LIETUVIU
KALBOTYROS
LAUDIMAI
XXVII
(1988)
LIETUVIU
LABRA
IR
BILINGUISMOS
ELENA
GRINAVEC-
KIENE,
JUZEFA MACKEVIC
KAI
KURIOS
BALTARUSIU
LITUANIZMU
FONETICOS
YPATYBES
I ai iu
du an e
(p aei yje
i
ago a)
bal a usiy
Snek ose
(maio men-
e
Siau aka i-
nése) dél
kalbiniy,
kul i iniy,
ekonominiy
i
k .
kon ak y
su
lie u iy
língua
i
jos
Snek omis,
o
locais dél
i
lie u iy
Snek y
susla éjimo
é
apa ece a-
de nemazZa
lie u isky
skoliniy.
Aki aizdZiausi
i8
ju
leksiniai
li uanizmai.
Lie u iski
skoliniai
bal a usiy
Snek ose
são p igije,
ape
nuosa ybe
jy
bend a imo
i
p iemoniy
elemen ais,
gy uodami
a osenoje
0
Salia
bal a usisky
Zodziu como
equi a e i-
as,
na i aliai
são subluse
bal a usiy
sis ema de
linguagem,
supanaSéj¢
bal a usiy
su
ZodZiais
ne edai
an o, que
às ezes
né a ácil
eles
p ipazin i
li uanizmai-
s.
Ta iau isy
ne
li uanizmy
oné ica
subal a uséjusi
uni o modai.
Nem semp e
Cia pas eiko
nemaza
j ai umo,
en on a-se
one iniais
skoliniy
su
a ian es.
Tudo isso
ge almen-
e
depende
em g ande
pa e do
empo de
emp és i-
mo
li uanism-
o, de
Snek os,
i
ku iq
skolinys
pa enka,
one inés
sis ema
biklés, do
skolinio
consumo
joje
in ensidade,
ambém do
p óp io
skolinio
i
lie u iskos
o mas k .
i
Uma ce a
pa e
li uanizmy
da né a
a ikusi do
na ó ia
língua, a si
é
au oma iskai
bal a usiy
o
pe im a
simplesmen-
e pe kel a.
a
Jy
i
oné ica
ilaiky a
lie u isk-
a.
Tokiy
li uanizmy
a pe
miné ini:
apyod lie.
(<
a iodas)
[Juod. ;
Mal. ;
Malk. ],
6aaezéxi
(<
lie.
balzienos)
[G auz. ;
Mal. ],
2dxme lie.
(<
gdk os)
[l,
T.
1,
c.
406;
Mal. ], 34pne
‘Zandikauliai;
boca lie.
(<
Zidunos)
(1,
T.
2,
c.
337],
Kayamni
(<
lie.
klampés)
[1,
T.
2,
¢.
479-480;
G ik. ],
xynenéyo
kopiné i
(<
lie.
kopiné i)
[S.S.],
xyyinéyya
(<
lie.
a m.
kucinécis
~ku iné is)
[I, T.2,
¢.
592;
Dain. ],
xpycua
‘akmeny
k i a lie.
(<
k iisnis)
[1,
T.
2,
c.
537-538],
Kapa ox
‘cas
po ulikai
ageia,
nemandagus
(<
lie.
kiauli kas,
‘neS a us
c iança,
kiailius
‘nemandagus,
kiauliska
Zmogus)
[Kud.],
ajo
‘k i a
Zaga y,
neS a iy
d abuziy
(<
lie.
Jduzas)
[1,
T.
2,
c.
631],
pacaxiaa
(<
lie.
asakilé)
(1,
T.
4,
274;
Negod. ;
Mal. ],
capc oxi
‘ka pédélés
(<
lie.
sausi kai
‘ .p.)
[S.S.],
cajcéna
‘g i os
bul és
su
s ogiinais
(<
lie.
sausiéné
‘Su iené)
[1,
T.
4,
c.
374]
i
k .
Sio ipo
li uanizmai,
como
indicy y
i8
Sal iniy
e ,
p incipalm-
en e
passeiko
paéiame
bal a usiy
i
lie u iy
Snek y na
on ei a,
onde
in ensy iis
y
Snek y
con ac os
ebe yks a
i
misy dias,
onde os
Snek os
cons an -
emen e
i
muda§osi
lie u iskos sla éja.
Eles são
aiskiausi
pa iy
naujausiy
okiy
kon ak y
p odu os.
NemazZa
pa e
jy
mesmo
sa one i-
ka não
o
in equen-
emen e
mos a
lie u iy
Snek as, ku iy
i$
eles bal a usiy
pasílin i, p z.,
Bal a usiy
Snek y
exploss amas-
1
is
2
(ge almen e
oco endo
skoliniuose)
dél
spaus u és
kal és
g a i8kai não
dis inguido
do pu iamojo
jy
2.
1123
seus més
one inais
e
da ybinais
emodbinas
—
4da21, o a,
Aocddae
dél
(<
me a ezés
i§
4doca. ),
Aocdocdab,
A cdoellb,
Aocdnc y,
Ancdncap,
A xcdnceip
i
k .
{1,
7.
5,
c.
174,
333,
550—551].
TaiG mais
áp
sudu iniai
ZodZiai.
Li uiskas
ju
Sal inis
segundo
oné ica
i
semân ica
galé y bi i
os
mesmaos
eikSmés
leksema
juodzolé
‘ okia
pelkiy
ais aZolé,
plg.
da
juodsakné
‘miSkiné
sidab aZolé.
Sios
one icos
li uanizmy
pas eiko
ienu
ki u b .
i
Snek y
ie y,
ambém
em nomes
de
pessoasy,
exemplo,
Aéaaixuma
‘p d.
[19,
c.
15],
da plg.
Adoaixuue
‘B eslau-
jos aj.
aldeia, local
lie u iy
chamado
a-buoli:kséai
~
Obuolpkséiai
[S,
p.
174];
Aéaaiuxi
‘Va ana o
aj.
aldeia
[9,
c.
12],
plg.
b .
Aéaaixwue ;
A6aae
‘p d.
(19,
c.
15],
da plg.
lie.
obuol s;
Edaeaai
‘B eslaujos
aj.
aldeia
[9,
c.
91]
<
Adazaai
(del
Zodzio
p adzios p i
a
p iSakéjimo),
j
plg.
lie.
JuZodzgalys
Anyks-
&iy aj.
aldeia;
Edaxaani
‘As a o
aj.
aldeia
[9,
¢.
54]<
Adaxaani,
plg.
lie.
J odaklonis
‘T aky
aj.
aldeia,
Edaxaans
ASmenos
aj.
aldeia
[9,
c.
42)<
Ade akaan,
plg.
Edaxaani;
Edsi
Smu gainiy
aj.
aldeia
[9,
c.
91]<03i,
plg.
lie.
Juiodziai
‘AnykSSiy,
Jona os
i
k .
aj.
kaimai k .
i
To alme-
n e
ambém
bidibális é
uo
i8 i es
um do
j
a
i
ou o b .
j
Snek as
pa ekusio
la izmo.
S ai b .
ecapy
‘juodasis
ga nys,
como
e imologai
spéja,
pode se
kiles la.
i$
guo is
‘ga nys,
guZu is
(20,
T.
3,
c.
66].
Désnis,
segundo
a qual
bal izmy
uo
b .
Snek ose
pa i s a
i
a,
co espon-
de
bal y-sla u
bend ybiuy
a liepimo
désni,
su
isiskai ele
su ampa,
plg.
lie.
dio i b .
i
dayp, lie.
guoba b .
i
2a6d.
Siu d iejy
désniy isiskas
coincidência,
como
exemplosZiai
mos am, é
ealmen e
exis is ojan e,
a iau, misy
opinião,¢
p o a elmen e
só casualmen e
coincide.
P ipaZindami
bal y-sla y
bend ybiy
désniu,
kalbininkai
ne aiko sla y
ji
bal izmams
a padin i
ik yju b .
jo
[22,
s.
265].
IS
li uanizmy
kamieno
a
a liepimo
lie.
uo
désnis‘y a
susi o ma es
galbi éliau
i
uzZ bal y-sla y
bend ybiy wo:
désnj
sa a ankiskai,
independen e.
a
Pon oas ele
a
su gis e galé y
bi i d i
p ieZas ys.
P imei a-
men e lie.
wo>b .-a
g ei iausiai
neki iuo as,
exemplo, 2d6d
guioba, 2absi
<
guobos.
<
Véliau
Sis galéjo bi i
a
desc end in -
as ki éiuo as.
i
Taéiau é
caso,
quando se
ala de al
bo oinio
skiemuo é
só
ki éiuo as.
Cia galbi
galéjo
pasi a nau i
balsio
a imas
wo
wa/ a
(plg.
i
ago a kai
ku
pie inése
Li uânia
Snek ose
okj a ima:
dudda~dioda,
dydna~d ona,
gludksnis
‘gluosnis,
kuddas
~kuddas,
Slud a~Sh-
io a,
udga~
ioga
‘uoga k .
i
[23,
p.
234—236;
24,
p.
77,
Zemél.
No.
66]°,
plg.
da
casos, kai
i§
ya
são kiles
kai ku iy
lie.
i
la.
Snek y Zodzio
kamieno
d ibalsis uo,
p z., lie.
a miu
apuolis
‘ap alus,
la.
apuols
(<
ap alas)
i
k .
[25,
p.
276;
26,
p.
18;
27,
p.
37].
Siuo caso
conjunção
sembalsis
a
dél p ieS
y
einancio
p iebalsio
assimiliação
u éjo
iSnyk i
(Slud a>*sld a
i
pan., plg.
*apynys
<ap ynys
i
k .), likes
0,
um, se á
su apes
@
bal y
senuoju
su
a:
(plg.
Nd- a
i
b a lis).
Assim
acon ecik-
us,
di e en -
es kilmés
a*
balsio
a imas
galéjo
odosSkai
i
su ap i,
al bal y
a:
bal a usiy
(i ki y
sla y)
bal izmams
galéjo
da o i
ienoda
a i ikmenj,
balsi plg.
a,
b .
2a6, le.
gab<lie.
*gdbas<gudbas<giobas
i
b .
mapasyya
‘ e lio is
[Kaun.]<lie.
* e lid is
i
k .
I§
Sia e ,
que bal y
i imas
b .
uo
a
bus bu es
indi ec oinis,
galéjes yk i
pe bal y
a miy a/ a
pakopa.
RySium
su
uo lie.
uo
>
b .
5
Tokio
a mi$ko
lie.
ya
á ea do
conselho
aniau
galéjo
bi i
maio .
127