299 ecenzijos / e iews
aLdona PauLauskienė
Vilniaus uni e si e as
Les di ec ions de eche ches scien i iques: héo ie g amma icos,
his oi e de la science g amma icos, socialinė lingu is ika.
sa Ma kaVia
La ijos uni e si e as
Les di ec ions de eche ches scien i iques: quan i a i y inė
lingu is ica, commune langueo y a, langueo y os his oi e.
algi das sabaliauskas
Lie uVių kaLbos y inėjiMo
his oi e. 19802010 M.
Vilnius: Li uiniens langue ins i u , 2012, 766 p.
isbn 978-609-411-084-9 pa ois gam o aizdis, l'a ou la science œu e es i si majes ueux
e pe melkian jusqu'aux âmes p o ondeu es, que di icile de ou e p emiè e jus e
mo e commence lui su un discou s. Pa ekusios dans elle si ua ion, commençons à
pa i de ce que nous oyons déjà pe çuschiuses e e e ies le li e, i. y. depuis
au o iaus pho og aphies. ne sai pas quelle occasion elle ai ue, mais magni iquemen
con ien aux e minaisons d'un a ail signi ica i . A ein e la plus hau e somme uné,
de laquelle si la gemen e olo oi . pe cep a l'impo ance du a ail admis, u i ée
alen , diligš ume, pe sé é ance, paye alle dans le bu . Tou cela donna un é onnan
ésul a . au eu peu e a d oi ê e heu eux. sa ma ka ia s'es in é essée aux
his oi es d'é ude des langues (p. 479). e elle su ado en 2000 inomonie édi ée la qua e
au eu s 672 pages de Šiau ės šalių ling is ikos is o iją (The His o y o Linguis ics in
he No dic Coun ies). nous éme eillons algi do sabaliausko du a ail unique. o al
nomb e de pages 1286 (i ome 253 pages, ii 267, iii 766). elle di é ence de olume du
oisième ome es appa ue pou deux aisons: 1) au il du emps, il y a eu
augmen a ion du nomb e des che cheu s de langues li huaniennes, épandi le science
du langage; 2) pa e g e en Li uanie n'é ai possible app écie dans l'é ange
emig a usių kalbininkų a aux. alo s ce e lacune es comblée dans le oisième
li e. sabaliauskas son ilogie commence pa des héo ies su l'o igine de la langue
Li uiniens e p emiè euse Li u iškos li es, p emie s g amma ikų. P ésen ée dé aillée
géné ale du p emie épisode de l'é ude de la langue Li uanien. Lyginamoji is o inė
kalbo y a, qui impossible sans Li uiniens langue, XiX a. appa ado e sukles ėjo Vokie ijoje. e donc commencée
300 ac a Linguis ica Li huanica LXIX depuis okiečių kalbo y os da bų. Ap ès eux déc i s
aLdona PauLauskienė, sa Ma kaVia
des p op es Li uiniens y inėjimai jusqu'à 1918 m. ( id ichas ku šai is, aleksand as
ku šai is, jonas juška, an anas juška, an anas ba anauskas, kazimie as jaunius, jonas
spudulis e k .). Ap ès 1918 m. p incipalemen éc i s su les eche ches du langage
li uanien en Li uanie (kazimie as būga, jonas jablonskis, edua das Vol e is, P anas
ska džius, an anas salys, Pe as jonikas e k .), bien lingu is inė minologijos da bas,
akademinė Lie u ių kalbos g ama ika, Lie u ių kalbos a las. con inue s'éc i su des
kazimie o būgos i jono jablonskio eikla p asidėjo ge okai p ieš 1918 m.
an oji knyga apima laiko a pį nuo 1940 iki 1980 m. P adedama sky iumi
„ y inėjimas a ybų Lie u oje“. a si ado emos: „Lie u ių kalbos žodynas“ „ e -
eche ches de langues Li uanies en Li uanie e dans d'au es s s épubliques, dans les
pays de democ a ies populaudes e dans le monde. la oisième li e comp end dix
conseybennes e ing -six indépendan es Li uanie années. Au cou s des de niè es
décennies beaucoup plus acile ob eni des deg és scien i iques e des noms, ca ils son
a i més ho s de Moscou. donc éc i e e apgin a mul i ude dc a o disse a ions de
di e s linguo y os domaines. Įspūdingas ce que sabaliauskas non seulemen
su egis a ęs, é aluinęs dise acions, mais e indiquéęs leu s hèmes publiuu s a icles.
de plus, ici déc i s bi al es e spécialisés e mes dic ionnai es, lis és leu s au eu s e
esponsables édi eu s, Li u iens langues ins i u de coopé a ion a ec Ma héma iques e
in o ma ique ins i u e Mul imédias cen e e unesco ka ed os In o ma ika
humani a ams specialis ais e k . Bien sû , comme e dans les au es olumes, commence
pa les plus impo an s li uanis ikas a aux: Lie u ių kalbos žodyno, e minologijos
da bo, akademinių lie u ių kalbos g ama ikų, Lie u ių kalbos a laso, a mių eks ų,
žodynų. Pe skaichius le oisième om, pensés que son deux li uanis es li es, don le
con enu nea spindi le i e: ce es jono kazlausko Lie u ių kalbos is o inė g ama ika,
dans laquelle es beaucoup moins, negu pe me ikė is an aš ė ( ik daik a a dis i
eiksmažodis be bū ojo dažninio sako), e algi do sabalia laiko y in Lie u os kalbos
is o ija, dans laquelle es beaucoup plus, neguėjimo an aš ė. Ici son des biog aphies
des che cheu s ac s de, non seulemen leu s plus impo an s pa lo y os a aux, mais
e sou enimen s, e g ožinė c éa ion, a aux de science ecensions, appo s
con é ences, jubiliejinés langues, néc ologues. déc i e ne pas seulemen des Li uiniens,
mais aussi des p ussiennes eche ches, u ilisa ion des ai s des langues bal es pou
d'au es a aux (my hologie, his oi e cul u elle, di e ses humani ai es e a ec elles
liées au es sciences, pa exemple, en an s psychologie). si enco e des kalbininkes se a
quand kabinami o dinas e médailles, ce sabaliausque pou son scien i ique a ail doi
ob eni pi mas. il s'a oue ce e nonp aisonnable encyclopedia ayan éc i ou e sa ie.
mais puisqu'é aien e au es a aux: é udiés les langues li huanien e bal es lexiciką,
éc i es de ous aimé lisen les li es de popula isa ion de la science de langue. Une d'en e
elles (Mes blan ai) se li enco e e anglais, suédois, i aliens langues. deux p emie s omes
de l'his oi e de la langue Li uanie é aluai Li uane na ionale p imija, e oisième, abieux
ecenzenčių a is, digne Li uanie épublique de science p imija.
algi das sabaliauskas
Lie u ių kalbos y inėjimo is o ija. 1980–2010 m.
301 ecensions e iews si sabaliausko li e dans le li e se ai donne seulemen des
ai s, sans les a aux les plus impo an s des con enus de éci e é alua ions, dans
ce lieu de ions ache e no e éc i u e. / mais é alue a d oi chacun. o e poin de
ue su ce qui es éc i , no malus chose. Unux il du idinio li uanis ikos, e au eoks du
oisin des pays. donc éenzen ée, ne oulan pas impose une au e à une au e opinion
indi iduelle, un peu s'éca e: pi galbū même a ionnelle commence de soi. Pe skaičiau
muoju asmeniu ašo Paulauskienė, o ku su ampa abiejų nuomonė, a ojamos
į a džio mes o mos.
e pensai-je, que ne pas si déjà mal di b a, non beaucoup pada y a. sussimais
seulemen pou deux mo s de signi ica ion: posi i e ou néga i e celle a les mo s
polemika e o iginalumas. oulėjau polemikos, oulus dialogue. ch is ianas s. s angas
bal es langues de compa aam ions g amma ikos (Ve gleichende G amma ik de
bal ischen Sp achen 1966) p a a mée science le dé ini comme dialogue en coopé an .
hélas, li uanis ikoje à no malaus dialogue dans de nomb eux cas é ai di icile ou
même impossible d'accéde , ca le dialogue au au moins deux, au adi ions, e
li uanis ai dans de nomb eux pa lo y os domaines on é é pionnie s e seuls.
e même éc i ons deuxese, mais ou le cou i impossible. Pa exemple, même e
e minée scien i ique a ail, je ne pou ais discu e a ec expé imen ales phé ique,
phonologie, accen ologie, onomas ique, é imologie, s ilis ique spécialis es, p ūsų
langues che cheu sis, connaį us pas ous Li uans a mes e k . Je connais lis ées
des domaines d'in es iga ion impo ance, mais n'ai pas compe ences. ne connaî ai
pas des ieux monumen s de langue Li uiniens ainsi, comme les connaî jonas
Palionis. e il y a enco e beaucoup de domaines où je peux pa le seulemen de l'éduca ion géné ale.
dialogue no mal ne pou ai ê e e à cause du ca ac è e des p emie s. puisque
sabaliausko déc i omuoj emps li uanis ikas mokslus inkosi pi mūnai. e ils
sen aien leu exclusi i é. a si kions jus ino Ma cinke ičiaus Dieno aš į be da ų,
pe lei ions éc i u e su joną kazlauską d augo daina e ou e ons que jonas,
in i ée à la secondai e à épond e, a même quelquekaimen pa iculiè emen eida ès
p ès len os, comme insis an , que a di e, que moka. Les p emie s on besoin d'espace,
e assemblés en un seul end oi , ini ialemen ils s'es umdons les elbūnés. ainsi es
bu ée e li uanis ikas jidinyje. pou l'o iginali é. commen gi au e? jeunei
p o esseu à des iné donnai des é udian s p emie sūnų audi ion. ce é ai li uanis ai
a ec classikines philologie spécialisa ion. leu ne di as pas mais quoi. allai ès
beaucoup a aille . de ces é udian s es so i beaucoup de gens no ables. pa ie
d'eux déc i e e sabaliausko li egoe. je suis con en qu'ils m'aien o cé
cons ammen à app end e e à é léchi su le suje qu'ils enseignen . d'une né ilée
(gal quelque des hui pe sonnes g oupe) so i p o esseu académis boni acas
s undžia, connue au osakininkė b onė ka ile ičiū ė-s undžienė, g ido Michelinio
épouse bi u ė Žindžiū ė, p o eso ė Meilu ė amonienė, docen ė aud onė kuduly ė-kai ienė. e combien gabies d'en e elles 'aies dans d'au es cou s! pas ous me sou iens, mais gabūs é udian s bu-
ac a Linguis ica Li huanica LXIX o sigi as na bu as, Laimu ė anelauskai ė (balodė),
aLdona PauLauskienė, sa Ma kaVia
i u ė Šepe y ė, gied ė V ubliauskai ė, Mindaugas s ockis e k . aimen ne noamas
chomskis his o ienne pa lo y ai en oun é mi ies bučinį (p. 302 444). eu opée il a é é
pasiųs as igišim ojo amžiaus p adžioje, mais Li uanie néanmoins de ce discou s su sa
li é au inée c éa ion: Kad būč daugiau u ėjęs, būčiau daugiau da ęs. Duo a co e
comme esė a. Ano yskupo Mo iejaus: n'aiu che aux, a iu asilais, e mon sol a
is o inė kalbo y a bu o ka alienė iki XX a. pabaigos. no s 1959 m. p adė a ašy i
akademinė Lie u ių kalbos g ama ika, be į ai, kas ne is o ija, isą laiką bu o žiū-
ima iš aukš o. kai dėl niekinamosios pažiū os į adicinę g ama iką (o gal i į
mo e į mokslininkę) pasida yda o sunku di b i, a min is pakišda o ci a ą iš Vaižgan-
nedi onuoja. de elles ci a ions de ameux gens biog aphiées suis p isikaišiojusi pleine
la ê e, que d'eux comme amen ais pou ais nous base , quand l'épubu e ne iend a pas
des c i iques in ondées. Voici enco e ci a ion de augus o schleiche io: Esu des moyens
gabumes, mais j'ai solide olon é. E en l'aidan a eins-je ce que je pense ê e
nécessai e. Tou à ai na u elle ques ion, pou quoi long emps il n'y a ai his o iques
syn axes. Zigmas Zinke ičius en lui épondi minin P ano gailiūno 80 ans jubiliejų. il é an
é é seulemen nominalus gailiūno disse a ion che , ca gailiūnas éc i ai su
liepiamosios sedakas signi ica ions e consomma ion, e lui ūpėjusios seulemen
o mes. an aux scien i iques impo ai seulemen la o me du mo , su la syn axe
his o ique même de la pensée ne pou ai ê e. donc légi imemen li uanis ique
his o iques syn axés p édécesseu lau ai enka Vy au ui amb azui (p. 123131), ca il, se
basan pas uščiomis o mes du mo , e pa icipinėmis cons uc ions, app ocha à mo s
combininių is o ijos. e seulemen XXi a. au débu (2006 m.) éc i i un a ail, in i ulée
Li uiniens langues his o ique sin aksée. se ai bien que a ei y appa aas des gens,
app enan à é alue ce qui es ai , e oin i s con inue commencés a aux, que
his o ienne pa lo y a nenike aien synch onées, ca beaucoupeli hypo hesies peu
ê e ondée, basée seulemen idine econs uc ion. sabaliausque s'e o ce ê e
objec i us, mais pa ois onda ai e subjecy ių sympa ijų. Pa exemple, simpa iją
algi dui juliui g eimui: même ijose end oi s (p. 17, 79, 97) se sou ien de son 1991 m.
Li e a ū oje e mene publié a icle, plein de p ideu de soi e mép isan les linguis es
Li uiniens. Ma à l'é ange il seul s a ionné aup ès semio ikos lopšio, e en Li uanie
ap ès la gue e appa usé beaucoup kalbininkų, mais ils bė inas da bš uolis Zigmas
Zinke ičius dedąs pasku inę ply ą į XiX a. kalbo y ą. sabaliausque ce e de niè e ply ą
nieko do a nenu eikę. iesa, pa ašę žodyną kaip kokį dango aižį, ik aps a ydami
usus, už jį pa į bu ęs gabesnis suolo d augas jonas kabelka pa ako neiš adęs, s e-
silencie, e c i ique ou ne p aise. (p. 128), e Vy au as amb azas S e imų ik inių a dų
éc i u e (p. 130). puisqu'paisi i an é Li u ians langues éda ys ė. du sabaliausko li e
ki u a eju pasielg a a i kščiai: nu ylė a ai, ko nu ylė i nede ė ų. Pa yzdžiui,
ik in o muojama, kad Vincas u bu is pa ašęs knygelę Lie u ių kalbos išda ys ė
semble que su des langues
algi das sabaliauskas
Lie u ių kalbos y inėjimo is o ija. 1980–2010 m.
303 ecenzijos e iews éda ys ę niekas nieko ne ašė. / mais puis éc é, e même
ès beaucoup, pas seulemen linguis es, mais e d'au es pe sonnes
cul u elles.
le dic ionnai e de la langue Li uanien e balčikonis de ai ê e ho s c i ique des limi es.
amassé ou e la langue ma é iel, déjà il es possible éc i e e g amma icas, e
scien i ique c i ique à l'épaulan dic ionnus, e enco e d'au es ypes de a aux.
pi miausia s a bu jų u ė i kiek galima daugiau. jeigu ka ais au a išnyk ų, ai
pasaulis u ė ų ben g ažų jos paminklą. ne i iš sku džių p ūsų kalbos ak ų pa-
seulemen du langage ac s au c ée science. donc éc i e signi ica i e des a aux
(Vladimi o opo o o, Vy au o Mažiulio, g asildas blažienės, aud onės kaukienės, P. u. dinio
e k .). n'a ez ouloi , que cen ans éc i s Ve dyn au ai e quelque quel spéci ique
science p incipes. chu è en des éc i ains géné a ions, mais Zodyne uni um main ena
p og amme d'éc i u e. son ni combien neagadino les exemples de ieux éc i s nukêlemas
dans la in de l'a icle e ajou ée ph aseologija de la p esse so ié ique, mon an ,
quelle ie nous i ions. seulemen amélio ino Le mo yn exemples, assemblés de juliaus
janonio, Pe o c i kos, salomėjos nė ies, juozo bal ušio, kazio bo u os, jus .
Ma cinke ičiaus e k . éc i oi es c éa ions. Minin 17 omo appa i ion, kazys b adūnas
sincè emen eg ėjosi, que à l'é ange c éusių éc i ains e poë s langue ne pénékusi
dans Zodyną. plus le ocabulai e, plus g ande la ichesse de la na ion. u ilisan Li uanien
langue dic ion, déjà éc i e synonymes, an onimų, azeologijos ocodyna, exploi ons
nous lui e nous a ec danu e a ydai e éc idan un li e Zodyno no mos i daba inė
a osena. beaucoup quoi possible pa coud e Li uanien langue dicodyne, ca , ano
kazimie o būgos, kalboje lau a pasisakan i, ce qui es an i. plus que liūdna, quand, déjà
so ėjus ou am Žodynui, humani a ai, d'en e eux même deux p o esseu s,
pos ingauja su les Li uiniens langue sku dą k is ioniškos pak aipos magazine
Naujasis židinys. Aidai 56 (2010). di icile d'imagine les Li uiniens pa lo y ą sans
balčikonio. impenspo é g eimo disan , que balčikonis plus a ail que langue la aimé
homme. mais ap ès le a ail, ayan pou bu la c éa ion de quelque chose de signi ica i ,
es sac é. pe sonne au e ne si sou oké son oi au a ail e onc ion comme balčikonis.
aldonas Pupkis a explo é le ôle balčikonio dans l'his oi e de l'éc i u e mo synes. mais
es e enco e des aduc ions li é ai es e g amma icales. ū a Ma cinke ičienė y ė
Guli e io kelionių e imą. e elle semble que balčikonis aduisan ce eikalą deux ois:
du o iginalalo langue en Li uanien e de éc omosios en šnekamąją (p. 344). d'ailleu s,
balčikonis u ilisa non seulemen o iginalalu, mais e aduis en plusieu s au es langues.
Tous ceux qui c i iquaien balčikonio e imus (i ū ai Ma cinke ičienei) a aien besoin
sa oi que bons aduc eu s anschen pas o iginalalo o mą, mais le con enu, que
Li uiniens bend inė kalba se base pas éc i s, e gy ąja kalba žmonių. donc, quand
d'au es na ions s'e o cen shnekamąją langue à éle e jusqu'à des éc i s langue, les
Li uu ens doi en ai e in e semen : la langue des éc i s pe ec ionne jusqu'à
shnekamosios langue. que les Li huiniens shnekamosios langues pagy os ne soien subjecy ios, déplacé ici une ci a ion de juozo Pikčilingio Zodia in e iu. c'es ame ikiečio heodo o s. us ono mo s: Lie u ių kalba, būdama labai sena, es

304
aLdona PauLauskienė, sa Ma kaVia
ac a Linguis ica Li huanica LXIX
nuos abios sanda os, obulesnė ne už sansk i ą i senąją g aikų kalbą, u ingesnė
pou la ynes e où ce qui sub ilissan e que ous ces ois. de plus, la langue Li uanien
es plus é oi emen liée a ec elles que quoi d'au e, qui ai c éé la na u e, non
ma inės s uk ū os o momis [...]. nė a jokių abejonių, kad jokia ki a kalba pasau-
lyje nė a įgijusi okią e ę kaip lie u ių. didžios šlo ės diadema p ide a lie u ių
seulemen des mo s šaknimis, mais e g a au ai, sukū usiai, iš u uliojusiai e ainsi
iš obulinusiai la langue des gens a ec sa magni ique e clai e sanda a (Pikčilingis 1982:
imą, o iš ienos bend inės kalbos e ė į ki ą bend inę kalbą.
3132). aigi balčikonis a e ec ué ne doppubą e bū ų ès mal, si élec onique médiaid
pa le de poduk os anss ų illes ou même mè enes langue (p. 344). Nous a ons la
esponsabili é qu'elle s'amélio â , e non pas de dic e ses no mes à la langue
commune. nou eaux echnologies e globalisa ion agjiue les langueu s e ous les gens
de la le e doi en sen i une g ande esponsabili é pou les langues li uaniennes la beau é e la ich ingume nykimą.
balčikonis a adui e jano o ębskio g amma iką. mal posée a, que e imas
neišleis as, que ce e g ammai e sou enue seulemen his o iqueine, quand en éali é
elle es e synch oninė, e his o inė ensemble. seulemen balčikonio dansp ésy as
o ębskis supplanée le cinq omes g amma iką commencè en à éc i e à pa i du
oisième omo, à pa i écoles dans les mo phologies. e au o iaus, e aduc eu
objec i é ai de a eind e que juozo Žiugždas g ammai e ne se ai la seule e
neauklė ų mokinių komunis ine d asia. e ajou é his o ique la science de g ammai ique à pe sonne ne se ai pau e.
Vy au o Vi kausko émoijimu, balčikonis u ėjęs meilleu es ins i u u o mašininkės
pe ašy us is exemplio ius e les é aliyęs biblio ekam. mais, appa emmen , un
nusien e au même au eu . éminissemen s su balčikonį Dėk mo à le mo u ėsi
žodyną es aleksand o Ži gulio a icle, dans lequel es donnée ex ai s de o ębskio
laiškų balčikoniui: [...] ejougiamès, que ous inissez iii omo e imą meilleu que
o e du ou ne peu ê e. Ve imas nous semble me eilleusemen p écis e beau.
Tous os complémen s se on , sans dou e, u iles (p. 215). À l'opinion du che al,
balčikonis ayan é é déjà ma endis éc i e e o iginal des science eikalą, mais Pa s
se considé an lui-même plus p a ique du langage, il n'a ai pas ambi ions de di e son
mo dans les sciences g amma icos, donc descindé au a ail de son bičiulio, don le
sa an philologique oujou s gė ėjosi ( en pa ).
neišnag inėję balčikonio e imų, ne comp end ons pas, qui il de ai é ai no e na ion.
g amma ikos de aduc ion machin aščio de ai che che les cen ales Ma ou
biblio ekų a chy uose. Vilniaus uni e si e o biblio ekoje jo nė a. ne adus Lie u-
Maž ydo oje, de ai pa auji i à Lenkiją e paieško i o ębskio a chy e. Po a
ema ques pou des a minius dicynes. p. 52 éc i : Dans la pé iode ap i a iée de no e
li e on é é publiés ois g andemen p écieux dic ionnai es g ammai es. pou quoi
seulemen ois? su quoi a é é dé e minée la signi ica ion des dic ionnai es
in e p e s? 1988 m. es so i e D uskininkų a mės Dic ionynas. peu ê e il insignišming pa ce que que di é cinis e nesuda o quelques omes?
algi das sabaliauskas
Lie u ių kalbos y inėjimo is o ija. 1980–2010 m.
305 ecenzijos / e iews
comp éhensible, pou quoi signi ica i s dé aillés Zie elos e die eniškių šnek ų ocodyna.
mais ne au ai -elle pas é é plus p écise pe me e di é cinį e Zana ykų šnek os
ocabulai e? puisqu'une g ande pa ie de ce e shnek os lexique coïncide a ec la
bend inès langue lexique. en second ajame sabaliauskas a co ec emen é alué
i omée Li uiniens langue g amma ikà comme unikų eikalą, pa ašy ą žmonių, apgynusių
ou enco e ebe ašančių dise acijas, sukaupusių ou e įmanomą kalbos medžiagą. À
l'a i ma ion, que elle a odan i une main éc i e, eikė ų ajou e , que ce a odymas
ex e ne, ca la héo ie g amma ique y es con e a igue. bien que les deux p emie s
omai chaudes ê es aien é é assez c i iquemen é alués, mais alo s sabaliausks en
ceux pas ou à ai ondés é alua ions ne di igeai a en ion e é ai d oi s. cependan
main enan , oulan loue una omes g amma ikas e le p incipal de leu s édac eu s,
su i omę g ama a iką ašo ainsi: Pag įs ai g ama ikai é ai p ikaišiojamas e assez
équen s ic e synch onie nepaisimen . en aison de sa g andeu de po ée
académique Li uanien langue g amma ica n'é ai pas p a ique e p a iques no minemen ,
pa iculiè emen écoles de besoins. aisemen su gi la ques ion d'éc i e d'une aille plus
pe i e, sys émingueu , mieux e lé an le de nie de la héo ie g amma icale
gagnėjimus eikalą (p. 38). que signi ie ceji g iež a synch onija? i omée g ama ikoje
ac uelle communeé langue sépa ée du a mių e des ieux éc i s g aphiquemen : ce qui
ne appa ien à la langue ac uelle, ce épuisdin a pe i u. c'es ès signi ica i e sa slui,
e p a iquemen . elle a é é c i iquée que les illus uojamieji exemples assemblés depuis
k is ijono donelaičio jusqu g amma icos éc i u e empsų. mais c i iques nep isminé,
que chaque homme a ec ou e langue po ešioie non his o ique, mais synch onine
g amma icà. donc les au eu s g amma iques a aien le d oi de assemble des
échan illons de isu e , pe košę pa son sie ą de langue, a ibue eux main enan čiai.
ce qui au e, que ce aines des a chajinées g amma icales (kaip e a his o ique
be a dée giminée) adi ionnellemen ėjo de g ama a ikos dans g ama a iką. oisième
ome, pou i o synaksei, nea si ado kam ali i. synaksès spécialis es é é, mais
habilissan uni e saliée synaksée combine a ec spéciine Li uiniens langue mo phologie e ai e o iginalias dé eloppads nema i i e main enan . le plus sou en p op es exemples empiami à des héo ies, ondées des ai s des langues é angè es.
Viena omée g amma ikos on é é assez a o ablemen é aluées é im aučių bičiulių.
g ama iką, épuisée la uses langue, alu ino a jana bulygina e ju ijus s epano as, e
épuisée en anglais langue Wiliamas . schmals iegas. s epano ces eilučių au o ei
y a p isipažinęs, kad neigiamų ecenzijų apsk i ai ne ašąs, ecenzuojamuosiuose
da buose ieškąs ik eigiamų dalykų, o jei jų ne andąs, nesiimąs ecenzuo i. o
schmals iegas lui-même éc i i Lie u ių kalbos is o inę sin aksę (A Li huanian
his o ical syn ax), is isdamasis Vy au o amb azo Lie u ių kalbos daly ių is o ine
sin akse. é isué e p emiè e édi ion una omée de g ammai e en langue Li uanien, mais
ce e é isionies sabaliauskas n'a jamais u. je peux su académiques g amma icas de
la langue Li uanien di e e zymaus bulga es kalbininko i ano du idano o (p. 567568)
opinion. ainsi déjà seiklos é des ci cons ances, que XX a. seconde moi ié en eu opea
306
aLdona PauLauskienė, sa Ma kaVia
ac a Linguis ica Li huanica LXIX
ès domė asi p oblèmes de eiksmazodis, e nemažai jeunes che cheu s de ou e on
é é en oyés s ažuo is dans Vilniaus uni e si e ą. Vado au i leu a é é assignée
soignéeamoji eiksmažodžio specialis ė. ainsi dans mes mains es ombée i ano
du idano o aspi an ée ka ina bonče a. son che la ges zammojs scien i ique. lui
impo ai d'examine le pa adigme des emps de ac ionmajodis de langue bulga es
g e inan celle a ec des langues bal es emps de ac ionmajodis. bulga es langue
di è e des au es langues sla es analy iques ac ionsmajodis empsis. y a en géné al
plus anali isme. g e inan du idano o p é ues ois langues, a čiau bulga ų au ai é é
la langue la ienne, e les Li uiniens au aien occupé la langue in e pinée padė į, mais,
hélas, son aspi an ė nemokėjo ni Li uiniens, ni la iens langues. en plus, en Le onie
pa eil a ail n'a ai enco e pas d'aideėjėjų. aigi enkinomès seulemen sug e inimu
a ec les Li uiniens langue. 1986 m. bonče os disse a ion apgin a so ijoje
(egzemplio ius es e Vu scien i ique biblio ekoe). j'ai é é in i ée à lui oppose e a ais
des oppo uni és là plus long emps se pos isčiue , babande a ec des bulga es
p o esseu s e con é encie s. en so žiuojančią palydėjo du idano as e pap ašė,
que lui a siųsčiau Lie u ių kalbos g ama iką. ne l'en endis pas pa le en li uanique, donc
me posai, lesquelles g amma icos oud aien i omės ou unea omės (1985 m. déjà
a ions un g amma iką usų kalba). il oulai i omès. du idano o de l'a is, ce é an
ès p écieux g ama ika, ca il y abondance de langage exemples, e la héo ie il e lui
même peu įs seiku i. sabaliausko li ega neeilinė, donc e no e ecenzija sa o iška.
comme sabaliauskas de l'his oi e de l'é ude de la langue li uanienne pacho su kalbininkų
poé iques capaci és ou įdomesnius ac s biog aphies, pa exemple, olego Poliako o
da bą be onuo oju ou al ydo bu kaus s a ybininku, ainsi e nous p épa amés éc i e
dans paysie k yps ančių is o ijų, cependan assez signi ica i s des Li uaniens
pa lo y a e les che cheu s. La héo ie du mo des da ybos, s'appuyan
imp essionnan kiekiu pe sci y e de la li é a u e é angè e e des ai s de la langue
Li uiniens, le p emie li uanis ikoje a c éé Vincas u bu is. cependan li uanis es
p emiè e ueé i omès Li u iens de la langue g amma icos daik a a džių da ybos
sky ių (1965 m.). e beaucoup plus a d (1978 m.) Dic ion de la héo ie du da ybos.
i omée g amma ikos au o ée būd a džio e eiksmažodžio p eesaginę da ybą éc é
indépendammen du u bučio daik a a džių p eesaginės da ybos, se basan des ai s de
la langue, adi ion. donc ou es so i ès bien, pa ce que chaque pa ie de la langue
a sa p op e signi ica ion, ses mo s de aibles e chai ybes pa icula i és, sa i ą
ge iau už u bu į čia negali išmany i.
consomma ion. des g ama ikai, u busčio daik a a džių da yba a é é ès écou ée:
a odė, que déjà pe sonne plus e usų kalba ašy oje g ama ikoje da ybos s di ision
n'exis e, mais il appa aî à nou eau Li u iškė iena omės g ama a ikos a ian e,
pa uziume 1994 m. Pa an de emps il es possible ne pas seulemen eli e La héo ie du da ybos de mo s, mais e app end e elle comme quelle que soi beaucoup len elę. e si non, c'es au moins bien danssa oi i , ce qui es du ai e des ca égo ies
i ku jos eiškiasi, ypač jeigu jau pagal u bučio daik a a džių da ybos pa yzdį
algi das sabaliauskas
Lie u ių kalbos y inėjimo is o ija. 1980–2010 m.
307 ecenzijos / e iews
p épa es- oi pe a ky i ce qui es éc i su des būd a džių ou eiksmažodžių da ybą
i omėje g ama ikoje. O bi is éc i ès p udemmen su les ca égo ies de doibs:
d'o bos ca égo ies, ma y , iškiausiai eiškiasi daik a a džių, iesa, pas de ous, e
su ou p iesagų i galūnių edinių da yboje (p. 280). il lui-même a an délins daik a a džių
neap ašo selon da ybos ca égo ies, ca a an dėlių peuug, e ils ne iena eikšmiai.
būd a džių e eiksmažodžių p éesagų aussi peu, e ses mul iia eikšmės. o
ac ionsmajodžių p iešdėlinė da yba es essen iellemen di é en des daik a a džių ou
būd a džių. donc ou ce ne peu mau i su un, que e ès beauzaus, ku palio. depuis o
a dlesnė g ammaica héo iquemen neida o meilleu e que p écéden e. sabaliausko a
men ionné que je dans a an dėlinée daik a a džių da ybę žiū in i o iginalie (p. 133). d'où
ce o iginalumas? u bu is a indiqué seulemen o melles di é ence en e daik a a džių
e eiksmažodžių p iešdėlinės da ybos: eiksmažodžio p iešdėlis galūnės nekeičia, a
daik a a džio keičia. pa ce qu'peu décou i , quel ôle joue les a an délins dik a a džių
galūnée. puisqu'éclai la di é ence de aidmens de l'a e inio galūnių en compa an
s alius (: s alas) e pas alė (: s alas). pou quoi à p esque chaque e be- e be il es
possible d'ajou e p époseil (e enco e pas un pa un), e des obje s e bes on p époseil
seulemen quelques-uns? Pa exemple, g andi le champignon po be žu, donc appelé
pabe žiu, es la pièce à l'en ée ango, donc appelée p ieangiu, es le emps a an le
déjeune , c'es e a an piečiai e . . Ensui e penses à p opos bi é, musé, gêne, akmenį,
pain e beaucoup de choses d'au es éikiančius daik a a džius, a ec lesquels
impossibles des p éelinksnines cons uc ions. d'en e elles impossibles e p écédlinie
ediniai. ainsi é abli la p éelinksninée cons uc ion e p édélinium daik a a djio liaison,
e oi galūnè des ina ionis ne donne au mo une nou elle signi ica ion, e la
žodį. dū inių galūnė isai aip pa iš d iejų žodžių pada o ieną. Vadinasi, galima
plės i dū inio są oką: d išakniai dū iniai a si anda kon akcijos būdu iš d iejų
cons uc ion en o mi i comme une kai omą sa a ankiškų mo s, e les p édélinie d'un
se ice e d'un au e sa a ankiško. les deux cas galūnée ôle le même. Hédiniquemen ,
ne p iešdėlių ediniai, o dū iniai.
kas be gal os, as begal is, kas be p o o, as bep o is, kas be lais ės, as belais is
p édélinions daik a a djies son e pan. ainsi ca ac é isé homme, le mo homme
géné alemen passéidalisé, e pa icula i é éškian būd a dis i s a daik a a džiu. ce
dis su daik us eiškiančiais daik a a džiais, pa yzdžiui, beakuočiai miežiai. būd a dis
beakuočiai negali i s i daik a a džiu, nes negalima p aleis i žodžio miežiai. ačiau
qui au e celles même da ybos būd a i būd a dis se base pas un mo ji, e p ielinksnine
kons ukcija. expliquan p oblèmes, il es possible d'éc i e pas ecenziją, mais ou e
g amma iką. e commen l'é i e , si sabaliausko li e n'es pas simple encyclopedia
in o ma ion? les g amma iques doi ê e seulemen ce que es la g ammai e. Veikslus
considé an neg ama ine ca égo ie, mais quand même à leu suje éc i an
g ama icane, emdoma e ac i i és, e eiksmažodžių p iešdėlinės da ybos concep a a.
314
aLdona PauLauskienė, sa Ma kaVia
ac a Linguis ica Li huanica LXIX
ska džius con inue des ac i i és neag inè en , e encou agea cela ai e damb iūną.
celui, é an nek i ique, de plus g ande é endue a ail emplaça la Li u ienne jablonskio
e me à ac eslai in e na ional e me aspec s, e okiečių Ak ionsa in i ulino
jablonskio e me à ac eslai. e 1960 m. Li u iens encyclopédies édi eu bos one édi é
Leona do damb iūno 160 pages de a ec ous les appendis li egelę Lie u ių kalbos
eiksmažodžių aspek ai. il y a compa aison a ec polkų langues des ac ions e exploi ée
la mé hode sa a ewicziaus des ac ions déc i e selon les emps. la é i é à di e, ce
n'es pas si acile de p onoque jablonskį. e ap ès ces a aux il es es é inchangé,
seulemen un peu appaudi : au u u équen inium emps a ibuée signi ica ion du
e b. L'un a encou agé, l'au e éc i i , eçu d'excellen s ska džių é alua ion e Aïdes
magazine écompenseimmen , pasgy ė p a a mėje, e sabaliausks pe si ašė e dans
son li e (p. 431 432). c'es comme pa ois so i a ec des é alua ions e des éloges.
Pendan ces années à ins i u e ès beaucoup app is. Passai, que la g amma ica be in
in é essus a ail, e pa eikslus il es possible acquisili is e en g amma icale
eiksmazodžio seman iką ( anzi y umą), e en emps de signi ica ions, e en géné al
dans ou e la g amma icos science. Pa ašiau qua e au o inius a kus, bibliog aphies
posi ions pa deux cen sus, ca héo iques li é a u es aimen é ai neap ėpiamas
quan i é. (ne en ain Maslo as aspek ologiją p oposéé appele sépa ée b anche de
langueo y os science). Mašininkių pe ašy as a ail a iduo consids y i. aucun
essen iels ep oches ne lauk a. seulemen ap ès la considé a ion Vy au as amb azas
demandai : commen gi main enan se a? g amma icos plans dans ce hème p é u
galnai y ei. e oilà où ul ydo sec ecian pa icula i é: il nė combien nesu iko e
p oposée moi se concilie a ec galnai y e, ca elle déjà dé ynusi disse a ion. na déjà
pas! Peu l'a gumen , qu'elle âgnée e déjà se dé endue. mais commen es possible au
di ec eu de g ammai e e même à ou le collec i senio s de ne oi le plan e me
pe me e des années en iè es d'éc i e un hème qui es p é u pou un au e au eu ?
so ai de l'ins i u ne laissé ni page, e pe sonne mon a ail nepasigedo. an de ce: ce
qui é ai , p ažu o. mais complè emen ne pzu o. deux ans pa edaga usi la li é a u e
scien i ique e echnique, ce e ins i u e éc i ée a ail pa eikiau comme é é a à
Vilniaus uni e si é aspi an u es chapi e. son supé ieu épondi que el n'a ai
jamais u de ou son emps de a ail. le c i ique Vy au as Mažiulis a égalemen
é alué ès bien. Ils son en és, il allai a i me le hème. À eikslus ca héd ole alo s
ue a ès scep iquemen . mais kazlauskas p ononça une lem inge ph ase: jei es à qui
di ige , egul ašo. o Pikčilingis, ka ed os edėjas, pasakė: o malus che se a, e elle
éc i a e sans che . ecenzuodama sabaliauskou, neju acon an les ac s de sa
biog aphie scien i ique pa ce que su ce p opose il es possible su e i non seulemen des pe sonnali és déc i es sabaliausko e leu s li es. pe sonne en Li uanie e ne sa ai que ac i i és des s udios XX a.
midu yje e second ojoje pa ée a é é ès ac uales dans d'au es pays. ce n'es
pa la sui e sen io o, commen de é ange s commencu i nau i s ažuo ojai i i
bal es langues des ac i i és. Le p emie is é ai glasgo uni e si ai e p o esseu Vik o as hol umas. é ange, mais plaisan , quand oi,

algi das sabaliauskas
Lie u ių kalbos y inėjimo is o ija. 1980–2010 m.
315 ecenzijos / e iews
enco e seulemen assis en ée, assigne di ige le p o esseu 's s ažuo e. Tou le
mois s'é aien assis ensemble Vu P o esso s skai ykloje. il app isi e des langues
ik apgin ą kandida o dise aciją, o iš ažiuodamas pasakė: „jeigu nebū ų bu ę jūsų
da bo, mano s ažuo ė bū ų bu usi bep asmė.“
li ou ies, e e issai mon quoi 1980 m. connaissais a ec nonpa iculie s sa an
qu'un homme ju ijumi s epano u (p. 510513). Plus a d, en communiquan a ec lui,
e as ik 2003 m. su eikė jam ga bės dak a o laipsnį, no s s epano as i anksčiau
comp isai, pou quoi Vilniaus uni e sibu o o nuspen ęs. il ès aimai Li uanie e ses
gens, ap ès jan ie 13 é énemen s s'es e i é du pa i.
1968 m. s epano as é ai la p emiè e ginamas Li uanie jono kazlausko dak a o
disse a ion oponen . Ap ès kazlausko mo il sen i qu'il a pe du plus que migchiulio,
a i ūko, ou peu ê e combien a é é e eje é de Vilniaus uni e si é, mais enco e
Li ui ugdė jeunes scien i iques, a ollogas leido des illage gens sodybes. 1979 m.
appa é, son a is, deux signi ica i s li es: amb azo Li uiniens langues pa icipan s
his o ique sin aksée e Paulauskienės G ama inės lie u ių kalbos eiksmažodžių
ca égo ies. donc, demandé égines Vencku ées, a accep é ê e mon disse a ion
opposen . Le plus in é essan c'es que, considé an au ca héd ale, i i in asi:
anksčiau Paulauskienė kabinėjosi p ès galnai y ės, e main enan isd įsa kib i e
aup ès de Žulio; chapi es su la ca égo ie de pe sonne equie eje e (gi denis, le
meilleu bičiulis de Žulio, nep a a ė nė žodžio). mais je ne suis pas des obéniens. donc
gagnai, ca s epano au semblai opposé: apie ca égo ie de pe sonne éc i e le mieux
dans la pa ole mondiale. s epano n'é onna e pa ce que y me į, encon é eginos
Vencku ės s a ion, yko non en hô el à ils se, e chez nous en maisons e neusi ilkan
pal o me p oposa de ê e a ec lui éc sim un appo à la con é ence bal is es ygo.
P anešimą pa ašėme (Паулаускене, Степанов 1985: 1724).
In e ogée, quelle econnaissance oud aien pou l'opposan a gą e oyage à
pa i de Moscou, s epano demandai p épa e des a ollogimis au illage.
apposgu endinai Š endub ėje, au pa aiga do slėnio puikioje sodyboje, où p ieklė yje
du pluis kadaise lėpėsi Mikalojus kons an inas Čiu lionis, où ne ois isi è en
composi o ius balys d a ionas, où i ai balčikonis, collec ionnan d uskininkų dainas,
où pe edi eksp ions e je i ais, e jocheną angę (p. 602607) j'é ais ap endinusi. quand
en midėjus s epano ų a ogoges, les isi é, ous deux a ec sa emme Lilija
gėsi, kad niekad aip puikiai nea os oga ę: u ėję du puikius kamba ius i k ali i-
ejoukuo es chaimininkée p épa ée nou issemen , p omenščioję pa mišką e
panemune dans d uskininkus, lankęsi Čiu lionio maison enus dans des conce s,
d uskininkų i secondai inės mokyklos di ek o us Vy au as bazys au omobiliu
pa ežiojęs po Pie ų Lie u ą. Nous a ions enco e es é passe ilščio i de Čiu lionio aku
e sincé emen pascalbė i. le plus impo an , que ces célèb es gens, a ec lesquels
isam gy enimui. s epano o jubiliejui ski ame inkinyje Kalba i kul ū a: Fak ai
316
aLdona PauLauskienė, sa Ma kaVia
ac a Linguis ica Li huanica LXIX
alloi encon e , es aien des amichulea e aleu s seulemen commande des
a icles selon son i as p oblèmes. j'ai é é heu euse in i ée dans son bičiulių bū į.
Veiksmažodžių eikslai chez moi amènée e japonę eiko saku ai. sabaliauskas sai
qu'elle écou ai boni aco s undžios p ūsų langue paskai ų (p. 724). mais es -ce que
ou peu sa oi ? d'où app end a que son p o esseu , ayan eçu Paulauskienée
li e, en oya sa élè e é udie ac i i és. peu ê e seulemen de ine de publica ions.
mais pas si acile décou i , que saku ai e ap ès é udes de nomb euses ois, pe i s
en an s laissés à g and'mè es, ažiuodaien à Li uanie, appossoyaien pas dans
l'hô el, e Paulauskų maison, que Paulauskienė no ėdama pou ai ilkė i e kimono,
que pe sonne japonais si puikiai nekalba e ne ašo lie u iškai comme saku ai.
In e ogée, pou quoi elle jusqu'ici seulemen assis en ée, e non p o esseu e, ès
silencieusemen épondi : Vy ai neleidjia. japonée doi ê e nuolanki e obéissan e,
p o du is elle pi ma neina. main enan déjà ses en an s paaugę: sœu au nao o onze
ans, ille à akanei aš uone i, e sœu au ken o e e i, e saku ai enco e p ome e ne
ois isi e is en Li uanie. da p emie meniu je oud ais pa le de deux exclusi s
locbinins Li uaniens Zigmą Zinke ičius e aleksą gi denį.
Zigmą Zinke ičius ma géné a ion se sou ien comme d'excellen s con é encie s.
main enan o gulieuxamès é ées balčikonio mokiniai, e alo s Zinke ičius
considé âmes meilleu u con é encie , e his o ienne g ama ic àu plus in é essslu
mokslu. alo s pas enco e n'enuessions, que longuemen op g and dé ouemen à
mokslua, sa ou nie honė, écompenses e di e sesi ies p imes, dési pa ou
pi mau i peu homme d' agi comme quie na ko i. Zinke ičius ou é i pa sciencele,
occupés dans les pos es, honnes e espec es la inoje an en Li uanie, an e à
l'é ange . c'es a ec g and espec déc i dans le li e sabaliausko. alen ueux e
a ailleš us Zinke ičius, mais ou ce que lui a éc i , main enan englobe e é alue
impossible. ainsi im ydas Šilbajo is pa lai e su edua dą Mieželai į: Talen inus
Mieželai is, mais il ykš a comme un puissan on aine au milieu de place e impossible co ec emen é alue son ou .
ès a en i emen lisais Zinke ičiaus Li uiniens his oi e de la langue depuis la p emiè e
page jusqu'indica eu s, ca p épa iais éc i e su les p emiè es Li uanies langue
g amma icas. Je connais e ce e Zinke ičiaus s udio a an his o ie. 1964 m. Vu Lie u ių
kalbos ka ed a ensemble a ec Ma Lie u ių kalbos i li e a ū os ins i u u a é é sumanę
is o iją i ją baig i 1970 m. be au o iai labiau ūpinosi sa o dak a inėmis (habili-
acinėmis) dise acijomis i planuo o da bo nep adėjo. Planus ais laikais eikalau-
éc i e Lie u ių kalbos a ykdy i. donc 1968 m. é ie 8 d. ka ed os posédy (p o ocol n .
314) décida de se sépa e de l'ins i u e éc i e deux a aux de science, qui
ep ésen e aien e plani iée Lie u ių kalbos is o iją, e se aien manuèlys aux
é udian s des écoles supé ieu es. Palioni es p é u de éc i e Li uanies li é ai ines
langue his oi e. il éc i i e éluida son manuël le 1979 m. Pasqua pa obulinés, combien
changé l'an aš é, 1985 m. aux é udian s in èg e la his oi e des éc i omosios langues Li uanies.
algi das sabaliauskas
Lie u ių kalbos y inėjimo is o ija. 1980–2010 m.
317 ecenzijas e iew an asis a é é p é u un a ail collec i inis Li uiniens langues
his o ique g ama ika. Plan el: I. Į adas i bibliog a ija (3 a. l kazlauskas); II. Foné ique: 1)
ocalismes, 2) ki čia emen (8 a. l. gi denis), 3) consonan izmes (3 a. l. Zinke ičius); III.
Mo ologija: 1) daik a a dis (5 a. l.), 2), į a dis (2 a. l.), 3) skai a dis (1 a. l.) Mažiulis, 4)
būd a dis (2 a. l. ), 5) nekai omosios kalbos dalys (1 a. l.) Zinke ičius; 6) ac ionmajodis (5 a.
l.) kazlauskas. le a ail de ai ê e manuelle de na u e, pa ag aphes sys ème,
li é a u e indiquée ex e, e me de ini ion 1970 m. kazlauskui e Zinke ičiui do a o
disse a ions considé s ymai e dé ense clai emen hinde dė éc i e ka ed os
suplanau é a ail. Ensui e agiška kazlausko mo is complè emen sab io ée planą.
la meilleu e ou éc i e seul: quoi plani ies, si i an en bonne san é es, ce e pabaigi.
Zinke ičius ou i seul: les é udian s ou nissa dialec ologie e his o ique
g amma icale manuels, éc è le didįjį Lie u ių kalbos is o ijos eikalą, pa la sui e il le
sukonspek a o, e amu ė Plioply ė lâ à anglais langue e laissa au monde. lisan
Zinke ičiaus Li u iens langue his oi e, ou okies pensées lindo à la ê e,
pa iculiè emen quand app ochais jusqu éc i inio pé iode. su l'un des plus
impo an s ancienne no e éc i u e é apes (XViXVII a.) Palionis es apgynęs habili uo o
dk a o disse a ion, de nomb eux ans Vilniaus uni e si è enseigné ou e les Li uiniens
éc omosios kalbos is o iją, émisse deux manuels de ce e discipline a ian s, a ec .
buchiene pa ašęs pla ų į adą apie pi mąsias imp imé Lie u os kalbos g ama ikas
ins i u o leidiniui Pi moji lie u ių kalbos g ama ika (1957). du Palionio espė asi
Zinke ičiaus a ail dé aillée analyse e é alua ion, mais quelquekodėl nelauk a. ne peu
considé e his oi e p ésen ies déc i o. chacun, ayan écu déc i omaisiais emps,
sai , quelles é aien -ils. n'a ai besoin de poli ique: éc i u e su go bačio e o mes,
b azausko e be iozo o ac i i és. su les langues li huaniennes des che cheu s
de aien laisse éc i e sabaliauskui. juolab, que ici 'y ou es un bon sens
neu okiables choses. Pa exemple, albe as osinas depuis 1989 m. é ai déjà
p o esseu du chai e de philologie bal es de Vilniaus uni e si é, e 19911996 m. ce e
chai e eda eu . 1994 m. isi éeame Zinke ičiaus Lie u ių kalbos is o ijos Vi ome il
a aille enco e dans d'au es é ablissemen s (p. 268). ce qui si ici a i pée? 189 p.
p i ašy a beaucoupybė puoselėjusių kalbos kul ū ą kalbininkų pa a džių. e a i ée
ès inco ec e conclusion: [...] o al gou e nemen nesi ūpinimas aduc ions de la
langue Li uanienne niekais. V aimen ai mal le cœu en lisan ces e s. ce n'es pas
ai ! Palionio Li uiniens éc omosios langue dans l'his oi e es ou di é en : ap ès
a ei imi, susi aikymas su jos išnykimu „komunizmo epochoje“ isas as pas angas
gue e é augo une nou elle géné a ion alen inges éc i ains, in odui obliga oi e
l'enseignemen secondai e, jou naux, magazines, li es édi ions a aillbo quali iés
s ylis es, adies, élé ision, hé as soupinosi langues ai ūpinasi langue cul u e? ou
déjà mieux, quand à la langue Li uiniens la p ikaišio a ou so es de neadap aien
syklingumu. odėl bend inė kalba šiuo me u pasiekė aukščiausią obulumo laipsnį.
kažin, kaip daba Zinke ičius mano? a jau nep iklausomos Lie u os aldžia labai
318
aLdona PauLauskienė, sa Ma kaVia
ac a Linguis ica Li huanica LXIX
é ange simybių, quand aucune no ma ion de la langue du ou ne oi ? déjà 1994 m.
é ai clai , ce qui se ai à la langue Li uanienne, e Zinke ičius ou de même de niè e
ph ase su le li e aplanko p opose: Į a ei į eikia žiū ė i op imis iškai. e e us le
li e a ec ce e ph ase, no ė ųsi p abil i Vinco Mykolaičio-Pu ino mo s: g ynas
op imizmas man sound like melas. aleksas gi denis a di que la langue anglaise e a une
plus g ande plaie aux langues Li uaniennes que les usses. ils, appa emmen , a ec
jö undu u hilma son, jouan à des échecsma ais, pa lėjęsi su ce e anglais langues
šmėklą (p. 637), mais ne sai , si islandų kalbai elle au an ai de dommage, au an
Li uiniens. islandais lib e na ion, e nous, nous é adés de un des ka u ies, son no u
kišame la ê e dans d'au es kilpą. gi denis laisse au même débu de la enaissance de
Li uanie éc i ai : Pada ions chacun ceci e celui, mais sû emen pas au an que nous
a ions e o ces... pa iculiè emen doulou eux es , quand bien u penses quoi u gi
bonne nu eikei? y ei la langue, pa iculiè emen de ce pays de e esaichs (e a an
ou mažeikiškių), e es ce que de ça mieux ou du moins in é essan i e? Les
app enan s de ici is less choisi le ilologo kelią ( ille ou ownelis pas le lieu, où
s'in é esse gim ąja kalba e gim ąja žmonių kul ū a, e na siai ge iančiame kaime
combien main enan begims a gabių?) (gim oji kalba, 1990, n . 10, p. 12). d'un alen de
gens comme aleksas gi denis naî peu seulemen une ois pa siècle.
donc lui e spécialybę choisi é ai néanmoins acile, ca pou ai dans ou es les
sciences e a s a eind e le somme . comme il jouai du iolon! quelle oix qu'a ai !
Choisi des é udes de langue, il n'a quand même pas dis ingué a ec ly ika, hegzame o
analyse. le langage de langue n'a pas le éluidé s ažuo is po monde uni e si és, mais lui
a siun é le monde. au a ankiquemen app is la ieille langue des G ecs, é ai pajêgus
oponuo i Mindaugo s ockio da bui. Ma ema iko i iziko gabumai p a e ė di ban
ekspe imen inės one ikos labo a o ijoje, iš inžinie ės Vidos Žilinskienės gi denis
é udie sa p ozodiją e i sa a ankišku cheminu allan an é udian e des langues
Li uiniens (p. 291293). Tou es les publica ions gi denio discu ées en sabaliausko li e, e
lima kalbė i apie ling is inę gi denio mokyklą: pe isdešim jo ado aujamų
Lie u os i La ijos kalbininkų apgynė dise acijas“ (p. 189). kas galė ų pasaky i,
enco e éc i es : Šiandien gakiek gi denio emps insé ée dans au es pe sonnes
scien i ique a ail, commen seng asi éduqué kalbininkų, galinčių p a ęs i ce, ce qui
i apie jį daug daugiau, juk ka u gy en a i di b a. Čia galima ik p idu i, kad,
kalbėdamasis su a imi, jis niekad než ilgčioda o į laik odį, odydamas, kad skuba,
de son p op e alen ingai commencée? oud ai si éc ykad a langue lui ne in é esse.
gi denio Kalbo y os a aux de ois omai mé i e une a en ion sépa ée. chaque
omo gue p ésen é Dialogus, où il es possible eli e e p op e gi denio poin de ue
dans kalbo y ą. sen i il sa alen ju e, mais oulai pas s'eni e . Le p emie omo au
dessus oyons gi denį a ec balčikoniu, šypsančiu ainsi, comme il šypsoda osi seulemen
a ec les bičiuliais paille ou isi an chez bal a usijoje i an les lie u ius. A demandé
algi das sabaliauskas
Lie u ių kalbos y inėjimo is o ija. 1980–2010 m.
319 ecensions e iews éc i aien des éminimus su balčikonį / il cela ai e e usé: da
quelqu'un pamanche a, que gi iosi. c'es ai, pa ce que en éc i an su les au es,
iné i ablemen appa aî as e oi. ai pa adoxe: gabieux XX a. linguis es a eçu
seulemen deux collec i s des écompenses de l'É a : une pou lycée de la école
di igeèlis, e l'au e ensemble a ec una omies g amma ikes au o iais. e nesu as a ni i
un gi denio a ail, digno Li uanie epublikas p ix de science.
Zinke ičius éc i ai su lui. dans ce cas l'au eu éme ge au-dessus de ous, les au es,
que e que lai ien , en soi pamajėja. se ai enco e moi ié bêle, si en 'éc i u e
n'é aien apkalbų e apmaudžių e eu s. collèą Vladą ba use ičius il pe k ikš ija
Vincu, posėdyje, dans lequel en isgée Zinke ičiaus lec u e, jiedu a ec kabelka apkalba
juliją Žukauskai ę, qui, kabelkos žiniomis, écou asi ska džiaus, comme eikią di e:
es -ce que Ž aigždės spindi dans le ciel, ou su les ciaux? o ska džius épondu: au,
panele, su an pečių (Zinke ičius 1999: 149). a g galėjęs ska džius, ou e la ie souciésse
la cul u e du langage, ainsi épond e à une ou in elligen e ques ion? e pašneko ai,
plaisignan és de Žukauskai ė, mon è en qu'eux mêmes ne sa en , qu'il es possible de
di e abejaip, dépendammen de ce commen u in e p è es celle cieux: ou comme un
oi au-dessus de sa ê e, ou comme l'espace, pleine d'é oiles. clai , que bubgos le es
publie plus complexe que jablonskio. mais Palionis émi ce qui, à l'époque é ai
nécessangiausia: jablonskio g amma icas. Zinke ičius gi iasi p ésen é ayan pa
adiją deux jablonskio Rink inių aš ų omus: le p emie omą cons i ué des a icles
de co ec ions de langue, e le second manuélie (p. 184). mais en éali é dans le p emie
omo des Rink inski Rink inski Rink inski Rink inski Rink inski Rink inski Rink inski
Rink inski Rink inski Rink inski Rink inski Rink inski Rink inski Rink inski Rink inski
Rink inski Rink inski m. jablonskis éc i i 1922 1925 m. la syn hèse g amma ikos e
seulemen a ec des ése es la p oposa comme un manuél pou les classes
supé ieu es de l'école secondai e, mais ce e syn hèse Palionis dans Rink iniai aš us
ne aisai . ce qui es jablonskio Rink inių éc i s dans deux olumes, du ou ne peine e
appele , e si nea smeni, ce é i ie, mais ici Zinke ičius nė upučio nejouchai
esponsabili és pou ce que cha éc šo. e la meilleu e édac ice de la maison d'édi ion
n'éc ino, pa ce qu'éc i a académique. adès de el neį ikė ino su plusu iniškumo exemples, imi doejo i e pa ce ains de la science a i ma ions.
que gi denis main enan donné le mo sa mai ka iai. 265 pages du li e (nou 463 à 728)
sabaliauskas a des iné à des lingubiniks é ange s, mumius les langues Li uanies, la
é udius, ses ac s u ilisés dans leu s a aux, é abli la aleu de leu s eche ches
li uanis ikai, bal is ikai e indoeu opeis ikai. Bien sû , l'au eu econnaî que XX a. in
e XXi a débu . his o ienne compa a i ioji pa lo y a déjà ses objec i s es a ein e,
e Li u iens langue comme la plus ancienne langue indoeu opéenne pasida iusi pas elle
nécessi a, ca main enan domineojan es nou elles synch onines pa lo y as
di ec ions. cependan elle es ou de même impo an e pou l'é imologie, la ypologie
des langues e d'au es domaines de linguo y es.

320
aLdona PauLauskienė, sa Ma kaVia
ac a Linguis ica Li huanica LXIX
sabaliauskas y a ap ašęs nemažai kalbininkų iš į ai ių į ai iausių pasaulio šalių
(eu opos, asia iques, amé icains, aus aliais e k .), išmokusių lie u iškai e un ou
l'au e aspec y usių lie u ių kalbą. dans son li e comme dé aillée en encyclopediaie
ma as i e ingų žinių apie as asmenybes i šalis. ecenzijoje paminėsime ik kai
ku iuos iš jų.
galina ū alu, que de é ange s les p emie s sabaliausko déc i e kininiškos nau os
la ių kalbininkai. main enan en Le onie n'y a el linguis e, qui des Li uiniens dialo y a
apsk i ai bal is ikai galė ų iek duo i, kiek kadaise y a da ęs janis endzelynas. ačiau
e des bal es langues compa a i amoji adi ion ici neišmanquusi. A an le second
monde gue e, quand l'uni e si é de Le onie a ailla janis endzelyns e il y a ai
bal es philologie chapi e, beaucoup bal is es é udie allaien dans ygà, e XX a. au
milieu leu di ec ion des chemins changée, ca Vilnius de in cen e bal is ikos. Vilniaus
uni e si é a déjà é udié ne pas seulemen seulemen des langues la ies. e e des
la iens pas un ici es dé endu disse a ion ou pa icipé à des a aux communs de
langues bal es d'é ude, pa exemple, cons i uan un a las des langues bal es. Dans ce
li e sabaliausks p ésen e a an ou des lec eu s a ec ces le ons, qui comme
bal is ai on élu sous la di ec ion Vilniaus p o esseu s Vinco u bučio, Vy au o Mažiulio,
alekso gi denio, Zigmo Zinke ičiaus e aleksand o Vanago. Le p emie is aspi an de
Vilniaus uni e si é é ai einis b ulis, néęs ajone akmenės Pipi ų kaime (1937994). 1962
m. il en a dans Vilniaus uni e si é aspi an ū ą e é udié ela ions lexiques des langues
le oniques e Li uanies. Šia ema éc ė des a icles. ses li uanis inius a aux il
p éclée e des la ies dans la p esse. puisque sabaliauskas lui-même es adui la
la ien g ožina li e a ū u į lie u ių kalbą, il ne oublš a e le ai que b ulis aduisi
lie u ių g ožina li e a ū u į la ių kalbą. gabūs des di é en s pays pa lininkai a aien
e li ü ins capaci és: adu e même s udia o g ožinę li e a u ę, kū ė eilė aščius,
apsakymus. À l'uni e si é de Le onie à cô é d'au es disciplines b ulis p ê ée e
Li uiniens langue. Plus a d à Vilnius é udie allai déjà ses élè es. P e is Vanagas
19821984 m. é ai é udian de Vilniaus uni e si é, 1985988 m. aspi an de ce uni e si é
e en in ici apgynée dak a o disse a ion. albe as sa kanis non seulemen linguis e,
mais aussi diploma e. comme linguis e il s'es in é essé aux dialec es le onais,
la iens e Li uiniens con ac s des langues. sa kanis 1993 m. Vilniaus uni e si e e
apgynė do a o disse a ion de l'expé imen ale a mių phone os. o Laimu ė balodė
(anelauskai ė) appa ien de ses châ eaux à nos deux peuples. elle Vilniaus uni e si ė
si e uose, ku dės o abi bal ų kalbas, y inėja bal ų kalbų onomas iką, bend ada -
absol en ė, mais simul anémen deux ans é udiai e La ijos uni e si e e. main enan elle a aille igos e helsinkio uni e biauja en composan des dic ionnai es.
sabaliauskas déc i e la is ikas é udes, dans lesquelles simplemen impossible se
dégi e se sans Li uanies langue, pa exemple, Ma os udz ės La ių kalbos
is o inė one ika (1993), kons an no ka ulio d i omis La ių kalbos e imologinis
žodynas (1992), an ono b eidako da bai. Dans ce e magni ique encyclopediaie nous
algi das sabaliauskas
Lie u ių kalbos y inėjimo is o ija. 1980–2010 m.
321 ecenzijos / e iews
ou e ons enco e ainos blinkenos, beni os Laumanės, dainos ni ios, ojā o bušo,
dacės Ma kus, Valen inos skujios, b igi os bušmanės, annos s a eckos, Lidijas
Leikumos e k . y inėjimus a ec des é é ences, ce qui leu es impo an dans le
a ail li uanis ikai. jus e me eilleux, commen puikiai sabaliausque connaî oisin
des pa lo y , commen acquisilinés dans ou , qui peu mé hode ou obje
d'in es iga ion a i e au es kalbininkus. Pa exemple, la ies em ines uni e si é
de s ockholmo p o esseu e en an s langue s udio nuo cinq mois à cinq ans (1982).
No e p o esseu e e éle an ses en an s a éussi à a aille nécessai e e ès
in é essan des pa lo y os a ail. sla is es a en ion des Li uiniens langbai depuis
XiX a. seconde pa ée ęsiasi jusqu šiol. cela mon e e sabaliausko dé aillée uses,
uk ainieches, polkų, chèques e bulga es kalbininkų a aux analyse (482568). a ec
pa iculie espec e ūpes ingume déc i e usų bal is ų ac i i é, ca de é i
mask iškiai Vladimi as opo o as, olegas ubačio as, Viačesla i ano as ès la ge
p o il des scien i iques kalbininkai, olklo is ai, my hologogues, e nologogues,
li é a u es y inė ojai. con empo aine linguo y e e li uanis ique son
pa iculiè emen signi ica i s des a aux des deux iskilies héo iques linguo y os
specialis es a janas bulyginas e ju ijaus s epano . leu s héo ies g amma icales
e héo iques g amma ices, séman ique e sémo ique, compa amionale linguo y os
e philosophie du langage son p écieux hé i age che cheu s de di é en s langues.
Les langues Li uanies peu en ie de leu cama ade ie e dėmesiu, beaucoup
aujou d'hui connus des linguis es Li uaniens leu d'en eme cie pou guida imen du
chemin de science au débu . a ec g andele espec déc i e sank Pe ebu go
bal is es senio s géné os (ju ijaus o kupščiko o), e jaunesniosios (aleksiejaus and ono o) e uk ainiečio ana olijaus nepokupno a auxi.
une place pa iculiè e ap ache sabaliausko occupe polkų kalbininkai, e pa mi eux le
plus ema quable bal is o e indoeu opeis o Wojciecho smoczyńskio biog aphie,
linguis icinis kelias, linguis is jou nalų, biule enių, bibliog a ijų édi ion e le plus
impo an eilake li uanis ike Li uu ių kalbos e imologinis žodynas (2007). beaucoup
li uanis ikai nusipelnę Leszekas benda czuk, Michałas kond a iuk e k . Zymūs
chekų, bulga ų bal is ai.
ès pu emen p ésen és des okieques, don pè eynée XiX a. au débu appa u
compa a i amoji his o inė kalbo y a. le plus ac i de ces emps okiques bal is e es
aine is ecke as. jis sabaliausko ap ašomuoju laiko a piu paskelbė daug li uanis-
ikai s a bių s udijų, okiečių spaudoje ecenza o s a biausius li uanis inius da bus,
jusqu'à le dépa en e ai e di igeai sa p op e ini ia i e ins i uig am cen e
bal is ikos g ei swaldo uni e si e e. sabaliauskas, pa ai emen amilia isé a ec les
domaines de eche ches e pedagogine ac i i és de ce scien i ique, ai conclue que les
de nie s deux décennies ecke ui on é é ès éussis, an bal is ikas que sla is ikas
domaines (p. 573). ès p écieux okiečių indoeu opeis o Wol gango P. schmido (p. 583588)
appo dans bal is ikos science. lui appa ien idėja, que l'anciennes Eu opes (jo
322
aLdona PauLauskienė, sa Ma kaVia
ac a Linguis ica Li huanica LXIX
e mas) hyd onimie cen e esąs bal es des paysages. il a é udié p ūsų e ku šių
ne ijos langues, depuis 1985 m. a edagai édi ions se iją Hyd onymia Eu opea e
ensemble a ec be nowskiu es de ois omes magasin ku šių ne ijos kalba: Vieno
mi š ančio dialek o is o inės kalbo y os i ins umen inės one ikos s udijos
(19891999 m.) édac eu e cod aau o ius.
pa iculiè emen beaucoup li uanis iques e en géné al bal is iques mé i és le
philologue la ge p o il de Müns e ie uni e si é p o esseu ied ichas scholcas (p.
591599). immensémen signi ica i pou nous son a ail d'é ude de li é a u e bal es
Pala ijo na odų li e a ū os. leu appa i ion e dé eloppemen (1990 m.). c'es es une
é ude de li é a u es Li uiniens, le oniques e es es, dans laquelle éme ligne les
spéci ica ions de la o ma ion li é ai es e les liens a ec les li é a u es oisines.
Li uanis es sans in signi ica i l'édi ion de 1981 m. scholco sumany as didžiausioi XV
a. monumen de la le es Li uiniens jono b e kūno Bible aduc ion pho okopies. il
p épa é ini ialemen p oje de publica ion, s'occupa des onds e 1991 m. commença
mon e les ésul a s de ce a ail. du o al publiés qua e li es (19912002 m.), don
les p esses p épa è en jochenas die e is ange, scholcas, iedemannas kluge.
au di e que sabaliausks a ec g andele espec à l'au eu déc i ous au moins
au an a ec bal is ika liés scholco a aux.
Müns e io uni e si e e scholcas é ai sla e e bal es semina o, plus a d
in e disciplinai e bal es é udes ins i u du che . assez o es adi ions bal is ikes
i aliennes, où 1931 m. amous i aliens kalbininkas giacomas dé o on commencé laisse
p emie dans le monde bal is ikos žu nalą S udi Bal ici, ėjusį jusqu 1969 m. Malonu
ema qué, que 1995 m. Pizos uni e si e e įs eig as žu nalas Res Bal icae. les plus
ac i s Bal is ais de ce en eneux sabaliausques considè en Ma iją e esą
ademollio gagliano, g idą Michelinį e Pie o umbe o dinį. Nous, comme bien
connaissan cies dinį, la plus g ande sympa hie essen ons lui. c'es pas seulemen un
g and scien i ique, polyglo e, mais aussi ès mignon homme. Ja i dinio
in é essemen les langues bal es e pa lo y os his oi e, son opus magnum bal es
langues (Le lingue bal iche. i enze, 1997) des langues Li uiniens e la ies appa é 2000
m., usų 2002 m. e déjà adui e en anglais. pa mi de nomb eux au es ses œu es se
dis ingue aLiLe oescV : bal es kalbo y os beggia (ALILETOESCVR: linguis ica bal ica
delle o igini. Li o no, 2010, 844 p.). e combien dinis es ad enu dans le domaine de l'a e
cul u e! il epê a la eu ope a ec les bal es peuples, leu s passés e p ésen imi,
a ū os (p ozos i poezijos) e imų.
combien excellen s esė, g ožinės li e ecenzijoje impossible de lis e même les plus
impo an s che cheu s oys e leu s a aux. su i seulemen exho e les
lec eu s à a i e sabaliausko li e, dans laquelle il es possible ou e ou , ou
p esque ou , qui conce ne a ec li uanis ika e bal is ika. sabaliausko Li uiniens langue y inemen his oi e magnibus pa lo y os hé édi de l'his oi e des géné a ions u u es.
algi das sabaliauskas
Lie u ių kalbos y inėjimo is o ija. 1980–2010 m.
323 ecenzijos / e iews
Li e a ū a
Paix mo au mo u au as dic ionnai e. A émimai su kalbininką Juozą Balčikonį 2006:
Vilnius: Li u iens ins i u de langue.
ma e nelle langue, 1990, n . 10, p. 12.
jablonski jonas 1957: Rink iniai éc i s 1. Vilnius: Vals ybinė poli inės i mokslinės
li e a ū os publikla.
kazlauskas jonas 1968: Li uiniens langues his o ique g ama ika. Vilnius: Min is. ka ia sa
ma 2012: jāa endzelna akadmiskās biog a ijas mzzināmas lappuses ldz 1940. gadam
La ijās Zinā u Akadmijas Vs is, a daa, 5/6 n . lk. 518.
No e langue 1975, n . 3.
Паулаускене Алдона, Степанов Юрий 1985: Универсальные категории в
g amma ike des langues bal iques. Bal u langues senāk un main enan . ga, lk. 1724
Pikčilingis juozas 1982: Le mo in e iu. Vilnius: Mokslas. ska džius P anas 1936: Veikslai
e leu consomma ion. Gim oji kalba 4. sa a ewicz jan 1938: s an badań nad aspek em
czasownikowym w języku li ewskim. –
Bal icosla ica 3. Wilno.
s ang ch is ian s. 1966: Ve gleichende G amma ik de bal ischen Sp achen. oslo
be gen omsö.
Степанов Юрий С. 1981: Имена. Предикаты. Предложения. Москва: Наука.
u bu is Vincas 1978: Pa odžių da ybos eo ija. Vilnius: Mokslas. Zinke ičius
Zigmas 1999: P é li uanis ikos Židinio. Vilnius: Mokslo e encyclopedijų édi ions
ins i u .
Эндзелин Янис 1905–1906: Латышские предлоги 1–2. Юрьев.
Mise à disposi ion 2013 m. oc ob e 8 d.
aLdona PauLauskienė
Vilniaus uni e si e as
Balio S uogos g. 8-1, LT-10220 Vilnius, Li uanie
[email p o ec ed]
sa Ma kaVia
La ijos uni e si e as
Ozolciema 24-I-112, LV-1058 Riga, La ija. Elle es égalemen memb e du conseil d'adminis a ion de l'en ep ise.
[email p o ec ed]