scieee Science in your language
[en] (orig) [lt] [de] [fr] [it] [es] [pt]

Old Prussian poaris

Abstract

The article analyses the isolated Old Prussian word poaris ‘mole cricket’ from the point of view of word formation and etymology. For this reason, all published etymological attempts are collected and evaluated.  Finally, a new solution is proposed, operating with the IE root *per- ‘to step over, pass across; penetrate’, which allows us to derive from the same root the designation of ‘worm’ in Middle Iranian Sogdian, Khotanese and in several modern Iranian languages from Pamir. The common semantic denominator for the zoonyms ‘mole cricket’ and ‘worm’ is ‘penetrating one’.

Read accessible full text
Machine-translated document

This is a machine-generated translation of the original document and may contain errors, omissions, or changes in meaning. Do not rely on this translation for quotations, citations, or authoritative references. Please consult and cite the original document.

Old Prussian poaris

Author: Václav Blažek
Year: 2025
DOI: 10.35321/all92-02
Source: https://journals.lki.lt/actalinguisticalithuanica/article/download/2480/2460
Ac a Linguis ica Li uanica
2025, ol. 92, p. 1 a 8
Ligação de con eúdos Tu inio nuo oda
ISSN 2669-218X (online elek oninis) (em inglês)
Di ei os au o ais © 2025 Václa Blažek. Publicado pelo Ins i u o da Língua Li uana. Es e é um a igo de Acesso
Abe o dis ibuído sob os e mos da Licença de A ibuição C ea i e Commons, que pe mi e uso, dis ibuição e
ep odução ilimi ados em qualque meio, desde que o au o o iginal e a on e sejam c edi ados. Ins i uições de
Língua Li uana. Šis s aipsnis é a i os p ieigos, pla inamas pagal C ea i e Commons p isky imo licencijos sąlygos,
leidžiančias ne ibo ai naudo i, pla in i i a ku i u inį be kokioje laikmenoje, nu odan au o ių i šal inį.
Recebido po : Gau a: 2025-04-24. Acei o: P iim a: 2025-05-17.
1
Poa is p ussiano an igo
Senosios p ūsų poa is
VÁCLAV BLAŽEK (em inglês)
Uni e sidade de Masa yk
E-mail: bla[email p o ec ed]ni.cz
ORCID ID: h ps://o cid.o g/0000-0002-6797-7188 Campos de pesquisa:
e imologia e onomás ica bál ica e indo-eu opeia.
h ps: doi.o g/10.35321/all92-02
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Resumo das conclusões
O a igo analisa a pala a isolada do an igo p ussiano poa is […]mole c icke […] do pon o de is a da o mação da
pala a e da e imologia. Po es a azão, odas as en a i as e imológicas publicadas são cole adas e a aliadas.
Finalmen e, é p opos a uma no a solução, ope ando com a aiz de IE *pe - ‘pa a passa , a a essa ; pene a , o que
nos pe mi e de i a da mesma aiz a designação de " e me" no sogdiano i aniano médio, no kho anês e em á ias
línguas i anianas mode nas do Pami . O denominado semân ico comum pa a os zoonímes "g ilo oupei a" e
" e me" é "pene an e".
Pala as-cha e: g ilo oupei a, e me, p ussiano an igo, i aniano, e imologia.
ANOTACIJA (em inglês)
S aipsnyje žodžių da ybos i e imologijos požiū iu analizuojamas ienas senosios p ūsų kalbos žodis poa is
‘ku klys. De ido a es as azões su ink i i a alia isi paskelb i e imologijos bandymai. Galiausiai, com base na idéia.
šaknimi *pe - ‘pe ženg i, pe ei i; p asisk e b i, siūlomas naujas sp endimas, leidžian is iš os pačios šaknies iš es i
idu inių i anėnų sogdų, cho anų i kelių daba inių i anėnų kalbų iš Pamy o pa adinimą ki minas. Zoonimų ku klys i
ki minas bend as seman inis a diklis é […]p asisk e bian is[…]. ESMINIAI ŽODŽIAI: ku klys, ki minas, senoji p ūsų
kalba, i anėnų kalbos, e imologia. 1. O an igo poa is p ussiano es á no Vocabulá io de Elbing 777 glossado po
[…]Os p eussisch[…] […]we e[…], no alemão mode no […]Maulwu sg ille[…], ou seja, […]mole c icke […] = G yllo alpa
g yllo alpa. G yllo alpidae ep esen a uma amília de ga anho os (g ilos de a bus o).
2
P o a elmen e a p imei a en a i a e imológica oi p opos a po An onín Ma zenaue em
seu manusc i o iniciado em 1873, mas publicado apenas em 2009 (p. 105), Ha lo á, ed. Ele
especulou sob e a conjec u a +pa pis, pa a compa á-la com a con apa e li uana pa plỹs
[…]Eu opean mole c icke G yllo alpa g yllo alpa[…], po Adalbe Bezzenbe ge pa plas /
1
"esco pião", o de i ado anspa en e do e bo onoma opoé ico pa p i, pa più, pa piaũ […] pa a
emi i um som monó ono al o, zumbido, ba ulho; emi em um som aba ado epe ido (sob e a es);
sno (sob e um ca alo); e ouca, e do de ga gan a, ala com uma oz ouca; onco
(Smoczyński 2018: 91415); c . ambém pa pala le ão […]g ouch, g umble […] (F aenkel 1962: 542).
Vy au as Mažiulis (2013 [19881997]: 725) econs uiu um […]o-s em *pā īs e de i ou-o do e bo
p ese ado, po exemplo, no pa i i esla o da an iga ig eja […] oa […]. É a i e a i a com a aiz- ocal
alongada do e bo pь a i […] o be ising[…] (Vykypěl, ESJS X 627; XII 739). No Bál ico O ien al, há
p o á eis cognados em li uano spa nas […]ala de um pássa o ou inse o[…], le ão sp ns […]ala[…],
elacionado ao édico pa ṇá- […] pluma; olha, pa əna a es ana- […] pluma; wing, Sogdian pā a-
‘wing, Middle Pe sian pa ‘ ea he , Paš o pāṇa id., udo a pa i da aiz IE c icke pe ence aos
*(s)pe - ‘ o ly’ (May ho e , EWAI II 97; Kümmel, LIV 2001 [1998]: 579–580). The mole
inse os alados, e é po isso que es a mo i ação semân ica é, sem dú ida, pensá el. O p oblema é
que os con inuan es do aglome ado s-mó el do IE *(s)pha e ge almen e o am únicos no Bál ico, ou
seja, *spo *p-, semp e an o no Bál ico O ien al quan o no P ússico An igo:
2
(a) em li uano spáinė "espuma na supe ície da água, numa onda"; O an igo p ussiano
spoayno […]Ges […] [EV 387] = […] espuma de ce eja[…], o la im spūma […] oam[…] s. o an igo
esla o eclesiás ico pěna […] oam[…], o an igo al o alemão eim […] oam[…] e c. (Poko ny 1959: 1001: *(s)po mno-; Mažiulis 2013 [1988-1997]:
873; Smoczyński 2018: 1250);
b) li uano pán is, -čio […]hobble, co da pa a ama a as pe nas de um ca alo pa a impedi-lo de se
des ia […], pl. pánčiai […] e he s, e e s[…]; Pan o p ussiano an igo […]Vesse (= Fessel) […] [EV 542]
= […] e he […]; Velho esla o eclesiás ico p o ‘ e he , odos de i ados do e bo a es ado em
li uano p i, pinù ‘ o wea e, wine, plai , w ea h (uma gui landa); (en) angle, pî le ão, pinu […] o
plai , in e wea e[…]; An igo esla o eclesiás ico pьn […]I s e ch[…], in . pę i […] o plai , clasp[…], com p e ixos sъpę i
1
A o mação de pala as analógicas e a mo i ação semân ica são ca ac e ís icas do sinônimo em li uano ku klỹs,
gen. -io ‘g ilo oupei a eu opeu G yllo alpa g yllo alpa, um inse o que i e no solo úmido e oe as aízes das plan as;
Esco pião. Rep esen a um subs an i o agen e em -lys do e bo ku k i ‘ o c oak, quack (sob e um sapo); cacau
(ce ca de uma galinha); spawn (sob e um sapo) […], le ão kù k […] o c oak, quack[…]; O an igo esla o eclesiás ico
k ъkn i […] o whine, squawk[…], o usso ke ka ь […] o whis le, whine[…] (Smoczyński 2018: 639[…]40).
2
Um con a-exemplo oi p opos o po Mažiulis (2013 [19881997]: 667), assumindo pa a o payco an p ussiano an igo
[…]sebenges i ne[…] [EV 6], ou seja […]Siebenges i n[…] = inglês […]Se en Sis e […] ou […] he Pleiades[…], a conjec u a
*pai o, mais o su ixo *--, pa a compa a a aiz com o li uano spiẽčius […] enxame de abelhas, colônia sepa ada de
abelhas[…], do e bo spiẽs is, spiẽčiasi, spiẽ ėsi swa m, deixa uma an iga colme pa a cons ui uma no a; euni ,
enxamea , euni , associa , e c. (Smoczyński 2018: 1258). Mas já B ückne (1898: 513) o e eceu a solução sem qualque
conjec u a e s-mó el, analisando payco an como o compos o, onde ele iden i icou o p imei o memb o com o li uano
paĩkas ‘ olo, es úpido, abo ecido; imp uden e e o segundo com ó as de a ; O empo. Ele iu uma analogia na designação
de ou o […]Siebenges i n[…], a sabe , […]Regensiebenges i n[…] […]Hyades[…], em polonês dżdżownice ( s. dżdżowy
[…] ainy[…]), onde o signi icado […] aine[…] de e ia ep esen a […]mal empo[…].
3
[…] pa a ama a , hobble […], zapę i […] pa a de uba ; Ama a […]; g ego πένομαι […]eu
abalho, abalho, es ou ocupado[…]; Hanowm a mênio […]eu ejo[…]; Tocha ian A pänw-, B pänn-
[…] o s e ch[…] s. Go hic spinnan […] o spin[…] (Poko ny 1959: 988; Mažiulis 2013 [1988[…]1997]:
665[…]666; Smoczyński 2018: 909, 966); B e ão Médio (1499) que nid coll. […]spide s[…], sgl .
que nidenn > galês cy niden id. (GPC), b e ão ke nid id. * <kom-speno (Pede sen 1909: 185; Deshayes 2003: 389), udo a pa i da aiz
*(s)penh1- (Kümmel, LIV 2001 [1998]: 578[…]79).
4. Wojciech Smoczyński (2000: 195) iu em poa is uma adap ação do alemão We e
3
‘c icke de oupei a ( e ambém Schmals ieg 2015: 247), embo a no an igo p ussiano não
hou esse uma analogia di e a pa a a subs i uição do alemão w pelo an igo p ussiano p-. Mas há
exemplos do Bál ico O ien al, documen ando essa subs i uição: li uano pé šas ‘ e so da Sag ada
Esc i u a, de uma canção < p ussiano ge mânico e š ‘ e so; Le ão pe ša, pē ša, pè ša
[…] e se[…] (meio) alemão baixo e sch(e) id. (Smoczyński 2018: 949). A Comissão conside a que a
Comissão não em compe ência pa a de e mina a compa ibilidade de uma medida de auxílio com o
a igo 107.o, n.o 1, do T a ado. 5. As soluções (2) e (3) são possí eis, mas, ce amen e, en ol em
algumas alhas. Po es a azão, é p opos a a seguin e no a p opos a. Nas línguas i anianas há
cogna os p omisso es na designação de " e me" ou inse os semelhan es:
Kho anese oc.sg. (em inglês) Pi a […]wo m[…], nome. Pl. pä a, ac. Pl. pī a, abl.-ins . pl. pī yau
jsa ‘com e mes (Bailey {= B} 1979, 239). Essas o mas são de i adas do p o o-i aniano *p a- ~
*pa a-, c . casos pa alelos como o kho anese bi a […]d ess […] *b ia- (B 287), pi a- […]house […] *p
a- (B 239), mi -/mä - […] *m a- = p esen e de ma - […] o die[…] (B 324); Além disso, dī a- […]low[…]
[…]ada a- (B 159), gī ai- […]objec o […] […]ga aka- (B 84), kī a- […]wo k, deed[…] […]ka a- (B 60),
pī - […] o belie e[…] […]pa a- (B 239). Vamos menciona que ä e i são aló onos da mesma ogal, c .
mi -mä - < *m ci ado acima ou mäs a- ~ miś a- […]g ea […], co esponden e ao masi aid
a es ano. (B 333) A Comissão obse a que a Comissão não em compe ência pa a de e mina se, no âmbi o do a igo 107.o, n.o 1, do TFUE, exis e uma ob igação de no i icação.
A pala a Kho anese não é isolada den o do i aniano. Exis em cogna os a aen es nas
chamadas línguas pami (c . Bailey 1979: 239): Wakhi p(ə) ič ‘insec o, e me, e me de
madei a, bo e de madei a (Paxalina 1975: 243) ~ p ič ‘ e me, laga a (S eblin-Kamenskij
1999: 267) ~ po ič ‘ e me (Badakhshi 2004 [1960]: 96); al ez […] *pa īčī- (?) com um
desen ol imen o semelhan e de ogais como Wakhi s in […]s e ile[…] […] *s a īnī com
elação à es ela édica - (S eblin-Kamenskij 1999: 317); Iškaimi pьčúk (Paxalina 1959: 226) […]
laga a […] (S eblin-Kamenskij 1999: 267) […] pu suk […] wo m, g ub […] (G ie son: 92) […]
wokčūk […] wo m […] (Badakhshi [1960: 1920: 96); 2004
3
O dialec ismo p ussiano o ien al We e oi a es ado pela p imei a ez no século XVI. (Kluge 2011 [1883]: 983, 991
ap esen ou a e imologia baseada no adj. alemão wi […] en edado, sna led […], al o alemão an igo wi an […] o ma ,
sna l, (en) angle […], mas não é con incen e po azões semân icas). K oonen (2013: 580[…]581) iden i icou cogna os
p omisso es em holandês wee n […]s ye[…], dinama quês e ne […]wa ble, la a de mosca wa ble[…], dial sueco.
e na, la a no ueguesa da mosca-do-ma ; bu aco na pele esul an e da in es ação de mosca gad, que de e
e le i o pa *we ( )ōn- & *we nōnin ge mânico, econs uindo o pa adigma p é-ge mânico *é H-ōn, gen. *
e H-n-ós. K oonen (l.c.) ac escen ou que o signi icado do p o á el cogna o em li uano as ‘ apiwo m, la a;
espinha […] ab e um espaço pa a compa ação com o la im a us […] espinha, mancha in lamada na pele […]; Tocha ian
B we u […] blis e […], uma ez que eles o am causados po á ios inse os.
4
Sangleči pečuk (Mo gens ie ne 1938: 406: *pə čuk) ~ wokčūk […]wo m[…] (Badakhshi 2004)
[1960]: 96);
[…]Yazghulami pək/g […] e me p ejudicial que i e em damascos[…] (Edeman 1971: 192;
Paxalina 1975: 243). As o mas de Iškašimi, Sangleči e al ez Yazghulami são al ez
de i adas de *pa īčī- + *-aka-?
Ainda há um possí el cognado nas línguas i anianas médias, mas com um su ixo de de i ação
di e en e, a sabe , *-ān-: budis a sogdiano p nk, pl. p ny insec , wo mpa ānē/, maniqueo p ny,
pl. p ny ‘small animal, insec ‘pa ānē (Gha ib 1995: 6979, 6982; Ge she i ch 1961: 144, § 966) <
*pa ānaka-.
4
Mencionemos que Ha old W. Bailey (1979: 239) ambém pensou em uma o igem i aniana da designação
pe mica e ug a de " e me": Komi pe k (I) ‘Filz-, Schamlaus; Ph hi ius pubis […]; Mansi (P LU LO) pē k
‘Bauchwu m; (LU LO) Wu m (em Fleisch); (LU) Angelwu m, húnga o é ëg, ac. é ge ‘Wu m, Insek
(p imei o 1152); (dial.) […]alle lei schädliche Tie e: Maus, Ra e, Il is, Wol , Bä […] […] *pe k[…]
(*pe kk[…]) […]wo m[…] (UEW I 373; EWU 1994: 381). 6. Os á ios ep esen an es da classe Insec a aqui
ap esen ados de em se ca ac e izados po alguma ca ac e ís ica comum, a se elacionada
num sen ido linguís ico. Um denominado semân ico comum de "g ilo ou o", "o uga" e á ios
ipos de " e mes" é "pene ação", ou seja, a a és de a gila, madei a, u as, e c. Es a ideia
implica a e imologia baseada na aiz IE *pe - ‘passa , a a essa ; pene a […] (Poko ny 1959:
816[…]817; Schi me & Kümmel, LIV 2001 [1998]: 472[…]73) > Vedic pa - […] pa a aze a a és, sob e […]
(EWAI II 85[…]86); A es an pā -/ - […]pa a a a essa , a a essa […] (Cheung 2007: 293[…]94); O g ego
πείρω […]I pe o a e, pie ce, pe ade[…] (Beekes 2010: 1163[…]1164), o esla o da Ig eja (da edação
ussa) nape j[…], nape i i […]натыкать[…] = […] o spike, pin[…] (S ezne skij 1902: 307) e c. A
mo i ação semân ica é compa á el ao g ego τερηδών […]wood-wo m[…] [A . Eq. 1308] = […]bo ing
one[…]; c . τετραίνω […]I pie ce, pe o a e[…], τέρετρον […]auge , bo e […], a a ha i landês
an igo, a a e id galês an igo. e c. (Buck 1949: n. 3.84; Beekes 2010: 1468) < IE * e h1- […] es ega ,
u a […] (Poko ny 1959: 1071[…]1072; Kümmel, LIV 2001 [1998]: 632[…]633). 7. O an igo poa is p ussiano
"c icke de oupei a" pode, po an o, e le i o g au alongado p o o-bál ico *pā a-, o esul ado
de um desen ol imen o in e no do Bál ico. Es a ia isolado den o do Bál ico e, po es a azão,
pode se ú il ilus a o seu luga num p ocesso de o mação de pala as com exemplos analógicos:
O poa is p ussiano an igo se assemelha em sua o mação de pala as a soalis […]K ew ech […] [EV
293], ou seja, […]he b[…], que ep esen a o g au alongado *źāl a om o o-g ade saligan […]g une[…] [EV
468 […]], ou seja, e de […] (Mažiulis 2013 [1988[…]1997]: 870, 801[…]802). É de i á el de *źali a-, de o ma
semelhan e ao li uano žol ‘g ama, e a, le ão zâle ‘he ba < *źāli ā s. Žãlias li uano […] e de, ima u ,
c u[…], zaļš id le ão. * […]ali a-, odos do e bo a es ado em li uano žél i, žẽlia ‘a c esce ,
p oduzindo ege ação (de g ama, a bus os); su gem do chão, c escem, b o am; Exibição
4
Sogdian S, B β k, M β yh C b yβ / ‘ ide ; animal mon ado […], Yaghnobi […] a […] ide […] *β a[…]i […]
*bā aka-; C . ambém n. Yazghulami a āg, Iškašimi ь ůk […] ca alo […]; Osse ic ba æg ‘ ide , Pahla i b gbā ag/ (No ák 2013: 107).
5
e de, le ão ze , zeļu, zêlu […] pa a ica e de[…] < IE *[…]helh3- (Smoczyński 2018: 1714, 1724[…]
1725, 1757; Bichlmeie 2019: 84).
REFERENCES
Badakhshi Shah ‘A. 2004 [1960]: Dic iona y o Some Languages and Dialec s o A ghanis an,
ansl., ansli e ., and ed. by H. Badghisi, 2 ed., Washing on DC: Ins i u e o he S udy
o Man.
Bailey Ha old W. 1979: Dic iona y o Kho an Saka, Camb idge: Uni e si y P ess.
Bichlmeie Ha ald 2019: E ymologický slo ník jazyka s a oslo ěnského. Fasz. 19: zakonъ–
žьzlъ. Bibliog a ický apa á . He ausgegeben on Aleš Bičan, Ví Boček, Ilona Janyško á,
Helena Ka líko á, Pe Malčík, Žo ie Ša apa ko á, Jana Villnow Komá ko á und
Bohumil Vykypěl [E ymological Dic iona y o he Old Sla ic Language. Fass. 19:
zakonъ–žьzlъ. Bibliog aphic Appa a us. Edi ed by Aleš Bičan, Ví Boček, Ilona
Janyško á, Helena Ka líko á, Pe Malčík, Žo ie Ša apa ko á, Jana Villnow Komá ko á
and Bohumil Vykypěl]. – K a ylos 64(1), 71–90. DOI:
h p://dx.doi.o g/10.29091/KRATYLOS/2019/1/7.
B ückne Alexande 1898: Pe ssisch und Polnisch [Pe sian and Polish]. – A chi ü sla ische
Philologie 20, 481–515.
Buck Ca l D. 1949: A Dic iona y o Selec ed Synonyms in he P incipal Indo-Eu opean
Languages, Chicago, London: Uni e si y o Chicago P ess.
Cheung Johnny 2007: E ymological Dic iona y o he I anian Ve b, Leiden, Bos on: B ill.
De ksen Rick 2005: The O hog aphy o he Elbing Vocabula y and he Rela ionship be ween
Old P ussian and Eas Bal ic. – Bal is ica 6, p iedas, 51–67. DOI:
h p://dx.doi.o g/10.15388/bal is ica.0.6.757.
Deshayes Albe 2003: Dic ionnai e é ymologique du b e on [E ymological Dic iona y o
B e on], Doua nenez: Le Chasse-Ma ée.
Edelman Džoj M. 1971: Jazgulamsko- usskij slo a [Jazghulam-Russian Dic iona y], Mosk a:
Nauka.
ESJS X: E ymologický slo ník jazyka s a oslo ěnského [E ymological Dic iona y o he Old
Chu ch Sla onic Language] 10, ed. by E. Ha lo á, A. E ha , I. Janyško á, P aha, B no:
Academia; T ibun EU, 2000.
ESJS XII: E ymologický slo ník jazyka s a oslo ěnského [E ymological Dic iona y o he Old
Chu ch Sla onic Language] 12, ed. by E. Ha lo á, A. E ha , I. Janyško á, P aha, B no:
Academia; T ibun EU, 2004.
EWAI II: E ymologisches Wö e buch des Al indoa ischen [E ymological Dic iona y o Old
Indo-A yan] 2, on M. May ho e , Heidelbe g: Win e , 1996.
EWU 1994: E ymologisches Wö e buch des Unga ischen [E ymological Dic iona y o
Hunga ian] 1–2, ed. by L. Benk, Budapes : Akadémiai Kiadó.

6
F aenkel E ns 1962: Li auisches e ymologisches Wö e buch [Li huanian E ymological
Dic iona y] 1, Heidelbe g, Gö ingen: Win e , Wandenhoeck & Rup ech .
Ge she i ch Ilya 1961: A G amma o Manichean Sogdian, Ox o d: Blackwell.
Gha ib Bad ozaman 1995: Sogdian Dic iona y: Sogdian-Pe sian-English, Teh an: Fa hangan
Publica ions.
GPC: Gei iadu P i ysgol Cym u. A Dic iona y o he Welsh Language, Cen e o Ad anced
Welsh & Cel ic S udies. In e ne Access: h p://welsh-dic iona y.ac.uk/gpc/gpc.h ml.
G ie son Geo ge A. 1920: Ishkashmi, Zebaki, and Yazghulami, an Accoun o Th ee E anian
Dialec s, London: Royal Asia ic Socie y.
Ha lo á E a, ed., 2009: Ma zenaue , An onín. Bei äge zu Kunde de al p eußischen Sp ache
[Con ibu ions o he S udy o he Old P ussian Language], P aha: Naklada els í Lido é
no iny.
Kluge F ied ich 2011 [1883]: E ymologisches Wö e buch de deu schen Sp ache [E ymological
Dic iona y o he Ge man Language], bea b. on E. Seebold, 25 h ed., Be lin, New Yo k:
De G uy e .
K oonen Guus 2013: E ymological Dic iona y o P o o-Ge manic, Leiden,Bos on: B ill.
LIV 2001 [1998]: Lexikon de indoge manischen Ve ben: Die Wu zeln und ih e
P imä s ammbildungen [Lexicon o he Indo-Eu opean Ve bs: Roo s and hei P ima y
S em Fo ma ions], un e Lei ung on H. Rix, bea b. on M. Kümmel, T. Zehnde ,
R. Lipp, B. Schi me , 2., e besse e Au l., Wiesbaden: D . Ludwig Reiche Ve lag.
Mažiulis Vy au as 2013 [1988–1997]: P ūsų kalbos e imologijos žodynas [E ymological
Dic iona y o Old P ussian], comp. by V. Rinke ičius, 2 ed., Vilnius: Mokslo i
enciklopedijų leidybos cen as.
Mo gens ie ne Geo g 1938: Indo-I anian F on ie Languages 2: I anian Pami Languages
(Yidgha-Munji, Sanglechi-Ishkashmi and Wakhi), Oslo: Aschenhoug & Nygaa d.
No ák Ľubomí 2013: P oblem o A chaism and Inno a ion in he Eas e n I anian Languages:
Doc o al Disse a ion, P aha: Cha les Uni e si y.
Paxalina Ta jana N. 1959: Iškašimskij jazyk [Ishkashim Language], Mosk a: Izda els o
Akademii nauk.
Paxalina Ta jana N. 1975: Vaxanskij jazyk [Vaxan Language], Mosk a: Nauka.
Pede sen Holge 1909: Ve gleichende G amma ik de kel ischen Sp achen [Compa a i e
G amma o he Cel ic Languages] 1, Gö ingen: Vandenhoeck & Rup ech .
Poko ny Julius 1959: Indoge manisches e ymologisches Wö e buch [Indo-Ge manic
E ymological Dic iona y], Be n-München: F ancke.
Schmals ieg William R. 2015: S udies in Old P ussian: A C i ical Re iew o he Rele an
Li e a u e in he Field om 1975 un il 2005, Vilnius: Vaga.
7
Smoczyński Wojciech 2000: Un e suchungen zum deu schen Lehngu im Al p eussischen
[In es iga ions in o Ge man Fie doms in Old P ussia], K aków: Wydawnic wo
Uniwe sy e u Jagiellońskiego.
Smoczyński Wojciech 2018: Li huanian E ymological Dic iona y, ed. by A. Hol oe , S. Young
wi h he assis . o W. B owne, Be lin: Pe e Lang.
S ezne skij Izmail I. 1902: Ma e ialy dlia slo a ia d e ne- usskogo jazyka po pismennym
pamia nikam [Ma e ials o he Dic iona y o Old Russian Language on W i en
Monumen s] 2: L–P, Sank -Pe e bu g: Izdanije O delenija usskogo jazyka i slo esnos i
Impe a o skoj AN.
S eblin-Kamenskij I an M. 1999: E imologičeskij slo a achanskogo jazyka [E ymological
Dic iona y o he Wakhi Language], Sank -Pe e bu g: Sank -Pe e bu gskij
Gosuda s ennyj uni e si e .
UEW I: U alisches e ymologisches Wö e buch [U alic E ymological Dic iona y] 1: ö edék, on
K. Rédei, C. Sándo , I. E délyi, E. Vé es, Budapes : Akadémiai Kiadó, 1986.
ACKNOWLEDGEMENT
I would like o exp ess my hanks o S e an Zimme and Ha ald Bichlmeie o hei
aluable eedback.
Senosios p ūsų poa is
SANTRAUKA
Senosios p ūsų kalbos žodis poa is iki šiol e imologizuo as imis ski ingais a ž ilgiais:
Adalbe as Bezzenbe ge is, siekdamas jį palygin i su lie u išku a i ikmeniu pa plỹs
5
‘ku klys’,
į edė są oką +pa pis; Wojciechas Smoczyńskis p i aikė okiečių žodį We e ‘ku klys’;
V. Mažiulis jį kildino iš eiksmažodžio, išlikusio, pa yzdžiui, senojoje bažny inėje sla ų
kalboje, pa i i ‘sk is i’, ku is u ė ų bū i siejamas su lie . spanas ‘paukščio a abzdžio spa -
nas’ i k . Šiame s aipsnyje pa eikiamas naujas sp endimas, lyginan senosios p ūsų kalbos
poa is su y ų i anėnų kalbos pa adinimu ki minas, išlikusiu cho anų nom. pl. pä a, acc. pl.
pī a, achių p(ə) ič ‘ abzdys, sliekas, ki minas, medg aužis’, budis ų sogdų p ’n’k, pl. p ’ny
5
Tokia pa žodžių da yba i seman inė mo y acija būdinga lie u ių kalbos sinonimui ku klỹs, gen. -io ‘pap as asis
ku klys (G yllo alpa g yllo alpa), d ėgnoje di oje gy enan is i augalų šaknis g aužian is abzdys; sko pionas’.
Jis žymi eikėjo pa adinimą su galūne -lys, pada y ą iš lie u ių eiksmažodžio ku k i ‘k aksė i, k ykš i (apie
a lę); kudakuo i (apie iš ą); k a k i (apie a lę)’, la ių kù k ‘k aksė i, k ykš i’; oliau senosios bažny inės sla ų
kalbos k ъknǫ i ‘inkš i, klyk i’, usų ke ka ь ‘š ilp i, inkš i’ (Smoczyński 2018: 639–640).
8
[…] abzdys, ki mėlė[…] i k ., isi jie y a kilę iš šaknies *pe - […]pe ženg i, pe ei i; p asisk e b i, o
ai eiškia iek senosios p ūsų, iek y ų i anėnų kalbų abzdžių pa adinimų bend ą seman inį
a diklį ‘p asisk e bian is.