scieee Science in your language
[lt] (orig) [de] [fr] [it] [es] [pt]

Jono Jablonskio dėmesys stiliui

Read accessible full text
Machine-translated document

This is a machine-generated translation of the original document and may contain errors, omissions, or changes in meaning. Do not rely on this translation for quotations, citations, or authoritative references. Please consult and cite the original document.

Jono Jablonskio dėmesys stiliui

Author: Regina Koženiauskienė
Year: 2010
Source: https://journals.lki.lt/bendrinekalba/article/download/274/339
66 Lingbos
Kul ū a | 83
REGINA KOŽENIAUSKIENĖ
Vilniaus uni e si e as
JoNo JabloNsKIo DMEsYs s IlIuI
Į aDas
da língua Li uânia s ilis ikos p a a mėje Juozas Pikčilingis ašo: Ieškan de
espos a, de ko de a ap ende es ilius, p incipalmen e os olhos e e idos às
mesmas on es, pelas quais ėmėsi Jonas Jablonskis. (Pikčilingis 1971: 3). Aqui
de e ia ac escen a , que os olhos es ilis a e e i am-se não apenas às
mesmas on es, mas mais impo an e em si mesmos esc i os de Jono
Jablonskio. E de a o, J. Pikčilingio es ilis ikos abalhos kupini J. Jablonskio
ci a os, exemplos, aisymų, edaga imen os. J. Jablonskio esc e ia pa a ele e a
uma e dadei a p á ica de es ilis ica escola: Eu, como es ilis a,
cons an emen e enho que e ocêz-lhe e pasi iksla se naquele caminho ou...
(Ma čiuliony ė 1991: 23). J. Jablonskio de en ada em es ilis iká J. Pikčilingis mais
uma ez é a aliado em con e ências, p og amas de ele isão, adio ho asėlėse,
in e iu1. Úl ima ez page bou p oginiu a igo ea gyja ji, kalbos sąžinė
(Pikčilingis 1990: 56), des inado a 130-os bend inhas de idiomas c iado es
ani e sá ios de nascimen o. J. Pikčilingio, sob e J. Jablonskio pažiū as į s ilių
es á ašę Jonas Palionis (1959: 4347), a noldas Pi očkinas (1975: 411; 2000: 1621663), o
apž alginėje monog a ijos be apie ling is inės lie u ių s ilis ikos o mas aida
Knabikai ė (2006: 503). po ém, J. Jablonskio execu ado escala de abalhos ão
g ande, e es udos es ilis as ão agmen ški e episodiški, que deles agua da
ainda bas an e mui os abalhos. J. Jablonskio a enção ao es ilo des ela-se em
á ios aspec os: 1) p á icas es ilis ikos, . i. es iliaus cul u ais;
2) de lógica de pensamen o e es ílus de elação; 3) da linguagem e ikos, dela e
e ικές s ilis ikos. de eles pode ia se ma e ial cada sepa adamen e emai.
em segundo luga , a enção nuspe no e p óp io J. Jablonskio es ilo de esc i a,
ha endo exempla um de que empo esc i o es […] não só li e á ios, mas e
jo nalis as, adu o es, ecensen am, au o es de guiões. Dos mencionados
aspec os no a igo menciona ei só uma ou a mais b ilhan e sinal de a enção
ao es ilis a. Pamė1 sob e isso é di o em en e is a o p óp io J. Pikčilingis (ž . Ma čiuliony ė 1991: 23).
. KožENIausKIEN. Jono Jablonskio a enção ao es ilo 67 ginsiu desc e e
e p óp io J. Jablonskio es ilos de (esseu ques ionim, be ods, em ge al
ainda ne ašy a).
logicamen e passuadas, laconiosas in e p e ações de J. Jablonskio de um ou
ou o con amen o em elação, a idi polemica com esc i o es pe mi e
conside a endo não só equisi os de eg as de linguagem, logiškumo, mas e
s ilingumo c i e ius, comuns p incípios de es iliaus. gene inês língua
no min ojui cuidados e linguagem eg asingness, pu euma, e p ecisão,
cla uma, e llanduma, gy um e glaus umas. odas as ca ac e ís icas da
língua mencionas J. Jablonskio sklandi, aiški, plačiai sup an ama, deco i,
possí el são e beñd osios s ilingas ca ac e ís icas da linguagem.
J. Jablonskio abo dagem em co eims de es ilo ê a pa i de uma ou a
obse ação ou comen á io mais amplo: pa aisimas e i ado do ex o de uma
ou a ase ou pala a, sem p óp io ex o, maža e u i, pa ece, alo ao lei o
(Jabl I 1935: 222); Nos Mano edaši ados exemplos de linguagem nemaža há
desses pala as [...], que aqui, alamajame aš e, só não no seu luga pa a o i.
As mesmas pala as na linguagem são usadas (Jabl I 1935: 328); pa a isso
de e ia e de odas as línguas humanas melho paga (Jabl I 1935: 114). au ó io,
ku s que lei o comp eendamas [bū i], seu manusc i o esc e endo em zino is
e pa a quem o esc eąs. Pouco ciência pessoas ele em que esc e e įmanomai; de
maio ciência a pessoa esc e endo, ele pode e con inesneis, įman esniis
ope uo i...“ (Jabl 1936: 37). Šiuos komen a us galima su ok i kaip
objek y iųjų s iliaus eiksnių aiškinimą, kai pa enkan , a ojan a siūlan
posagias ce o ce o meios de linguagem e es ilo impo an e conside a a odo
ex o con ênio, seu con ex oá e con e samen o si uação, em linguagem
domínio de consumo e ende ea á, seu amžių, educ in. Plg. Jeigu au o iaus [Jono
Jablonskio] é e isado qual manual da escola, cla o, ele mui as ezes con a sua
opinião sob e sua adequação e pedagogica em e mos... (balčikonis 1935: II). além
disso, J. Jablonskis econhece que o edi o em que bem pe cebe a au o iaus
men e, impo an e que ao co igi o ex o elas nãoeskie an. Es as obse ações
a uais e nossos dias linguís icas es ilis icas mokslui.
NEI LogŠKo Mąs YMo K I IKa um dos mais amplos capí ulos de es ilís ica da
língua Lie u ių bend ieji s ilingos kalbos eikala imai J. Pikčilingis começou a
pa i posky io Kalbos kul ū a min ies kul ū a, i. e. a pa i loginio mąs ymo,
cla umo e p ecisão do idioma, como bom pag indo de es ilia, essencialmen e
baseando-se em J. Jablonskio aisymais, ci ando
68 Kalbos Kul ū a | 83 seu c í ico pensamen o baseado e men is. J.
Jablonskį conheinoję amžininkai en a iza sua e oina logiką: Mokiniuose
pa icula men e aplica a a enção ao logingo p o a imo desen ol imen o.
(Jokan as 1921: 541); conhecido, seu pon o de is a e a isu c i inga, po que
pois e a g ande lógicas homem, mui o ês e pensou. (sme ona 1930: 44).
Mesmo e ob as de a e, como J. Jablonskis dizia, da y inėse con as, de e em
se man ida logica do con eúdo da men e, imagens u į se em c edenė ini,
nenu olę do ik o és. Aqui lemb a-se que ele inha acabado classikinę
ilologiją e es udado an icina e o iką, na qual é le an ada uma das mais
impo an es ca ac e ís icas da linguagem ex o e dade, jus iça (la . e i as), ik o iškumas
(lo . e i similis).
Lec u as no li o encon ês inco e amen e esc e endo sob e abelhas, o
kalbinis a paci amen e explica que as abelas nep isipildo sa o m e d a u s pi l e l i
o , ela nada não pila pe seu amzdelį e nada n e d al i j a suas i més!... Falemos e
com as c ianças di e amen e, só alemos di igêly de modo que a i k a i nos
en endam e que pa a eles saudá el seja a ciência que nós lhes o necemos
(Jabl II 1933: 224). Como ê-se a pa i des e exemplo, e iso de igil uma,
loginio pensa em, da e dade busca nãoúžliūliuoja š elnūs deminu y ai (pil elio,
amzdelį, seselėms). encon ou no mesmo li o sen inho e elis suka sau lizdą
ąžuoluose, J. Jablonskis no a nele a é dois des ios e esc e e que em nenhum
modo assim dize -se escola os ado ėlye não, ais paukščiai não suc, mas só
k auna ou como ou a az-se nidudos; em segundo luga , a águila o ma nidą só
de um luga dis an e, em al as ochas, onde não há, pa ece-se, nė ąžuolų (Jabl
II 1933: 225). J. Pikčilingis, seguindo J. Jablonskio adições caminho, esc e o:
p ieš co e omas s ilis iškai aseys de e se e i icado de aco do com
loginio solução equisi os, po que ou a ez oda s ilis inė apdaila pode ica
sem sen ido (Pikčilingis 1971: 36). cla o, não é ap op iado kiekienią dizendoimen o
a i icialmen e puxa sob e o u palio da lógica [...]. Po g ande logizamen o a
língua não semp e gos a. Especialmen e lá, onde ela execu a a unção de
e ei o emocional ( en pa , 42), i. y. men i os abalhos.
MENINIų EKs ų EDaga IMas J. Jablonskis p incipalmen e aisê e os do
idioma, azido po causa das línguas sla as ( usas, lenkų). Kalbininkas em
mais de um a igo indica obje i as azões de ais e os. Šiuos pala as ele
aplicou incui K ė ei-Micke ičiui, Juozui umui- aižgan ui, Faus ui Ki šai e aos
ou os esc i o es: esc i o es li uanos . KožENIausKIEN. Jono Jablonski
a enção ao es ilo 69 esą po isso a olê da sua pessoas língua, que mokęsi em
usiškose escolas, con e sėję e ašę usiškai ou lenkiškai, acos a ę eikš i
seus men is usų li e a ū os posakiais, luga es e lenkiška azeologija. Não
um longo empo i endo e abalhando usijoje, en ecebeu e ocasiões
bemokai p imi k i aqueles s e imybių (Jabl I 1935: 335). aisybę abundando
esc i a, sky ybos, g ama ica, leksikos alidos (a ski us leksikos iene us e
pala as junginius), kalbininkas paliesda o e idiomas peculia umo, es iliaus
emas, po ém especialmen e deles neišski da o.
Da língua na i a e do senso de es ilo indis inguí el peculia idade da língua
li uãs pa icula men e bem ê-se aduzindo de língua es anhas pa a a sua:
Kalbininkas pode ia aqui seu olho chama -se em dois nossos esc i o es es ilos,
pažiū ė i, quan o oda es a adução é įmanomai exp ess exp essada nossas
pala as e ases (Jabl skis II: 416), ašo J. Jablonė. Em ou a e isão,
esc e endo sob e b. g igai y ės e s ą sk o co o publicação Nuos abūs
sk uzdės gy enimo a si ikimai, J. Jablonskis pasigenda da ida do idioma que
lei a ojas, endo dian e de si e imą, se sen ųsi esąs oda namie, e įs
abalho com a esc i a, des inado di e amen e às c ianças da Li uânia,
nossos homens (Jabl II: 241242 1959). Ele que ia e o abalho de adução al,
que meis ą gi ia (Jabl II 1959: 292), po an o ele mesmo pa i iai aisê odos o
e imo nelygumus, ge ino es ilos. Neišleisa am de olhos e ende ea o, ao qual é
a ibuído ans imas. Po exemplo, não pediu de pala as in e nacionais ou
a michas, só disse que é p eciso paga co e amen e eles usa : ik lá, onde
sem eles nos en ol e não podemos (Jabl I 1935: 144). a adu o a pode maggi
ou usa ce as pala as da sua lingua, mui os a não comp ehendam, mas is
del o não p ecisa iam eles b uk i em ans imão, a ibuída escolalai: eles
di icul ins en endimen o ex o. (Jabl II 1959: 243). Em ou a e isão do pon o
de is a es ilís ico esc e eu semelhan e e sob e pala as in e nacionais
pa a que ao aluno sem aqueles pik ų dagių sakiniai osse mui o mais cla o,
comp eensí el, í ido, homoniškesni...
J. Jablonskis c i icou g ande e ida de ex os ydą e odinho e imão.
Kalbininkas ap ê a aduzi pensamen o, e não pala as, isso pa icula men e
aikê azeologijai. Pa s á ios conjun os de pala as aduziu bas an e de
o ma in en i a, s ilingai, lie u iškomis cons uções. isso pode esol e a
pa i dele 1908 m. e s os usiškos M. bogdano o knygelės Visuomenės
įnamiai. Aqui alguns exemplos de: zab ošenna ja de e uš ka menkiausias
kaimelis; k uglyj god iš isi me ai; mucha-babucha musėlė-pasiu ėlė;
du ak-du akom como qual en opla; impo an eje lico g ande obiec ; suščij
zdo uš i plepalai e e c. Iš ik ųjų naquelas aduções e a compos as oda
70 Kalbos Kul ū a | 83 aduções de pala as especí icas combinadas mos am o
adu o podendo pe cebe an o es animosios, quan o sua p óp ia linguagem
de asią. Aqui o mais e i á el adução li e al... ( asiliauskai ė 1970: 154155).
aisy ini J. Jablonski encon ou a é alguns ago a já adqui alėję azeologizmai:
laužy i ank: laužydama ankas (= e o nydama ankas) diz... (Jabl I : 1935 327), do
p o o išei i (= da cabeça išei i) (Jabll 1985: 28, 29). K ė ės Ski gailoje lhe encalhou
azeologismo e omenyje (= e gal oj, aki aizdoj): A u omeny em aquela
okie į? (Jabl I 1935: 327). F azeologismo queb a as mãos, da men e sai i i, e
omenyje, embo a de e dade eles são e s iniai, andame e nau osacoje, e
melho es esc i o es c ea i abo2. Juk ge almen e nãoisomas azeologismos em
que es ão as es animidades, mesmo e não in ei amen e comp eendami pala as,
ne edaguojama e ne aisyklinga sin aksė. po ém J. Jablonskis pa aisya a e ais
assun os. Po exemplo, como obse ou a. Pi očkinas (2000: 153), edaguodamas
aižgan ą J. Jablonskis combininho odo s ie o pi klys aisê em odo mundo pi klį.
J. Jablonskio linguagem mokslas [...], azeologizmų i aižgan o eks as aisy as J. Jablonskio eks as
Neči škė nem žiogeliai. Tepla eno
aquele um p e o g ande d ugys.
P ip a us e como pelo menos algum
abalho quipina a ilnis e az a oz,
aquele semsausis sua ização com
g andes asas, quando e muselė, o u
lėkdama, z embia, ainda mais
aumen ou aisos klaikumą, ainda mais
eėlė c ianças imaginaduo é em
haiduoklių mundo, que aqui em o no
aliulio piliakalnį começa; a a és dele
en a-se naquele eino cu ido, onde
os espí i os epousam não judam:
i os ou mo os? Pa a onde que que
oge, não sabes, com p opósi o ou sem
obje i o, i amos ou não i amos kojom mina; ygais ou mo a ais asasis, como aquele gedulo d ugys, o u lakioja.
Neči škė nem žiogeliai. um bo bolho p e o
eple eno com g andes asas. esse
bebalsiškas seu ple enimen o, p p a a us
e , ouė i, como pelo menos algum ac o
ação a ilnis i pina e oz a aiodina, como
e muselė, o u lėkdama, z imbia, ainda mais
aumen ou callikumo do silos, ainda maio z
le an ou ilhos imaginaduo é em mundo de
an asiduoklis, p asidedan e aqui ao edo
dele piliulioakalnį: po on adeeia pa a
aquela įkeicuda ealeza, onde não jud, i as
ou nãoim, espasios, onde onde que e bêja
ela, mas não, com ou sem ida, com ou sem
ins, com ou sem e a mina; i os ou
mo os com asas, como aquele gedulio
pe dys, o u liado. (Jabl II 1959: 403)
2 Po exemplo, F azeologijos slo ynas (Fž 2001: 570) o necem ais laužy i mãos ( eikšme labai
siel a au i) exemplos: Assim nãoužyk si manų, como be žo šakas que laužo за ūs in as en os
Mai . Só Zub ys um não calou, bal as mão laužė K ė . Laužo bal as handeles no oji ma elha e
gailias ása as de ia somen e. Labiausiai cho ė no a me gelė po sodą aikščiodama, handeles
laužydama . Mãe mão é laužė, e ilho já nė g .

. KožENIausKIEN. Jono Jablonskio a enção ao es ilo 71 lionis, a. Pi očkinas e .
Knabikai ė, po an o aqui ap esen o ainda neanalizuo o aižgan o ex o
Šioje ie oje bū ų p a a u ž ilg elė i į J. Jablonskio mėginimą aisy i
aižgan o eks ą. Kele ą jo edaguo ų aižgan o sakinių y a ap a ę J. Pa-
ex ac ą. Es e esc i o de indi idualidade e o iginalidade econheceu e o
p óp io J. Jablonskis: di e es-se ele dos ou os e seu es iloum (Jabl II
1959: 399).
Ve i i, que mesmo e após bas an e a sa gias J. Jablonskio p ile imen os ao
ex o dingo ana o iški aižgan o pa alelizmai: neči škė epla eno sakinių
p adžioje, nebeliko mielų a miškų epla eno /, la enimas3. a escolha de
sinónimos ambém c ia dú idas. a kim, aižgan o a pala a lakioja š elnesnis,
poe iškesnis (quando se ala sob e ligei os, lakių, imaginações suku ų
aiduoklių pasaulį), ele u bū mais cabga negu s ilis iškai neu alus sk aido.
além disso, iskiemenis lakioja i micamen e odos os pa ág a os e mina o
im echa melho do que d iskiemenis sk aido. Segundoimu o u sk aido lyg e
ne ik ų esc e e sob e gedulio d ugį, que ele bebalsis la ena, po que depois pô
em co eção ago a já ou i ė i iukšminga , ga sų (o u sk aido) ali e ação.
Mesmo e pa aisy a sky yba (e a ela J. Jablonskis des inou a maio a enção)
keičia azės in onação. Po exemplo, mudando pala as de o dem (onde es ão
nãouda, i os ou mo os, espí i os) e a isakius klaus uko, nebeliega
in iguojanças dilemas: onde espí i os es ão nãouda: i os ou mo os? isso
que mais in iga o lei o , que lhe gniauzia k apą ( i os ou nemi os?), aižgan o
comple amen e pama oa ai é le ado pa a o im da ase, assim a cu iosidade do
lei o é man ida po mais empo, e claus uc aqui é mui o necessá io, ele
abejonių, á ios o kinamos conside as ymų [...], mįslaba ačių įmí imo,
ep esen ação símbolo ( ičius 2002: 168). su edaguo ame ex o nes e caso
desapa eça aižgan o spėlionių paslap is, es e inio na a i o į aigumas.
E leksica, e sin aksė, e mo ologia, pala as o dem e esc i a bem sky yba
aisy a, sem abejo, não só po causa egula idade J. Jablonskis, ma y ,
buscé maio idéia cla idade, lúsmo, i umo. aisy a nedaug e ned ąsia,
po ém, como indica es a ne umpa aižgan o ex o exce a, J. Jablonskio
aisymas subs i uiu esc i o de kalbėsenos manei a. s ilius é ao au o
peculia o conjun o de meios de exp essão e suas epe ições, é modos de
ansmissão de pensamen os e sen imen os, su gindo aikš ėn pala as de
selhanka, suas a osena, conexão em sen inius peculia idades. (Pikčilingis 1971a: 6).
Pa ies J. Jablonski con essando, ele não gos ęs kiš is em esc i o es ilos:
s iliaus assun o quisesse es ou deixando pa a os p óp ios esc i o es, me ge almen e
3 Plg. com J. balčikonio ex o: Pessoas manê, que lá gulbė l eno com asas (lKž X 118).
72 Kalbos Kul ū a | 83 mesma es iliaus kalba e ūpi (Jabl 1936: 72), po ém,
como imos, mesmo a meno mudança de pala as do o denamen o keičia
esc i o dos es ilos. Aqui, pa ece, sem necessidade pedi adas a é e
mui osiskai os įnagininko galūnés i os ou não i os pe jões, pois nebeliega
šnekamojo s ilaus in onações: plg. gy om ou negy om kojom. Indispensá el
assun o aqui é o e o dos selecionado es de ex o no ado po J. Jablonski:
ygais i as, al ez ainda nekliū a edi o a p esc i as a pala a zemę [mina],
embo a e sem ele a men is comple amen e aiški, po isso belisca a endossa J.
Palioni, que [...] sa aip pe di bdamas, pe s ilizando a ski us aižgan o
sen inhas, em luga es como nublankino o iginalų aižgan išką [...] es ilos,
ši oks dessas sen inhas pe a kadas (pa icipa i os ou subili an es,
modi icação de algumas pala as, e c.) quan o modi icou e aižgan o: pe
s ilizou já ais sen inhas, e já não é pals il Panaši e a. Pi očkino opinião:
Jablonskis mui o cuidadoses amen e p ocu a o es ilis iicamen e adek ačių
no imai in omissão em al esc i o como aižgan as linguagem é in omissão
e em es ilos.
iš eikš i minčiai, piešiamam aizdui pakai alų. ačiau ne isada jam ai
pa yko pada y i [...]. apsk i ai eikė ų pasaky i, kad kiek ienas edak o iaus
(Pi očkinas 2000: 162).
Que J. Jablonskis não semp e oi con encido sob e alguns ex os li e á ios
(mais equen emen e não o iginais, e e s inhos) co eções, indica e os
comen á ios que os acompanham mais ikd, me pa ece ão, e c. .
comp eendendo, como es a di icilmen e de inida on ei a en e a i ka
não cabe, po exemplo, po causa de K ė ės Ski gailos co eções, ele
esc e e: Se o au o ou alguém ou o ealmen e conco dasse com as minhas
aisyas locais e não quisesse delispai deles passia com o delim, pode ia eu
dessas co eções e ais, ou, me o ça ia, enuncia a elas e se ou cá-não-cô-n-cô igui e, e, se o possí el, com o público (Jabl .
II 1959: 312).
oda ia po nenhuma manei a pode íamos alega , que J. Jablonskis
nep isidediu ao esc i o es de es ilo ape eiçoamen o. Mesmo e įsižeidę, não
conco dando com aisymas, esc i o es o am o çados a discu i ,
busca em ikslesnio, esnio, mais cla o pala a li e iško, li e iškos
sin aksinės kons ukcijos, melho pamąs y i, a idžiau žiū ė i, o que e como esc e e .
J. Jablonskis co agamen e, ac icamen e lemb a a aos esc i o es, que pelo
menos acei asse aqueles aisimos, com os quais conco da, e sua egula iga
língua e nep iekaiš ingu es iloumi, sem dú ida, sud ausminda o pe didelę
lais ę mėgs ančius, be jokių są a žų ašančius li e a us. Kalbininko pala as,
licen ia poe ica (Jabl I 1935: 304) não pode a s o i eg as da linguagem mesmo
e poesia: . KožENIausKIEN. Jono Jablonskio a enção ao es ilo 73 êjui
aconselho en a po im e os seus idiomas ap ende em se iamen e: sem
linguagem não há li e a u a... (Jabl I 1935: 305). Educação abalho (1924, No 12),
alando sob e não pa icula men e unsucosso Faus o Ki šos e imá (J. I.
K aše skio Vi olio audą), J. Jablonskis e ó ica pe gun a e i a s ilis o
plunksnos e ą analogiją: concludindo sua ecenziação, dou ao adu o a
pe gun a: como olha ia ele pa a o abalho de pin o , do qual se ê, que esse
pin ado nenusi okiama e nesi ūpinama nusi ok iá sob e o signi icado das
co es em apy, sob e o ma e ial, I abl (J 1935: 305).
laIK aŠČIų s IlIaus aIsYMaI ha me o laik aščių kalba bu o, galima sak i,
isiškai silpna, pilna s e imybių, e s inių pažodinių sin aksinių kons ukcijų,
g iozdiškų pasakymų. J. Jablonskiu p incipalmen e cuidou co igi logicas,
o og a ia, sky ybos, e os g ama ica, ele menciona e azeologizmų,
pa si ež ų de usijos, e imus: Aqui ac oas no os o (Jabl II 1933: 364);
aça-lhe pe gun a choncauliu ( am mesmo); Silença, pois u nė à ko (Jabl
1936: 63). Sob e a língua do jo nal de conhecimen os da Li uânia kalbininkas
esc e e: eikė ų, me pa ece, cuida , que de um jo nal de esc i o es união
osse de odos lingua, que eles só es ilo emisc i ų de um ou o. (Jabl I 1935:
181). daí ele econheceu não só li e as, mas ambém es ilis de jo nalis as,
po ém as alhas de es ilo obse a am, po que que ia que a língua de
jo nal asças osse ienodesnė, g ažesnė, eglingesnė (Jabl I 1935: 187), que
laik aščiai e esc i o es [...] ši ais pas ebėjimais, k u s u j a i s u i n k a, u ilni
pos e io am e laikablsi (J I 1935: 182). J. Jablonskio comen á ios e
obse ações sob e empos esc i os alhas es ilis icas bas an e apliclūs:
Dienesc i ie aquilo en epu acon ece às ezes e [...] c) desses longos con os,
que, en e ou o, mui o a al o, não bem do odo, não do odo egula no es ilo
são enunciados (X, 1 e 2). Es es ipos de pakilidos a um mau homem, e es e em
p imei o ao esc i o cuida ė i, não em odo se ão comp eendidas; elas não
são áceis e co igi .
(Jabl I 1935: 181).
em umpu sen a ó ios p incipalmen e co igidos e os de linguagem, neaiškūs
pasakymai. Po exemplo, ais nelogiškus sen inius: Ačiu polí icas condições, mui os
p o esso es inham mes i maes oja ę; Con iagem dos p o esso es zazindengė,
J. Jablonskis aisė, como ele gos a a de dize , žmoniška kalba: Dėl poli ikos
74 Ling is Kul u | 83 ci cuns âncias, condições mui os p o esso es i e am que
deixa mokę; Con isagem dos alunos echa ė, pasibaigė (Jabl I 1935: 177). odos,
aisy a só ala, à es iliaus coisas ainda nep iei a, po ém a cada inadequamo pala a
J. Jablonskis o e ece pelo menos dois egulamen ingus con o midademenis
(aplinkybių e condições; zamsida ė e pasibaigė), dos quais o au o pode escol i
ikslesniji, inkamesniji. as uas longesnias jo nal aščių sakiniuose, bes kalbos
dalykų, aisomas e es ilos:
sabias sakiniai su edaguo i sakiniai 1. O que nós hoje egime? ou neiš-1. O que nós
hoje egime? ou não s iesimą pe daug po abalho ca ga sulenk ųjų omços
combą del di ei os e o eą i me à pa e dos já elizė ųis posição? de ensão
gigan esco pássa o po oceano a lan o pe sispa nu po oceano a lan o
cons an emen e, sem palio os, bêginamo (Jabl I 1935: 177). nepunamai keliamu,
men is. J. Jablonskio su edaguo ou p imei o ase o nou-se glândulo de ido
pe gun as no inal: išsi iesimą gynimą /. na segunda sen ença em ez de
cons an emen e, sem palio os, nepaliaunamai, e em ez de comple amen e
Jablonskis e ele mesmo um pouco du ideu po causa des e co eção, em segundo,
pe daug į a gin ų išsi ielenk ų omços? ou não a lu a po di ei os e sim? ou não
dos elizes? 2. emos o ganismo, um gigan esco 2. emos o ganismo, um
pe sis ės ė usį, segundo o oas nesiliaujančiai usį, an u o oas
skečiamu (alia?). jo nal de au o iaus sakiniai ne aisyklingi, po isso neaiški e seus
pimen ada o dem de pala as e de ido g ama icos o mas sąskambio e o icos
nesiliaujančiai o nece am algumas eg asingos pala as sinônimas
nebligaus pala a bėginamą keliamu, skečiamu (?). Klaus uk indica que J.
al ez deixou espaço à escolha do au o . O olbinis a ge almen e só suge ia, em
sua opinião, eg asingíssimo, melho pala a, ap esen a a algumas delas e
ole an iamen e con essa a ainda neïsėmês de odos os idiomas e es ilos de
iquezas: Ši os pensamen os podem, cla o, e di oniškai exp es i; só é p eciso
cuida semp e, de que suas eg as da linguagem humana ossem encaladas.
(Jabl II 1959: 210). Jono Jablonskio aisymai oi g ande paspi is pa a os
abalhado es da imp ensa da época, não meno in luência a da ê e seu pessoal
exemplo: ele e a não só edi o a de pe iódicos, mas e a i os sa i o is obulin o
es ilaus a igos e ecenzijas esc i o . De onde ap ende ão colabo ado es
homoniosamen e esc e e pa a o jo nal, se o jo nal em sua língua, odo o seu
abalho o denando exempla lhes bom nãoui a? (Jabl I 1935: 186).
. KožENIausKIEN. Jono Jablonskio a enção ao es ilo 81 edaguando a o iginal
ou e ina li e a u a de c iação, J. Jablonskis pa icula men e sens amen e
caiu ques ões es ilis icas, dizendo que elas não es ão e a ele mesmo
comple amen e cla as, econhecendo di ei o dos esc i o es à es ilaus
di e si o ê. Mesmo e disco dando com alguns aisymas, os esc i o es inham
que discu i , polemiza , busca a e dade, melho pensa , o que e como
esc e e . Nuola ini J. Jablonskio a enção dos esc i o es (li e a ų,
laik aš ininkų, ado ėlių au o ių) à língua e es ilo deu bons esul ados de:
língua Li uânia da ėsi homodesnė, aisyklingesnė, gy esnė, leng esnė.
Desde o pon o de is a dos es ilos uncionais des es empos a aliando o p óp io J.
Jablonskio es ilos, pode-se dize que seus a igos ques ões da linguagem esc i os
popula ium cien í ico es ilo, cla amen e, obje i amen e, ac icamen e. Ao
oponen es acusonimus kalbininkas ab iu eagia san ú iai, blai iai, logicamen e,
a gumen uo ai. a igos da sociedade, cul u a, educação ques ões, ge almen e
jo nal aščiams, J. Jablonskis esc e eu publicis iniu es ilo, no qual de a lhe
ca ac e ís ica in elek inė kalba com san ū ias exp esionais es ilaus meios.
discu idos exemplos mos am que Jonas Jablonskis bem iman ou não só linguagem,
mas e de es ilis ica assun os. Logos e es ílus aisymais e oškinimais, gebėjimu
esc e e egula men e, logicamen e e cla amen e, sllandžiu, ácil u e į aigiu
es ilo kalbininkas a aė ou os seu i u exemp exemp exempli iu. esum indo pode
dize -se que Jono Jablonski a enção ao es ilo, exp essêse em á ios aspec os,
da a in luência a e esc i o es, e es ilis icas pesquisado es, pa icula men e
mui o bene ício deu à p á ica es ilis ica.
Šal INIaI
Fž 2001: F azeologijos žodynas, ilnius: lie u ių kalbos ins i u as.
Jabl I 1932: Jablonskio aš ai 1, Kaunas: Š ie imo minis e ijos leidinys.
Jabl II 1933: Jablonskio aš ai 2, Kaunas: Š ie imo minis e ijos leidinys.
Jabl I 1935: Jablonskio aš ai 4, Kaunas: Š ie imo minis e ijos leidinys.
Jabl 1936: Jablonskio aš ai 5, Kaunas: Š ie imo minis e ijos leidinys.
Jabl II 1959: J. Jablonskis. Rink iniai aš ai 2, ilnius: als ybinė poli inės
i mokslinės li e a ū os leidykla.
Jabll 1985: Jono Jablonskio laiškai, ilnius: Mokslas.
lI E a ū a
a b a a i č i u s J. 2002: Sky ybos s ilis ika, ilnius: Mokslo i enciklopedijų
leidybos ins i u as.
b a l č i ko n i s J. 1932: P akalba. – Jablonskio aš ai 1, II–XX III.

82
Kalbos Kul ū a | 83
b a l č i ko n i s J. 1935: P akalba. – Jablonskio aš ai 4, II– III.
g u s a i i s M. 1923: S ilis ika. ado ėlis li e a ū os eo ijai, Ma ijampolė.
Jo k a n a s K. 1921: Jablonskis Min aujoj, e ely, Psko e. – Lie u os mokykla
12, 540–543.
Knabikai ė . 2006: Ling is inės lie u ių s ilis ikos aida XX amžiuje, ilnius:
Min is.
l u k ė n a i ė - g i c i u i e n ė E. 2009: Kons ancijos i Jono Jablonskių šeima,
lie u os nacionalinis muziejus.
M a č i u l i o ny ė I. 1991: „žodis – ai pilis gim ojoj žemėj“ (in e iu su
J. Pik čilingiu). – Gim oji kalba 3, 23–25.
Pa l i o n i s J. 1959: J. Jablonskio kalbiniai aisymai. – J. Jablonskis. Rink iniai
aš ai 2, 43–47.
P i k č i l i n g i s J. 1971: Lie u ių kalbos s ilis ika 1, ilnius: Min is.
P i k č i l i n g i s J. 1971a: Kas y a s ilius, ilnius: Min is.
P i k č i l i n g i s J. 1975: Lie u ių kalbos s ilis ika 2, ilnius: Min is.
P i k č i l i n g i s J. 1990: ea gyja ji, kalbos sąžinė. – Mūsų žodis 2, 5–6.
P i o č k i n a s a. 1975: Jablonskis i kalbos s iliai. – Mūsų kalba 6, 4–11.
Pi očkinas a. 1978: J. Jablonskis – bend inės kalbos puoselė ojas, ilnius:
Mokslas.
P i o č k i n a s a. 1986: Jono Jablonskio kalbos aisymai, Kaunas: Š iesa.
P i o č k i n a s a. 2000: Jonas Jablonskis edaguoja aižgan ą. – A chi um Li-
huanicum 2, 162–163.
s m e o n a a. 1930: a siminimų b uožai. – Kalba 1(2), 37–44.
a s i l i a u s k a i ė s. 1970: J. Jablonskis – azeologinių junginių e ėjas. –
Pe galė 3, 154–157.
ž u p e k a K. 2005: eks as e inės s ilis ikos požiū iu. – Žmogus i žodis 7(1),
28.
gau a 2010 10 29
. KožENIausKIENĖ. Jono Jablonskio dėmesys s iliui
83
JoNas JabloNsKIs CoNCE N
abou HE laNguagE s YlE
Summa y
When edi ing li e a y ex s o o he w i e s, Jonas Jablonskis ga e a pa icula
a en ion o s ylis ics ma e s. embo a he admi ed ha ce ain s ylis ic issues
emained unclea o him, he did ecognize he w i e s igh o s ylis ic a ia ion. J.
Jablonskis cons an a en ion o he w i en wo d o w i e s, newspape epo e s,
ex book au ho s yielded good esul s: he li huanian language was becoming mo e
s anda dized, co ec and exp essi e. F om he mode n pe spec i e o unc ional
s yles, he s yle o J. Jablonskis could be desc ibed as popula science w i inghis
a icles on language a e w i en in clea , objec i e and non-biased language. His
esponses o oponen s a e mode a e, sensible, logical and a gumen a i e. J. Jablonskis
a icles on social, cul u al and educa ional issues (mos ly o he newspape s) a e
w i en in he publicis ic s yle which combines he in ellec ual discou se wi h
mode a ely exp essi e s ylis ic means. some o his ex s a e w i en in wi y
humou ous s yle which denies he opinion ha he was a conse a i e and dogma ic
g amma ian insensi i e o s ylis ic sub le y.
É possí el conclui que as ca ac e ís icas dis in i as de Jonas Jablonskis s yle
a e an excep ionally co ec usage o li huanian, anspa en and logical
exp ession o ideas as well as easiness in w i ing and abili y o o mula e ideas in
luen ly lowing syn ac ical pe iods, showing his ondness o he o ical
ques ions ha ocus he eade s a en ion and encou age him o hink.
EgINa KožENIausKIENĖ
Vilniaus uni e si e as
uni e si á ia g. 3, l -01513 ilnius
Regina. K[email p o ec ed]