64 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIX
JŪRATĖ PAJĖDIENĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
Les di ec ions de eche ches scien i iques: années e ac uelles
Li uanies langues syn axée, séman ique e p agma ica, Li uanie
cul u elle e bažny inių eks ų is o ija.
ŽEMAITIŠKOS TAPATYBS
RAIŠKA: DLION IŠ
CRETINGOS TERMS LODINION Le e me es le même que celui du e me.
PAVYZDŽI nàẹiš sk e eãi i ẹš kọn bê òbûs kasnab è ukâ // KTŽ, p.
459 Be e don‘ make a Samogi ian lose pa ience o else hings will u n
ou he way you would ne e expec // KTŽ, p. 459 (2011)
Exp ession o Samogi ian Iden i y: Pu ing
Toge he he Examples om K e inga Dialec
Dic iona y (2011) in o a Single Pic u e
ANOTATION Il es impo an de no e que les É a s memb es ne son pas enus d'applique les disposi ions de l'acco d de coopé a ion en ma iè e de d oi s de l'homme.
Tou ip ces zemaičiai son é alués: e zaz obs py ę, e nealbūs, e nepaslankūs, e
nemandagūs... Mais ien aussi bien un homme demeu ai jamais aî e que son p op e
langage. Non seulemen ce que il di su lui e les au es, mais aussi commen il le di a. Tu ima en
ê e non seulemen mandagumas, mais e la même o muluo é. Lui qui pa leu ne sen même pas
de ce e son discou s exclusi i é. Comme iau acile le econnoî e pou la oide le e.
Nemažai žemaičių šnekamosios kalbos pe liukų suguldy a dans Juozo Aleksand a ičiaus
K e ingos a mės dic ionnai e. Su la base de ce dic ionnai e ou nissan des données, l'a icle
s'e o ce de mon e , commen žemaiciens pa lan se épandie leu a i ude e s lui-même e
au es, di e s in e psnies de ie, supançan en i onnemen à, possibili é ê e seul e ensemble a ec au es, essayan con en i e con ensi.
ESMINIAI VOODŽIAI: žemaičiai, iden i é, au hen icškumas, dialogiškumas, e i udes,
engagemen s, émo ions.
A icles A icles a icles 65 /
Žemai iškos apa ybės aiška:
dėlionė iš K e ingos a mės žodyno (2011) pa yzdžių
ANNOTATION
Samogi ians a e iewed di e en ly: as s ubbo n, silen , sluggish, e en impoli e... Bu he e is
no hing ha can be e show a pe sons cha ac e han his/he language. No only wha a
pe son says abou him/he sel and o he s bu also how he/she says i . No only om
he pe spec i e o poli eness bu also wo ding. The speake may some imes no e en eel he
excep ionali y o his/he u e ance. I is a bi easie o ecognise i when i is ozen in w i ing.
A numbe o gems o spoken Samogi ian can be ound in he K e inga Dialec Dic iona y by
Juozas Aleksand a ičius. Based on he da a p o ided by his dic iona y, he a icle KEYWORDS:
a emp s o show how he Samogi ian a i ude owa ds hemsel es and o he s, a ious s ages
o li e, he su ounding en i onmen and he possibili y o be alone and o be oge he wi h
o he s by ying o ge along and o ag ee un olds i sel while speaking.
Samogi ians, iden i y, au hen ici y, dialogici y, e hics, commi men s, emo ions.
ĮVADAS
Reconnaissance d'une pe sonne zemai iali é au e e hninès (lie u ių e pas
seulemen leu s) g oupe pe sonne à peu ê e un p é enuamsis signe.
Comp endsk, hommegau, si de an oi zemai is ou zemai ée acile de
communica ions a ec lui ou elle peu ne s'a end e. Es -ce en éali é ces žemaičiai
e žemai ės si ne emen se dis inguen des au es ep ésen an s des g oupes
e hniques Li uaniens? Pou quoi ils peu en ê e econnus comme zemaičiai même
e alo s que eux-mêmes iden i és žemai iškosios é an en non Žemai ijoje ou pas
a ec zemaičiais ne décla au? Pa exemple, s'appo e pa ai emen pa le communaine Li uanien langue1, e son zemai iali é même ne considè e une exclusi i é?
Le plus sou en imaginée, que žemai iškumas es liée a ec queis u mąs ymu2 e g ubiu kalbėjimu, en
pa ie nulem u žemai iškosios kalbos onologijos3 ainsi que queis ų mo s e su ou skolinių
(sla izmų e ge manizmų) abondos. In e nè e n'es di icile de ou e un el g osume e queis ume
essayan s skoliniais illus e le mo mai ėškė anekdo ā 2018).. Bien sû , esama e im esnių pokalbių,
nėlių (Kalniu ienė, pa ., 2007–2008; Skouds 2018) i anekdo ų inkinių (Že-
pe sėjančių 1 À p opos d'un el capaci é de išsiugdissemen di icul és e a mės in luence, qui
galinčią pasi eikš i zemaichiui pa lan bend ine lie u ių kalba, oi . : G ina eckis 1973: 3135; Zinke ičius
1994: 126131. 2 Sil ijai Papau ėly ei e Kazimie ui Župe ka isnag inėjus des exemples exyno e
e ec ués une expé ience des lib es associa ions, les plus éme gè en els aoises de zemai iali é:
ésis y me, a en lume, pa i ume (Papau ėly ė, Župe ka 2010: 190192, 195196, 197198). 3 À cause du
s a u de langue žemaičių oi . Pab ėža 2017: 4348. Pou des dé aillés des sys èmes phonologiques des
a menes e des pa a mies de la langue žemaičių oi : Gi denis 1967, 2000; A kočai y ė 2002; Mu inienė
2007.
JŪRATĖ PAJĖDIENĖ
66 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIX su nyks ančią žemai iškąją apa ybę a ba jai
išsaugo i eikalingą i ma u žios sa imonės, i pas angų po eikį (Žimku ė 2008;
Kajėnas 2013). Sa imoine e iden i é zemai iškės his oi e e p ésen des ques ions
de ces de nie s emps eçoi de plus en plus de sé ieux a en ion (plg.: Bliumas 1997;
Pakalniškis Pa lan su les sou ces de pa lemen s zemai iško, il es possible
2001; Papau ėly ė, Župe ka 2010; Pe eikis 2012; Pab ėža 2017: 31–36), be da
y a likę daug neiš i ų dalykų, no s y imams di a jau isai neblogai pa uoš a.
pasidjoui sėkžiaus seconde pa ée zemai iškojo go o ėjimo pa eldą5: 1)
me, ku i aplankė šiau ės žemaičius k e ingiškius i šiau ės žemaičius elšiškius4.
Šiau ės žemaičiai u i kele ą publikuo ų šal inių, liudijančių unikalų XX am-
Danguolės Mikulė Vainienės e Dai osšnienės cons i uée Juozo Aleksand a
ičiaus K e ingos a mės žodyną (Aleksand a ičius 2011), ku io ilius a-
cinei medžiagai būdingas dialogiškumu pasižymin is au en iškas šiau ės
žemaičių k e ingiškių kalbėjimas, žodyno sumany ojo k uopščiai už aši-
nė as apie 60 me ų6;
2) Alekso Gi denio pa eng us e 1996 m. dans le li e Taip šneka i kšliškiai:
šiau ės žemaičių elšiškių a mės eks ai su komen a ais publikuo us šiau ės
žemaičių elšiškių eks us, pasižyminčius nuosekliu dialogiškumu, impuldyno
sy umu i au en iškumu7;
3) Bi u ės Vanagienės Šiau ės aka ų žemaičių žodyną: Ylakių, Lenkimų, Mo-
sėdžio, Skuodo, Šačių apylinkių šnek as (I . – 2014, II . – 2015). Žo-
pa yzdžiai (ka o eka kaup a 19571996 m.; oi Vanagienė 2014: XXIII) es e de
ype au hen ique au dialogue, e au discou s.
4 Les limi es des zones des e es no daiques k e ingiškių e elšiškių a mių, de la pa ole e de la
ansk ipcije oien des exemples du ins i u de langues Li uaniennes suda y oje Ta mių base de données du ocodyne.
5
Au suje de la a mes des e esaiches e de l'a ê des e esaiches du no d, appelés des dounininkų, des
pa icula i és de la langue oi Zinke ičius 1994: 8587, 112120; su l'essen iel des elšiškių du no d žemaičių
ski umą nuo k e ingiškių, g oundziamą u, i// ọ, ẹ kai a negalūniniuose skiemenyse, oi ib. là: 114. 6 La pé iode
de collec e e de cons i u ion du dossie dic ionnai e depuis XX a. 5-o siècle du milieu jusqu'en 2004 (plg.:
Mikulėnienė 2011: XII; Vaišnienė 2011: XX). 7 Ta minių eks ų knygoje Taip šneka i kšliškiai: šiau ės žemaičių
elšiškių a mės eks ai su komen a is pa eik i 19681985 m. paslėp u mik o onu en egis e Mažeikių .
Ti kšlių apylinkėje gy enusių Alekso Gi denio šeimynykščių i kaimynų pokalbiai. Comme g e iminis ce e
langue de la pa ole des no es sou ce menė ine Juozo Pab ėžos, Vidos Ma cišauskai ės e As os
Leskauskai ės composé collec ion des ex es No d žemaičiai elšiškiai (2013). Ce es en essence du même
pé iode ex es, don nonenką pa ie cons i ue aussi A. Gi denio ai e des en egis emen s. D oi e, ces
con e sa ions ni eau d'au hen ici é quelque au e, es en egis é.
nes čia už iksuo ų kalbos si uacijų daly iai bu o specialiai kalbinami i žinojo, kad pokalbis su jais
Les a icles A icle 67 Nu ody uose p esse dans les p essions au hen ique
Žemai iškos apa ybės aiška:
dėlionė iš K e ingos a mės žodyno (2011) pa yzdžių
žemaičių šnekėjimas in ojnis e es de enu pa ie de la aš ija8. / L'objec i de
ce a icle d esse un ape çu du p emie des men ionnés, plus longs la pé iode de
ixa ion de la ma iè e a minée comp enan une sou ce d'illus a ions de discou s
zemai ique K e ingas a mės žodyną ( oliau KTŽ), dans lequel es ansmis le
men ali e s des gens pa lan des a mes k e ingiškių des no d- e ai. Le plus
d'a en ion se a ocalisée su ce commen ce ocodyne10 illus acinai e en
sispindi kalbančiojo i jo apsup yje esančių asmenų apa ybės su okimas. Ta-
ma iè e11 a pa ybės aiškos concep a pu i ié se concen an en le plus sou en
pasakymų modelius, dėmesį labiau k eipian ne į a ski ų leksinių iene ų sa-
se écu en an s i ume (d'où impo an s non i aš iniai mo s, mais ilius aciniai
azės, sakinio a didesnės disku so a ka pos seman ikos, ka ais i s uk ū os,
išski inumą, ypač – bend inei lie u ių kalbai nebūdingo modelio azių a o-
jimą. Tokia dėlionė iš išski inumu pasižyminčių, pasika o i linkusių disku so
exemples), e dans a ka pų peu en é éle ou e une échelle de aleu s
accep ables aux bas-dens, leu s ca ac é is iques modèles de pe cep ion du monde,
qui peu en ê e liés à un ep ésen an d'un au e g oupe e hnici é en aison de
leu peculia i é e queis ume.
La s uc u e de ce e publica ion es elle: dans la pa ie in oduc i e b iè emen déc i s les
p incipes de sélec ion de la ma iè e choisie pou l'é ude nulėmęs e ybinių nuos a umai son g oupés
ų inklas, galin is padė i nus a y i yškiausius žemai iškosios apa ybės b uo-
žus. Toliau žemai iškojo pasaulė aizdžio sa i umą a spindin ys disku so ypa-
selon séman ique, e pa ois e sémio ikią, abo dan la signi ica ion e ce ains aspec s de
o mula ion, a k eipian a en ion à l'exclusi i é des aisons e mo i s qui se ca ac é isen , e
pa ois e à la g amma ica de ce aines ph ases ou s uc u es de sanda e sakos. Ma é iages
sélec ions 8 Menė inas enco e un au e émission de eco ds de pa lemen s zemai iques Zo ijos
Babickienės a ec collègues p ê e no d no d lowaičių k e ingiškių a mės eks ai su komen a ais
(2007). 9 Dai os Vaišnienė pense, que le dic ionnai e de a mes K e ingas de ai mieux s'appele non
a mes K e ingas, mais C e ingas šnek os (a K e ingas apylinkių šnek ų) dic ion (plg. Vaišnienė 2001:
XX). Cependan é aluan le dic ionnai e non selon la localisa ion des lieux de collec e de ma iè e e dans
les no es in odui es de l'au eu indiquée ce e šnek os occupan ~600 km2 de supe icie e son limi e,
J. Aleksand a ičiaus sumany é nomma ion ou jus i ié, ca le mo de gue e chaga puikiai con ien
de ous les no d- e ains k e ingiškių pa lemen s e maniè e de pense à illus e . Su les p incipales
pa icula i és de la langue, le ocydo sanda à e le choisi de la maniè e de p ésen a ion p incipes oi
plus : Aleksand a ičius 2011; Vaišnienė 2011: XXIXXXXIII.
10 Miš aus a ian en e le di é en iel e le dé ailleu le choix du ype ocodyne es le plus
p obablemen nulmé pa le chai us des disposi ions de l'au eu e ilgo e di é ingo pé iode d'éc i u e des mo s, plg. Vaišnienė
2011: XXI.
11 Su le ai que ce dic ionnai e soi le plus app écié comme sou ce d'une unique ma iè e e minelle,
oi : Mikulėnienė 2011: VIII; Vaišnienė 2011: XXXIV. Pou ce qui es de l'uniquenesse, le dic ionne laissée
e ne pas ou à ai p écisémen ecuu és du mo signi ica ions (plg. Vaišnienė 2011).
JŪRATĖ PAJĖDIENĖ
68 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIX
me odas – selek y usis in uicinis, o ien uo as į sa i umu pasižyminčių i (a )
sou en se épé an un s uc u ype ph ases des modèles. É an donné le
olume de ma é iel ès impo an , e qu'à l'heu e ac uelle aucune e sion
élec onique de l'é ude KTŽ n'es enco e publiée, s a is ique analyse ne es pas
semio inio modelio pa eikčių a ian iškumui ilius acijų pa eikiama gausiai.
S aipsnyje žemai iško kalbėjimo ilius acijų a ka pos pa eikiamos s engian is
épa gnée, mais une plus p oduc i e séman ique ou aussi p écisémen ansme e KTŽ appliquée la phoné ique ansc ip ion12.
1. ŽEMAITIŠKO ELGESIO RAIŠKA KTŽ
KALBTOJO EMPHOULSAUGE il es à di e que
En commençan à pa le de žemai ičke iden i é dėlionę, nécessai e souligne ce
que nemaja KTŽ ilus uojamosios ma iè e pa ie es pas monologique
na a i o, mais ac i du dialogue discou s a ka pos, exemple. :
1) n kãp ẽ ? //
gè ã ẽ kãp pa s ệis a // / 91
2) kãp ba e bẽ ? //
kãp kèl kûojẹ ẽp ẹ ẽ // / 91
3) kp g enì? //
– p sâu / ẹdọ nê / nẽ gè ã / nẽ p às ã // 484
4) ôkũ ga uos ka ì ì gọ? // sà ì pa úod ẹ
é ìkẹ ùs pas eize è 460
5) a ẽsê nmi ani? / //
ni ni ùjãu ẽsê // / 261
6) škisk smkês jọgma âu ì // jè si
mộn pa ê ẽks 335 335 /
7) kpàš ẽò kaln? / // gè ã kaln
gèãu âugsi // 217 /
8) numàmâ ga âu ksa inga a žniekùs // g a ksa
ọžnaklãusma // 258
sanu neka m a naẹš si ns ìk poušộu é skas pàkl jâuns // ẹpọšộu kaapsẹžàns ésọ im es // 310, la
plupa des KTŽ son des exemples de ph ases ou de ph ases p ononcées d'une seule pe sonne,
mais l'ac i dialogique en elles es pa iculiè emen sou en choisi pa des modali és de gause qu'on
demande ou (i ) liepiam 12 P incipes e pa icula i és de ce e ansc ip ion oné ique. 9) Voi la
sui e. : Aleksand a ičius 2011: 17
18; Vaišnienė 2011: XXIIIXXIX.

S aipsniai / A icles 69
Žemai iškos apa ybės aiška:
dėlionė iš K e ingos a mės žodyno (2011) pa yzdžių
de consomma ion ou d'au es dialogiques ca ac é is iques des indica eu s
g amma icales, pa exemple, k eipinių e émo ions aiškos nuo odų jaus ukų,
iš ik ukų, keiksmažodžių e pan. P z. :
10) pa ažộuk úoãu // 477
11) kàs p ijûsa nãuji? // 319
anêsi p dâ ba na akšûojês13 // 438 i kũ àni ã ga sa nk i p ì ã šnàpšêbi // 318
na a aúokẹ es n šlap žengiol 13) àkã // 476 15) àkã jũs ddlê ũn a â nu nsê
knûu s nulen n… 19) bènès 335 ûgan aï is ka êp èšdīki ji 332 20) kk gna
akál ã s s s, as
16) ežûok g èãu /jg pa ielusê // 483
17) a‿jũs‿žnûo / kàm  jûsa žsis / mûsa à ẹžũos // 458
18) kệik dộusi adbu / âdau  a b ọkš klẹ // 332
asssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssss-
sssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssss-
ssssssssssssssssssssssssssssssssss J. Aleksand a ičiau capaci é comme la
g ande pa ie KTŽ illus a ions choisi ne na able s yle du discou s
ansmikiančio, e kasdieny pokalbių a ka pas ai de ce dic ionnai e ma iè e à
ie esnę, ni cela se ai possible de s'a end e sachan que KTŽ illus a ions es
XX a. la seconde moi ié de la pé iode cou an , quand les insc ip ions
dialec ologiques au momen l'a en ion p incipale é ai su elkiamas aux éci s
des hommes, slia in o man ės, le pa imoine. Qu'a dé e minée elle éussie à KTŽ
ilius acines ma iè e s anką, peu ne que guêlie . Une des aisons es peu -ê e
celle que KTŽ sumany ojas ma iè e inko e éc i i un e p obablemen KTŽ
discou s a ka pos ès sou en indique pa lė oją-in o man ą bu us non passi ų,
dans sou enimus e leçons di ec ionnan pasako oją, os an ac i es si ua ion
pa icipan į, don le pa le emen es lié à ik o iškomis si ua ions quo idienybes
e ac ualies âches. Tokį, auquel p éoccupè en le p ésen e p oche a eni , donc
ai da ė aplinkoje, ku ioje būdamas sugebėda o ap i sa as i be eik nema omas
in o man ams, o gal jis už ašinėda o įdomiausias azes slapčia a ba iš a min ies.
pamo13 akšό i, ãkšo, akšόja, ~όjė ‘d ybso i, yso i, gulė i‘ KTŽ 438
kymai i e ybės a siskleidžia umpomis azėmis.
14 akbalas ‘į ankis‘ KTŽ 334
15 Pou des sou eni s ca ac é is iques na a i emen oy. Ha é 2008: 702703; su na a eu , comme des é énemen s liu-
dininko, aidmenį ž . Ku kowska-Budzan, Zamo ski 2009: XII.
JŪRATĖ PAJĖDIENĖ
70 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIX
L'a icle ondé p émisse que KTŽ ilus a ions ansme une ce aine pa lan io16,
ep ésen an un g and nomb e nuansmeni és (nonu di es ou non e elées iden i és)
indi iduels pa i ims e eme ims, paque sl, é yskėjan į pomêginus so ushi
so okies ou au eokies casdienybes si ua ions ép o okuo us ce ains ypes de
pasakymų. De els pasakimen s à n'impo e quelle à une pe sonne éle ée en milieu
zemai ique son aimen econnus, seulemen é alués de chacun di é emmen
comme accep able ou inaccep able maniè e de pa le . Nulle iden i é d'une pe sonne
n'es pas pa aulai ien isa (Helm 2009: 13), mais ce ains de chacun de nous ai s se
mani es en néanmoins plus i emen . Cela pe me de pense que des ph ases de
s uc u e similai e e de semblables na u e é alua ions habi ua ée considé e
no me les gens doi en a oi quelque chose en commun. Simplemen pou le ai qu'ils
ainsi son éduqués e son econciliées a ec leu indiquées, peu -ê e e
inaccep ables, peu -ê e e pas habi uelles, mais du moins en endues possibili és de
el compo emen . Pa conséquen KTŽ cap e e un ce ain modèle de
compo emen , ep ésen an un modèle de compo emen , é élan aux locu eu s les poin s les plus impo an s, peu en aide nub isse ce ains con ou s d'iden i é, iné i ablemen ca ac é is iques zemai iques kil-
mės asmenims ien odėl, kad jie mąs o i kalba žemai iškai, . y. am ik u būdu.
2. BEACOINS: ASMENS TAPATUMO
RAIŠKOS CRITERIJAI Dans beaucoupi ude de dé ails suskaidi ée pein el'essayan
sulipdi e en un seul a aizdą, au une ce aine appui a. En commençan selon
KTŽ délio ie zemai iškosios iden i é dėlionę, el ka kasą con ogu de c éu pi en
s'appuyan Flo ence Kluckhon e S od becko L. F edo (1961) p oposé au éseau
de aleu s, composé de disposi ions ina ées, les plus o ien ées su les
pe sonnes d'in e ela ions, emps e ac i i és sa no ion e aišką (Dumon 2002
[1983]: 256 Hills; 2002).
2.1. Ve ybinių nuos a ų inklo kon ū ai
Pou ouloi composlio e sumany ą zemai iškumo dėlionę, KTŽ enka lu читаться как романą17, don
ac eu s (nucmeni i e įslap i i) cou u ėmis azėmis a e ia 16 Kalbančiojo e kalbė ojo concep s
a icle u ilisés comme synonymes. Vy iškoji giminė choisie comme apibend inamoji, capables de
ep ésen e les deux sexes pa lan iesiems, quand de a ka pos n'es aki aizdi ad essan ly is.
17 Čia ik ų palyginimas su Julio Co áza o „Žaidžiame klases“, kai skai ančiajam nuola enka g įž i
iš ienos knygos ie os į ki ą.
Les a icles A icles 71 pe sonnali és sec è es e ainsi le lec eu pe me de
Žemai iškos apa ybės aiška:
dėlionė iš K e ingos a mės žodyno (2011) pa yzdžių
cla i ie leu mondeė aizdį modélisan des aleu s signi ica ionsi. Comp end e le
sys ème de aleu s e de é alua ion aiškos Bube io, seulemen dialoge au e se
modelius siekian nus a y i apa umą y a labai s a bu, nes e indamas ką no s
asmuo isada apibūdina i pa į sa e a ba a skleidžia sa o esmę (Helm 2009: 12).
Ve inimų pa ikimumą labiausiai gali už ik in i au en iškas kalbėjimas, nes i-
suminis ki o asmens sup a imas įgyjamas ik su juo kalban is. Pasak Ma ino
é èle comme esa is, don chaque con e, ac ion e a i ude es pigno é dans le
ma quage de l'uniquenesse con é an possibili é de econnaissanceį (Phillips 2011:
30). La pa ole es le plus i emen ep ésen ée à l'iden i é) les no mes les plus
neiš engiamos a pusa io są eikos, apimančios bend a imą i su a imiausios
aplinkos žmonėmis, i su mus supančios bend uomenės na iais, dalis.
Ve ybes laikan asmens apa umo dalimi, o asmens sp endimams ( aigi, i
in luencees donnan pe cep ion comme compo emen maximas (Helm 2009: 1215),
impo an éclai chi la pe sonne les plus é éla ices émo ions, elles que la
digni é e la hon e (Helm 2009: 11), e les p incipaux c i è es de l'iden i é d'une
pe sonne, lesquels nulli ies les obliga ions. Benne Helmas (2009: 17) dis ingue ois
g oupes d'obliga ions e a ec elles des émo ions. Moduliuojan ys engagemen s
(angl. ansi ional commi men s) son liés à de p o onds émo ions ampli ude,
nulemiančia di ec ion de l'app oche (Helm 2009: 2327). Ce e ampli ude peu ê e
appelan au passé e aux sou eni s (pa yammen , l'émo ion néga i e considé ée
p éoccupes is ou inquié ude, su enan en nui e à cause de la con o mi é à
l'échelle de aleu s, p. 27), ou elle peu ê e posi i i, e s l'a eni nous eipian e
émo ion (liée à la con iance (angl. sel assu ance) comme capaci é à espec e la
no me de la aleu , p. 25). Les é aluables engagemen s (angl. onal commi men s)
nullen une posi i e ou néga i e émo ion onă. En é aluan quelque chose, une
pe sonne é abli e déc i sa ela ion a ec l'obje é alué ou pe sonmeniu elle
iden i ica ion es insepa able de la p op e pe sonne (p. 14). Les aleu s son
inca nijusses dans l'iden i é, à laquelle obéi la o man (p. 14). L'iden i é d'une
pe sonne ne se sépa e pas du mode de ie que le mode enimo exige (plg. p. 14). Le lien
asmuo laiko e ingu, i ai y a susiję su įsipa eigojimais, ku ių pasi ink as gy-
d'iden i é d'un indi idu es s oksniué. Ainsi, pou dé e mine le gelme des aleu s,
il au comp end e l'échelle des aleu s, cons i uan comme cen e d'a en ion e
mūsų apa ybės dalį. Asmens s a ba pačiam sau y a nea siejama nuo jį su o ma-
usios e inamų dalykų isumos; asmuo i jo e ybės suponuoja ienas ki ą
son en ou age (p. 31). Les aleu s inca nées dans l'iden i é d'un indi idu l'inci en à
choisi un ce ain mode de ie celui que il considè e p écieux
(p. 28). In ui i emen pe çu le ni eau de aleu s nullimi e l'iden i é d'une pe sonne (p.
28). Les engagemen s essen iels (angl. ocal commi men s) son considé és au
ondemen la p ise en cha ge (p. 1519). Il signi ie que quelqu'un es donné ge o ė e elle
dépend de ce, commen ce e ge o ė es comp ise e combien ce ucs ou pe sonne
JŪRATĖ PAJĖDIENĖ
72 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIX
(p. 18–19). Rūpinimasis ki u isada eikalingas dėmesio i eiksmų (p. 15). Į e -
es impo an besi ūpinančiajam inimas es soinimosi aiška, dans laquelle
kad ūpinimasis ki ais bū ų sėkmingas, asmuo p i alo pakankamai mylė i sa e18.
Kalban apie įsipa eigojimus, s a bu a k eip i dėmesį į dalies i isumos san-
ykį, a sikleidžian į su okus ik uosius eiklos modelių mo y us a ba ikslus
a si èleja la pe sonne ou a hing o impo ance. I (plg. p. 19). L'iden i é e les aleu s
d'une pe sonne mon e, pou quoi iden i é es si é oi emen liée a ec les émo ions e
le ype de ca ac è e émo ionnel: dépendan de ce, commen klos osi les é énemen s
e s la bonne ou e s la mau aise pa ie, émo ions skalė peu chossis de posi i (pasididžiawanie) jusqu'à néga i (gėda) de soi e des au es é alua ion (plg.
Deonna, Te oni 2009: 34).
2.2. Le emplissage du éseau des aleu s disposi ions
Skai an KTŽ ilius acinius pa yzdžius, labiausiai k in a į akis jais suku iamas
jau minė as ik o iško pokalbio įspūdis. Įmin i ap a iamo šal inio ilius acijų na-
ou ali é e a ai lume sec e peu u be possible en se é é an e de
l'au hen ici é, e pozicinių ac i i és ôles (angl. posi ioning) signi ica ion é alua ion.
Romas Ha é, en discu an de la psychologie sociale app op iée à la mé hode
scien i ique des possibili és d'op ions, appelle John Langshawo Aus ino (1964) une
héo ie pe o ma i es éluiskin e dé ini ion de l'e icaci é du acon emen : un
acon emen es considé é comme e icace, si il es é a gué d'un indi idu adéqua ,
dans des en i onnemen s app op iés e es co ec emen comp is ad essa des
(Ha é 2008: 696). Le ôle dans une ce aine é ape de l'ac e de l'ho loge es la momen ane
p ise de ce ains d oi s, de oi s e obliga ions en e s une au e pe sonne; ces
posi ions on un ca ac è e empo ai e elles peu en ê e modi iées, é oquées, non
econnues, é endues (Ha é 2008: 697). Comme un seul o a eu de ce e sec ion ou
audi eu ce qui es di e ai , peu le cons ui e en se basan su des posi ions
di é en es e ce di é emmen in e p é e , bien que ous se a a ein pa la même
langue (p. 697). Cela, bien sû , au e à chaque essayancien p ésen e au moins quelque peu ésuman un modèle de possibili és d'in e p é a ion d'ac o schnecka.
3. VALUEBLI NUTSAT DERINIAI IR J
REIŠKIMASIS KALBANT
S'é an So i des éseaux de aleu s de disposi ions, la plus p écieuse KTŽ
ilius acinių exemples de pa ie de ien pa lan cien pe sonne l'app écia ion
du poin de ue dans soi e 18 À p opos de l'app écia ion e meilé soi oi . 2009: Helm 23.
S aipsniai / A icles 79
Žemai iškos apa ybės aiška:
dėlionė iš K e ingos a mės žodyno (2011) pa yzdžių
Sui an la esponsabili é à la pe sonne conce nen e lui soule en des exigences.
Ne ois excédî la pe cep ion, que l'homme essen iellemen ne change a pas (plg.
elle opinion illus uojančius 264269 exemples), mais ai kasdienybės si uacijas
kalbė ojų eiginiai aki aizdžiai lemiami bū inybės pa a i ad esa ui a jį išmoky i
nu odan , paliepian a pagi ian . Dauguma KTŽ ilius acijų už iksuo as kalbė-
ilus uojan ys KTŽ jimosi a ec pašneko u mé hode é èle, que le di ec ad essa
jam i in a imas asmuo ( aikas, su uok inis, mo ina, ė as, b olis, sesuo a pan.),
es kalbančiaku iuo il s'occupe e pou lequel se sen esponsable. Pa
conséquen , ema qué chaque poelge ne co espondan pas à la cou ume e à ce
suje d'une açon ou au e lui es di , pa ois anchemen en exp iman e ses
p op es émo ions, pa exemple: 115) ẽk nmii jg sọšalâ a ẹlûpas
déjàpamelẹn ôsẹs // 233 116) déc ek kèls sùs i nki45 úobũos ẹsọšsi // 344 117) k
b jīss nk i nk i paluk ai éšušėė ẹpa ãsi 50 118) à s êp usi sa dina dšúš k ú ma.
119) delkũo ès ok papũ ọsi46 390 anàsê gi? / 309 120) pàsku kanu ksêm si
ẹ ọžmgsi // 448 122) kàm bọ â kamnệi ẽp ddlê / š ds gele? 123) // shshẹ dis glọmũos
nûoọ âu ikg a 107 Les soins des pe sonnes é an dans un commun espace se
121) aps ệlk šl jẹ bska ẹ‿nasọšâlsi // 48
e lè en les uns les au es e le langage. 142 La plus g ande esponsabili é pou
les a ai es ménagè es e géné ale succès incombe aux maî es de maison, donc
leu s lè es son le plus sou en exp imées donne aux en an s exigences e (ou)
p édica ions, commen de a se compo e . Les in e dic ions, ema ques e
ins uc ions son le plus sou en liées à du compo emen à la maison ou en milieu
é ange , e pa iculiè emen en lieu public, no mes, comme. :
124) p ãgi nažaimûokis47 pagnò na âọosi // 496 125) naáuluokẹ es p ãgi ! 126) //
qužã gs uo es // anigedas na ẹ naža gs kis p ẹsũ 497 127) ákã bûkẽ nmi
na ãuokẹ es pkẹimùs 160 128) ákã k ã naáima uokẹ es 15948 bažnoû n ks
g àžẽ ẽlệg isls ệis nmi na ã 160 160 1591) /
// 22
KTŽ le soin du pa leu du pe ec ionnemen du di ec ad essa éme geai de
pa iculiè emen équen es ema ques pou insu isammen es e iques, mais
sans g ands e o s pâ issen de l'appa ence, pou l'a icula ion e le con enu du
discou s. E , bien sû , à cause malheu eusemen 45 dans nkį ‘ a u, aplinkui‘ KTŽ 344
46 papliū i, ~s a, ~o ‘pasida y i aplèpusiam, su a gusiam‘ KTŽ 309 47aim žó ies,
~ójas, ~ój e l. ‘išdykau i, izsida inė i, šaipy is, aipy is‘ KTŽ 496 48 áima o ies,
~ojas, ~ojės e l. ‘aima as ai e, išdykau i KTŽ 22

JŪRATĖ PAJĖDIENĖ
80 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIX
pasi ink o duo ų užduočių a likimo būdo i empo. Pas a ojo pobūdžio p ie-
les modèles de kaiš a imų assez a iés (indica ion a ec compa aison,
liepiamosios déposaka cons uc ions, ques ions, accen u inai opinions
pe sonnelles in a pas) e peu en signi ie non seulemen des dou es du
o a eu su la maniè e d'exécu ion des a aux, mais aussi une p éoccupa ion
su la san é physique e spi i uelle de l'ad essa , e.g.: 129) ẽk dãilê dệ ẹb ē nakãp kap makalskaliiiie makal skas /
224
130) dệ bk nàdielaũũ kãp sâu 72 131) našẹkaộuk apsẹmslk p m ẹ ik ukâ dệ bk
// 412 132) ožsjemi s uokẽs nekniekèsộn // 254 136) m é oš êiz ka unapàslênki ẽ 47
138) ko mọ ksâ51 sa a? 138) no eieûokis ẽp ô ùjãu é ẹšsẹžûosi52 408 Les
133) ko‿  ailẹneji / a‿dâ ba n ọ i? 333
134) na aûok49 sa dina / mkis kũ‿nûo s m a // 452
135) na ọpẹộuk50 / mkis kãp ẽkện dâ ba // 459
no es su l'appa ence son le plus sou en di es liepiamoja nuosaka, plg.
e aloninues no es su bū inybę susi a ky i modelem apusią azę: 139)
*jũonâ *jũonâ eizek kúoki a šúonâ p obabili é es connue 478 478 478
Responsabili é du pašneko o pou la enue app op iée de ê emen s, shōsèn,
shōsuku, ch a umo e , pa exemple, la apidi é de éac ion e la
co espondance à la paliep, 245 :
14 // nabûk ẽp sọsẹkũp nẹs ẹšs ệisk 141) nabûk sọsẹkumpnẹs nasọsẹ âuk
ikp a ẹšs iskệ 142) sọsšòkộuk a a gà kãl p kdẹl le1953) 153 143) a énûs
sméemianese sme ēnēna palka nusẹčs k 1977) 377) de la no e nonkamo, du
ne a de la pe sonne nul aizdmai, pa ois de la gauche, de la gauche ou de la
gauche. :
144) dộuk bẹn‿kà ẹnộu zûbus nulaiž ẹ / s ibalẹnis // 342
Ma an , kad pašneko ui gali p i eik i daugiau pas angų susi a ky i (a nau-
lui habi uciui išsiugdy i), pasi ulkien des compa ais (nes šmaikš i no aba
įsimin inesnė), exemple. :
145) nus epê s ũoms pishũoms // kãp ês ẹš êizi 478 49 asió i, ~iója,
~iójė ‘bėgio i, dūk i, dykinė i‘ KTŽ 452 51 mu ksó i, mu kso, ~ójė ‘bū i
50 upiniúo i, ~iúoja, ~iã o – ‘dels i, nep adė i kaip eikian di b i, lūku iuo i‘ KTŽ 459
paniu usiam, ūno i, ylė i‘ KTŽ 245 […] Voici išsižio i pa a g i‘, plg 52 /
KTŽ 408. 53 kẽdelė ‘quelqu'un susi ėlę, eleklis‘ KTŽ 153
S aipsniai / A icles 81
Žemai iškos apa ybės aiška:
dėlionė iš K e ingos a mės žodyno (2011) pa yzdžių
146) asọbagò mẹigúojê ka ẽp sọsẹ àbûoje d abùžê? / 33 147) ọplmp ūndộẹni kãp
kâ e // 304 ques ions de changemen Pageidaujamo (dažnai e o iniu) qui isen à
dé ou ne l'a en ion ou isan p is abdi la éalisa ion d'un sumanyé p écéden
du pašneko , an qu'il ne se a su epassé à la ema que, e.g.: 148) kùjũs n d bûo
ka s àl êńs èssọ 24 29 ssọ 14 pọukē ẹniej kûoksêš izi 32 1506 kû ûksê izi s! 311
151) es es ssọ pukê izi s s ! 311 151) 326 Pa ois liepiamąja nuosaka o mulé
demande de a i e l'a en ion à l'aspec dà d'une au e pe sonne. Tokio modèle
des con es peu en ê e isan pašneco o concen e l'a en ion su apkalbée
pe sonne comme inapp op iée pa ne ys ei ou néga i de ce au e, en pokalbye
n'pa icipeujan i , desc ip ion de pe sonne a i e ad essa o à l'a en ion de
son p op e émaisdą, plg. :
152) àl pa eizek kãp ns ẹš êiz sọs apsẹlêdẹs plouskûo s smộ glis / /
sumè ẹš sẹs // 478
En aison con enan dans ces ci cons ances ou à la pe sonne con enan
ê emen de choix ou de choix se p ai ien , pou inapp op iées pa eiškiama no e, exemple. :
153) âu p nk askepalšis // 447
154) apsẹpũ ẹnâ sọ ûokẹ sọ sọsa šlèb kok à ã ẹš êizi? / 308 De même peu
ê e pa eiškia a une ema que de na u e c i ique pou mal exécu é socialinio
aidmens, pa exemple, ai appel à la esponsabili é de la mè e pou en an s
habillage es e iškumo, exemple. :
155) ọapšûmpẹni54 ass a m gàs ẽp nàg ažẽ // 420 lai saugo habi amoję e d ę55.
Daugybė panašaus modelio disku so a ka pų KTŽ odo, kad kalban ysis aky-
L'ad essa qui ne espec e pas les o d es habi uels eçoi di e semen des
a en ions a en ions (pa y exemple, en p ésen an une ques ion ou en indiquan
le deg é d'ampleu de la pa icula i é) ema ques e in e dic ions, plg.: 156)
anama ê jọgẽdâms donc éšglèžuojê ū š šûdi // 1107) èsi èsi sọs nuspọ ẹnejẹẹs
327 es) nus ẹp 420 160 160 160 160 160 160 160 160 160 160 160 160 160 160 160 160 160 160 120
158) ès sọs nus aukẹnejẹs // 442
159) ès sọs nglệns / ēk nusẹčs k // 25
120 Kpệlna puukš akš ag ã èn
161) p m nusẹp nk ọž‿ngâ / ès sọs snigệns // 379
162) nê / uoks‿snigệns i‿ ûoba nẽk // 379
kkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkė-
kėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėk-
55 Apie NAMŲ koncep o analizėje iš yškėjan į lie u iui būdingą š iesių, jaukių, g ažių šil ų, a -
kingų namų su okimą i bū iną pas angų, a sida imo i da bo po eikį ž . Ru ko ska 2017: 87 .
JŪRATĖ PAJĖDIENĖ
82 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIX
ėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkė-
kėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėk-
ėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkėkė
kalbėjimo, p z.:
164) ko‿  pọ slúojs56 / ka‿pàsakûoji? 327
165) ko‿  âuzgi / ọkộukis kãp žmogs // 256
166) // ès na amu na ame jd kš k 251 167) na àšknk ūpũopeu éšp ũo a
ẹš a si // 452 168) anbelis é ès kana ọkujs mneka é é mixé nasakâ 253 KTŽ pa
exemple e sans demande ou inapp op ia de pa le , :
169) ko čè úomâuji57 ûous nekùs! 170) ọžèbeûoji ûous nekùs 265
papàsakûok kũnûo s m a / 497
171) na a škek neku // 441
172) a a smagẹnne paska // pe so pe so ka ẽp sakâ 375 A ec le con enu du
discou s il es possible ein e e di é en s possibili és d'é alua ion de
pe sonne mon an k eipinius (i malonius, i iden i és esmei keliančius) e (ou)
simili ude à quelque chose é é ence ondée su des desc ipû ions, plg.: 173)
pùpu li58 kãp bàg en? 326 174) žá kãp bàgī en? / 496 175) p ọncũzẹli59 k čè
ai si! / 176) k 316 // iejègâudi ệns à iejègâudi kčè gáudâ ejus 479 177) mgâu
kâm nk / /! 179) 237 memi àmemi kp i? / 233 P amany us k eipinius au suje
de soi ou p oches, apkalbas pa lė ojas e alue 180) ọžp à a de ẹmûos àkã/
gâusẹ nu e a 31 1873) nàk s'é a lẹiž i k nà ẽkê bûs gèáusê // 339 182) ko p ẽski
178) ‿  / pộ za60 à‿pộ za / k‿  žẹnâ! 309
jê nažská 316 geãu neka nasakkė // 59 309 183) aplédnsii lẹžžžė j ês p da si 56 /
pu sló i, 209 ~ ~ ~ Tojská a a i Kil TŽéka, 32 57~ 57ka~ 57kaja, comme a
kaip ne inkamus; pas a osios su okiamos kaip g ėsmingos, be galinčios apsau-
go i ad esa ą nuo ne inkamo elgesio, p z.:
lmène à pa le de ces mo s, ous les au es ne son pas p ô s pa les p ô s de
zelk
58 pupu ẽlis – ‘mažu ėlis‘ KTŽ 326
60 pliù za – 2. ‘kas ne ykęs, ne ikęs (pp . apie mo e į)‘ KTŽ 309
Les a icles A icle 83 samp a ai des si ua ions dé a o kies semble gąsdinan ,
Žemai iškos apa ybės aiška:
dėlionė iš K e ingos a mės žodyno (2011) pa yzdžių
Konk e aus, apa ybę nu odančio asmen a džio paminėjimas ga bingumo
donc pašneko peu ê e guodžiamas, exemple /. :
184) nabẹjûok // ẹn a pà a des namẹna ûoje 238 Nepag įs ą pašneko o
puika imąsi pa lė ojas peu in odui e comme nepelny ą, exemple / :
185 // pa exemple) ba ẽkala dé ộujs úoũm asbu pệlns s e s 31 con li iško
186) k‿  / bèp uo li / eizek kp‿  g en // 43
Pačiam pa eiškiamus p iekaiš us kalban ysis laiko įky iais i pageidauja ne-
disu so a ba s engiasi pašneko ą nu ildy i, a nepalankius linkėjimus i oniškai
ad esuoja nepajėgiam leu s épildy i ad esa ui, 185 // 187) nus ûok ka e ẹệ às
connue a ka ejms mejekâula ik 181 181)) naškėžī š
p ūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkū-
kūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūk-
ūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkū-
kūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūk-
ūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkū-
kūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūkūk :
192) kadẹmna nèp ie lis // ẹs ệik eisngâ paske 254 Quand kalbančiajam échoue
a ec ad essa e (ou leu g oupe) à négocie , si ua ion laissée à la olon é du
des in, plg. :
193) jũs pasẹkâ kẹ kãp nûo ẹ // ẽp ẹda kệ 148 /
3.1.3. Pa lan s de la oisième pe sonne
Pa lan a ec pašneko u su la oisième pe sonne, é yškėja dé in ume
é é odų a ojimo bū inybė. S'il es possible d'é abli l'iden i é d'une pe sonne,
il su i géné alemen d'un nom ou un su nom, pa exemple: 194) *jũonis nudệ b
nucàckệi lzda ẹpikê ẹš êiz 59 // 198) *žúobakienê ddlê nk lẹiž i plk ẹ62 // Rka čiais
195) *pliksis bũ jẹs / jê bũ pa adnẹ // 58
196) *s õnkộu p  nk us â // 447
197) *ma inkene᳞ a je᳞ pukãs apkẹbọsi // 326
pou que nekil des dou es su la dé ini ion du se ice, le su nom peu ê e
ajou é à l'a icle 302
į a dis as, a, p z.:
61 kiaũlin i, ~ina, ~ino – ‘kone eik i, adin i kiaule‘ KTŽ 158
62 langueù į plàk i ‘apkalbinė i, ližu au i‘ KTŽ 302
JŪRATĖ PAJĖDIENĖ
84 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIX
//) a*kũo e nk usually nad ệb ô ik ãûojẹs 507 200) as*žaušlis pa s a
slinkà ma neka ẹna ộ 374 201) elnâ is 3963 nà ãks asjûsa *jũ pašonis 480
Sujeneko u expliquen ap ès le se ice de la pe sonne en ques ion ou du se ice,
dans le discou s ul é ieu les noms du oisième indi idu son passés ons, ana,
anėi, ani el. Ils son le plus sou en u ilisés comme subs i u s de nom pe sonnel
en discu an a ec des disposi ions é hiques liées (mandagaus con en ions, déco
de aiškos, e c.) des modèles de compo emen des pe sonnes connues, ex.: 203)
quekùmè ns p iẽ ọ p mnẹs ẹg a jũodi pasakī ō ùi nênkumè /
202) ka‿sọsẹ nkâm / ns sumè pasẹs éikindâms pakile kep ẹ // 161
// 195
204) // ns sumè palàbện ẽdâms p ôshli nap amúžện 247 205) ànà k à ũopške64
sumè p ašmũžện p ošli nilbas napasọsi /
450
20 // // // p amúžna à simplemen p ôšli kãp ãule 247 206) c us audadũješis65 su
nes ns danseog é bje nes ibažnčẹ é e // 41067 KTŽ alka eu impo an de
discu e du ni eau de sus ainabili é des ela ions des pe sonnes, combien
d'a en ion es donnée à la pe sonne qui é aize ai ou sa i a ai les sude d, déjà
pa lan des pe sonnes son esponsables e des soins, pa exemple. 20 20 // 448)
œœs à lapplédms à nk 29 20 479) s à l'éga d de l'en an ou à l'éga d de l'en an ou à
l'éga d de l'en an . 249) 479) 479) s à l'éga d de l'en an ou à l'éga d de l'en an . 249)
214) 214) s à l'éga d de l'en an à l'éga d de l'en an à l'éga d de l'en an à l'éga d
de l'en an à l'éga d de l'en an à l'éga d de l'en an . KTŽ discou s dépendpose elles
es sou en accompagnée du ôle de dé in i ude a icle dans le pa odomasis
į a dis 63 elnái is ‘išdykėlis‘ (apie aiką) KTŽ 480 64 õpškė ‘ne aleika, ne ykusi,
žiopla (mo e is)‘ KTŽ 450 65 šia žmogūšis, ~udadė ‘psil asnadis, uščias žmogus‘
KTŽ 66 410 Čiaùs ‘ y as‘, plg KTŽ 503. 67 su okúo i ‘su a i, concé en i‘ KTŽ 348

S aipsniai / A icles 85
Žemai iškos apa ybės aiška:
dėlionė iš K e ingos a mės žodyno (2011) pa yzdžių
( as, a) ou kokybinis demons a y as68 ( uoks, uoki). Moins connues pe sonnes
KTŽ pa leu du cen e a en ion géné alemen a sidu ia en aison de l'appa ence,
compo emen ou o igine excep ionnali é, exemple. :
217) // kûokẹs ệlgas blaks enas uožmúogãus // 46 218) uožmúogãus
ẽpãu ê àškanûojẹs kis 45219) 2 uožmúogãus ệik e ûžodm žûodmájé //
501 220) ceuxmé gũos kãp s ûšâdê 48 489 // 302 221)mâ gà oki ploksmpaik
pa s pa s pas ikós 302 222) pa p é b a bgaëbs us kanus 22469249
223) à m gà apsẹkâ s a ẹsúokês kàspẹnãs ẹ‿ ẽp ẽ i‿mes a // 147
224) a‿mûo ẹška ệlga lẹiž i ộ 70 // 214
225) às žmogs  maiš k âujis / e s š‿ ẹinã i â / ọ‿mûo ina ẹš‿kaž-
KTŽ in e locu eu impo an la con iance en soi de la pe sonne en ques ion e la
capaci é à se dé end e: hau ni eau de con iance es associé à la incapaci é
d'au es pe sonnes à in luence se ibée pe sonne, e bas es déc i comme
o man ag essi des majo i és begsesį a ec non dé ensinanciu p meniu; //jojo
pou bagu a sk uudjiamam pe sonne es mon ée pa sa desc ip ion (pa y
exemple, nabagé, emmeogielis71), ex.: 226) p ã mé gã àni nap isknẹs72 178 227)
ũžmũogọ snukn ûo73 ns namûkêg a sûo ê 178 228) ns nbags kn nù ẹsimis 248
229) gẹ ssii74 kp
sọsssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssss-
sssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssss-
sssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssss :
231) biss ànũo ọn sẹsedệms75 ọn‿ uo‿ ãka // 27
232) ns àksệi kũožna ệina / ka‿ ik‿ as‿lêdas // 472
68 Plg. Rosina 1996: 85.
69 kailinuõčius ‘kailiniuo is, ce a ec cailiniais‘ KTŽ 138
70 lgą ližù į u ė i ‘mėg i ližu au i‘ KTŽ 214 71 Plg.
žmogẽlis ‘ a gšas‘ člo ek KTŽ 503. 73 nukn o i, ~oja,
72 p isikns i – ‘p ikib i‘ (KTŽ 178), ‘p isikabin i‘
~ojė ‘į eik i, nugalė i KTŽ 178 74 ūdy i, ~ija, ~ijo
‘pe sekio i, ba i, ui i KTŽ 463 75 an sisėdimas
‘ujimas, zasisèdimas KTŽ 27
JŪRATĖ PAJĖDIENĖ
86 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIX
233) ns nkumè mộn ne ọžme ẹnejẹs76 / ka‿ẹ‿pẹk ộujọ b ûom / ẹs ệik //
236
//T L'o a eu pou compu os lauke a sidu ia seulsishi, pasiligoję, nuken ěěé du
eu, nesugeban ys soi-même dûmen p ê e a en ion pe sonnes, exemple: 234)
bedà u uokê lẹgúo â múo ẹškâ ẹinâ g 215 235) a ã pou les dé ails du
compo emen de la pe sonne en ques ion, pa exemple 267 *kuo le isina
sẹè app ènôsi, 308 KT KT sum suman is p î is de an la pe sonne de pa eisii é
e de ne pasi é les dé ails de la olon é e de la py énémie de la langue. :
237) bà â sọplshẹ aikamsšũ èlê a sẹ šẹ ns šlmš ện77ẹ skas // 416 KTŽ de
l'a en ion au cen e a sidū us, le plus sou en l'a en ion su ockien à l'épaisdą,
compo emen į, gebėjimus, a men ionnés les de nie s e possibili és d'a eni ,
exemple. :
238) // àsanũ ãks dils kãp àuollis // 25 239) ànũo ãks
ûoks mžọs kãp kọkle 25 241) šẹ ã ũo ãka smộ glis
240) as‿anũ‿ ãks ûoks žlis / na kẹs // 446
ệè sum ẹš sẹs // 415
242) as ãks ûoks ẹš žẹs // 450
243) as ãks nmàž nabje s è ẹmũúo žmũ // 257 244) neka ẹš ũo * ẹncùli ãka
nabûs // špà mža ûoks pūs agã is /
329
245) sp a l s ãks // ẹšanũo ẹšâugs p uo ngs žmogs 400 /
3.1.4. Pa lan sis enkasi neapib ėž umą (indi iduales u signi ica ions neu alisa ion, compo emen
maximos e apibend inimai) peu choisi le second pe sonne en a dijan u comme apibend ina eu au
Siekdamas uni e saliau apibūdin i sa o pa i ies modelius, KTŽ kalban ysis
nom. Dans ce cas u, qui dans le con ex e habi uel end end ends à indique pa l'exclusi i é qu'il se
ca ac é ise une au e pe sonne, p end su l'obje a oi homme la signi ica ion e de ien le mo
donnan p é angé du géné al78. Neapib ėž os e e encijos u es u ilisé sakiniuose, auxquels compos
pasi elkiamas uni e salios (daugeliui indoeu opiečių kalbų Apie 78 neapib ėž os eikšmės e e enciją
ž . Haspelma h 2000: 11. Dans les pa lo ypes Li uiniens cela déc i u -
76 užme inė i (sl.) – ‘p iekaiš au i‘ KTŽ 236
77 šlámš in i, ~ina, ~ino – ‘neg akščiai ei i‘ KTŽ 416
nama kaip u a ojimas apibend in a eikšme (plg. Valeckienė 1965: 668), kaip indi idualios u
eikšmės neu aliza imas (plg. Rosinas 1996: 26) a g ama inės me a o os a ejis (plg. Judžen is
2012: 114).
Les a icles A icles 87 acon an i ealis ca égo ie79 classen des si ua ions,
Žemai iškos apa ybės aiška:
dėlionė iš K e ingos a mės žodyno (2011) pa yzdžių
būdingos) aisyklės, susijusios su apibend inamąjį pobūdį pe eikiančia kiek
speci ine laiko san ykių aiška: asmeninis į a dis neapib ėž ą eikšmę įgyja nu-
auxquelles déc i e se choisi un néga i polia iškumas e (ou) lib e pa ink is80,
exemple. :
246) nadệ bsi neka na ọ esi // 459 /
247) jê nûo i / ka‿kas‿ọžâug ọ / ẽk nga p ikš ẹ // 136
248) ka‿s ẹs na êizi / ẹ ‿apšộ s i žmogs / apsẹlêdi // 421
249) ali‿kãp as‿c ọlis81 pikê gệid / klauskis ẹ‿nuo ek // 62
// // pou déc i e le modèle d'expé ience e le pe e de compo emen maximes, le
pa leu choisi sou en des cons uc ions sans nom, pa exemple: 250) ênûk
gê b è émīle è s a e us 446 251) bíedûo ênûkû emmeogô gébe èé 339 252) ênûk
pabu égis îs jê k mûchas êdlâ 42 253) nà êk gdûk 448 262) ákû numûs bied as
264) 119 144) 253) 263) 263) 273) 273) 443) 443) 447) 449) 449) 449) 449) 449) 449) 449) 449) 449)
459) 459) 459) 459) 459) 459) 459) 459) 459) 459) 459) 459) 459) 459) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45)
45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45)
45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45)
45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45)
45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45)
45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45)
45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45) 45
261) sọ‿ ûoọ sm da kàs gâl bû ẹ kpẹ ûo // 378
Neapib ėž umo kons ukcijos pasi enkamos i siekian pasiguos i dėl žmo-
gaus esmės nekin amumo, plg.:
264) // ku lks gme u ẹkâ š // 147 265) jê kàs nussẹs 401 ns ûoks ẹlks 79 À p opos i ealis
signi ica ions sąsają wi h ak y ių implikacijų a ba p esupozicijų engimu. Hol oe , Pajėdienė 2004:
90.
80 Plg. Haspelma h 2000: 52, 64.
81 c ulis ‘ ie e sys KTŽ 62
82 gùdin i, ~ina, ~ino – ‘p a in i‘ KTŽ 119
83 pasižyčió i ‘pasiskolin i‘, plg. KTŽ 499
JŪRATĖ PAJĖDIENĖ
88 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIX
266) kọp ûo a k ã g àbs baẹš aiss // 197
267) apsk è eli / kãp ẹ‿kọp ûo a / k ã kàps baẹš aiss // 29
268) ẹšmúoksi  kâ ẹ i‿mdi lp ẹ / nkumè // 257
269) bûoba na ọnkûo e naẹš ẽ si kok ànà ok ẹbûs napá dệ bsi / /
// 481
Di s s a egies linguis iques du KTŽ pa lan , basées su un ou e u
pasipasakojim (a skleidjiančiu kalbė ojo aš), des desc ip i inais des inés à
nusque e à n'impo e quelle pe sonne e je (e au cas a ec quelquekuo aussi e
nous), ce (i de plusieu s ad essa ų susided jūs), ons, ana, anėi, anuos, spécimais
sa ui ( o, jūs, mes) a uni e saliomis elgesio aisyklėmis i modeliais ( engian
indi idualios asmens nuo odos), pokalbiuose pe sipina iena su ki a. Čia jos iš-
di ec emen ad esski os, pou que ce soi possible de suli du g and nomb e de
discou s di e s les ai s du KTŽ, plus p écisémen , peu -ê e jus e l'ampleu des
ai s. Kademai iško indi ido ableauis end ai si enco e plus i , ou es indiqué
KTŽ pa la eu des s a égies su elkus (ou nebek eipian l'a en ion à leu
pa icula i é) se on é alués KTŽ зафиксировать взаинтересни замечания о
существовании индивида как пребывание в определенное время в определенном только e d oje .
3.2. A i ude en emps e espace e sel i a pio ela ions
La aie de beaucoup de ci-dessus men ionnés KTŽ pa leu des pasakym, qui du
p emie coup d'œil peu en appa aî e seulemen liés a ec habi ude
con equiš au i, cause d'appa i ion aide à pe ce oi KTŽ discou s a ka pos,
auxquelles ixé une ce aine é ape de la ie du pa leu e é élée é oi emen son
ac i i é quo idienne in e connec ion a ec obliga ions.
3.2.1. insc i dans le emps oue
Le emps e son lux de l'é alua ion é élan KTŽ les sakiniai pe me en de
comp end e pou quoi pa ois op a ons su eikšminé a en ion à l'o d e
( ema ques di ec es à l'ad essa e su les habi udes quo idiennes d'obse a ion),
e pa ois s'applique un ex e ne nonémesingue (bandaging a ec connaisseu s
é i a ion, ésul an de la peu in e omp e la habi uelle y hme des a aux). De
elles choses é éla ices modèles mon en KTŽ pa lan la quo idienne ac i i é pe çue comme un cons an inium spi ale se bougean ju-
dėjimą į p iekį. Tokio judėjimo a skai os aškas dažniausiai y a dienos i me ų
ciklai, p z.:
270) me s‿nu‿m a / dinà nù‿dẹinã / ẽp ẹ ‿ẽ ộmžọs // 261
KTŽ pa la eu de chaque jou se écu en es ac i i és liées à esponsomibe
à la amille, exemple. :
// // A icles 95 365) nijũoộu i as ne ọ ns sọsedẹšks 401 En pa lan a ec un au e
Žemai iškos apa ybės aiška:
dėlionė iš K e ingos a mės žodyno (2011) pa yzdžių
KTŽ pa lan ysis k eipia pozo nos į susi elkimą ( umen considé é akių kon ak o
366) š dis ọžda ẹms /  kàs  s a âusis dàlks // 467
engūkimas), le discou s ik umą (į a seem and nežemai iškas kalbėjimas,
some imes and in he li ing a eas he di e ences o he lowe classes), la
di e si é de la pe sonne e l'au o-é alua ion, pa exemple sanu odas 100 naš si
34bis à anũnukso n.: 24937115 .s. 367) 368) ns s êm e ãnabûplûs wi e s s s s s s s s s
s s s s s s s s s s s s s s s s s s s s 370. 370. 389) bs s s s s s s s s s
488
Nu ikus bèdes, en a aillan ou en se di e agan nécessi e de l'aide, du
sou ien. //ip ou se passe dans la ie, donc pa ois se plain on de soli ude
bėdoje, e pa ois didžiuojamasi susi elkimu e ienybe, pa exemple: 372)
nûo n s šni apkabnệs šãuk neka nap išã lã ka beda 259 373) mèsikėmûos kãp
însã gi i 484 374) kãp lnksm kai kãp gè bú e 216 KT gaussi des a aux, se lui
mesu e, spa umu, pa exemple le ésul a a ein :
// 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37
37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37
37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37
37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37
37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37
37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37
37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38
38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38
38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38
38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38
38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38
38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38
38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38
38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38
38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38 38
38 38 ‘pagelbė i, помочь‘ KTŽ 160
118 jau ad . ‘ ise‘ KTŽ 455

JŪRATĖ PAJĖDIENĖ
96 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIX
384) pa kẹs ẹ‿skọd ộms119 uos‿mé gũos // 371
385) nàžings ẽ ojama // // ns beg ẹnã beg 42 386) žmúoũ kaanệms nikûoks
dâ bs nà ks 486 387) žmúoũ biednộms sumè ẹšnada bma // 248 //
Sujuk inium ik umu e da bš umu ma u le succès de la ie amiliyn,
exemple. :
388) m ê emmeũona // 241
389) ns sm ks àl ẹ ànà napes i 251 // Ieškančiam sau aidebininko ou paos
indiquai , quel ou quel asmeniu nede a pas se ie , exemple. / :
390) sọ‿na kọọ žmog nekộ nagâl ọžsẹkš ẹ120 // 165
391) s‿anu ne ‿kũo ọžsẹde ẹ / ns  k ọs mnkš âušis // 239
392) s u pš121 gèȓãu naọžsẹde ẹ // 310
// 394) g s ležis possibili é nekộ sanu naọžsẹkši // 444 394) ẽk m a ẹiškúo ệis
sọ ûoò dalò122 kp gī ênsi aspec s de communica ion e de communica ion
é èlen lhumili é e lacco d en e les en an s, comme pa exemple KTŽ, 395)
p iš ièji napapūdũ andkli 330 396) kok si on bedà gâl ô / mi a na ne sa 243) n
123 397) n n
nexkašik hhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhh-
hhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhh-
hhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhh :
398) dielneku nà ẽk kũok è // 72 399) ns jọukộu // nà ẽk m è igâl a 41 135 400)
nabeda ûokis col collbedûos n ọ iệm 401) empskis kapàsku na k õmẽk ọmp e
kãpkûoki nag eli 403) 402) blúogã blúogã sgeu kãp àlkúo òs 24 120 249 K. pascule ,
em is KTŽ 165 122 dalas ‘ka š akošis KTŽ 454 123 ne pou oi pašik i ‘negalė i
pada y i‘, plg. KTŽ 495 124 jadė i, jãda, ~ėjė 2. ‘ski i, lem i‘ KTŽ 495
Ka ais paguoda gali bū i i oniška, p z.:
403) n ẹ ‿ẹšsẹ nka ẹš‿ sa bũda mésũos ẽ ši ộudẹga // 48
121 pliùškis, ~ė – ‘kas ne im as‘ KTŽ 310
S aipsniai / A icles 97
Žemai iškos apa ybės aiška:
dėlionė iš K e ingos a mės žodyno (2011) pa yzdžių
404) ô ọnàs k nas a lg // na úpnkis žmón 299 31 405) kãp mộn
ẽp àš âu / pgs à p išpi ga àkli /
4. APIBDRINIMAS
Pamêginus di é en une émo ions aišką illus uojančius KTŽ lebančiojo
a i ma ions su soi e au es eg oupe selon choisi des ph ases onc ionnali é
axée hui u ième pe sonneneapp épėž a indi ido aiška: localisa ion
laikelocalisa ion spa iéelocalisa ion communau é coopé a ion, é yškėja possibili és
d'emo ions is-à- is mais dans lequel des poin s de edi ec ion de l'a en ion.
Ce ains modèles aiškos ca ac é isen une plus équen e se épé i ion ou au
KTŽ (ce lie ine e a ec globalemen plus équen e de els passi issemen s
consomma ion ikimybe). Sou en plus eiškian s ypes d'emo ions (a pazįs ams de
ce ains hèmes e ph ases de peculia i é) 1 ableelée ma kedimi boelleliu de
iškesnio ono. Apibend an déc i s a icle KTŽ du locu eu pe sonne émo ionnelle
champs é élsian discou se yškesnius aožus, clai emen oi que chaque
di ec ion de la di ec ion de l'a en ion (į soi, à ad essa é, à oisième pe sonneį, à l'en i onnemen ) es di é emmen liée à ce aines émo ions a si-
skleidimo ikimybe.
Na ū alaus qudienne é documen an le discou s KTŽ se ca ac é ise ixe le glaud des
pa lančiojo e son ad essa ų ela ion, donc de ce ocodyne pa lančiojo mon je
consciemmen é élan desc ipüdinimams n na u eingos o icialaus p ésen a ion
exigeujančios speci ika ions. L'essence du pa lan ie es géné alemen associée à
une ce aine p édica ion, aidan à exp ime les plus i es champs d'émo ions le
gou e nan , pa exemple, pou uojau à (ès ok mėš uonle, oi exemple 22),
cons o a ion ou nonik pasi ikė umų i naujo ių baimę (p ì ã žèmī ès p isẹ šẹs, oi
exemple 23), sel -décla a ion qui se é èle pa la décla a ion de o ce ou la lašikinė de
(ž . 30–31 pa yzdžius). Panašios s uk ū os o muluo ės pasi enkamos i nusa-
son é a physique e de son pa ience (nkès nušskkási, oi exemple 78) ou physique
(nkès nagals, oi exemple 35, 41). KTŽ pa lan ile mon e a en ionnisme à lui (sou en
combien a dojissan ), indiquan ses oubles de san é (mna nkas pléiše, mộn dọ ẽ
ọž ka, plg. 37, 38 exemples). T umpalaikes bosenes changemen de si ua ionàš múokó,
àš gà, às mộn sou en a ec yškia é é enceoda à himsel (àš pà s). KTŽ calmenine
jas jis gali nusaky i palyginimais (kãp žộ ke᳞, kãp š à, ès ẽp kāp‿kâ ẹ èdâms,
plg. 77, 78, 41 pa yzdžius), o sa o sugebėjimus a nuo oką pab ėž i azėmis
espace limi e (elles peu en paupe op p oche p oximi é d'une au e pe sonne à
bė ojas sa o pomėgius i e inimus mėgs a išsaky i ne iesiogiai – elimina imo
būdu pa yškindamas ai, kas nepa inka. Siekdamas susig ąžin i saugias sa o as-
cô é, espi a ion, pik as ou danséesmes ega dsnis, zasgaulus con e sa ion),
pa lan sis zauojau a + + + + + + + + é alua ion meilė a en ions soi /
JŪRATĖ PAJĖDIENĖ
98 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIX
pasi enka d audimus a nu odymus, dažniausiai g indžiamus neiginiu i sa ęs
pa ies kaip objek o nuo oda: monės / mon / moni / mona (ž . 60–71 pa yzdžius).
1 LENTEL. KTŽ en egis és ph ases de concen a ions de aiškos émo ionnelles se
épa i ion pa s a égie de pa lemen s Įsipa eigo-Kalban sel dymais ad essa ui su la
oisième pe sonne neu aliza us indi idualię signi ica ion su su ac i i ésiką e d ę lą e
jimai
ê e le même
iš yškėjan i
emocija
apie
nu o-
Moduliuo ūpes is
inquié ude + + + +
jan ys
+ + + + con iance
+ + + + + + + + + + +
+ + + + + + + + + + +
Ve inamieji pasididžia-
+ + + + + + + + + + +
+ + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + +
+ + + + + + +
Esminiai ūpinimasis,
+ + + + + + +
+ + + + + + +
D'un au e ca ac è e, déjà pas pe sonnelle de l'espace p o éggais des in, KTŽ
nu odymai aki aizdžiai pe eikia ūpinimąsi. Jis gali bū i susijęs su pačiu ad esa-
kalbančiojo u, son san é, p ésence, enueissena, begesiu, aussi bien a ec
moje e d ėje palaikymu a paklusimu pado aus elgesio aisyklėms. KTŽ gausu
kalbančiojo nu odymų dėl ne inkamos ad esa o iš aizdos. Tokiais paliepimais
a klausimais pa a iama nepalik i namų e d ės, kol nebus a siž elg a į pas a-
géné ale de l'o d e habi ab. Appliquan une ema que, qui peu sonne comme
con ekaiš as, KTŽ pa lan sis s'e o ce de p o ége ad essa é con e
d'é en uels pašaipes e inu ile a en ion. Ainsi indi ec emen pou oi -on
equisamu ad essa o con iance de ho s maison ou de son cou de la limi e legiu.
Nemenką pa ie des ins uc ions di ec es des ina ai cons i uen des ema ques su la quali é des a aux e ec ués ou empo des ac i i és le a ail ne doi ê e a aillé ni
Les a icles A icles 99 op len emen (là ac i i é ad essa o de iend ai
Žemai iškos apa ybės aiška:
dėlionė iš K e ingos a mės žodyno (2011) pa yzdžių
indési ableujama), ni op apidemen (ce qui empêde ai success ulemen e ne
a igan e ec ue la âche). En pa lan de la oisième géné alemen en pokalby ne
pa icipan pas pe sonne, pašneko o l'a en ion k eipien dans les ac i i és de la
pe sonne en ques ion, capaci és e compo emen , pa iculiè emen dans la
payemen communique , a kingumu e soigne si de au es. Dans de els pokalbių
a ka pes sou en déc i s pa la pe sonne de l'appa ence, excep ionnels ses signes
de ien supplémen ai e de la pe sonne d'iden i ica ion (apib ėž ume) signe.
L'é alua ion es sou en liée e au ni eau de con iance de la pe sonne en ques ion.
Menkesnio con iance, ba ami, s uudés ou succèsum nonasiignemin ys pe sonnes
son le plus sou en déc i es a ec l'ou pa iu e, laquelle indique l'in en ion du suje
deminu y u ou a gingumą indiquan ie daik a a džiu (plg. žmogielis, nabagas,
nabagė, nabagėlis, nabagū is KTŽ 248). Posi i emen é alués sain e nuancoka e
zassispy imu pasižymin ys pe sonnes. S'e o çan de indi idualis son p op e moi e
pašneko o u signi ica ions neu iza ions, oulan ansme e des
compo emen maximas e apibend inemen s, pa lan is chokasi neapb ėž umu
pasiiminčias s a égies de pa lemen . Ils en sau en se écon o e (plg. 248
exempleį), donne des exigences, indique des ègles (z . 250254 exemplesus) ou
sû emen exp ime jougsmà ou g ožėjimąsi (z . 249 exempleį). Désidé és KTŽ des
s a égies linguis iques du locu eu , basées su pasipasacojim, di ec es
modeliais, pokalbiuose pe sipina.
Daugelio KTŽ kalbė ojo pasakymų ik ąją p iežas į padeda su ok i KTŽ dis-
ku so a ka pos, odančios ealią kalbė ojo si uaciją am ik ame gy enimo e ape
déc é ionnemen s e ins uc ions ou uni e selles ègles de compo emen e e
é élan glaudjié la quo idienne ac i i é du locu eu in e connec ion a ec
obliga ions. Despa mais, indiquan le séjou en emps, dans l'espace e dans la
a kai, o ka ais pasižymima nedėmesingumu ne pa ies a imiausio a o asme-
niui. Su laiko nuo odomis susiję pasakymų modeliai odo KTŽ kalbė oją kas-
communau é expé iences e é alua ions, pe me de pe ce oi , pou quoi pa ois
No inčiam sėkmingai į eik i kasdienybės užduo is, enka spa čiai suk is, o gy-
o e dém su eikšminée a en ion aux ac i i és dienybės pe ce an comme
con inuel spi ale besiscuissan le mou emen e s a an . enamoji espace a des
limi es, dans lesquelles ébū i aide du cons an a en ion e de l'o d e exigeujan es
ègles. Dans le emps e l'espace l'homme n'es jamais seul. KTŽ éme gean des
limi es du žemai iško pasaulė aizdžio indique pa lan įjį équilib an en e
aspi amybės ê e sa a ankišku e no o e possibili és coopé e , ê e ensemble
au es. Konc e i si ua ion dépende, si collec i y iškumas semble ès souhai able,
ou o cés inis. Issi us à la calami é KTŽ pa lan sis pašneko ą exho e à eni e ne
pas abandonne e ainsi le sp audja dans des ci cons ances dans lesquelles son nécessai es la eg oupemen , l'ép eu e e un solide ca ac è e, ex.: 406) num ệis sumè sọskbsi gī ên ẹ // 240 / /
JŪRATĖ PAJĖDIENĖ
100 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIX
IŠVADOS
S'appuyan KTŽ ilius acine ma é iau, a icle discu és les plus iškiais modèles de
pa lemen , auxquels no ds e esaičių k e ingiškių a me pa lan homme é èle
a i udeį dans soi e son en i onnemen ą. Pabandžius di é en s engagemen s
ondés su des émo ions aišką ilus uojančius KTŽ des exemples de g oupe selon
les choisies de ph ases onc ionnali é as hui hu ième pe sonneneapib ėž a indi ido
aiška: localisa ion laikelocalisa ion dans l'espacelocalisa ion dans la communau é
collabo a ion, éme geai émo ions de possibili é isapusičnos i dans lequel di ec ion
des poin s de choix. Ce ains modèles de discou sages ca ac é isen une plus
équen e se épé i ion ou au long KTŽ (ceux-ci lien a ec l'ensemble plus
équen e de els pas issemen s consomma ion ikimybe). Apibend inan l'a icle
déc i s KTŽ pa lançan le champ émo ionnel é éljian ie discou s yškesnius
aožus, de ien é iden que chaque di ec ion de di igemen de l'a en ion (į soi,
e s ad essa ą, e s la oisième pe sonne, e s au ou ą) di é emmen liée a ec
ce aines émo ions a sclou e me ikimybe. En pa lan de soi, KTŽ pa lan an is
é èle le plus ne emen une des essen ielles obliga ions amou à soi. Des
indica ions di ec es ondées la communica ion a ec des ina ai e ès i emen
é èle sou inimosi émo ions aišką. L'inquié ude e con iance la plus s'exp ime e en
pa lan de ac i i és e de p ésence ensemble. Les appa iclamen s du pa lan su le
oisième pe sonne e le compo emen maximes ainsi que ésumé a ions son le
plus sou en basés su l'é alua ion. Rūpesčio ou émo ion d'inquié ude éme geée pa bančiajam en discu e la p ésence dans le emps e espace.
L'a icle ondé p émisse, qu'en so siuojan unokies ou au esokies si ua ions
de casdienybé ép o okuo s pasakymų modèles, de KTŽ ou ums il es possible
compose une ce aine pa lan ieux, ansmikian ie mul i ude nuanséi icés
expé iences indi iduis e pasisakymes, paque sl. Sudėlio ieji žemaičio emocinio
lauko kon ū ai doi enco e ê e p écisinami, compa aimui appuissan basan
žemaičiams ca ac é is iques psychiques somme ine, p ésen ée E ninės
p iklausomybės de e minuo ų psichinių eiškinių y ime125, mais ce es déjà au e é ape de l'enquê e.
ŠALTINIAI IR LITERATŪRA Il es à no e que le
Aleksand a ičius Juozas 2011: K e ingos a mės žodynas, sud. : Danguolė
Mikulėnienė, Dai a Vaišnienė. Vilnius: Li u iens ins i u de langue. A kočai y ė Dai a
2002: P osodie e ocalismes des aseiniškių du Sud. Vilnius: Li u iens Ins i u de
langue édi eu .
125
Pou la desc ip ion de ce e é ude oi . Bliumas 1997.

S aipsniai / A icles 101
Žemai iškos apa ybės aiška:
dėlionė iš K e ingos a mės žodyno (2011) pa yzdžių
Babickienė Zo ija, Jasiūnai ė Bi u ė, Pečeliūnai ė Angelė, Bagužy ė Rū a 2007: Cen inė
šiau ės žemaičių k e ingiškių a mė: a mės eks ai a ec commen ai esa ais e dicynėliu.
Vilnius: Bal os lankos.
Bliumas Remigijus 1997: Aukš aičių i žemaičių e nine p iklausomybe de e minuo ų
psichinių eiškinių sa i umai. Psichologie 17, 2557. Dumon Louis 2002: Essê su
l'indi idualisme. Vilnius: Bal os lankos. Gi denis Aleksas 1967: Mažeikių a mės
onologinė sis ema. Philologie sciences des candida a o disse a ion. Kalbo y os
a aux I, au . Gi denis Aleksas. Vilnius: Mokslo e encyclopedijų Publishing Ins i u e,
89119, 120160.
Gi denis Aleksas, sud., 1996: Taip šneka i kšliškiai: šiau ės žemaičių elšiškių a -
mės eks ai su komen a ais. Vilnius: Mokslo i enciklopedijų leidykla.
G ina eckis Vladas 1973: Žemaičių a mių is o ija. Vilnius: Min is.
Ha é Rom 2008: The Discu si e Tu n in Social Psychology. The Handbook o
Discou se Analysis, 688706.
Haspelma h Ma in 2000: Inde ini e P onouns, Ox o d: Ox o d Uni e si y P ess.
Helm Benne W. 2009: Sel -lo e and he s uc u e o pe sonal alues.
Consciousness and Emo ion Book Se ies 6, 1132.
Michael Hills D. 2002: Kluckhohn and S od beck‘s Values O ien a ion Theo y. Online
Readings in Psychology and Cul u e 4. Accès in e ne : h ps://schola wo ks.
g su.edu/cgi/ iewcon en .cgi?a icle=1040&con ex =o pc. Hol oe Axel, Pajėdienė
Jū a ė 2004: La ca égo ie du emps e des o mes du emps. G amma iques de ca égo ies
y imai (Lie u iø langues g amma icos a aux 2). Vilnius: Li uiniens langue ins i u ,
121140, 169170.
Judžen is A ū as 2012: Les ca égo ies g amma icales de la langue Li uanienne.
Vilnius: Vilniaus uni e si yd uk.
Kajėnas Gediminas 2013: Jus inas Lingys. En ep de o me e de con enu. P ieiga
In e ne :
nio/99785.
Kalniu ienė Laimu ė, pa ., 2007–2008: Taip kalbėjo mūsų senoliai. Žemai iški
h pwww.be na dinai.l /s aipsnis://2013-05-15-jus inas-lingys- a p- o mos-i - u ižodžiai, posakiai, išsi eiškimai: P ieiga In e ne : h pwww.kla b.l EL_LEIDINIAI/
KRASTOTYRA/k e inga.
Ku kowska-Budzan Ma a, Zamo ski K zysz o 2009: F om he edi o s.
O al his o y: The challenges o dialogue, 1118.
JŪRATĖ PAJĖDIENĖ
102 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIX
Kluckhohn Flo ence R., S od beck F ed L. 1961: Va ia ions in alue
o ien a ions. E ans on, IL: Row, Pe e son.
Mikulėnienė Danguolė 2011: Juozo Aleksand a ičiaus li uanis inė i pedagoginė
eikla. – K e ingos a mės žodynas, au o ius Juozas Aleksand a ičius, sud. Danguolė
Mikulėnienė, Dai a Vaišnienė. Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, VII–XII.
Mu inienė Lina 2007: Ry inių šiau ės žemaičių onologija: ocalismes e p ozodija.
Vilnius: Li u iens ins i u de langue.
Pab ėža Juozas 2017: Žemaičių kalba i ašyba, Šiauliai: Biblio hèque de l'uni e si é
de Šiaulių Leidybos sky ius.
Pab ėža Juozas, Ma cišauskai ė Vida, Leskauskai ė As a, sud., 2013: No d
zemaičiai elšiškiai. Vilnius: Li u iens ins i u de langue. Pakalniškis Vaido as 2001:
Žemai iškumas dans le monde global. Li uania e nologija. É udes d'an h opologie
sociale e d'e hnologie 1(10), 199216. Papau ėly ė Sil ija, Župe ka Kazimie as 2010:
Li uanie ca ac é es des habi an s des zones e hniques des ca ac é is iques des
langues mondialė aizdyje. Cul u e de la langue 83, 185201. Pe e Tomasikis 2012:
Žemai ijos egioninė knyga i žemaičių apa ybė XX a. I pusėje. Tau osakos
a aux 43, 85108.
Louise Phillips 2011: The P omise o Dialogue. The dialogic u n in he p oduc ion and
communica ion o knowledge. Ams e dam, Philadelphia: John Benjamins. Rosinas
Albe as 1996: Li uanies commun ines langues des en ées. Vilnius: Sceaux e enci-
klopedijų leidykla.
Ru ko ska K is ina 2017: Namai. Famille. Ve i és Li uu io pasaulė aizdyje, au eu s:
Ru ko ska K is ina, Sme ona Ma ius, Sme onienė I ena. Vilnius: Akademinė leidyba,
87148.
2018: Skouds Zemaičių žodynas, cons i ué Kul ū as e ou isme chapi es. P ieiga
In e ne : h pwww.skouds.l /l /zemaiciu-zodynas.
Ta mių eks yno bases de données 2018: Suda ė Lie u ių kalbos ins i u as. P ieiga
in e ne : h p:// a miua chy as.lki.l /p adinis.php?su ump=bnd. Ul ydas Kazys 1971:
P ie eiksmis. La g ammai e de la langue Li uanien. Vilnius: Min is, Vaišnienė Dai a 2011:
425–576.
K e ingos a mės žodynas: p incipaux p incipes de p ésen a ion de ma iè e. K e ingos
a mės dic ionnas, au eu Juozas Aleksand a ičius, composée: Danguolė Mikulėnienė,
Dai a Vaišnienė. Vilnius: Li u iens Ins i u de langue, XXXXXVI.
A icles A icle 103 Valeckienė Adelė 2006: Į a dis. / A icles 103 Valeckienė Adelė 2006:
Žemai iškos apa ybės aiška:
dėlionė iš K e ingos a mės žodyno (2011) pa yzdžių
Į a dis A icles 103 Valeckienė Adelė 2006: Į a dis A icles 103 Valeckienė Adelė 2006:
as Amb azas. Vilnius: Mokslo i enciklopedijų leidybos ins i u as, 251–282.
Vanagienė Bi u ė 2014: P a a mė. Į adinės pas abos. – Šiau ės aka ų žemaičių žo-
Į a dis. Ac uelles Li uiniens langues g ammika, ed. Vy audyn: Ylakių, Lenkimų,
Mosėdžio, Skuodo, Šačių apylinkių šnek os 1. Vilnius: Li u iens langue ins i u , 2328.
Vanagienė Bi u ė 2014–2015: Šiau ės aka ų žemaičių žodynas: Ylakių, Lenkimų,
Mosėdžio, Skuodo, Šačių apylinkių šnek os, 1–2. Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as.
Zinke ičius Zigmas 1994: Lie u ių kalbos dialek ologija. Vilnius: Mokslo i enci-
klopedijų leidykla.
Žemai ėškė anekdo ā 2018. P ieiga in e ne : h p://samogi ia.mch.mii.l .
Žimku ė Simona 2008: R. Balsys: žemaičiai na sūs, a kaklūs e lais i. Accès
in e ne : www.del i.l /news/daily/li huania.
Exp ession o Samogi ian Iden i y: Pu ing
Toge he he Examples om K e inga Dialec
Dic iona y (2011) in o a Single Pic u e
SUMMARY
Based on he illus a i e ma e ial used in he K e inga Dialec Dic iona y (KDD), he a icle discu e
he mos p ominen u e ance models chosen by he speake s o he No he n Samogi ian
dialec o K e inga by which he speake e eals he a i ude owa ds him/ he and his/he
en i onmen . An a emp o g oup he KDD speake s u e ances illus a ing di e en
ealiza ions o commi men -based emo ions by he unc ionali y o he chosen ph ases on he
axis I you hi d pe son indi iduals inde ini e exp ession: localiza ion in ime localiza ion in space
localiza ion in communi y coope a ion aises he possibili y o e sa ile emo ions a any poin o
choosing he ocus o a en ion. I is no ewo hy ha mo e equen epe i ion is
cha ac e is ic o ce ain u e ance models in he whole KDD (i is also linked wi h a gene ally
g ea e p obabili y o using such u e ances in eal speaking si ua ions). Le ésumé o mo e
p ominen ea u es o he discou se e ealing he emo ional ield o he KDD speake , qui son
déc i s in he a icle, ai clai emen que each ocus o a en ion (di iging a en ion e s
onesel , e s he add essee, e s la oisième pe sonne, e s he en i onmen ) is linked wi h he
p obabili y o e ealing ce ain émo ions à une in ensi é di é en e. When speaking abou onesel ,
he KDD speake e eals one o he majo commi men s lo e o onesel mos clea ly. The
communica ion wi h
JŪRATĖ PAJĖDIENĖ
104 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIX he add essee based on di ec ins uc ions e eals he
exp ession o ca ing emo ions e y o beha iou a e usually based on e alua ions. The emo ion
clea ly. Ca ing and us a e mos i id when speaking abou ac i i ies and being oge he .
The KDD speake ’s u e ances abou he hi d pe son and he maxims and gene aliza ions
o anxie y/wo ying comes o he o e when he KDD speake discusses localiza ion in ime and
space. L'a icle es basé su l'hypo hèse qu'un en a i e de g oupe ce ain u e ance models
p o oqués pa some daily si ua ions ou o he en i e y o illus a ions p esen ed in he KDD
nous pe me de assemble a ce ain pic u e o he SPEAKER ep esen ing he expe iences and
u e ances o he mul i ude o depe sonalized indi iduals. The ou line o he Samog e e ing o
he Summa y Table o he Psychic Cha ac e is ics o Samogi ians es ablished in al eady
i ian’s emo ional ield shaped in his s udy should be u he e ised and highligh ed by also
ano he s age o he s udy.
he Resea ch o E hnically De e mined Psychic Phenomena (c . Bliumas 1997). Bu ha is
Į eik a 2018 m. g uodžio mėn. 10 d.
JŪRATĖ PAJĖDIENĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
Pe o Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius, Li uanie
[email p o ec ed]