scieee Open visual document viewer

„Bendrinės lietuvių kalbos žodyno“ iliustracinių pavyzdžių atranka ir pateikimas

Daiva Murmulaitytė

Published
2011
Repository
journals.lki.lt
Language
fr (machine translation)

Full text

D. MURMULAITYT. Bend inės lie u ių kalbos žodyno ilius acinių pa yzdžių sélec ionna e pa eikimas 129 DAIVA MURMULAITYTĖ Lie u ių kalbos ins i u as BENDRINS LIETUVI CONTACT DU LOGAN illus a ion du dic ionnai e PAVYZJ SATRANKA ET PATIKIMAS le choix es celui de l'un ou de l'au e. EsMInIAI mo oJJIAI: ilius acinis a osenos exemple, aiškinamasis dicynas, leksema, mo s de combininys, sakinys. ĮVADAS Le bu des exemples d'usosène es d'illus e l'explica ion de la signi ica ion, complé e celui-ci de subulkesnes nuances de signi ica ion, mon e les possibili és e pa icula i és du mo (LVV 10), elles onden l'inclusion du mo dans le dic ionnai e, le lec eu es con aincu que le mo expliqué e s ylis iquemen quali ié co ec emen (BAСРЯ I 29), en géné al les exemples d'usosène aiden mieux comp end e le con enu du mo expliquable, au moins en pa ie sou oien son en i onnemen lexical e syn ac iques (DŽ4 XIII). Di e ses dans les dic ionnai es expliquamuosiens, les illus a ions son p ésen ées di é emmen . Cela dépend du ocabulai e des ina ion, objec i s, s uc u e, po ée, lexiquog aphes choisies mé hodologie e k . choses. Ne e ai choisie illus a ions p ésen a ion mé hodologie e echnique expliquéama le ocodyne in odu ade. Les plus écen s dic ionnai es (p.ex., WCD) pa ois enco e g aphiquemen explique la s uc u e dic ionnai e de l'a icle, indique la place de chaque pa ie de l'a icle. Moinieu s olumes de dic ionnai es (MLKŽ, NSJP) sou en pa cela e apsi imoi , plus la gemen nesupažindinan a ec signi ica ions d'explica ion, ilius a imo, g amminai es e au eokies no ymų pa eikimo e k . mé hode. Habi uellemen dans les dic ionnai es de plus g ande po ée (LKŽe, LLVVe, БТСРЯ) les in e p é a ions des signi ica ions des mo s illus è en plus abondammen , dans les plus pe i es (MLKŽ, LVV) seulemen dans les cas nécessai es (plg. Jakai ienė 2005: 103104). Le plus sou en illus ée des mo s conjuni i s e sen ences. Ces peu en ê e co igés, ab égés ou au emen adap és à l'a icle du dic ionnai e, pou que le mieux ienne à l'explica ion de l'uni é lexicane a osenai, séman ique e syn axa ique join e à mon e e k . (plg. LLVV I 16, LKŽI 76). Pa ois illus a ions choisi au hen iques sakiniai non umpinami, elles peu en ê e cons i uées même de plusieu s sakinių, indiquen 130KALboS KULTūRA | 84 sou ces des ci a ions1, exemple. : lég aspanis, -ė adj. (2) g ei , acilemen lekian : bal apūki debesėli, lég aspa ni lakūnėli, où u sk iés? V. Myk-Pu . […]; ei ė s . (4) [...] 3. ms.: K ei e ei e, où u coules? Bi e poš e, ce qui e a ail! (upelis e p a a) Pnd. (LKŽe); aina [...] 2. Nega ī a, ne ēlama psihes, aks u a, pe sonības īpašība. Nega ī a, ne ēlama psihes, aks u a, pe sonības īpašība. Nega ī a, ne ēlama psihes, aks u a, pe sonības īpašība. Nega ī a, ne ēlama psihes, aks u a, pe sonības īpašība. Ne ēlams (cil ēka o ganisma) composi ion, aussi é a . Viņa c i iizēja un b āķēja gluži ou es mei enes un emmes, ce qui ien g ozījās Gus a [dēla] u umā, ou a nescoun āmus dé au s un ains.. Eze a 9, 291. Ne p ends malaunay, sie ! Man sa as aines, es sa as un Aus umam [dēlam] a kal sa as. Cil ēks es e homme. Ind āne 5, 188; zīdenis, -ņa . Ēdiens no pupām, zi ņiem, g ūs iem miežu g audiem un žā ē as cūkgaļas. Même g ūdenis (1). [...] No e mè e e s ing i u ējās pie eciem pa adumiem. Me eņos chaque année sa ā Tāīja zīdeni ou cūkas ausi. Aus iņš 1, 360. Vai ous sa ez, ce qui es zīdenis? G ūbu zupa a pelēkajiem zi ņiem un žā ē u cūkas gaļu.. Ves 86, 6, 30. Me eņa dienā ā īja ēdienus ou cūkas gaļu, īpaši cūkas gal as pusi.. Vā īja adicionālo ēdienu zīdeni jeb g ūdeni. Lauku Dzī e 90, 2, 20 (LLVVe); ÁZBUKA [...] 4. Razg. Ce, que всем известно, всеми признано (обычно в функции сказуемого). Кто побеждает в бою? – продолжал подполковник. – Господа, ведь это аз- бука: побеждают сплоченные между собою люди, зажженные идеей. Ве- és. Su jap. gue e. (БАСРЯ). Les Li u iens ac ualu dic ionnai es mon e des suje s de ki čia imo, à ce aspec ilius acijos aussi a ii uen . LKŽe, DŽ6e illus a ions Ki čiuo as p ésen en seulemen la o me du i e du mo , exemple.: mo inlė s . (2) 1. M, Pc bap š o maman, k ikš amo ė: Mo inėlė a ec pè e eliu eža aiką k ikš y i Rz. Mo inėlės do ano us ka olius quelqu a p is Sdb. 2. oi mo ina 4: Quand seulemen une seconde mo inėlė appa aî , alo s bi ės pe me spiečių Dbk. [...] (LKŽe); b i, y à (b a, bna, ẽs i), bù o 1. a oi ê eį, eikš is ik o ėje, exis e : Le monde y à g and. Es enco e lai y à? Nebė à šieno. Nė à maisons sans umées ( s.). 2., i e sui e: Bù oi ois è es. Elle es main enan b a chez sa ille. 3. a oi zêmus où lieu, s a ionne , gulė i: Ten bù o kal ė. Ka ės bna a e. Au lieu bdamas e pie e apželia ( s.). 4. lanky is, apposaly i: Vaka bu aũ chez sese į. Es esi bù ęs en Le onie? [...] 6. yk i, dė is: Kas bù o, sa ons-nous, e kas bùs ne. Esamàsis, bū àsis (ka inis, équniis), se on simàsis emps (ling .). Bsimos jou s. [...] (DŽ6e); dėm (4) 1. su ep a, su e š a place: D. su 1 Ci uan le dic ionnai e a icles s'e o ce de main eni la même o me, quelle es ci ojamame dic ionne. Les pa ies de ex e manquées son ma quées [...]. D. MURMULAITYT. Bend inės lie u ių kalbos žodyno ilius acinių pa yzdžių a anka i pa eikimas 131 ska elės. 2. sa couleu se déma quan de l'en i onnemen lieu: Saulės dmės. Su isage ougeau d. 3. p k. do inis nége o e e a eny compo emen , yda: Žmogus be aucune ~s. [...] (DŽ6e). Alo sque dans le ocabulai e des iné aux objec i s d'app en issage (MLKŽ) ilus a ions ki chiuojamos selon loginį ki į, i. i. ki čiuojami ous les mo s, qui son accélé és en disan la ph ase: pa éikslas dk . . (1, 1) dessin ou pein u e: A mã ė e Čiu liónio pa éikslus? ° Su senos n'y a aucun eno pa éikslo. […]. Da au eu ki čiuojami i enkli ikai bei p okli ikai, ai, nenuosekliai, plg.: blõgas [...] nė à õ ~o, oùs neiše ų gẽ a, mãi lis [...] sẽna kap p.; p isii i [...] k p isėmei, u i en ýkdy i, pasiléis i [...] jiẽ ~léido ý is ãgį, mais bókš as [...] s a ý i ~ us is sandlio, ka lén i [...] mán jis is pã į ~lẽna gál ą, elkšó i [...] seniaũ ici ~ójo ẽže as, pasek i [...] aš ~kiu ik jõ pẽ į (LNŽ)2. L'objec i de l'a icle de amilia ise a ec la p ésen a ion d'exemples ilus acins a osens dans Bend inės lie u ių kalbos žodys (bŽ), a i e l'a en ion su ce ains poin s qui susci en des dou es3. Éc i an ce dic ionnai e ilus a ions p ises de di e ses sou ces, en e elles mul ipliai élec oniques. Su e oma su In e ne u ilisan le sys ème de eche che Google, pacheškos eilu ė o mée en en egis an ou ė 2008: 267). Pa yzdžių sea choma žodžio kai ybos pa adigmą a didesnę, esminę jos dalį (Aleksand a ičiū- Daba inės lie u ių kalbos eks yne, Te minyne, Te minų banke, dans di e ses encyclopedijās e k . šal iniuose (plačiau ž . Li uanian kalbos ins i u o inklalapio sky elyje Rengiamas Bend inės lie u ių kalbos žodynas, h p://www.lki.l /LKI_LT&index.php?op ion =com_con en iew=a icle&id=259&I emid=1). Dans de nomb eux cas é é é LKŽe, qui n'es sou en la seule sou ce anesnes ou du illage, éelijas de ie ag icole į a dijančiai leksikai, e hnog a izmams, bo anikos e pan. e mes pou illus e . 2 L'a icle au eu è es l'une des bŽ p épa a eu s, éc an i e édujuojan son ex e. L'a icle p épa é appo , 2011 m. a io 24 d. lui y o Leksikog aphijos cen o semina e Bend inės lie u ių kalbos žodyno baigiamųjų da bų p oblema ika, pag indu. L'a icle es édigé su la base d'un appo , 2011 m. a io 24 d. lui y o Li uanian kalbos ins i u o Leksikog a ijos cen o semina e Bend inės lie u ių kalbos žodyno baigiamųjų da bų p oblema ika. Jeme s'e o ce de ésumés son e collègues expé ience en éc i an ce dic ionnai e. bPuisque la mé hodologie de p épa a ion es co igée en onc ion des p oblèmes éme gen s e en éc i an l'a icle n'es pas enco e ache é un ins uc ion a ian , l'app oche de l'au eu de l'a icle à la sélec ion e p ésen a ion de ma iè e ilius acine peu di é e de ce ains aspec s de l'opinion inale du collège édi o ial su ce e ques ion. Cependan au eu si semble impo an amilia ise la socié é a ec ce ains des essen iels long-a endus dic ionnai e p incipes, ou ni des in o ma ions su son c éa ion, peu -ê e encou age la discussion, que éagissan à les ema ques émises se ai possible immédia emen amélio e le dic ionnai e lui-même. 3 À la édac ion de ce a icle bŽ es enco e édac ionnel, donc les exemples sui an s p ésen és peu en enco e ê e pako igés. 132 KALboS KULTÜRA | 84 1. bENDROJI ILLUSTRATIVOMAMÉTHODIK e VARTOSENoS PAVYZDJI SELECTION le g oupe de eche che a é é o mé pa des che cheu s amé icains. 1.1. bZ au débu de la c éa ion, on pensai que non nomb euses pa ies de mo s à ilus acions en géné al inu iles. À els on é é a ibués des e mes (obòjus muz., maniãkas, ūsõ ius 2. zool., bái as komp., pilkapýnas is .), d'au es ès conc è es, dé ini i es signi ica ion u in ys des mo s (kašas, peñkakė, išsi uõkėlis, -ė), des na ions e genčių a dų (g uznai), des noms des pe sonnes selon le lieu de ésidence (aly ėdis, -ė, alsškė, -ė) e pan. Selon la plus écen e me odikă ilus a ions peu ne ê e que dans des cas excep ionnels, pa exemple, ulga isms ou a emen us ou és, mais pou d'au es aisons les mo s de an ê e. Ilius uo ina chaque leksema, . i. chaque sens d'un mo , mo s de combinaison ou ph ezeologisme ou son a spal is an en expliquan , an en plkas, plikà bd . (4) 1. ne u in is plaukų: Màno senẽlis jau isái plkas. Vý ai bjo indiquan . Pa exemple4: àp i nik. | n'ayan plunksnų, eu de e pan. : Plik mẽdžiai. Lizde upjo quoi k ési ès plcas oukščiùkas. 2. sans kelnių, sans kepu ès, sans doš inių e pan. : Pl kos añkos. Kõ áikš ai plikà gál a? Nek dans laũką plikù kaklù, apsi šk šãliką. Bù o ma ý i jõ plikà k ū née. | basas: Plkos kójos. 3. sans augmenisie, sans g alumos: Plkas laũkas. Plkos uõlos. Plik mon agne. | sans neige: Plkas kẽlias. Js a sallée su pli kõs menèmes. | sans peauxsles ou su la ide chamb e: Plkos senos. | neizoliuo as: Kýšo nik elèk os laida. […] pliáuškin i, pliáuškina, pliáuškino ksm. […] 6. (kuo) šnek. pho og aphie , pyškin i: Skai meniniù pho oapa a ù gãlima pliáuškin i nèsukan gal õs pou kokýbės. | (ką, komu): J gã o do an p mą gẽ ą pho opa ã ą e pliáuškino juõ ską, pou kõ pou klida o aks. Js ma pliáuškin i kãd ą po kãd o. [...] b zgilas dc . (3b) 1. ŽSLAI: Žabó i á klį b zgilu. kliui aldý i dans jõ nas ùs de damos me alnės palgos s i ẽlės, cojonnées a ec pa ãdžiais, sonames b zgilu, žabõklėmis. 2. apynas is a ec jąslais che alliui man i e , kamanos: Su ókiu b zgilu á k lio nenulaikýsi. k aipý i, k apo, k apė ksm. [...] gál ą k aipý i 1. eikš i nuos abą, s ebė is: O spėjkai k apo gál as. 2. abejo i, d ejo i: Js k apo gál ą, nè iki, k sakaũ. úodegą k aipý i 1. ou nis de keblios posi ion, ésisukinė i: P ma niẽko ne páisė, na u e úodegą k apo. 2. ès s'e o ce de plai e, mai y is: Me gnos úodegas k apo. g e u nės éisės spec. a is es, p oduc eu s de phonog ammes, ansliuojančių o ganizacijų e p oduc eu s du p emie en egis emen d'une œu e audio isuelle ( ilmo) d oi s: Pažes i áu o ių i g e u inès éises. Įgý i g e u inès u ines éises dans lmą. 4 À la édac ion de ce a icle bŽ es enco e édac ionnel, donc les exemples sui an s p ésen és peu en enco e ê e pako igés. D. MURMULAITYT. Bend inės lie u ių kalbos žodyno ilius acinių pa yzdžių a anka i pa eikimas 133 Chaque leksema ilus ée a osenos pa yzdžiais e dans les cas où le mo n'es pas p ésen é aki aizdžiai (kaip an aš inis), p z., leksemos suomis pažym sng ., neig. es au milieu de l'a icle, mais ce es sa a ankiški leksiniai iene ai sang ąžiniai eiksmažodžiai ou daik a a džiai, mo s a ec des néga i s; aussi bien ans é el ines signi ica ions leksemos (pažymė es p k.), beasmenė a osena (su pažyma beasm.) e k . casjai, le e dyno s aipsnyje sépa i i s ačiu b ūkšniu. Pa exemple: išmès i, šme a, šme ė ksm. 1.ką, de ko, en quoi) éblokš i, é ies i, éneš i: Ž gas šme ė a elį de bano. Išmèsk d abužiùs dans balkòną, egù p asi ėdna. | beasm. (ką, p o quoi, depuis ko): Depuis smgio j šme ė p o p ekinį mašnos s klą. | (ką, kam, pa quoi, p o quoi) je an de où padui : Išmèsk mán ak ùs p o lángą [pe balkòną]. 2.ką, de ko, dans quoi) élimine me an , énešan : Nusipi kaũ naũją spin ẽlę, a sẽną šmečiau į p eškamba į. Su álgęs saldanį, papie iùką išmèsk dans šiùkšlinę. S aklès déjà ania mo õdžio neišmèsi ( lk.). | sng . (ką): Laba suki mję g ỹbai, daũg issimès. [...] nuš iẽs i, nuš iẽčia, nùš ie ė ksm. 1. (ką, kam) éme an la lumiè e ai e ma o mą, lumiè e des: Jems keliùs nùsh ie ée eu a. Mėnùlis nùsh ie é ską blankià šme ėme iš g ỹčios į kl į. Tà o sudė  i spò bačiai jau išmes , gal neieškó i. Jei gand a šme a iš lzdo jaunikliùs – bùs blog mẽ ai. | neig. (ko, iš ko): Iš dai nõs lumiè eà. | p k. : Laim ojo éidą nùš ie ė šỹpsena. 2. sng . pasida y i gied am, nusigied y i: Dangùs l nussh ie ė. | beasm. : Gal popiẽ nusiš iẽs. [...] Keblumų appa aî , quand on encon e a ec e nog a izmas (e nog .), his o izmas (is .), pasenusia (psn.) e pan. e esne leksika. Leu s In e ne p a iquemen n'exis en , c'es -à-di e, es une g ande p obabili é que ac uelle leu a osena is ies a e. Dans de els cas, il es décidé s'il au aimen ces mo s inclu e bŽ (dél'é ienne é à d'au es signi ica ions mieux comp end e, a osens dans des œu es d'éc i ains éminen s ou d'au es sou ces signi ica i es, e c.). si exemples son che chés LKŽe, e ne adus ils son considé és dans ces excep ions lo sque des illus a ions ne son pas nécessai es. Pa exemple, žemai ybė b žės ‘spy uoklinės akėčios es donnée dans quelques sou ces signi ica i es (ŽūE, PŽ), mais elle n'é i ée su In e ne . bŽ ce mo se a illus é d'exemple: Ak i a ec b žėmis. DŽe ce a é é ac ionmawo b žio i, qui ne se a p ésen é bŽ en aison de a e usageosens, dé ini ion. Radus jus e quelques a osène des exemples dans bŽ, ko p obablemen , nepa eks e DŽ6e é é le azeologizmas bãdą [badùs] a gáu i ‘kiek pasiso in i. e la deuxième signi ica ion du mo bušidò, bien nè as a son a osens dans les ex es (y a seulemen dans les dic ionnai es), n'es néanmoins di an e, ca peu aide à comp end e la ac uelle p emiè e signi ica ion: bušidò dk . y . nekai . 1. une Ry ų d iko ų, susidedan de kikbokso e im ynių ac ions: Káu is bušidò nge. Eu opiẽ iškas bušidò lie ù iškame nge. 2. médié aux Japon samu ajs code d'honneu e mo ale. 134 KALboS KULTÜRA | 84 DŽ6e y a nemažai abs ak ų (su p iesagomis -imas / -ymas, -umas i k .), be a osenos pa yzdžių iesiog į auk ų į pama inių žodžių s aipsnius. Tai son égula s da iniai, ils peu en oujou s ai e pa ie des ondamen ines eiksmažodžių ou a dažodžių. De ceux bŽ se a p ésen és seulemen ceux qui assez équen s ealiojoje a osenoje, c'es -à-di e, il es possible ou e leu s ilius acinių exemples. Des excep ions son possibles dans les cas où le mo inclusible n'es pas pou la équence usageosence, e pou d'au es aisons ( ašybos, lišio a ec le mo onda i , usage d'un au e mo dans la dé ini ion, ki čia anja ou e c.). bŽ au débu de la c éa ion, jusqu'à ce qu'il n'é ai s ic emen exigé illus e chaque leksemą, quelques neilius iu es plu ia eikšmių égulia ių edinių (abs ak ų) signi ica ions ke in a donne ma qués un numé o de signi ica ions. Pa exemple: ancienmas dc . (2) → ê e 1, 2, 5. polkmas dk . (2) 1. → penk i 1, 4, 5, 10, 11. 2. → cou k i 2. | sng . 3. sng . → polk i 7, 12 (sng .). 4. → lenk i 8: Lenkmui ê einà (kẽlio) júos os a ka pà ù i b i lib e à. isnė mas2 dk . (2) 1. → izne i2 1, 2. 2. → izne i2 35. | sng . 3. sng . → izne i2 6 (sng .): Gy ã ės išsinė mas is ódos. Di ban con aincue que, p emiè emen , ce e maniè e ne mon e pas p écisémen la s uc u e séman icine edinium, e , deuxièmemen , un el p ésen a ion se ai clai e con o able au consomma eu . Pa conséquen la inamaie é ape de p épa a ion du dic ionnai e ce e mé hodologie abandonnée, chaque leksema aškinama ou sépa émen indiquée en une ce aine signi ica ion du mo ondamen al e ilus ée. 1.2. Ne oulan pas su cha ge le ocabulai e de nou elles in o ma ions signi ica i es non ou nies pa des ph ases (Jakai ienė 2005: 105, Hudson 1988) e isan une uni o mi é bŽ des a icles, l'o ien a ion idéo s'o ien e moyennemen en iske u is une signi ica ion ou sa nuance illus an des ph ases (les mo s de conjunc ions peu en ê e plus). D'au e pa , ès iche de ce ains mo s séman ique ou syn ac ique junglume exigen gauses illus a ions, e plus a es au o a des, des pe sonnes selon habi a ion, lieu, nommemen s d'élémen s chimiques il es pas si déjà e simple de ou e illus a ions. en ou cas illus a ions ne doi en pas ê e excessi es, elles doi en con eni seulemen lexem à illus e e clai emen donne lin o ma ion nécessai e. Cela s'applique aussi bien aux illus a ions comme ou uma, que à chaque illus acinium a osens pa exemple (sen inelle, D. MURMULAITYT. Bend inės lie u ių kalbos žodyno ilius acinių pa yzdžių a anka i pa eikimas 135 Au en iški a osenos pa yzdžiai Redaguo i a osenos pa yzdžiai b k ėslė dk . (1) pha maceu ique, enineux aš aus pa apo plan e de nedidelių, sem u ugas aš aus pa apo plan e de nedilio pa idalo amsiai gel onų núo i as siai gel onų g aižų kekėmis (Tanaikna škinimo ãk o p epa ã ų ne ekogẽ ina ape ą. B k ės lių p e pa ãmen dúojama k aujóspūdį. laką. combinaison de mo s). Pa conséquen au hen iques a osenes exemples g aižų kedelių, pus u ulio pa idalo amkė mis (Tanace um): B k ėslės pa azi ùs, gẽnace um): B k ėslės núo i as ina ą. B k ėslių a ó i lgą laką jiẽ d di ų ne eko men dúo jama a ó i l gą na son édigés, pa exemple.: b k ėslė dk . (1) ais inis, nuodinbeb iùkas dk . (2) beb ų jauniklis: [...] Balañdžio pabaigojè gegùžės p adžiojè lis: [...] Pa ãsa į pa ẽlė à e da pa ẽlė à eda a siųs ojè núo aukoje bẽb o pa ẽlė a ec beb iu kù. koje mã ome bẽb o pa ẽlę a ec des échan illons ne de ai nui eu i in o m i um. Palyginan l'une des signi ica ions indiqués en ondamen aux ac ionsmaodžius), il es é iden que la p emiè e ph ase neabejo inai in o ma i es: P o ngų pa a moni pa a mai équniáusiai i liẽka númais, o skẽ u is ( ečia penkũs) skẽ u is beb iukùs. Núo aubeb iukùs. Ga ininko beb iukù. beb iùkas dk . (2) beb ų jaunikTuščiažodžiau i inaccep able, mais ab égan b ukmas abs ac (a k eip ée a en ion que les abs ai s bŽ ne son pas dé inis, mais neomonės b ukimù (1) e Nnoelaikýki e mà õomonės b ukimù (2). Da plg. i in longą, mais e ès in o ma i ią ilius aciju s aipsnyje: kons i ùcija dk . (1) eis. p incipal loi de l'É a , dé e minan sa san a ką: Li uõs Respùblikos kons i ùcija. Kons i ù ions pa aisà y à pačiojè kons i ù cijo je dã oma pa aisà, e quand kons i ù ions pãma u asomas kóks k as įs ã ymas ou quoi enco e nó s, okià pa aisà adn ina kons i ùcine. […] bZ au débu de la c éa ion 1.3. a é é p é u leksiką illus e seulemen a ec des exemples au hen iques. Cependan quand ise illus e chaque leksemą, eu nono i pa ien des cas, où illus us a ion au c ée le même ex e éc i ain ou édac eu . Es ce que c ime à l'a ance un exigence d'au hen ici é? Va gu, ca bŽ c éa eu s aussi son des u ilisa eu s de langue. o peu ê e illus ée non seulemen des langues éc i es, mais e des exemples de langue šnekamosios. Tokių, d'ailleu s, aps u su in e ne communica ionenne a osenoje. E ce es bonne occasion inclu dans bŽ plus i esnių ac uelles KALboS KULTÜRA | 84 ie quelque peu a swee ai combien pa abondan e emps plus anciens éali és du illage e lin ch des illus a ions 136 pa ie. De ce e maniè e le ocodine donne données co espond aien plus la éelle ac uelle a osenà. Pa exemple, dans l'a icle baisuõlis, baisuõlė dc . (2) qui ne aizdus, neg ažus: Vaikỹs ėje báiminausi, que a ec mani, ókiu baisuoliù [ ókia baisuolè], aika neno s d augáu i. Čià g ažuõ lių kon kù sas ou baisuõlių? šnekamosios langue a osenos ac s de, kupasku ine illus a ion ca ac é is ique šnekamosios langue sin aksė (nė a A ...), e dans l'a icle bedan iškùmas dk . (2) ê eis bedančio: O ý us bedan iškùmas cela jáunina, ou nè? (i on.) p ésen é un i an , exp essiskieux exemple a osenes clai us e sans con ex e, si ua ion acilemen imaginable. Cependan c éées illus a ions de aien ê e p écisémen i es, non a a e ines, i. i. que uneõs séman iques, ki čia imo ou k . g oupes leksemos ne jamos pagal ieną schemą (da p ieš p adedan ašy i bŽ bu o k i ikuojamas se ai ilius uoilius a imas elemen a iais, p incipalemen dans la ê e eninancies ph ase Me gái ė álgo óbuolį. Be niùkas ska o knỹgą. e e c.) N'essayan pas de c ée i snie a osenes exemple, leu a i iciali é se ai ès yškus échelinkus e ensemble e oyan ous ce ains g oupes séman iques mo s. Ta kim, g ande p obabili é que des au o a des ou des pe sonnes pa lieu de ésidence dans les a icles éguliè emen ka osis connaî e a ec qui, encon e quoi e e c. cons uc ions ces mo s son géné alemen secondes ki čiuo ės, e de elles cons uc ions pa ankies kebliem ki čiuo i aleg niams pailius u i, exemple.: susipažinaũ a ec bangladešiečiù, -è; k i pasi susi k i alsėdiškiùs, -ès, nugal i k oa ùs, -ès spò o a žýbose e pan. / Pou essaye a i iciellemen illus e les lieuxo a s (y comp is nelie u iques) a oseną, neabejo inai ka osis sak aš iniai su la ie, appiancemen , g ožėjimąsi e e c. ao e (ca p écisémen dans el con ex e peu ê e pa a o i ki čiuo i plus di iciles su le lieuo a d du lieu linksniai). Ainsi dans ces cas il au plus s'appuye ses pou oi s c éa i s e eche che la di e si é. 1.4. Les dé ini ions des uni és lexiconiques expliquables dans le no mminamaje dic ion ne peu ê e opelyg encyclopediškos, donc des exemples les peu en e pa ois au appléni, p aplės i pa iculiè emen p ésen an des éali és plus a es ou his o iques, D. MURMULAITYT. Bend inės lie u ių kalbos žodyno ilius acinių pa yzdžių a anka i pa eikimas 137 laquelle dans les con empo ains casdiénios, non spéciaux, ex es son a emen discu é. En de els cas le meilleu sou ce d'illus a ions di e ses encyclopédies, pa iculiè emen VLE. Pa exemple: ba ã ai dc . dgs. (2) [...] 2. aka ų ge manų gen is, en ée dans okiečių i aus ų au ų sudė į: Ddžiojo au k áus ymosi me ù V a. pab.VI a. p . ba ã ai ùž ėmė e i ò iją en e Danõjaus e lpių i sà ė.5 o ka alỹs ę ba ã as, ba ã ė dk . (2) 1. ba a es e hninès g oupes homme: [...] Pada jos p me na às ba a ès, pe alaũs š eñ ę Miùnchene nesuñkiai ienojè añkoje nẽšančias pen ks l inius alaũs bokalùs. 2. is . ba a es gen ies homme: Šiẽ d idãliai lama iẽ čių mò e ų kabùčiai ù i aiški ssajų a ec VI a. ge mãnių (alemãnių, ba ã ių) kabù čiais. VIVII a. šiau nės ánkės, alemãnės, iu ngės, ba ã ės, langobá dės pana šias smeig ùkais sègda osi pláukus. babiloniẽ is, babiloniẽ ė dk . (2) babilonieaux nau os homme: Babiloniẽčio la ko jaũsmą adė sé ie iẽs, cons an o ùmo, pa a ùmo p ncipas. Mãn es que Bblijo je pã di jama Nõjaus kos is ò ija ė à neu à babiloniẽčio Gilgamèšo èpo è sija. bela ãkės liaũkos iš ekamųjų la akų neu inčios liaukos, lesquels son p odui s ho čiai, skỹdliaukė áusios monai pa enka iesiai į k aują a lim ą, endok ininės liaukos: Hipò izė, añ inks- impo an e bela ãkės liaũkos. Depuis bela ãkių liaũkų eik lõs p i klaũso no malùs o ganzmo c oissance e ýs ymasis. Su kusi [pažeis à, a ec ak y jusi, édujusi] bela ãkių liaũkų ùnkcija. Bela ãkių liaũkų iziològiją i ligàs ia endok inològija. lãpiai dk . dgs. (2) une na ion, i an en Laplandie, pa lan i ines d'o igine lapies langues, samai: Y à kẽ u ios bend nės lãpių kabos. À ce e ques ion ajou e- -on, que šiaip conc e s pou js e da es illus a ions, au an possible, s'é i e: dicynas pas jou nal aš is, le éc i an on a endi , que il se eus bien qui plus long emps. Ces jou s ac uali és peu en ê e ne comp éhensibles ap ès dix ans. Kas au e his o izmai ou pan. e os eali yjis. Aussi jus i ié des Li uiniens e k . classiques, impo an s his o iques end oi s ou da es, conc e s é ablissemen s ou o ganisa ions men ionnemen illus a ions, pa exemple: b olijà dk . [...] (2) 3. ch é iennes laïciens socié é eligieuse o ganisa ion, don di igen les spi i ui ai es, moines: B oljos įs eigmo p óga pasaulie čiùs p anciškonùs s éikino pa ãpijos klebõnas. Li uõs s ačiã ikių b olijà. B oljų mokỹklos (is .). bù ininkas, bù ininkė dk . [...] (1) 2. puikus son ile spécialis e, nonp ases menininkas: Didỹsis dãnų pãsakų bù ininkas K. nde senas. b as1, b ė1 dk . (2) Mažosios Lie u os als ie is lie u is: B ais adn i Mažõ sios Lie u õs laukiniñkai baudžiáuninkai. K. Donelái is Mẽ uose ãgino bū ùs i is ie nókių ou au es a aux. Leñkis, bdinas b e, de an d ã o põną. 5 Dans ce cas se jus i ie e dans d'au es cas é i e- -on des lieux pa iculie s e des da es men ionnemen . 144 KALboS KULTÜRA | 84 complémen a, quelque chose a dijama e e c., pa exemple: Mėsniai, g e ai áugan ys e a ec b s an ys iùšiai (b òile iai). Tau k áus issemen s commencià lakoma ge mánų genči (alemãnų, ánkų, gò ų, bu gùndų, andaų) mig ã ion. Búožę sudã ė sus o jimas ( aip pà adnamas búože), kó as, kablýs e slankiojan i kl pa. Žodyne, cohé emmen enan bŽ ins uc ions exigences e sys émali é p incipe, a osenos exemples a ec au eką eiškiančiais skliaus ais doi en ê e pe a komi. Dans ce ains cas e pe a ky es ph ases illus e co ec emen d'une ou au e leksemos a oseną, plg.: su B aziūkas p asdeda Všakis (Še šùpės iñ akas) e su B aziūkas p asdeda Všakis, Šešùpės iñ akas; b uk ný nai nỹks a, ýpač eñkan úogas mechãniniu būdù (šukùojan ) e b ukný nai nỹks a, ýpač eñkan úogas mechãniniu būdù šukúojan . Cependan il se passe, que ilius acinio sen ence impossible pe a ky i nešk eipian son min ies, sau ega dan impo an s séman iques, s ylis inius a spal ius ou e c., alo s ilius acija eje e comme ne con ien pas. Pa exemple, abandonnée ces ilus a ions: J nu galjo ijosè ung ysè (a amnis šúolis, lygiãg e ės, búomas). J os (die nõs) e k añ o (nak iẽs) b zas. Islkęs Bu au d ã as (kul os pa- miñk las, mu ziẽ jus). 2.3. Ilius acijų eiliškumas Va osenos l'o d e de p ésen a ion des exemples dans ce ains cas es plus dé ini que d'au es. Men ionnée, que ilus ojan a oseną d'abo d son p ésen és des mo s conjuguiniai, e puis sakiniai. Veiksmažodžių a icles ne peu en ê e nonillus é de ges ion ou illus a ions, don la jonc ion n'es pas des ma ques app op iées ma quée à la place ése ée; en plus, il es ecommandé de p ésen e illus us a ions dans le même o d e que ce qui es épe o ié des ma ques de con ôle (à moins que pou aison de la connexion séman ique elles de aien ê e disposées au emen dans ce cas la p io i é es donnée au séman ique, e non au syn ac ique). kláus i, kláusia, kláusė ksm. 1.ką, ko, su quoi) ad esse a ec ques ion, donne , ou ni , le e ques ion, ei au is: Kláusk ą [mó inou, ki ] pa a mo. Kõ ù kláu sei? Kas kláusia, sužno. Kláusiau jõ núomonės [pa a mo]. Kláusiau e j, mais nea sã kė. Kláusiu, où é ais? Js kláusė, kek mán mẽ ai . Móky oja e apiẽ a è kláusée. [...] P oblemiška espec e ce e exigence sachan qu'il es un ce ain con ôle, e bons exemples de cela mon e n'es pas. Dans ce cas, incapan donne bon illus acinio exemple, es e e inaujimées un ce ain syn ac ique ac ionmajo dial junglume, aigi nukenčia p écision de l'in o ma ion. D. MURMULAITYT. Bend inės lie u ių kalbos žodyno ilius acinių pa yzdžių a anka i pa eikimas 145 1. es u ilisée indiquan soi: Àš úoj g šiu. Láuk mans namuosè. Į a džiai ilius uojami laikan is linksnių eiliškumo, p z.: àš (K. mans, K. sa yb. màno, N. mán, G. manè, Įn. manim, V . manyjè) į . asmen. ns. Pascabink mán hie è. Tù jaunèsnée pou manè. A ec manim a s e màno d auga. Manyjè é da pỹk is [g ùmiasi áis os]. 2. K. sa yb. appa enan : Voici màno nama. A i dúok màno láišką. Màno en an enco e pe i . Išklausýk es màno núomonę. Màno lak odis a êójo. 3. K. sa yb. il es indiqué en indiquan le p emie p meniu eiškiamą ei kėją, auquel es a ibué ac e, é eikš as ne eikiamosios ūšies daly iu: Mà no pasaký i žõdžiai. Vskas čià màno (pa iẽs) ai eý a [s a ý a]. àš áu ( ù)! sa coma menasinan . Les au es kai omes de la langue des pa ies a osens des exemples de p ésen a ion de l'o d e de ligne n'es pas comme quoi s ic e dé inie. Habi uellemen pa adigmes l'o d e de ang n'es pas aussi impo an comme, disons, les aspec s séman iques, donc la p io i é es donnée aux de nie s. 3.ILUSRACINI VARToSENoS PAVYZDŽI KIRČIAVIMAS Tous les mo s des exemples ilius aciniens a osens son p ésen és ki čiuo i, sau ienskiemenius nesa a ankiškų pa ies de langue les mo s dalely es, jung ukus, p ielinksnius e k . Se ibinie d iskiemennie e plus skiemenes u in ys e sa a ankiški ienskiemennie mo s son ki čiuojami, exemple. : Àš úoj g šiu. Mokinia čià laba nuo õkūs, enco e nemačiaũ ap aš ia p o áujančių paaug li. Ilius acions ki chiaissemen exemples: bál i, bla, bãlo ksm. [...] 2. blykš i: Ma aũ, comme jõs éidas bla. Óda is labiaũ bãlo. 3. ai ei is combien g ilam, g il i: Smilkinia déjà bla. ãša a dk . (1) 1. skaid aus sū oko akių liaukų lysčio lašas, se dis inguan e dan : Pe sk úos ą nu iedjo ãša a. S ó i ãša os akysè. Ãsha a ãša ą ã o ( e ksmas ima). Ei bỹ a, bỹ a galios aša lės ( lk.). J p o ãša as [pe ãša as] ãko nemã ė. 2. dgs. e k S m A S: Juokiúosi p o ãša as. Suãša omis demandý i. Déjà dans ãša as. Vl bùs ãša ų. [...] gãlas dk . [...] (4) 4. chemin ou in e alle de emps: Da nemãžas kẽlio gãlas ik nam (l ko). Gẽ ą dienõs gãlą sugaišaũ poliklnikoje. 5. [sin.] pabaiga: Išbu aũ nuo (se mi nã o) p a djiõs ik gãlo. Dienà a ec galù. Jau ãsa os gãlas. Dá bas ena aup ès gãlo [į gãlą]. […] skiaũsčias, skiausčià bd . (4) 1. se ou an au na uoi chonu, b iauna bas ou hau yn: Dk ply às skiausčiàs, e non gulsčiàs ou s ačiàs. Ch an js is b aũkée pa s ãlą skiausčià plãš aka, a ý um ùpinius šlúos ė. […] 146 KALboS KULTÜRA | 84 IŠVADoS Apibend inan men ionnée quelques p incipales bŽ illus a imo mé hodeque ègles. 1. Ilius a ions pa odo leksemes séman iminium e synaksinium junglum, sou en yom es supplémen ai e l'explica ion de signi ica ion. 2. Va osenos exemples illus ée chaque leksema. 3. Va osena illus ée des mo s conjuni i s e sen ences. Ce de nie ecommandée ou ni moyennemen iske u is, sau ès iches aux séman iques e syn ac iques liances du mo mon e des exemples a osens de ai plus. 4. o ien ez- ous à au hen iques, dans di e s ex es ou us des exemples a osens. Cependan illus a ions peu en ê e ab égées, au emen co igojamas. Ce ains exemples a osens, pa iculiè emen shnekamosios leksikos, peu en ê e e c éés, si dans les ex es éguliings, app op ian s leu s ou e di icile ou impossible. 5.An aš inis mo ilius aciniuose mo s de conjunc ions e sakiniuose ne umpé. 6. Ilius a ions son p ésen ées ki chiuojan ous mo s de junginių ou sakinių mo s, à l'excep ion ienskiemenius a nybinius. On s'e o ce de donne éguliè emen suki čiuo s o mels du mo d'in i ulé, que le ki chiuojan sou en klys ama. 7.Skliaus ai a osenne dans les échan illons son u ilisés spéci iquemen . Pas i ooi on u lauž iniuose slliaus es p ésen en al e na i ioses ( . y. pou an une au e emplace ) a osenes exemples des pa ies, e p p s uosies acul a i ioses ( . y. possibles, mais nécessines). P é u explique ilus a ion cela es ai en simples oosiè es scliaus es en ca ac è es simples. En éc i an e édagean bŽ sou en il au che che longs e pa i émen des exemples de a osens ilius acins, même si on oi que Google paieškos sys ème leu ou ni millie s. Il ne au pas im i p emie s pas aikius e cela s'apsi e , juolab qu main enan ce e paieškos sys ème sou en p incipalemen ou ni des exemples de isokies (ne e ai dou eo ines quali é) des dic ionnai es élec oniques, e ce n'es pas išlūs ex ai, ai i n'es e lindée e ealioji a osena. Ilius a ions impo an e pa ie d'a icle dic ionnai e, aidan à mieux pe ce oi dé inie la uni é lexique, p ésen an non seulemen non seulemen séman iques, mais e d'au es (p.z., synaksiques) in o ma ions. elles doi en donc ê e esponsablemen choisies e pas moins esponsable p ésen ées, en pa iculie dans les dic ionnai es no ma i s (Jakai ienė 2005: 104). Cela za unka, comme e chacun minu iopš us a ail, mais sans el a ail ne peu ê e bon ocodyne. D. MURMULAITYT. Bend inės lie u ių kalbos žodyno ilius acinių pa yzdžių sélec ionna e pa eikimas 147 LITERATURA ET ŠALTINIAI Il es à no e que Aleksand a ičiū ė S. 2008: Pai e du sys ème Google possibili é d'u ilisa ion en é udian des phénomènes de langue. Cul u e de la langue 81, 266282. bŽ Bend inės lie u ių kalbos žodynas ( en ib). Daba inės lie u ių kalbos eks ynas, Kaunas: Vy au o Didžiojo uni e si éas. P ieiga pa in e ne : h p://donelai is. du.l DŽ4 2000: Daba inės lie u ių kalbos žodynas. Vy . ed. S. Keinys. 4 édi ion, Vilnius: Li u iens Ins i u de langue. DŽ6e 2006: Daba inės lie u ių kalbos žodynas. DŽ6e 2006: Daba inės lie u ių kalbos žodynas. DŽ6e 2006: Daba inės lie u ių kalbos žodynas. DŽ6e 2006: Daba inės lie u ių kalbos žodynas. DŽ6e 2006: Daba inės lie u ių kalbos žodynas. DŽ6e 2006: Daba inės lie u ių kalbos žodynas. Vy . ed. S. Keinys. 6 (élec oninis) édi ion, Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as. R. Hudson 1988: The linguis ic Founda ions o Lexical Resea ch and Dic iona y Design. In e na ional Jou nal o Lexicog aphy 1(4), 287312. Il es à no e que le e me "lexicog aphie" ne igu e pas dans le ex e o iciel de l'O ganisa ion des Na ions unies. Jakai ienė E. 2005: Leksikog a ija, Vilnius: Mokslo e encyclopedijų édy- bos ins i u as. LKŽe 2005: Dic ionnyk Li u iens de langue 120 ( a ian e élec onique). Vy . ed. G. Nak inienė, Vilnius: Li u iens ins i u de langue. P ieiga pa in e ne : www. lkz.l . LKŽI 1980: Lie u ių kalbos žodyno ins ukcija, Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as. LNŽ 2008: Jakai ienė E., be g-olsen S. Dic ionynas Lie u iųno egų kalbų Li auiskno sk o dbok, Vilnius: bal os lankos. / Vilnius: bal os lankos. LLV 19721996: La iešu li e ā ās alodas ā dnīca 18, Rīga: Zinā ne. LLVVe 19721996: La iešu li e ā ās alodas ā dnīca, LU Ma emā ikas un in o mā ikas ins i ū s, LU La iešu alodas ins i ū s, Zinā ne. P ieiga pa in e ne : www. ezau s.l /ll . 1987 LVV: La iešu alodas ā dnīca, Rīga: A o s. MLKŽ 2010: No kai ienė M., Šepe y ė R., Šimėnai ė Z. Mokomasis slo ynas lie u ių kalbos, Vilnius: bal os lankos. MLVV 20032008: Mūsdienu la iešu alodas ā dnīca. MLVV 20032008: Mūsdienu la iešu alodas ā dnīca. MLVV 20032008: Mūsdienu la iešu alodas ā dnīca. MLVV 20032008: Mūsdienu la iešu alodas ā dnīca. Red. D . philol. I. Zuicena, LU La iešu alodas ins i ū s. P ieiga pa in e ne : www. ezau s.l / ml . NSJP 2002: Nowy słownik języka polskiego. Wa saw: Wydawnic wo Naukowe PWN. PŽ 1984: Rusųlie u ių kalbų poli echnikos dic ionnai e. Sud. G. Daugėla, Vilnius: Gou e nemen ioji encyclopedijų edakcija. Rédigé le dic ionnai e de la langue Li uiniens de Bend inė. P ieiga pa in e ne : h p://www. lki.l LKI_LT/index.php?op ion=com_con en & iew=a icle&id=592&I emid=1 / ( é iée 2011 10 12). Te minynas 2004: Ins i u de ma héma iques e in o ma ique des Li uiniens base des e mes (Lie u ių kalbos e minynas), Vilnius: Ins i u de ma héma iques e in o ma ique. P ieiga pa in e ne : www. e minynas.l ( ue 2011 10 12). 148 KALboS KULTÜRA | 84 VLE 20012010: Visuo inė lie u ių enciklopedija 118, Vilnius: Mokslo i enciklopedijų leidybos ins i u as. WCD 1996: The New In e na ional Webs e s Comp ehensi e Dic iona y o he English Language, Deluxe Encyclopedic Edi ion, Flo ida: T iden P ess In e na ional. Ce e édi ion es égalemen publiée sous le i e The New In e na ional Webs e 's Comp ehensi e Dic iona y o he English Language. ŽūE 1998: Encyclopedia de l'ag icul u e 1, Vilnius: Mokslo e encyclopedijų leidy- bos ins i u as. БТСРЯ 2002: Большой толковый словарь русского языка, Санкт-Петербург: Норинт. БАСРЯ 20042010: Большой академический словарь русского языка 114, Москва, Санкт-Петербург: Наука. СРЯ 1988: Ожегов С. И. Словарь русского языка, Москва: Русский язык. In e ne de ex es sou ces, na shy i paîche sys ème Google. Reçu 2011 10 21 SELECTION oF ILLUSTRATIVE EXAMPLES oF ACTUAL USAGE AND THEIR PRESENTATION IN THE BENDRINS LIETUVI KALBOS VOODYHUNAS (DICTIONARY OF STANDARD LITANIAN) Les mo s qui son u ilisés dans le langage li uanien son les sui an s: Summa y The pape aims a in oducing he p esen a ion o illus a i e examples o ac ual usage in he Bend inės lie u ių kalbos žodynas (Dic iona y o S anda d Li huanian) and ocus on some deba able issues. Illus a ions make an impo an pa o a dic iona y en y; hey help o be e unde s and he lexical uni which is being de ined in he en y. Illus a i e examples in dic iona ies show possibili ies and speci ic ea u es o he combinabili y o lexical uni s, hei seman ic and syn ac ic ela ions, add o he explica ion o hei meaning. In Li huanian hey also show he co ec accen ua ion pa e n. Depending on he scope o a dic iona y, i s aim, s uc u e and o he issues o lexicog aphic me hodology and echniques, illus a ions a e gi en in di e en ways. The main ules o gi ing illus a ions in he Dic iona y a e as ollows: examples o ac ual usage illus a e each lexeme; he illus a ions include wo d combina ions and sen ences; examples o au hen ic, ac ual usage a e gi en p e e ence; howe e , he illus a ions can be sho ened, amended, p oduced by he au ho ; he head wo d in illus a i e wo d combina ions and sen ences is usually gi en in ull; illus a ions a e gi en by accen ua ing all wo ds o wo d combina ions o sen ences, excep o monosyl- D. MURMULAITYT. Bend inės lie u ių kalbos žodyno ilius acinių pa yzdžių selec ion e p ésen a ion 149 labic unc ional wo ds; illus a i e examples end o ha e he o ms o he head wo d wi h e o s o accen ua ion; b acke s in examples indica e pa s o examples o al e na i e usage [in squa e b acke s] o pa s o examples o op ional usage (in ound b acke s). Examples illus a ing he usage o he head (lexical) wo d should be selec ed wi h ca e and esponsibili y; so should hey be p esen ed in dic iona ies. This is especially ele an o no ma i e dic iona ies, such as he Dic iona y o S anda d Li huanian. KEY woRDs: illus a i e example o ac ual usage, gene al dic iona y, lexeme, wo d combina ion, sen ence. DAIVA MURMULAITYTĖ Lie u ių kalbos ins i u as P. Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius [email p o ec ed]