D. MURMULAITYT. Bend inės lie u ių kalbos žodyno
ilius acinių pa yzdžių sélec ionna e pa eikimas 129
DAIVA MURMULAITYTĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
BENDRINS LIETUVI CONTACT DU
LOGAN illus a ion du dic ionnai e PAVYZJ
SATRANKA ET PATIKIMAS le choix es celui de l'un ou de l'au e.
EsMInIAI mo oJJIAI: ilius acinis
a osenos exemple, aiškinamasis dicynas,
leksema, mo s de combininys, sakinys.
ĮVADAS
Le bu des exemples d'usosène es d'illus e l'explica ion de la signi ica ion,
complé e celui-ci de subulkesnes nuances de signi ica ion, mon e les
possibili és e pa icula i és du mo (LVV 10), elles onden l'inclusion du mo
dans le dic ionnai e, le lec eu es con aincu que le mo expliqué e
s ylis iquemen quali ié co ec emen (BAСРЯ I 29), en géné al les exemples
d'usosène aiden mieux comp end e le con enu du mo expliquable, au moins en
pa ie sou oien son en i onnemen lexical e syn ac iques (DŽ4 XIII). Di e ses
dans les dic ionnai es expliquamuosiens, les illus a ions son p ésen ées
di é emmen . Cela dépend du ocabulai e des ina ion, objec i s, s uc u e,
po ée, lexiquog aphes choisies mé hodologie e k . choses. Ne e ai choisie
illus a ions p ésen a ion mé hodologie e echnique expliquéama le ocodyne
in odu ade. Les plus écen s dic ionnai es (p.ex., WCD) pa ois enco e
g aphiquemen explique la s uc u e dic ionnai e de l'a icle, indique la place de
chaque pa ie de l'a icle. Moinieu s olumes de dic ionnai es (MLKŽ, NSJP)
sou en pa cela e apsi imoi , plus la gemen nesupažindinan a ec
signi ica ions d'explica ion, ilius a imo, g amminai es e au eokies no ymų
pa eikimo e k . mé hode. Habi uellemen dans les dic ionnai es de plus g ande
po ée (LKŽe, LLVVe, БТСРЯ) les in e p é a ions des signi ica ions des mo s
illus è en plus abondammen , dans les plus pe i es (MLKŽ, LVV) seulemen
dans les cas nécessai es (plg. Jakai ienė 2005: 103104). Le plus sou en illus ée
des mo s conjuni i s e sen ences. Ces peu en ê e co igés, ab égés ou
au emen adap és à l'a icle du dic ionnai e, pou que le mieux ienne à
l'explica ion de l'uni é lexicane a osenai, séman ique e syn axa ique join e à mon e e k . (plg. LLVV I 16, LKŽI 76). Pa ois illus a ions choisi au hen iques sakiniai non umpinami, elles peu en ê e cons i uées même de plusieu s sakinių, indiquen
130KALboS KULTūRA | 84 sou ces des ci a ions1, exemple. : lég aspanis, -ė adj. (2)
g ei , acilemen lekian : bal apūki debesėli, lég aspa ni lakūnėli, où u sk iés? V.
Myk-Pu . […]; ei ė s . (4) [...] 3. ms.: K ei e ei e, où u coules? Bi e poš e, ce qui e
a ail! (upelis e p a a) Pnd. (LKŽe); aina [...] 2. Nega ī a, ne ēlama psihes,
aks u a, pe sonības īpašība. Nega ī a, ne ēlama psihes, aks u a, pe sonības
īpašība. Nega ī a, ne ēlama psihes, aks u a, pe sonības īpašība. Nega ī a,
ne ēlama psihes, aks u a, pe sonības īpašība. Ne ēlams (cil ēka o ganisma)
composi ion, aussi é a . Viņa c i iizēja un b āķēja gluži ou es mei enes un
emmes, ce qui ien g ozījās Gus a [dēla] u umā, ou a nescoun āmus dé au s
un ains.. Eze a 9, 291. Ne p ends malaunay, sie ! Man sa as aines, es sa as un
Aus umam [dēlam] a kal sa as. Cil ēks es e homme. Ind āne 5, 188; zīdenis, -ņa .
Ēdiens no pupām, zi ņiem, g ūs iem miežu g audiem un žā ē as cūkgaļas. Même
g ūdenis (1). [...] No e mè e e s ing i u ējās pie eciem pa adumiem. Me eņos
chaque année sa ā Tāīja zīdeni ou cūkas ausi. Aus iņš 1, 360. Vai ous sa ez, ce
qui es zīdenis? G ūbu zupa a pelēkajiem zi ņiem un žā ē u cūkas gaļu.. Ves 86, 6,
30. Me eņa dienā ā īja ēdienus ou cūkas gaļu, īpaši cūkas gal as pusi.. Vā īja
adicionālo ēdienu zīdeni jeb g ūdeni. Lauku Dzī e 90, 2, 20 (LLVVe); ÁZBUKA [...] 4.
Razg. Ce, que
всем известно, всеми признано (обычно в функции сказуемого). Кто
побеждает в бою? – продолжал подполковник. – Господа, ведь это аз-
бука: побеждают сплоченные между собою люди, зажженные идеей. Ве-
és. Su jap. gue e. (БАСРЯ).
Les Li u iens ac ualu dic ionnai es mon e des suje s de ki čia imo, à ce aspec ilius acijos
aussi a ii uen . LKŽe, DŽ6e illus a ions Ki čiuo as p ésen en seulemen la o me du i e du mo ,
exemple.: mo inlė s . (2) 1. M, Pc bap š o maman, k ikš amo ė: Mo inėlė a ec pè e eliu eža aiką
k ikš y i Rz. Mo inėlės do ano us ka olius quelqu a p is Sdb. 2. oi mo ina 4: Quand seulemen une
seconde mo inėlė appa aî , alo s bi ės pe me spiečių Dbk. [...] (LKŽe); b i, y à (b a, bna, ẽs i), bù o 1.
a oi ê eį, eikš is ik o ėje, exis e : Le monde y à g and. Es enco e lai y à? Nebė à šieno. Nė à
maisons sans umées ( s.). 2., i e sui e: Bù oi ois è es. Elle es main enan b a chez sa
ille. 3. a oi zêmus où lieu, s a ionne , gulė i: Ten bù o kal ė. Ka ės bna a e. Au lieu bdamas e
pie e apželia ( s.). 4. lanky is, apposaly i: Vaka bu aũ chez sese į. Es esi bù ęs en Le onie? [...] 6.
yk i, dė is: Kas bù o, sa ons-nous, e kas bùs ne. Esamàsis, bū àsis (ka inis, équniis),
se on simàsis emps (ling .). Bsimos jou s. [...] (DŽ6e); dėm (4) 1. su ep a, su e š a place: D. su 1
Ci uan le dic ionnai e a icles s'e o ce de main eni la même o me, quelle es ci ojamame
dic ionne.
Les pa ies de ex e manquées son ma quées [...].
D. MURMULAITYT. Bend inės lie u ių kalbos žodyno ilius acinių pa yzdžių
a anka i pa eikimas 131 ska elės. 2. sa couleu se déma quan de
l'en i onnemen lieu: Saulės dmės. Su isage ougeau d. 3. p k. do inis nége o
e e a eny compo emen , yda: Žmogus be aucune ~s. [...] (DŽ6e). Alo sque
dans le ocabulai e des iné aux objec i s d'app en issage (MLKŽ)
ilus a ions ki chiuojamos selon loginį ki į, i. i. ki čiuojami ous les mo s, qui
son accélé és en disan la ph ase: pa éikslas dk . . (1, 1) dessin ou pein u e:
A mã ė e Čiu liónio pa éikslus? ° Su senos n'y a aucun eno pa éikslo. […].
Da au eu ki čiuojami i enkli ikai bei p okli ikai, ai, nenuosekliai, plg.:
blõgas [...] nė à õ ~o, oùs neiše ų gẽ a, mãi lis [...] sẽna kap p.; p isii i [...] k
p isėmei, u i en ýkdy i, pasiléis i [...] jiẽ ~léido ý is ãgį, mais bókš as
[...] s a ý i ~ us is sandlio, ka lén i [...] mán jis is pã į ~lẽna gál ą, elkšó i
[...] seniaũ ici ~ójo ẽže as, pasek i [...] aš ~kiu ik jõ pẽ į (LNŽ)2. L'objec i de
l'a icle de amilia ise a ec la p ésen a ion d'exemples ilus acins
a osens dans Bend inės lie u ių kalbos žodys (bŽ), a i e l'a en ion su
ce ains poin s qui susci en des dou es3. Éc i an ce dic ionnai e
ilus a ions p ises de di e ses sou ces, en e elles mul ipliai élec oniques.
Su e oma su In e ne u ilisan le sys ème de eche che Google, pacheškos
eilu ė o mée en en egis an ou ė 2008: 267). Pa yzdžių sea choma
žodžio kai ybos pa adigmą a didesnę, esminę jos dalį (Aleksand a ičiū-
Daba inės lie u ių kalbos eks yne, Te minyne, Te minų banke, dans
di e ses encyclopedijās e k . šal iniuose (plačiau ž . Li uanian kalbos
ins i u o inklalapio sky elyje Rengiamas Bend inės lie u ių kalbos žodynas,
h p://www.lki.l /LKI_LT&index.php?op ion
=com_con en iew=a icle&id=259&I emid=1). Dans de nomb eux cas é é é
LKŽe, qui n'es sou en la seule sou ce anesnes ou du illage, éelijas de ie
ag icole į a dijančiai leksikai, e hnog a izmams, bo anikos e pan.
e mes pou illus e .
2 L'a icle au eu è es l'une des bŽ p épa a eu s, éc an i e édujuojan son ex e. L'a icle
p épa é appo , 2011 m. a io 24 d. lui y o Leksikog aphijos cen o semina e Bend inės
lie u ių kalbos žodyno baigiamųjų da bų p oblema ika, pag indu. L'a icle es édigé su la base
d'un appo , 2011 m. a io 24 d. lui y o Li uanian kalbos ins i u o Leksikog a ijos cen o
semina e Bend inės lie u ių kalbos žodyno baigiamųjų da bų p oblema ika. Jeme s'e o ce de
ésumés son e collègues expé ience en éc i an ce dic ionnai e. bPuisque la mé hodologie de
p épa a ion es co igée en onc ion des p oblèmes éme gen s e en éc i an l'a icle n'es
pas enco e ache é un ins uc ion a ian , l'app oche de l'au eu de l'a icle à la sélec ion e
p ésen a ion de ma iè e ilius acine peu di é e de ce ains aspec s de l'opinion inale du
collège édi o ial su ce e ques ion. Cependan au eu si semble impo an amilia ise la
socié é a ec ce ains des essen iels long-a endus dic ionnai e p incipes, ou ni des in o ma ions su son c éa ion, peu -ê e encou age la discussion, que éagissan à les ema ques émises se ai possible immédia emen amélio e le dic ionnai e lui-même.
3 À la édac ion de ce a icle bŽ es enco e édac ionnel, donc les exemples sui an s
p ésen és peu en enco e ê e pako igés.
132 KALboS
KULTÜRA | 84
1. bENDROJI ILLUSTRATIVOMAMÉTHODIK e VARTOSENoS PAVYZDJI SELECTION le
g oupe de eche che a é é o mé pa des che cheu s amé icains. 1.1. bZ au débu
de la c éa ion, on pensai que non nomb euses pa ies de mo s à ilus acions en
géné al inu iles. À els on é é a ibués des e mes (obòjus muz., maniãkas,
ūsõ ius 2. zool., bái as komp., pilkapýnas is .), d'au es ès conc è es,
dé ini i es signi ica ion u in ys des mo s (kašas, peñkakė, išsi uõkėlis, -ė), des
na ions e genčių a dų (g uznai), des noms des pe sonnes selon le lieu de
ésidence (aly ėdis, -ė, alsškė, -ė) e pan. Selon la plus écen e me odikă
ilus a ions peu ne ê e que dans des cas excep ionnels, pa exemple,
ulga isms ou a emen us ou és, mais pou d'au es aisons les mo s de an
ê e. Ilius uo ina chaque leksema, . i. chaque sens d'un mo , mo s de
combinaison ou ph ezeologisme ou son a spal is an en expliquan , an en
plkas, plikà bd . (4) 1. ne u in is plaukų: Màno senẽlis jau isái plkas. Vý ai bjo
indiquan . Pa exemple4: àp i nik. | n'ayan plunksnų, eu de e pan. : Plik mẽdžiai.
Lizde upjo quoi k ési ès plcas oukščiùkas. 2. sans kelnių, sans kepu ès, sans
doš inių e pan. : Pl kos añkos. Kõ áikš ai plikà gál a? Nek dans laũką plikù kaklù,
apsi šk šãliką. Bù o ma ý i jõ plikà k ū née. | basas: Plkos kójos. 3. sans
augmenisie, sans g alumos: Plkas laũkas. Plkos uõlos. Plik mon agne. | sans neige:
Plkas kẽlias. Js a sallée su pli kõs menèmes. | sans peauxsles ou su la ide
chamb e: Plkos senos. | neizoliuo as: Kýšo nik elèk os laida. […]
pliáuškin i, pliáuškina, pliáuškino ksm. […] 6. (kuo) šnek. pho og aphie , pyškin i: Skai
meniniù pho oapa a ù gãlima pliáuškin i nèsukan gal õs pou kokýbės. | (ką, komu): J
gã o do an p mą gẽ ą pho opa ã ą e pliáuškino juõ ską, pou kõ pou klida o aks.
Js ma pliáuškin i kãd ą po kãd o. [...] b zgilas dc . (3b) 1. ŽSLAI: Žabó i á klį b zgilu.
kliui aldý i dans jõ nas ùs de damos me alnės palgos s i ẽlės, cojonnées a ec
pa ãdžiais, sonames b zgilu, žabõklėmis. 2. apynas is a ec jąslais che alliui man i e ,
kamanos: Su ókiu b zgilu á k lio nenulaikýsi.
k aipý i, k apo, k apė ksm. [...] gál ą k aipý i 1. eikš i nuos abą, s ebė is: O
spėjkai k apo gál as. 2. abejo i, d ejo i: Js k apo gál ą, nè iki, k sakaũ. úodegą
k aipý i 1. ou nis de keblios posi ion, ésisukinė i: P ma niẽko ne páisė, na u e
úodegą k apo. 2. ès s'e o ce de plai e, mai y is: Me gnos úodegas k apo.
g e u nės éisės spec. a is es, p oduc eu s de phonog ammes, ansliuojančių
o ganizacijų e p oduc eu s du p emie en egis emen d'une œu e audio isuelle ( ilmo)
d oi s: Pažes i áu o ių i g e u inès éises. Įgý i g e u inès u ines éises dans lmą. 4 À
la édac ion de ce a icle bŽ es enco e édac ionnel, donc les exemples sui an s
p ésen és peu en enco e ê e pako igés.
D. MURMULAITYT. Bend inės lie u ių kalbos žodyno ilius acinių pa yzdžių a anka i
pa eikimas 133 Chaque leksema ilus ée a osenos pa yzdžiais e dans les cas où le mo
n'es pas p ésen é aki aizdžiai (kaip an aš inis), p z., leksemos suomis pažym sng ., neig.
es au milieu de l'a icle, mais ce es sa a ankiški leksiniai iene ai sang ąžiniai
eiksmažodžiai ou daik a a džiai, mo s a ec des néga i s; aussi bien ans é el ines
signi ica ions leksemos (pažymė es p k.), beasmenė a osena (su pažyma beasm.) e k .
casjai, le e dyno s aipsnyje sépa i i s ačiu b ūkšniu. Pa exemple: išmès i, šme a,
šme ė ksm. 1.ką, de ko, en quoi) éblokš i, é ies i, éneš i: Ž gas šme ė a elį de bano. Išmèsk
d abužiùs dans balkòną, egù p asi ėdna. | beasm. (ką, p o quoi, depuis ko): Depuis smgio j
šme ė p o p ekinį mašnos s klą. | (ką, kam, pa quoi, p o quoi) je an de où padui : Išmèsk
mán ak ùs p o lángą [pe balkòną]. 2.ką, de ko, dans quoi) élimine me an , énešan :
Nusipi kaũ naũją spin ẽlę, a sẽną šmečiau į p eškamba į. Su álgęs saldanį, papie iùką išmèsk
dans šiùkšlinę. S aklès déjà ania mo õdžio neišmèsi ( lk.). | sng . (ką): Laba suki mję g ỹbai,
daũg issimès. [...] nuš iẽs i, nuš iẽčia, nùš ie ė ksm. 1. (ką, kam) éme an la lumiè e ai e
ma o mą, lumiè e des: Jems keliùs nùsh ie ée eu a. Mėnùlis nùsh ie é ską blankià
šme ėme iš g ỹčios į kl į. Tà o sudė  i spò bačiai jau išmes , gal neieškó i. Jei
gand a šme a iš lzdo jaunikliùs – bùs blog mẽ ai. | neig. (ko, iš ko): Iš dai nõs
lumiè eà. | p k. : Laim ojo éidą nùš ie ė šỹpsena. 2. sng . pasida y i gied am, nusigied y i:
Dangùs l nussh ie ė. | beasm. : Gal popiẽ nusiš iẽs. [...] Keblumų appa aî , quand on
encon e a ec e nog a izmas (e nog .), his o izmas (is .), pasenusia (psn.) e pan.
e esne leksika. Leu s In e ne p a iquemen n'exis en , c'es -à-di e, es une g ande
p obabili é que ac uelle leu a osena is ies a e. Dans de els cas, il es décidé s'il au
aimen ces mo s inclu e bŽ (dél'é ienne é à d'au es signi ica ions mieux comp end e,
a osens dans des œu es d'éc i ains éminen s ou d'au es sou ces signi ica i es, e c.).
si exemples son che chés LKŽe, e ne adus ils son considé és dans ces excep ions
lo sque des illus a ions ne son pas nécessai es. Pa exemple, žemai ybė b žės
‘spy uoklinės akėčios es donnée dans quelques sou ces signi ica i es (ŽūE, PŽ), mais elle
n'é i ée su In e ne . bŽ ce mo se a illus é d'exemple: Ak i a ec b žėmis. DŽe ce a é é
ac ionmawo b žio i, qui ne se a p ésen é bŽ en aison de a e usageosens, dé ini ion.
Radus jus e quelques a osène des exemples dans bŽ, ko p obablemen , nepa eks e DŽ6e
é é le azeologizmas bãdą [badùs] a gáu i ‘kiek pasiso in i. e la deuxième signi ica ion du
mo bušidò, bien nè as a son a osens dans les ex es (y a seulemen dans les
dic ionnai es), n'es néanmoins di an e, ca peu aide à comp end e la ac uelle p emiè e
signi ica ion: bušidò dk . y . nekai . 1. une Ry ų d iko ų, susidedan de kikbokso e im ynių
ac ions: Káu is bušidò nge. Eu opiẽ iškas bušidò lie ù iškame nge. 2. médié aux Japon
samu ajs code d'honneu e mo ale.

134 KALboS
KULTÜRA | 84
DŽ6e y a nemažai abs ak ų (su p iesagomis -imas / -ymas, -umas i k .),
be a osenos pa yzdžių iesiog į auk ų į pama inių žodžių s aipsnius. Tai
son égula s da iniai, ils peu en oujou s ai e pa ie des ondamen ines
eiksmažodžių ou a dažodžių. De ceux bŽ se a p ésen és seulemen ceux qui
assez équen s ealiojoje a osenoje, c'es -à-di e, il es possible ou e
leu s ilius acinių exemples. Des excep ions son possibles dans les cas où le
mo inclusible n'es pas pou la équence usageosence, e pou d'au es
aisons ( ašybos, lišio a ec le mo onda i , usage d'un au e mo dans la
dé ini ion, ki čia anja ou e c.). bŽ au débu de la c éa ion, jusqu'à ce qu'il
n'é ai s ic emen exigé illus e chaque leksemą, quelques neilius iu es
plu ia eikšmių égulia ių edinių (abs ak ų) signi ica ions ke in a donne ma qués un numé o de signi ica ions.
Pa exemple: ancienmas dc .
(2) → ê e 1, 2, 5.
polkmas dk . (2) 1. → penk i 1, 4, 5, 10, 11. 2. → cou k i 2. | sng . 3. sng . →
polk i 7, 12 (sng .). 4. → lenk i 8: Lenkmui ê einà (kẽlio) júos os a ka pà
ù i b i lib e à.
isnė mas2 dk . (2) 1. → izne i2 1, 2. 2. → izne i2 35. | sng . 3. sng . → izne i2 6
(sng .): Gy ã ės išsinė mas is ódos. Di ban con aincue que, p emiè emen ,
ce e maniè e ne mon e pas p écisémen la s uc u e séman icine edinium,
e , deuxièmemen , un el p ésen a ion se ai clai e con o able au
consomma eu . Pa conséquen la inamaie é ape de p épa a ion du
dic ionnai e ce e mé hodologie abandonnée, chaque leksema aškinama ou
sépa émen indiquée en une ce aine signi ica ion du mo ondamen al e
ilus ée. 1.2. Ne oulan pas su cha ge le ocabulai e de nou elles
in o ma ions signi ica i es non ou nies pa des ph ases (Jakai ienė 2005: 105,
Hudson 1988) e isan une uni o mi é bŽ des a icles, l'o ien a ion idéo
s'o ien e moyennemen en iske u is une signi ica ion ou sa nuance illus an
des ph ases (les mo s de conjunc ions peu en ê e plus). D'au e pa , ès
iche de ce ains mo s séman ique ou syn ac ique junglume exigen gauses
illus a ions, e plus a es au o a des, des pe sonnes selon habi a ion, lieu,
nommemen s d'élémen s chimiques il es pas si déjà e simple de ou e
illus a ions. en ou cas illus a ions ne doi en pas ê e excessi es, elles
doi en con eni seulemen lexem à illus e e clai emen donne
lin o ma ion nécessai e. Cela s'applique aussi bien aux illus a ions comme
ou uma, que à chaque illus acinium a osens pa exemple (sen inelle,
D. MURMULAITYT. Bend inės lie u ių kalbos žodyno ilius acinių
pa yzdžių a anka i pa eikimas 135 Au en iški a osenos
pa yzdžiai Redaguo i a osenos pa yzdžiai b k ėslė dk . (1)
pha maceu ique, enineux aš aus pa apo plan e de nedidelių,
sem u ugas aš aus pa apo plan e de nedilio pa idalo amsiai gel onų
núo i as siai gel onų g aižų kekėmis (Tanaikna škinimo ãk o
p epa ã ų ne ekogẽ ina ape ą. B k ės lių p e pa ãmen dúojama
k aujóspūdį. laką.
combinaison de mo s). Pa conséquen au hen iques a osenes exemples
g aižų kedelių, pus u ulio pa idalo amkė mis (Tanace um): B k ėslės
pa azi ùs, gẽnace um): B k ėslės núo i as ina ą. B k ėslių
a ó i lgą laką jiẽ d di ų ne eko men dúo jama a ó i l gą na
son édigés, pa exemple.: b k ėslė dk . (1) ais inis, nuodinbeb iùkas dk . (2) beb ų jauniklis: [...]
Balañdžio pabaigojè gegùžės p adžiojè lis: [...] Pa ãsa į pa ẽlė à e da pa ẽlė à eda
a siųs ojè núo aukoje bẽb o pa ẽlė a ec beb iu kù. koje mã ome bẽb o pa ẽlę a ec
des échan illons ne de ai nui eu i in o m i um. Palyginan l'une des signi ica ions
indiqués en ondamen aux ac ionsmaodžius), il es é iden que la p emiè e ph ase
neabejo inai in o ma i es: P o ngų pa a moni pa a mai équniáusiai i liẽka númais, o
skẽ u is ( ečia penkũs) skẽ u is beb iukùs. Núo aubeb iukùs. Ga ininko
beb iukù. beb iùkas dk . (2) beb ų jaunikTuščiažodžiau i inaccep able, mais ab égan
b ukmas abs ac (a k eip ée a en ion que les abs ai s bŽ ne son pas dé inis, mais
neomonės b ukimù (1) e Nnoelaikýki e mà õomonės b ukimù (2). Da plg. i in longą, mais
e ès in o ma i ią ilius aciju s aipsnyje: kons i ùcija dk . (1) eis. p incipal loi de
l'É a , dé e minan sa san a ką: Li uõs Respùblikos kons i ùcija. Kons i ù ions
pa aisà y à pačiojè kons i ù cijo je dã oma pa aisà, e quand kons i ù ions pãma u
asomas kóks k as įs ã ymas ou quoi enco e nó s, okià pa aisà adn ina kons i ùcine.
[…] bZ au débu de la c éa ion 1.3. a é é p é u leksiką illus e seulemen a ec des
exemples au hen iques. Cependan quand ise illus e chaque leksemą, eu nono i
pa ien des cas, où illus us a ion au c ée le même ex e éc i ain ou édac eu .
Es ce que c ime à l'a ance un exigence d'au hen ici é?
Va gu, ca bŽ c éa eu s aussi son des u ilisa eu s de langue. o peu ê e
illus ée non seulemen des langues éc i es, mais e des exemples de langue
šnekamosios. Tokių, d'ailleu s, aps u su in e ne communica ionenne
a osenoje. E ce es bonne occasion inclu dans bŽ plus i esnių ac uelles
KALboS KULTÜRA | 84 ie quelque peu a swee ai combien pa abondan e emps
plus anciens éali és du illage e lin ch des illus a ions 136 pa ie. De ce e
maniè e le ocodine donne données co espond aien plus la éelle ac uelle
a osenà. Pa exemple, dans l'a icle baisuõlis, baisuõlė dc . (2) qui ne aizdus,
neg ažus: Vaikỹs ėje báiminausi, que a ec mani, ókiu baisuoliù [ ókia baisuolè],
aika neno s d augáu i. Čià g ažuõ lių kon kù sas ou baisuõlių?
šnekamosios langue a osenos ac s de, kupasku ine illus a ion
ca ac é is ique šnekamosios langue sin aksė (nė a A ...), e dans l'a icle
bedan iškùmas dk . (2) ê eis bedančio: O ý us bedan iškùmas cela jáunina, ou
nè? (i on.)
p ésen é un i an , exp essiskieux exemple a osenes clai us e sans
con ex e, si ua ion acilemen imaginable.
Cependan c éées illus a ions de aien ê e p écisémen i es, non
a a e ines, i. i. que uneõs séman iques, ki čia imo ou k . g oupes leksemos ne
jamos pagal ieną schemą (da p ieš p adedan ašy i bŽ bu o k i ikuojamas
se ai ilius uoilius a imas elemen a iais, p incipalemen dans la ê e
eninancies ph ase Me gái ė álgo óbuolį. Be niùkas ska o knỹgą. e e c.)
N'essayan pas de c ée i snie a osenes exemple, leu a i iciali é se ai
ès yškus échelinkus e ensemble e oyan ous ce ains g oupes séman iques
mo s. Ta kim, g ande p obabili é que des au o a des ou des pe sonnes pa lieu de
ésidence dans les a icles éguliè emen ka osis connaî e a ec qui,
encon e quoi e e c. cons uc ions ces mo s son géné alemen secondes
ki čiuo ės, e de elles cons uc ions pa ankies kebliem ki čiuo i aleg niams
pailius u i, exemple.: susipažinaũ a ec bangladešiečiù, -è; k i pasi susi k i
alsėdiškiùs, -ès, nugal i k oa ùs, -ès spò o a žýbose e pan. / Pou essaye
a i iciellemen illus e les lieuxo a s (y comp is nelie u iques) a oseną,
neabejo inai ka osis sak aš iniai su la ie, appiancemen , g ožėjimąsi e e c.
ao e (ca p écisémen dans el con ex e peu ê e pa a o i ki čiuo i plus
di iciles su le lieuo a d du lieu linksniai). Ainsi dans ces cas il au plus s'appuye ses pou oi s c éa i s e eche che la di e si é.
1.4. Les dé ini ions des uni és lexiconiques expliquables dans le no mminamaje dic ion ne
peu ê e opelyg encyclopediškos, donc des exemples les peu en e pa ois au
appléni, p aplės i pa iculiè emen p ésen an des éali és plus a es ou his o iques,
D. MURMULAITYT. Bend inės lie u ių kalbos žodyno ilius acinių pa yzdžių a anka i
pa eikimas 137 laquelle dans les con empo ains casdiénios, non spéciaux, ex es son
a emen discu é. En de els cas le meilleu sou ce d'illus a ions di e ses
encyclopédies, pa iculiè emen VLE. Pa exemple: ba ã ai dc . dgs. (2) [...] 2. aka ų
ge manų gen is, en ée dans okiečių i aus ų au ų sudė į: Ddžiojo au k áus ymosi
me ù V a. pab.VI a. p . ba ã ai ùž ėmė e i ò iją en e Danõjaus e lpių i sà ė.5 o
ka alỹs ę ba ã as, ba ã ė dk . (2) 1. ba a es e hninès g oupes homme: [...] Pada jos
p me na às ba a ès, pe alaũs š eñ ę Miùnchene nesuñkiai ienojè añkoje nẽšančias
pen ks l inius alaũs bokalùs. 2. is . ba a es gen ies homme: Šiẽ d idãliai lama iẽ čių mò e
ų kabùčiai ù i aiški ssajų a ec VI a. ge mãnių (alemãnių, ba ã ių) kabù čiais. VIVII a.
šiau nės ánkės, alemãnės, iu ngės, ba ã ės, langobá dės pana šias smeig ùkais
sègda osi pláukus.
babiloniẽ is, babiloniẽ ė dk . (2) babilonieaux nau os homme: Babiloniẽčio la ko jaũsmą
adė sé ie iẽs, cons an o ùmo, pa a ùmo p ncipas. Mãn es que Bblijo je pã di jama
Nõjaus kos is ò ija ė à neu à babiloniẽčio Gilgamèšo èpo è sija. bela ãkės liaũkos
iš ekamųjų la akų neu inčios liaukos, lesquels son p odui s ho čiai, skỹdliaukė áusios
monai pa enka iesiai į k aują a lim ą, endok ininės liaukos: Hipò izė, añ inks-
impo an e bela ãkės liaũkos. Depuis bela ãkių liaũkų eik lõs p i klaũso no malùs
o ganzmo c oissance e ýs ymasis. Su kusi [pažeis à, a ec ak y jusi, édujusi]
bela ãkių liaũkų ùnkcija. Bela ãkių liaũkų iziològiją i ligàs ia endok inològija.
lãpiai dk . dgs. (2) une na ion, i an en Laplandie, pa lan i ines d'o igine lapies
langues, samai: Y à kẽ u ios bend nės lãpių kabos. À ce e ques ion ajou e- -on, que
šiaip conc e s pou js e da es illus a ions, au an possible, s'é i e: dicynas pas
jou nal aš is, le éc i an on a endi , que il se eus bien qui plus long emps. Ces
jou s ac uali és peu en ê e ne comp éhensibles ap ès dix ans. Kas au e
his o izmai ou pan. e os eali yjis. Aussi jus i ié des Li uiniens e k . classiques,
impo an s his o iques end oi s ou da es, conc e s é ablissemen s ou
o ganisa ions men ionnemen illus a ions, pa exemple: b olijà dk . [...] (2) 3.
ch é iennes laïciens socié é eligieuse o ganisa ion, don di igen les spi i ui ai es,
moines: B oljos įs eigmo p óga pasaulie čiùs p anciškonùs s éikino pa ãpijos
klebõnas. Li uõs s ačiã ikių b olijà. B oljų mokỹklos (is .).
bù ininkas, bù ininkė dk . [...] (1) 2. puikus son ile spécialis e, nonp ases menininkas: Didỹsis
dãnų pãsakų bù ininkas K. nde senas. b as1, b ė1 dk . (2) Mažosios Lie u os als ie is lie u is:
B ais adn i Mažõ sios Lie u õs laukiniñkai baudžiáuninkai. K. Donelái is Mẽ uose ãgino bū ùs i
is ie nókių ou au es a aux. Leñkis, bdinas b e, de an d ã o põną. 5 Dans ce cas se jus i ie
e dans d'au es cas é i e- -on des lieux pa iculie s e des da es men ionnemen .
144 KALboS KULTÜRA | 84 complémen a, quelque chose a dijama e e c., pa
exemple: Mėsniai, g e ai áugan ys e a ec b s an ys iùšiai (b òile iai). Tau
k áus issemen s commencià lakoma ge mánų genči (alemãnų, ánkų, gò ų,
bu gùndų, andaų) mig ã ion. Búožę sudã ė sus o jimas ( aip pà adnamas
búože), kó as, kablýs e slankiojan i kl pa. Žodyne, cohé emmen enan bŽ
ins uc ions exigences e sys émali é p incipe, a osenos exemples a ec
au eką eiškiančiais skliaus ais doi en ê e pe a komi. Dans ce ains cas e
pe a ky es ph ases illus e co ec emen d'une ou au e leksemos a oseną,
plg.: su B aziūkas p asdeda Všakis (Še šùpės iñ akas) e su B aziūkas p asdeda
Všakis, Šešùpės iñ akas; b uk ný nai nỹks a, ýpač eñkan úogas mechãniniu būdù
(šukùojan ) e b ukný nai nỹks a, ýpač eñkan úogas mechãniniu būdù šukúojan .
Cependan il se passe, que ilius acinio sen ence impossible pe a ky i
nešk eipian son min ies, sau ega dan impo an s séman iques, s ylis inius
a spal ius ou e c., alo s ilius acija eje e comme ne con ien pas. Pa exemple,
abandonnée ces ilus a ions: J nu galjo ijosè ung ysè (a amnis šúolis,
lygiãg e ės, búomas). J os (die nõs) e k añ o (nak iẽs) b zas. Islkęs Bu au
d ã as (kul os pa-
miñk las, mu ziẽ jus).
2.3. Ilius acijų eiliškumas
Va osenos l'o d e de p ésen a ion des exemples dans ce ains cas es plus dé ini
que d'au es. Men ionnée, que ilus ojan a oseną d'abo d son p ésen és des
mo s conjuguiniai, e puis sakiniai. Veiksmažodžių a icles ne peu en ê e
nonillus é de ges ion ou illus a ions, don la jonc ion n'es pas des ma ques
app op iées ma quée à la place ése ée; en plus, il es ecommandé de p ésen e
illus us a ions dans le même o d e que ce qui es épe o ié des ma ques de
con ôle (à moins que pou aison de la connexion séman ique elles de aien ê e
disposées au emen dans ce cas la p io i é es donnée au séman ique, e non au
syn ac ique). kláus i, kláusia, kláusė ksm. 1.ką, ko, su quoi) ad esse a ec ques ion,
donne , ou ni , le e ques ion, ei au is: Kláusk ą [mó inou, ki ] pa a mo. Kõ ù
kláu sei? Kas kláusia, sužno. Kláusiau jõ núomonės [pa a mo]. Kláusiau e j, mais
nea sã kė. Kláusiu, où é ais? Js kláusė, kek mán mẽ ai . Móky oja e apiẽ a è
kláusée. [...] P oblemiška espec e ce e exigence sachan qu'il es un ce ain
con ôle, e bons exemples de cela mon e n'es pas. Dans ce cas, incapan donne
bon illus acinio exemple, es e e inaujimées un ce ain syn ac ique
ac ionmajo dial junglume, aigi nukenčia p écision de l'in o ma ion.

D. MURMULAITYT. Bend inės lie u ių kalbos žodyno ilius acinių pa yzdžių a anka
i pa eikimas 145 1. es u ilisée indiquan soi: Àš úoj g šiu. Láuk mans namuosè.
Į a džiai ilius uojami laikan is linksnių eiliškumo, p z.:
àš (K. mans, K. sa yb. màno, N. mán, G. manè, Įn. manim, V . manyjè) į . asmen. ns.
Pascabink mán hie è. Tù jaunèsnée pou manè. A ec manim a s e màno d auga.
Manyjè é da pỹk is [g ùmiasi áis os]. 2. K. sa yb. appa enan : Voici màno nama.
A i dúok màno láišką. Màno en an enco e pe i . Išklausýk es màno núomonę. Màno
lak odis a êójo. 3. K. sa yb. il es indiqué en indiquan le p emie p meniu
eiškiamą ei kėją, auquel es a ibué ac e, é eikš as ne eikiamosios ūšies
daly iu: Mà no pasaký i žõdžiai. Vskas čià màno (pa iẽs) ai eý a [s a ý a]. àš áu
( ù)!
sa coma menasinan .
Les au es kai omes de la langue des pa ies a osens des exemples de
p ésen a ion de l'o d e de ligne n'es pas comme quoi s ic e dé inie.
Habi uellemen pa adigmes l'o d e de ang n'es pas aussi impo an comme,
disons, les aspec s séman iques, donc la p io i é es donnée aux de nie s.
3.ILUSRACINI VARToSENoS PAVYZDŽI KIRČIAVIMAS
Tous les mo s des exemples ilius aciniens a osens son p ésen és ki čiuo i,
sau ienskiemenius nesa a ankiškų pa ies de langue les mo s dalely es,
jung ukus, p ielinksnius e k . Se ibinie d iskiemennie e plus skiemenes
u in ys e sa a ankiški ienskiemennie mo s son ki čiuojami, exemple. : Àš
úoj g šiu. Mokinia čià laba nuo õkūs, enco e nemačiaũ ap aš ia p o áujančių paaug li.
Ilius acions ki chiaissemen exemples: bál i, bla, bãlo ksm. [...] 2. blykš i: Ma aũ, comme jõs
éidas bla. Óda is labiaũ bãlo. 3. ai ei is combien g ilam, g il i: Smilkinia déjà bla. ãša a dk .
(1) 1. skaid aus sū oko akių liaukų lysčio lašas, se dis inguan e dan : Pe sk úos ą
nu iedjo ãša a. S ó i ãša os akysè. Ãsha a ãša ą ã o ( e ksmas ima). Ei bỹ a, bỹ a galios
aša lės ( lk.). J p o ãša as [pe ãša as] ãko nemã ė. 2. dgs. e k S m A S: Juokiúosi p o
ãša as. Suãša omis demandý i. Déjà dans ãša as. Vl bùs ãša ų. [...] gãlas dk . [...] (4) 4. chemin
ou in e alle de emps: Da nemãžas kẽlio gãlas ik nam (l ko). Gẽ ą dienõs gãlą sugaišaũ
poliklnikoje. 5. [sin.] pabaiga: Išbu aũ nuo (se mi nã o) p a djiõs ik gãlo. Dienà a ec galù. Jau
ãsa os gãlas. Dá bas ena aup ès gãlo [į gãlą]. […]
skiaũsčias, skiausčià bd . (4) 1. se ou an au na uoi chonu, b iauna bas ou hau yn:
Dk ply às skiausčiàs, e non gulsčiàs ou s ačiàs. Ch an js is b aũkée pa s ãlą
skiausčià plãš aka, a ý um ùpinius šlúos ė. […]
146 KALboS
KULTÜRA | 84
IŠVADoS
Apibend inan men ionnée quelques p incipales bŽ illus a imo
mé hodeque ègles.
1. Ilius a ions pa odo leksemes séman iminium e synaksinium junglum,
sou en yom es supplémen ai e l'explica ion de signi ica ion. 2. Va osenos
exemples illus ée chaque leksema. 3. Va osena illus ée des mo s
conjuni i s e sen ences. Ce de nie ecommandée ou ni moyennemen
iske u is, sau ès iches aux séman iques e syn ac iques liances du
mo mon e des exemples a osens de ai plus.
4. o ien ez- ous à au hen iques, dans di e s ex es ou us des exemples
a osens. Cependan illus a ions peu en ê e ab égées, au emen
co igojamas. Ce ains exemples a osens, pa iculiè emen shnekamosios
leksikos, peu en ê e e c éés, si dans les ex es éguliings, app op ian s leu s ou e di icile ou impossible.
5.An aš inis mo ilius aciniuose mo s de conjunc ions e
sakiniuose ne umpé.
6. Ilius a ions son p ésen ées ki chiuojan ous mo s de junginių ou sakinių
mo s, à l'excep ion ienskiemenius a nybinius. On s'e o ce de donne
éguliè emen suki čiuo s o mels du mo d'in i ulé, que le ki chiuojan
sou en klys ama.
7.Skliaus ai a osenne dans les échan illons son u ilisés spéci iquemen .
Pas i ooi on u lauž iniuose slliaus es p ésen en al e na i ioses ( . y.
pou an une au e emplace ) a osenes exemples des pa ies, e
p p s uosies acul a i ioses ( . y. possibles, mais nécessines). P é u
explique ilus a ion cela es ai en simples oosiè es scliaus es en
ca ac è es simples. En éc i an e édagean bŽ sou en il au che che longs
e pa i émen des exemples de a osens ilius acins, même si on oi que
Google paieškos sys ème leu ou ni millie s. Il ne au pas im i p emie s pas
aikius e cela s'apsi e , juolab qu main enan ce e paieškos sys ème
sou en p incipalemen ou ni des exemples de isokies (ne e ai dou eo ines
quali é) des dic ionnai es élec oniques, e ce n'es pas išlūs ex ai, ai i
n'es e lindée e ealioji a osena. Ilius a ions impo an e pa ie d'a icle
dic ionnai e, aidan à mieux pe ce oi dé inie la uni é lexique, p ésen an non
seulemen non seulemen séman iques, mais e d'au es (p.z., synaksiques)
in o ma ions. elles doi en donc ê e esponsablemen choisies e pas moins
esponsable p ésen ées, en pa iculie dans les dic ionnai es no ma i s
(Jakai ienė 2005: 104). Cela za unka, comme e chacun minu iopš us a ail, mais sans el a ail ne peu ê e bon ocodyne.
D. MURMULAITYT. Bend inės lie u ių kalbos žodyno
ilius acinių pa yzdžių sélec ionna e pa eikimas 147
LITERATURA ET ŠALTINIAI Il es à no e que
Aleksand a ičiū ė S. 2008: Pai e du sys ème Google possibili é d'u ilisa ion en
é udian des phénomènes de langue. Cul u e de la langue 81, 266282. bŽ Bend inės
lie u ių kalbos žodynas ( en ib). Daba inės lie u ių kalbos eks ynas, Kaunas:
Vy au o Didžiojo uni e si éas. P ieiga pa in e ne : h p://donelai is. du.l DŽ4
2000: Daba inės lie u ių kalbos žodynas. Vy . ed. S. Keinys. 4 édi ion, Vilnius:
Li u iens Ins i u de langue.
DŽ6e 2006: Daba inės lie u ių kalbos žodynas. DŽ6e 2006: Daba inės lie u ių
kalbos žodynas. DŽ6e 2006: Daba inės lie u ių kalbos žodynas. DŽ6e 2006:
Daba inės lie u ių kalbos žodynas. DŽ6e 2006: Daba inės lie u ių kalbos
žodynas. DŽ6e 2006: Daba inės lie u ių kalbos žodynas. Vy . ed. S. Keinys. 6
(élec oninis) édi ion, Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as. R. Hudson 1988: The linguis ic Founda ions o Lexical Resea ch and Dic iona y Design. In e na ional Jou nal o Lexicog aphy 1(4), 287312. Il es à no e que le e me "lexicog aphie" ne igu e pas dans le ex e o iciel de l'O ganisa ion des Na ions unies. Jakai ienė E. 2005: Leksikog a ija, Vilnius: Mokslo e encyclopedijų édy-
bos ins i u as.
LKŽe 2005: Dic ionnyk Li u iens de langue 120 ( a ian e élec onique). Vy .
ed. G. Nak inienė, Vilnius: Li u iens ins i u de langue. P ieiga pa in e ne : www.
lkz.l .
LKŽI 1980: Lie u ių kalbos žodyno ins ukcija, Vilnius: Lie u ių kalbos
ins i u as.
LNŽ 2008: Jakai ienė E., be g-olsen S. Dic ionynas Lie u iųno egų kalbų
Li auiskno sk o dbok, Vilnius: bal os lankos. / Vilnius: bal os lankos. LLV
19721996: La iešu li e ā ās alodas ā dnīca 18, Rīga: Zinā ne. LLVVe
19721996: La iešu li e ā ās alodas ā dnīca, LU Ma emā ikas un
in o mā ikas ins i ū s, LU La iešu alodas ins i ū s, Zinā ne. P ieiga pa
in e ne : www. ezau s.l /ll .
1987 LVV: La iešu alodas ā dnīca, Rīga: A o s. MLKŽ 2010: No kai ienė
M., Šepe y ė R., Šimėnai ė Z. Mokomasis slo ynas lie u ių kalbos, Vilnius:
bal os lankos.
MLVV 20032008: Mūsdienu la iešu alodas ā dnīca. MLVV 20032008: Mūsdienu
la iešu alodas ā dnīca. MLVV 20032008: Mūsdienu la iešu alodas ā dnīca.
MLVV 20032008: Mūsdienu la iešu alodas ā dnīca. Red. D . philol. I. Zuicena, LU La iešu alodas ins i ū s. P ieiga pa in e ne : www. ezau s.l / ml .
NSJP 2002: Nowy słownik języka polskiego. Wa saw: Wydawnic wo Naukowe
PWN.
PŽ 1984: Rusųlie u ių kalbų poli echnikos dic ionnai e. Sud. G. Daugėla, Vilnius:
Gou e nemen ioji encyclopedijų edakcija.
Rédigé le dic ionnai e de la langue Li uiniens de Bend inė. P ieiga pa in e ne :
h p://www. lki.l LKI_LT/index.php?op ion=com_con en & iew=a icle&id=592&I emid=1 /
( é iée 2011 10 12).
Te minynas 2004: Ins i u de ma héma iques e in o ma ique des Li uiniens base
des e mes (Lie u ių kalbos e minynas), Vilnius: Ins i u de ma héma iques e
in o ma ique. P ieiga pa in e ne : www. e minynas.l ( ue 2011 10 12).
148 KALboS
KULTÜRA | 84
VLE 20012010: Visuo inė lie u ių enciklopedija 118, Vilnius: Mokslo i
enciklopedijų leidybos ins i u as.
WCD 1996: The New In e na ional Webs e s Comp ehensi e Dic iona y o he
English Language, Deluxe Encyclopedic Edi ion, Flo ida: T iden P ess
In e na ional. Ce e édi ion es égalemen publiée sous le i e The New In e na ional Webs e 's Comp ehensi e Dic iona y o he English Language.
ŽūE 1998: Encyclopedia de l'ag icul u e 1, Vilnius: Mokslo e encyclopedijų leidy-
bos ins i u as.
БТСРЯ 2002: Большой толковый словарь русского языка, Санкт-Петербург:
Норинт.
БАСРЯ 20042010: Большой академический словарь русского языка 114,
Москва, Санкт-Петербург: Наука.
СРЯ 1988: Ожегов С. И. Словарь русского языка, Москва: Русский язык.
In e ne de ex es sou ces, na shy i paîche sys ème Google.
Reçu 2011 10 21
SELECTION oF ILLUSTRATIVE EXAMPLES oF
ACTUAL USAGE AND THEIR PRESENTATION IN
THE BENDRINS LIETUVI KALBOS VOODYHUNAS
(DICTIONARY OF STANDARD LITANIAN) Les mo s qui son u ilisés dans le langage li uanien son les sui an s:
Summa y
The pape aims a in oducing he p esen a ion o illus a i e examples o ac ual
usage in he Bend inės lie u ių kalbos žodynas (Dic iona y o S anda d Li huanian)
and ocus on some deba able issues. Illus a ions make an impo an pa o a
dic iona y en y; hey help o be e unde s and he lexical uni which is being
de ined in he en y. Illus a i e examples in dic iona ies show possibili ies and
speci ic ea u es o he combinabili y o lexical uni s, hei seman ic and syn ac ic
ela ions, add o he explica ion o hei meaning. In Li huanian hey also show he
co ec accen ua ion pa e n. Depending on he scope o a dic iona y, i s aim,
s uc u e and o he issues o lexicog aphic me hodology and echniques,
illus a ions a e gi en in di e en ways. The main ules o gi ing illus a ions in he
Dic iona y a e as ollows: examples o ac ual usage illus a e each lexeme; he
illus a ions include wo d combina ions and sen ences; examples o au hen ic,
ac ual usage a e gi en p e e ence; howe e , he illus a ions can be sho ened,
amended, p oduced by he au ho ; he head wo d in illus a i e wo d combina ions
and sen ences is usually gi en in ull; illus a ions a e gi en by accen ua ing all
wo ds o wo d combina ions o sen ences, excep o monosyl-
D. MURMULAITYT. Bend inės lie u ių kalbos žodyno ilius acinių pa yzdžių selec ion e
p ésen a ion 149 labic unc ional wo ds; illus a i e examples end o ha e he o ms
o he head wo d wi h e o s o accen ua ion; b acke s in examples indica e pa s o
examples o al e na i e usage [in squa e b acke s] o pa s o examples o op ional
usage
(in ound b acke s).
Examples illus a ing he usage o he head (lexical) wo d should be selec ed wi h
ca e and esponsibili y; so should hey be p esen ed in dic iona ies. This is especially
ele an o no ma i e dic iona ies, such as he Dic iona y o S anda d
Li huanian.
KEY woRDs: illus a i e example o ac ual
usage, gene al dic iona y, lexeme, wo d
combina ion, sen ence.
DAIVA MURMULAITYTĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
P. Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius
[email p o ec ed]