian e a p epa é edmundas umpa. īga: La ijas
uni e sidades La iešu alodas ins i ū s, Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 2009. Die eniškių
šnek os dicciona . NŽ. Vilnius: Li u ians idioma ins i u o, 2010. C e ingos dicciona io a mín.
Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u o, 2011.
In oducido m. 3 de ma zo de 2012
an anas baLaŠai is
Didlaukio 27-64, LT-08320 Vilnius, Li uania