BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
LINA RUTKIENĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
19181940 M. STATYBOS TERMINIJOS DŪRINI
DARYBOS POLINKIAI
ESMINIAL WORDS: el ipo de labo ; dū inys; a ian e oné ica; pa en esco é mino;
a ian e mo ológica; ciencia de la cons ucción habla.
ĮVADAS
Uno úl imamen e pa icula men e en yskėjusių polidos de lenguaje polinkių ac i os con cie os
ámbi os de la ac i idad p o esional humana elacionados o maciones de a mainos de lenguaje. El
más impo an e de es os a manos lexicocinos é minos, que sepa an una lengua a maná de o a.
Te minos da yboje cada ez impo an esnes posiciones ocupa dū yba. Aunque es e modo de
aibas de é minos depende de cada lengua especí ica, cien í icos de di e en es países a
menudo señalan a los mismos idiomas palab as de dū yba y dū inių en ajas. Se alega que al modo
dū yba se puede hace nue os, de la economía de la lengua co espondien es a dėsnį e minos
2014: 225). Vik o ija Nadmidon mano, kad dū iniai labai inka no in iksliau pa adin i naujas
są okas, iš eikš i daugiau požymių, žodžiui su eik i didesnį seman inį k ū į (Надмидон 2014:
(Gai enis 2014: 539; Kaulakienė 69). Pe e is Polencas, sin lis ados en ajas, en a iza que dū inales
más ácilmen e se a aigan en la conciencia humana, po que es aiški su seman inė mo y acija
(Polenz 1980: 178). Olego Meško o opina que muchos nue os dū íns se pueden hace según la
analogía p incipio, cambiando una de dū inio sandų, po ejemplo,según el cien í ico, inglés
s a quake dū inys hecho según analogía con la palab a ea hquake, o comedyw igh según analogía con la palab a playw igh (Meshko 1986: 23
24).
Dū inos son examinados en di e sos
1
aspec os, uno de ellos o maliosios
s uk ū os y imas, da ybos ipo, al cual
2
ep esen a dū inyn, de e minación. Mokslininkių Young Ok Jong y Chae
1
En el ex anje o de ecien e iempo pula ía ins umen ales mé odos, po los cuales es udian, como, po ejemplo,
dú inos ija el ojo humano, qué impulsos ellos causan en el ce eb o humano, y k . (Inho e al. 2008; MacG ego , Sh y o
2013).
2
Basándose e minólogo Kazimie o Gai enio ejemplos de ipos de da ybos, en es e a ículo los ipos de da ybos se
asignan según el undamen o sando pe enecimien o a cie a pa e de la lengua. K. Gai enis señala que sudu ines
e minos da ybai ca ac e ingiausi es os ipos de da yba: daik a a dis + daik a a dis, daik a a dis + eiksmažodis,
būd a dis + daik a a dis. Comple amen e noūdingos ipos būd a dis + būd a dis, daik a a dis + būd a dis,
eiksmažodis + būd a dis y k . (Gai enis 2002: 55).
LINA RUTKIEN. 19181940 m. cons ucciones e minías dū inių da ybos polinkiai | 2
doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.03
BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
Jung Kwan a gumen a, la pe cepción de la sanda ia o maliosa dú inio ayuda a ap ende y
kalbas (Jong, Jung 2015: 79). Pa ickas Zie ingas i Lonneke Plas, be ki ų p i alumų, nu odo i
en ende o a impo ancia a la aducción maquina (Zie ing, Plas 2014: 1047). Da ybos ipos hay
que in es iga , pa a man ene adecuados e minos da ybos p opo ciones, que unos da ybos
ipos nozgoj u o os. Nag inėjan o maliąją es uc u a dū inių, su ge no pocas cues iones
p oblemá icas. Uno de ellos iene que e con los concep os de p oduc i idad y ac i idad de ipo
daybos. Ta janas I ano as opinión, no a as eces es os concep os se con unden o iden i ican.
3
Mokslininkė, disca ando dú inio modelio de da ybos signos, į a dia es os concep os de
di e encias. En su opinión, el modelo de do ación se ca ac e iza po es asgos:
1) p oduc i idad. Es e es la cuan i a i a ca ac e ís ica del modelo;
2) ac i idad. Es e a ibu o se en iende como llena el modelo de ab icación con nue os miemb os;
3) us ojamum. Es o es el uso de miemb os del modelo en ex os, ealizándose ac o de consumo
del lenguaje (I ano a 2001).
Sin emba go, incluso y sabiendo las di e encias de los concep os de p oduc i idad y ac i idad,
pe manece poco cla o si, po ejemplo, suele bas a a un neologismo ac i im a con i ma (Pike 1954:
87). O Zelligas Ha is conside a la cues ión de p oduc i idad en gene al i esoluble, po que lengua
e oluciona (Ha is 1951: 265). Sin emba go es as dudas no pueden hace enuncia a la p oduc i idad
del ipo de daibo, que se conside a uno de los más impo an es signos del ipo de daibo, de las
in es igaciones. En es e a ículo elegida examina una conc e a cons ucciones s i a de ciencia en
el lenguaje us oamus gimininius lie u iškus y hyb idinius e minus, pada y us dū ybos способом.
Dú ybos populia ización es imula echa un is azo y en es e e minos adiciones del modo de
da ybos, y ellos e aluándonos se puede de e mina y nue as endencias dú ybos, de ini
di ecciones, con las cuales se puede da ybiamen e de elo a e miniją. El obje o de es udio de es e
a ículo la cons ucción e minijos dū inių consumo ciencia calboje pe iodo 19191940 me ai elegido
als ybės a kū imo šim mečio, iek dėl šio a psnio s a bos bend inės lie u ių kalbos aidai, aip
an o debido his o ická Lie u os ak ualijos pa y e minologijai. En ese momen o apčiai
desa ollándose ūkiui apa eció muchybė nue as ealijas, a las cuales nomb i i ue hechi a mucha
nue os e minos (no exención y cons ucciones dū inas), desa oll ojosi e minologías mokslas.
Aldonas Pupkis conside a 19181940 años el más b iskos pe íodo de ascenso de la lengua bend inesa
(Pupkis 2005: 44). En es e a ículo, aplicando desc ipománeo, es uc u a o ias análisis y logís icas
mé odos de clasi icación, p e ende exhibi i, cómo en el pe íodo conside ado ue on o mados la cons ucción e minías dū inia, cuales ipos de da ybos ue on más p oduc i os. Pa a de e mina si 1918
1940 m. s a ybos e minijos dū inių da ybos ipų p oduk y umas bei ak y umas išliko i
3
Modelo en las usas lingüo y ea gene almen e se conside a lo que en es e a ículo se llama da ybos
ipo, i. y. o malioji es uc u a (Черепанов 2004).
LINA RUTKIEN. 19181940 m. cons ucciones e minías dū inių da ybos polinkiai
| 3 doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.03
BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
úl ima e apa del desa ollo de la e minología de la cons ucción (XX a. pab.XXI a. p .), desde el
pun o de is a de la es uc u a o maliosa se examinan y en 2002 m. S a ybos e minų žodyną
( oliau STŽ) incluidos dū iniai. Medyiaga pa a el a ículo ecopilada de 33 uen es: en euka io
Lie u os s a ybos ado ėlių, mokomųjų knygų y a ículos cien í icos. Los lib os p incipalmen e
imp esdi os 19291939 años. Basándonos en es a in o mación, se puede hace p esunción, que
s ambiojo géne o cien í ico a la publicación sali necesi a kone diezmecio įdi bio. A ículos en la
e is a Technika publicados desde 1924 años. En con adosi ui uas uen es del ámbi o de la
cons ucción encon a 262 cogninines e minos de la cons ucción dū inas. S aipsnyje
nenag inėjami p es i i dū inio, pues o que da ybos acción es ocu ído no de los Li uáneos hablado. Jun o a dū inių, cuyo signi icado al lec o puede se no cla oški, esc iben e e encias a
eks inę išnašą, ku ioje pa eikiamos dū inio kon eks o iš aukos.
1. ESPRECIAMENTO DEL CONTEXTO DE NAGRINDAGÓS MEDIAGÓS El obje i o de es a encues a es analiza el con ex o de las ac i idades de conse ación de la biodi e sidad en el medio ambien e.
Po Pi mojo pasaulinio ka o, Lie u ai a kū us Nep iklausomybę, be ki ų, spa čiai plė ojasi
y sec o de la cons ucción. 19141918 m. la gue a hizo eno me daño a la indus ia de cons ucción,
des uyó 13.250 esidenciales y 24.680 no esidenciales edi icios (Macijauskas 1929: 10). En es e pe íodo
se hizo impo an e no solo econs ui lo que des uyó, sino ambién mode niza los sec o es de
cons ucción, in oduci nue os ma e iales y ecnologías. Po ejemplo, Kaune 19191930. ue on
cons uidos 4 149 s a iniai, a los que aplica nue os p incipios de composición, usados nue as
cons ucciones (Bu ku ienė 2001: 150, 153). Kū ėsi y desa oll ojosi sepa adas á eas de la
cons ucción: a egiba de caminos, puen es cons uyba, geo echnika, cons uybinių ma e iales y
cons ucciones p oducyba. A los eó icos undamen os de ac i idad pa icula men e ac ual se
con i ió la li e a u a cien í ica. In e puka iu Li uania ue imp esdi a no pocas cons ucciones
s i ies ado ėlių, mokomųjų knygų. Pa e de ellos ue la p ime a lib o de li uanos habla sob e cie a
ecnología de cons ucción o incluso á ea. 1924 m. Uni e sidad de Li uania comenzado publica e is a
Technika. En cada núme o de la publicación publicada a ículos cien í icos sob e cons ucciones,
además, p onos icadas cons ucciones cien í icas de publicaciones ecenzías, en las que, bes specialybės dalykų, se discu en y ediciones del ámbi o de la cons ucción se u ilizan e minología cues iones.
Con la in ensi a ac i idad de cons ucción y publicación elacionado y desa ollo de la e minología de
cons ucción. De ese pe íodo e minología de la cons ucción y odas es a p o esional lengua
o ma imuisi didelę signi icación enían exclusi as pe sonalidades ingenie os de la cons ucción,
s aipsnius i knygas, mokę jaunimą. Minė ini Juozas Gab ys, P anas Jodelė, Jonas Kiškinas,
di bę Li uania, ealizados signi ica i as in es igaciones cien í icas, ašę P anas Mo kūnas,
Ana olijus Rozenbliumas, Jonas Šimoliūnas, Kazimie as Vasiliauskas y k . Es o ue despela inę, en el ex anje o es udiija ę o (i ) di bę pe sonas, geban ys goodąją p ak iką p i aiky i
LINA RUTKIEN. 19181940 m. cons ucciones e minías dū inių da ybos polinkiai
| 4 doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.03
BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
Li uania. Como se e de sus publicaciones desc i as de u ilizadas li e a u a lis as, es os ingenie os
podían po unas idiomas ex anje os. Rašydami publicaciones, di igėlius, gene almen e ellos aducían
del okiečių lenguaje, ne edamen e de usų, ečiau de acūzų. Dado que a las nue as ealijas
ing esa necesi aba nue os e minos, en ese momen o ue c eada mucha cons ucción naujada ų, de
ellos y dū inių. Naujų dū inių da ybai p ime oy al pe íodo impo an e de Li uania Nep iklausoms a
e a okiečių kalba, apun abii i dū inių gausa ( okiečių kalboje dū yba el más p oduc i o modo de
da yba). Cons uc i os cien í icos ex os en g e a nue os Li u iškų e minos a menudo skliaus os
se p esen an okiški co espondimenys. En sus publicaciones p a a mėse au o es habla sob e
lie u iškų cons ucciones e minos ca encia, disculpa a lec o ojos po aisy inus e minus. Po
ejemplo, ingenie io, Uni e sidad de Li uania (nuo 1930 m. Vy au o Didžiojo Uni e sidad) p o eso y
Jonas Gab ys su guíaėlio p a a mėje ašo: Es e manualėlis imp imdinamos aún eniendo de
abaj o[s] y įsi y a usios puen es y e minologías de cons ucción. Tode al ez no uno aquí usado
Kele a pa a o ų b ėžiniuose e minų (p z., sp agbalkė, ledlaužys, pusiaupiu a) nea i inka eks ui,
é mino es aisy inas. Sin emba go es os ne obulumos e end emos sólo a ei y. po que clichés ue on
ab icados an es de es as e minos cambio (SGBT 1931: 7). Conociendo los publicaciones de ese
pe íodo, ob iamen e, que usados é minos muy dependé de pe sonales au o es de disposiciones. Po
ejemplo, el p o eso P anas Jodelė ue an i i eliūnichos pažiū ų, más p i a é Jono Jablonskio
posición sin necesalo nep igal o i co espondimenos in e nacionales e minos. Kas hacia
ieno iš sa o ado ėlių P akalboje (1922: P
4
). Tačiau p o eso ius a ojo i skolinių, ku ie nė a
e minologías, es o yo chalininkas in e nacionales e minos, esc ibió P. Jodelė in e nacionales
e minai, a gumen uando sus sulie u ėjimu. P. Jodelė e a una g an au o idad, y sus pensión así
disposiciones con espec o al uso de cie os é minos e ec i amen e u ie on bas an e in luenciaá
la pli imía de cie os é minos o aukimuisi de a osenos (ž . 3 apa ado sob e gelžbe onio
e miną). Hablando sob e ese pe íodo dū inius, hay que deci que es e ema habida di e sas opiniones.
An ano Vi eliūno di igía Te minologías komisija siūlė nemažai dū inių, los cuales ue on
in e nacionales palab as e iniai, p z.: o ma is, šilčia odis, šilčioma is. Cuando comisía ėmóse di igi
a J. Jablonskis, en luga de ales naujada os ue on de uel as las palab as in e nacionales
(Pi očkinas 1978: 180). Ne ikslingą, besaikį dū inių da ymą, llamadoą kalimu, y su dėjimą en dicynus
c i icó y An anas Salys. Benjamino Se eiskio Lie u iškai- usiško žodyno (1933) ecenzijoje A. Salys
ašo: Be keis ai pa ece sudu inių žodžių kalimas iš skai a džių. en la página 41 dada i ina
4
P . P akalba, en la publicación no nume uada.
LINA RUTKIEN. 19181940 m. cons ucciones e minías dū inių da ybos polinkiai
| 5 doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.03
BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
ocho uon(ia)amžis, ocho uon(ia)galis <...> ipo palab as. Haciendo es o se puede de odos odos el
dicodi o daik a a džius epi i con odos los ci a džiais (Salys 1933: 31). Y aquí mismo p idu ia: Taip
pa ne ie a o odyne: bal adančiui, bal anosiui, gel ondančiui, gel onuodegiui... (Salys 1933: 32). De los
especialis as de la cons ucción más de ese pe íodo la e minía de la cons ucción dū inių posis emį
es complemen ęs p o eso , líde del ka ed os de la cons ucción de la Uni e sidad de Li uania Jonas
Šimoliūnas. Vien su lib oje S a yba. S a ybne ma e iale (1937) encon a 72 kinininie e minybos
s a ybos dū inie, a lib oe S a yba. Tie a abajos (1939) 62 dū inia. An e los nue os dú inos J.
Šimoliūnas skliaus uose a menudo p opo ciona co espondien es de la lengua ge mé ica, sob e las
cuales se puede a i ma que la cons ucción e minijos naujada ai dū inie de esencia son deliniai o
isiškieji e iniai, ej.: mil amedis (Mehlbaum) SSM 1937: 159, d ibsmėlis (Fliessand, T iebsand) SŽD 1939: 277, či kloze is (Absaugeklose anlage) SSM 1937: 102, g un ag ąž is (G undboh e ) SŽD 1939: 308, yšniamedis
(Wildki she) SSM 1937: 159. El Consejo de Segu idad de las Naciones Unidas ha adop ado una esolución po la que se es ablece la obligación de las Naciones Unidas de espe a las no mas de segu idad en las ope aciones aé eas.
De as as 262 giminos e minos de cons ucción dū ines cien í ica 19181940 m. li e a u a del iego de
cons ucción más p opli é ue on es os é minos: dūm akis, dūm aukis, gelžbe onis,
pe kūnsa gis, pusiaus y a, ske spiū is, s a ams is, šaliga is, anden iekis. P esun amen e su
di usión y a osenos ecuencia ue on unos de ex aling is ines ac o es, lėmusių, que odos
lis ados dū inia, excep o pe kūnsa gį, consumami y más a de en la ciencia li e a u a, caeca en 2002 m. isleis ą STŽ.
2. STATYBOS TERMINJAS DÚRINI DIPLOMAS TIPOS
S asio Keinio eigimu, lie u iškų sudu inių e minų da ybai būdingi isi pag indiniai
ac uales de las palab as li uanas dū inių da ybos ipos. Mokslininkas, analizándose 11 e minos
ocynų, isleis ų 19541971 años, dū inius, p opo ciona 16 da ybos ipų (ž . Keinys 2005: 131132). Ti iando
19181940 m. e minías de cons ucción dū inius, se de e minó que ellos hace según 10 da ybos ipų.
P oduc i iausios pa es del lenguaje son daik a a dis, eiksmažodis y būd a dis. Dū inių, cuyo un
sandas ue a basado an e eiksmiu, nume a džiu y į a džiu, encon ado sólo unos pocos (ž . 1 ig.).
Así, aunque en euka io Li uania la e minología de la cons ucción dū inių da yboje pa icipa
pa es de la misma lengua, como y XX a. II pa ės e minų da yboje, en es e a ículo abo dañado
pe íodo de la cons ucción e minología dū yba nopeizymi combinaciones de es as pa es de la lengua a iai o e.

LINA RUTKIENĖ. 1918–1940 m. s a ybos e minijos dū inių da ybos polinkiai | 6
doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.03
BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
1 PAV. 19181940 m. e minijos de cons ucción dū inių apa amien o po ipos de da ybos
5
Li u ias habo y oje es habi ual dú inio seman iniu y g ama iniu cen o conside a el segundo sandá.
Del i as ma e ial se de e minó que de la mayo ía de ese me o la cons ucción e minía dū inių
segundo sandad es daik a a dinis. Como a i ma Daba inės lie u ių kalbos g ama ikoje ( oliau DLKG),
Dū iniai con daik a a diniu segundo sonido cons i uye casi es cua adelos de odos los ac uales
idiomas lie u ių sudu inių daik a a džių (DLKG 1997: 151). Des ina i o del pe íodo en cues ión la
e minología de cons ucción ales dū inos cons i uyen aún mayo pa e incluso 85 po cien o. de
odos dū inių. Muchos menos dū inių es á con eiksmažodiniu segundooy sandu y sólo uno con
būd a diniu. En ep de odos los ipos de da ybos p e alece de iniéamieji dū inia: gene almen e el
p ime sandas de ine el segundo, susiau indando, especializándose su signi icado.
2.1. Dū inos con obik a a dinio segundooy sando
Pa s p oduk y iausias as ų s a ybos e minijos dū inių da ybos ipas – daik . + daik a .
Jam p iklauso be eik pusė – 139 – nag inėjamo laiko a pio gimininių s a ybos e minų dū inių,
po ejemplo, akmeng un is SŽD 1939: 435, akmenkal is SŽD 1939: 281, ąžuolmedis SSM 1937: 172, basliašulis SSM
1937: 161, abajo ie ėĮg i KP 1939: 20, d enažo is SŽD 1939: 306, duja amzdis SŽD 1939: 438, dūm akis ÚP 1934:
10, + du piag žun is SŽD 1939: 305, gon inė SS 1935: 25, DD + daik a a dis + daik a a dis, BD + da a dis +
5
daik a a dis, VD + daik a a dis + daik a a dis, DB + daikda iks + da iks + da iks + da iks + da iks + da iks
+ da iks + da iks + da iks + da iks + da iks + da iks + da iks + da iks + da iks + da iks + da iks + da iks +
da iks + da iks + da iks + da iks +
52,9%
23,2%
4,6% 1,9% 0,8% 0,4%
14,1%
1,5% 0,4% 0,4%
0,0%
10,0%
20,0%
30,0%
40,0%
50,0%
60,0%
1
DD BD VD SD PD ĮD DV PV SV DB
LINA RUTKIENĖ. 1918–1940 m. s a ybos e minijos dū inių da ybos polinkiai | 7
doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.03
BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
1939 SŽD 1939: 308, calkakmenis GK 59, 1931 MSUP: 153, pe kuns GTS G : 7, 80, 100 KS, plen k aš is 1929:
120, plen k is is PSD 1939: 146, 30 SS, mediensiūlė SS: 267, 1937 medžply ė SSM 1939: 156, 30 SSM 1937: 38 ,
moliasmělis SŽD 1939: 355, mo o piūklis SSM 1937: 168, pa kie pušė SSM 1931: 153, pe kuns GTS G : 19, 80
KS, plen k aš is 1929: 120, plen k is is PSD 1939: 117, plen k is is SGB 1939: 149, 39 SGB: 439, 1936: 129,
1936: 129, 1936: 129, 1936: 129, 1936: 129, 1936: 129, 1936: 129, 1936: 129, 1936: 159, 1936: 159, 1936: 169, 1936: 169, 1936:
169, 1936: 169, 1936: 169, 1936: 169, 1936: 169, 1936: 169, 1936: 169, 1936: 169, 1936: 169, 1937: 169, 1939: 169, 1939: 169,
1939: 169, 1939: 169, 1939: 169, 1939: 169, 1939: 169, 1939: 169, 1939: 169, 1939: 169, 1939: 169, 1939: 169, 1939: 169, 1939:
169, 1939: 169, 1939: 169, 1939: 169, 1939: 169, 1939: 169, 1939: 169, 1939: 169, 1939: 169, 1939: 169, 1939: 169, 1939: 169,
1939: 169, 1939: 169, 1939: 169, 1939: 169, 1939: 169, 1939: 169, 1939: 169, 1939: 169, 1939: 169, 1939: 169, 1939: 169, 1939:
6
169, 1939: 169, 1939: 169,: 169,: 169,: 169,: 169,: 169,: 169,: 169,: 169,: 169,: 169,: 169,: 169,: 169,: 169,: 169,: 169,: 169,: 169,:
169,: 169,: 169,: 169,: 169,: 169,: 169,: 169,: 169,: 169,: 169,: 169,: 169,: 169,: 169,: P oduc i idad, aunque ya mucho lo
meno , se dis ingue o o un ipo de da ybos būd . + daik . En la ciudad 19181940 m. en la li e a u a del
ámbi o de la cons ucción cien í ica se encuen a dū inis de es e ipo de ob a, po ejemplo:
61ak osnis SSM 1937: 85, d ū galis SŽD 1939: 325, e oca il GTS 1930: 65, juodada bis SDTSS 1930: 70,
juodg indys KS 1936: 27, juodlubės KS 1936: 27, juodmedis 1936: 172, juodš ė PMST 1923: lažemgalis KS: 6,
minkamedis SSM 1937: 161, plokščia DS 1940: 5, 266, plongal GTS 1930: 82, SŽD 1930: 306, SSM 1936: 267, SSM
1939: 297, SSM 1929: 267, SSM 1929: 269, SSM 1936: 266, SSM 1936: 266, SSM 1936: 286, SSM 1936: 366, SSM 1936:
306, SS: 366, SSM 1936: 366, SS: 366, SSM 1936: 366, SS: 366, SS: 366, SS: 366, SS: 366, SS: 366, SS: 366, SS: 366,
SS: 366, SS: 365, SS: SS: 366, SS: SS: 366, SS: SS: 366, SS: SS: 366, SS, SS: SS: 366, SS: SS: 366, SS: SS: SS: 366,
SS: SS: SS: 366, SS: SS: 366, SS: SS: SS: 366, SS: 366, SS: SS: 366, SS: SS: SS: 366, SS: SS: SS, SS: SS: SS: SS:
SS: 366, SS: SS: 366, SS: SS: SS: 366, SS: SS: SS: SS: SS: 366, SS: SS: SS: SS: SS: 366, SS: SS: SS: SS: SS: SS:
SS: SS: SS: SS: SS: SS: SS: SS: SS: SS: SS: SS: SS: SS: SS: SS: SS: SS: SS: SS: SS: SS: SS: SS: SS: SS: SS: SS: SS: SS: SS: SS: SS: SS: SS: SS: SS: SS: SS: SS: SS: SS: SS: SS: SS: SS: SS: SS: SS: SS: SS: Kele as dū inių ep esen aba eiksmaž. + daik . pa a el ipo de a mada: čiulpkloze is SSM 1937: 102,
gaubmeškė
7
SŽD 1939: 441, g ęžkal is SŽD 1939: 316, g ęžmaišis
8
SŽD 1939: 367, g ęžskylė SŽD
1939: 307, jungiamalūnis SŽD 1939: 469, klijuo medis SSM 1937: 267, klo sienė SŽD 1939: 352,
9
sp aus polis SŽD 1939: 412, sp aus sienė SŽD 1939: 349. Bequí odos (excep u až apinigius)
encon a J. Šimoliūno lib os. Dado que de ese ipo de daibanía u iliza (puede y hace ?) de un
cien í ico, su ge la cues ión de si es os du ianías componen basado en el mismo daiban polinkiu,
o
s ichiškai. A k eip inas dėmesys į ai, kad J. Šimoliūno a o i dū inių pi mieji sandai emiasi
6
Žemė ie ėje, que no es á pe manen emen e cubie a de agua (no onese que 0,5 m capasnia) pama o
padas necesa iamen e se in oduce ie aėn an o, que es ando noa pini sub padu g un as in ie no neįšal ų. 1931: 141. SGBT
7
E x p e s s polis con oby amzdžiu a, quedamu padu k, žiedplukčiu d, d i e ine gaubmeške b, kėlimo
osais e i k (ž . a-g .)“ SŽD 1939: 441. Meška – polių kalimo į aisas.
8
Iš bajo jambo g un o exėmimo se hace kibi ais, ėčkomis, g ęžmaišiais, indiškais caz u ais, samčiais,
g ei e iais, no ijas y o as he amien as y apa a osis. SŽD 1939: 367.
9
Iš ilypės pa alpos (9-10) clinke con p imališas se deja en jungiamalūnį (Ve bundmüle) y aquí ya es á ob enido
cemen o, que ele ado lo le an a en cemen o silosą (13), y de su abajo (14) desemboca en maišus o s a inai es. SŽD
1939: 470.
LINA RUTKIEN. 19181940 m. cons ucciones e minías dū inių da ybos polinkiai
| 8 doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.03
BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
p ima ias accionesmaodžiais, a los que no habūdinga šaknies balsių kai a (čiulpkloze is SSM 1937: 102,
gaubmeškė SŽD 1939: 441, g ęžkal is SŽD 1939: 316, g ęžmaišis SŽD 1939: 367, g ęžskylė SŽD
1939: 307, jungiamalūnis SŽD 1939), y bu ojo iempo noekiamaisiais pa icipan es (klijuo medis SSM 1937:
267, klo sienė SŽD 1939: 352, sp aus polis SŽD 1939: 412, sp aus sienė SŽD 1939: 349). Como esc ibe DLKG,
sudu iniams daik a a džiam hace más ecuen emen e ima an p iešdėlinių eiksmažodžių
pa icipan es (DLKG 1997: 159). Recopilados ejemplos mues an que en euka iu cons ucciones
e mininai hace sólo de nep iešdėlinių eiksmažodžių se ojo iempo pa icipan es. G ynai
eiksmažodinių (no dely inių) dū inių eiksmažodinio sando o ma no indica, si emiamasi u ojo iempo
o esamojo iempo kamienu (plg.: čiulpkloze is: čiulpia, čiulpė; gaubmeškė: gaubia, gaubė; g ęžkal is,
g ęžmiungišis: g ęžia, g ęžė; jamalūnis: jungia, jungė). En gene al dū inių con accionesmajodinías
sandais da yba kalbininkų se alo a desigua eikšmiškai. S. Keinys ales da ybos dū inius según o mą
elaciona con co espondien es accionesmažodžių pe sona p o egamosiami o mas, y según
signi icado algunos de ellos (caus ejemplos p esen an e minus g ęž ie ė, lyd aš is, siu b amzdis)
elaciona con noekiamosios ūšies es iempoamojo pa icipan es. Te mino asen ie é susają con
noekiamosios ūšies esamojo iempo daly iu mokslininkas a gumen uoja ocodyne p esen ado al
sinónimo luga de esidencia (Keinys 2005: 159160).
Muy pocas cons ucciones e minías dū inių pe enecen ci . + daik . da ybos ipoi encon a 5
al da ybos ipo dū inas: ibalkis SDTSS 1930: 76, ikojis SŽD: 438, išakis SDTSS 1930: sandai apoy i
76, ienkiemis DS 1929: 11, ien a is SŽD 1939: 290. Minė ina, kad šio ipo dū inių pi mieji
sólo kiekiniais skai a džiais uno y es. No encuen a ni un solo dú inio, cuyo p ime sandas sie ųsi
con o ookiu ci a džiu. Asomb osamen e, que en el 2002 años emi ido STŽ ambién no hay ni i uno
geminino é mino dū inio, cuyo sandas ue a sus en ado po o ookiu ci a džiu, ni uno y es. Sin
emba go especies de e minos dėmenos doybai imami odos los cuán icos ci e dji has a diez.
Tik du dū iniai – šaliga is SDTSS 1930: 48 i pusiaule ena
10
ŽŪS 1929: 88 – a s o auja
p ie . + daik . da ybos ipo y sólo un sa ikaina KPĮ 1939: 59 į a d. + daik . da ybos ipo. Te minus
sa ikaina iene nekeis ada galūnę, Vincas U bu is sos iene que dū inos con el p ime į a dinio sandu
sa i-, a segundooju daik a a diniu son a imi dū iniams, que ienen el segundo eiksmažodinį sandą:
sa imyla, sa išalpa y e c. (U bu is 1961: 105). Ha de no a se que mayo ía 19181940 m. cons ucciones
e minías dū inių hace de da ybiamen e neskaidomą kamieną pa es de la lengua. Nedaug as a
dū inių, cuyo sandą se ía
10
Vainikai ke ėse es án sune iados pusiaule enos (ž . 132 dibuš.), y sus sijas en el medio de las pa edes
uni e sale spyna (133 dibuš.). ŽŪS 1929: 88.
LINA RUTKIEN. 19181940 m. cons ucciones e minías dū inių da ybos polinkiai
| 9 doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.03
BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
puede di idi se da ybiamen e, ej., mediensiūlė SSM 1937: 267, e oca il GTS 1930: 65,
nuolaidome as PMST 1923: 21, g ąž asukis SŽD 1939: 309. En la ac ual e minología li uanas
dū inio giminė gene almen e depende de lo que giminés daik a a džiu basado el segundo sandas:
dū inys no malmen e man iene és e daik a a džio giminę. Sin emba go a algunos 19181940 m.
e minijos de cons ucción dū iniams es e dėsnis aún no
aiky as: p z., ugniasienis
11
ŽŪS 1929: 79, andenpumpis SBTĮ 1922: 100, šaliga is SDTSS 1930:
išakis SDTSS 48 1930: 76. Pa yzdžiai mues an que, aunque daik a a dis, al cual basado segundoas
sandas, es mo e iškosios giminės, dū inys adquija y iškąją giminę. Con aingos casos que dū inys ue a
ma e iškosios giminės, a daik a a dis, po el cual apoyado segundo sandas, y iškosios, nož iksuo a.
Hablando de galūné, pasaky ina que la mayo ía dū inių co esponde sis emína da ybá: ma e iškosios
giminės dū inie con daik a a diniu an uoju sandu suelen adqui i galūnė -ė, y y iškosios -is, -ys. Sin
emba go leída oje la li e a u a cien í ica del ámbi o de la cons ucción encon ado un o o ejemplo,
cuando mo e iškosios giminės galūnė pe manece -a, i. i. misma que y mo e iškosios giminės daik a a džio,
po el cual se apoya el segundo sandas, ej.: skliau sija SGBT: 1931 MT 111, ske sija
1929: 45, ske sjėga MT 1929: 63.
2.2. Dū inos con accionmažodinio segundooy sando
Como mencionada, 15 p oc. dū inių es á con el segundo eiksmažodiniu sandu. La mayo ía de
ellos, i. y. 37, pe enecen daik . + eiksmaž. ipo de ha ybos, po ejemplo: akmenskaldė 1929:
10, akmenskaldys SSM 1937: 3, dulkėgauda TŽ: 16, SSM 1937: 228, dūm aukis 1930: 348,
ga aukis SDTSS 1930: 87, g ąž as 1939 SŽD: 309, kamink ė ys 1936: 79, ki ialaužis SSM 1937:
160, KSpiū 1936: 7, KS P P P T 1923: 73, o is ė SSMS: 79, poliakalis SSM 1930: 3, 1937: 3, 70 SDTSS: 70
12
s ogdengis 1939: akos S S S S S S S S S S S S
13
1931: 20, ugniagesa TŽ 1920: 67, anden iekis BŽV 1925: 6, anden aukis SBTĮ 1922: 11,
žaibolaidis KS 1936: 254, žemkasys SDTSS 1930: 70.
Kele as dū inių con an uoju eiksmažodiniu sandu ep esen aba p ie . + eiksmaž. da ybos ipo pa a:
g ei maišė SSM 1937: 87, g ei pylis SSM 1937: 92, PMST 1923: Įž., pusiaupio a PMST 1923: 73, pusiaus y a SGBT 1931:
7. Ras as sólo un dū inys, . y. iensėdis KS 1936: 3, Execu i o Comisa ío de Recons ucción de Li uania eglas
11
de cons ucción <...>, ugniasieniais son llamadas ín eg as mu ines de pa ed sin en anas y pue as,
des inadas a apaga se del uego. ŽŪS 1929: 79.
12
Til o amsčiams del sex os p o ege s a oma ly laužos. PMST 1923: 73.
13
De un lado la piscina es i de inida po el camino, del o o andenį sepa ada línea o akosky a (26 b ėž.).
SGBT 1931: 20.
LINA RUTKIEN. 19181940 m. cons ucciones e minías dū inių da ybos polinkiai |
16 doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.03
BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
( eiksmajodinis sólo segundo andas (1,5 po cien o.)), especialmen e a amen e con ci a dinio
( eiksmajodinis sólo segundo andas (0,4 po cien o.)) sandu.
5. Los da os cuan i a i os mues an dū inis, que con ienen a ibu a dino sandá, g aní ecuencia
en e minología de cons ucción en euka io, sin emba go al a ibu a dji no le es p opio compone
di e en es ipos de a e ía dū inis: el a ibu a dino sandá du i se sólo con daik a a dino sandu
(23,2%) y casi siemp e es el p ime o (excep uando el discu ido e miná semap alis). 6. La mayo ía de la
cons ucción e minijos dū inių hace de ha ybiamen e neskaidomą kamieną con enedo es pa es
del lenguaje. Además, daik a a dinį el segundo sandá u ining dū inys suelen man iene daik a a džio,
po el cual segundo sandas basado, giminę. En es e aspec o dū inių da yba no di ie e de comunes
ac uales polinkių de dū inių da ybos de la lengua li uanas. Fas a sólo unos pocos dū inių, cuyos giminé
cambiada: daik a a dis, po el cual basado segundoas sandas, es mo e iškosios giminės, y dū inys
y iškosios. Con ainga di ección no obse ada.
7. In e puka io Te minías de cons ucción de Li uania dū inia no apasijymi g anelu one iniu y
mo ologiniu a ian iškumu. P incipalmen e a ía la oz de la aíz, su longi ud ( one inis, en
algunos casos esc i u a a ija imas) y giminė bei galūnė (mo ologinis a ija imas). 8. Aunque
muchos 19181940 m. en los ex os de la es e a de la cons ucción cien í ica a o os dū inių así y
quedó los llamados eks iniai e mininos, pa e dū inių u ilizada y en la ac ual lengua de ciencia, son
incluídos en dicciona ios de é minos y o os ecu sos e minog a ía ellos se con i ie on pa e
del léxico de la no minesa bend inesa.
ŠALTINIAI
ABSS – V a s i l i a u s k a s K. 1929: Apsk i imo būdas s a ybos s a ikoje, Kaunas: Spindulys.
BŽV – Č e c h a i č i u s P. 1925: Bend osios žinios apie anden iekius, Kaunas: Vals ybės
spaus u ė.
CŠV – J a s i u k a i i s J. 1 936: Cen alinis šildymas i ėdinimas, Kaunas: Va pas.
DS – Š i m o l i ū n a s J. 1929: Danijos sauskeliai i jų su mūsų keliais palyginimas, Kaunas:
Spindulys.
GK – G i n k e i č i u s S. 1923: Geležinės kons ukcijos, Kaunas: Spindulys.
GTS – K i š k i n a s J. 1930: Geležbe onis: eo ija i skaičia imai: ado ėlis, Kaunas: Spindulys.
GTT – J o d e l ė P. 1922: Geologiniai y inėjimai echnikos ž ilgsnius su Lie u os geologiniais
da iniais i šulinių g ęžiniais, Kaunas: Š ie imo minis e ijos knygų leidimo komisija.

LINA RUTKIENĖ. 1918–1940 m. s a ybos e minijos dū inių da ybos polinkiai | 17
doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.03
BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
KPĮ – M a s l e n i k o a s B. F. 1939: Kaimo ply inės į engimas. Lais ai e ė T. Šilu is, Kaunas:
Adoma ičiaus spaus u ė.
KS – D e g u i s S., D ą s u i s P., G a i ž u i s P., G u d z i n s k a s L., J u š k a J., K
a l i a P., K e s n a u s k a s E., Š i p a s V. 1936: Kaimo s a yba, Kaunas: Žemės
ūkio ūmai.
MGN – Š i p a s V. 1933: Mies o gy enamieji namai: jiems s a omi eikala imai i jų
p ojek a imas, Kaunas: Va pas.
MS – R e i s o n a s K. 1928: Molio s a yba, Kaunas: Vals ybės spaus u ė.
MSUP – Mū inės s a ybos ugdymo planas. Rengė V. Juodeika i V. Š ipas, Kaunas: Spindulys.
1938.
MT – G i n k e i č i u s S. 1929: Mediniai il ai, Kaunas: Lie u os uni e si e o echnikos
akul e as.
PMST – Pap aščiausiųjų medinių sijinių il ų ipai, Kaunas: Vals ybės spaus u ė. 1923.
PSD – G i n k e i č i u s S. 1932: Pas a ams skaičiuo i da iniai, Kaunas: Spindulys.
PTŽ – Š l i o g e i s J. 1925: Pe kūnsa giai ( obų nuo žaibo apsaugojimo būdai), Kaunas: Vals ybės
spaus u ė.
SBTĮ – Z u b a u s k a s K. 1922: S a ybos i bu ų a kymo įs a ymai, aisyklės: a s a ymo apž alga
i k i ika, Kaunas: n. d.
SDTSS – D u š a u s k a s-D u ž K.: 1930: S a ybos da bams echnikinės sąlygos, su a ys i kainos
(gelžbe onas, kanalizacija, anden iekis, cen alinis apšildymas, elek os š iesos ins aliacija i
. ., Kaunas: A. Bako spaus u ė.
SGBT – G a b y s J. 1931: Sauskeliai. Gelžbe oniniai i be oniniai il ai, Kaunas: Spindulys.
SĮRG – K i š k i n a s J. 1933: Skėlimo į empimų eikšmė gelžbe onio pas a us p ojek uojan , Kaunas:
Spindulys.
SS – Š i m o l i ū n a s J. 1940: S a yba. III omas. Sienos, Kaunas: Spindulys.
SSČ – K a l i a P. 1935: S ogai: ska dos, če pių, gon ų, skied ų, len elių i olio s ogų sa ybės, jų
dengimas i dengimo no mos, Kaunas: Spaudos ondo di b u ė.
SSM – Š i m o l i ū n a s J. 1937: S a yba. I omas. S a ybinės medžiagos, Kaunas: Spindulys.
STŽ 2002 – S a ybos e minų žodynas. Pa engė A. Kudzys, A. Rosinas, B. Kudzienė, Vilnius:
Lie u os mokslas.
SŽD – Š i m o l i ū n a s J. 1939: S a yba. II omas. Žemės da bai, Kaunas: Spindulys.
T 1930 – Technika. N . 6. Redak o ius V. Mošinskis, Kaunas: Kauno uni e si e o Technikos
akul e as.
LINA RUTKIENĖ. 1918–1940 m. s a ybos e minijos dū inių da ybos polinkiai | 18
doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.03
BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
T 1935 – Technika. N . 8. Redak o ius V. Mošinskis, Kaunas: Kauno uni e si e o Technikos
akul e as.
TŽ 1920 – M a c i j a u s k a s A. Techniko žodynėlis, Kaunas: Vals ybės spaus u ė.
ŪP – Š i p a s V. 1934: Ūkininko pi is, Kaunas: Spindulys.
VSD – Vamzdžių sujungiamosios dalys, Kaunas: J. Kuznickio i L. Beilio spaus u ė. 1931.
ŽŪS – G i m b u a s L. 1929: Žemės ūkio s a yba: bend oji dalis: s a ybos medžiagos i obesių
dalys, Kaunas: Spindulys. 1929.
LITERATŪRA
B a c e i č i ū ė R. 2007: Balsių kon akcija i elizija lie u ių kalbos aka ų aukš aičių kauniškių
šnek ose. Valoda 2007: Valoda de di e sos cul u as en con ex o. Zinā nisko aks u k ājums XVII,
Dauga pils: Dauga pils Uni e si ā e, 1117.
B u k u i e n ė A. 2001: Lie u os kul ū os is o ijos me menys, Kaunas: Technologija. DLKG
1997 Daba inės lie u ių kalbos g ama ika, ed. V. Amb azas, 1997, Vilnius: Mokslo i
enciklopedijų leidybos ins i u as.
G a i e n i s K. 2002: Lie u ių e minologija: eo ías y a kybos me menys, Vilnius: Lie u ių
kalbos ins i u o leidykla.
G a i e n i s K. 2014: Rink iniai aš ai, sud. J. Gai eny ė-Bu le , Vilnius: Ins i u o de la
lengua Li uania edi o ial.
G a i e n i s K., K e i n y s S. 1990: Kalbo y os e minos Dic iona y, Kaunas: Š iesa. H a i s Z.
1951: Me hods in S uc u al Linguis ics, Chicago: Uni e si y o Chicago P ess. I n h o A.
W., S a M. S., S o l o m o n M., P l a c k e L. 2008: Eye mo emen s du ing he eading o
compound wo ds and he in luence o lexeme meaning. Memo y &
Cogni ion, 36. Accesible en in e ne :
h pslink.sp inge .com/a icle/10.3758/MC.36.3.675 ( e is ada 2019 m. ene oko o
mes).
J o d e l ė P. 1922: Geologiniai y inėjimai echnikos ž ilgsniu su Lie u os geologijos da iniais i
šulinių g ęžiniais, Kaunas: Educa ional Minis y knygų leidimo komisija. J o d e l ė P. 1930: Inž.
Kiškinas. Geležbe onis: eseña. Technika 6: 362. P ieiga en in e ne :
h pwww.epa eldas.l /objec / eco dDesc ip ion/LNB/C1C1B0000831470 (supe i ada
2019 m. ene oko o mes ).
LINA RUTKIEN. 19181940 m. cons ucciones e minías dū inių da ybos polinkiai |
19 doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.03
BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
J o n g Y. O., J u n g Ch. K. 2015: Pedagogical Signi icance o Mo phological Awa eness in Ko ean
and English. English Language Teaching 8 (8), 7993. Accesible en In e ne :
h ps iles.e ic.ed.go .).:// ull ex /EJ1075489.pd ? bclid ( isualizado 2019 m. ene oko o mes K a u
l a k i e n ė A. 2014: Te minologija. Te minog a ía. Te minija. S aipsnių inkinys, Vilnius:
Technika.
K e i n y s S. 2005: Daba inė lie u ių e minologija, Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u o
edi o ial.
K u d z y s A. 2002: Kad nos habla bíamos. Mokslo Lie u a 19 (265). P ieiga en in e ne :
h pmokslasplius.l /mokslo-lie u a-2002-2004-20021920021902.h m ( e isi ada 2019 m.
Ene oko o mes ).
M a c G e g o L. J., S h y o Y. 2013: Mul iple ou es o compound wo d p ocessing in
he b ain: e idence om EEG. B ain and Language 126 (2), 217229. M a c i j a u s k a s A. 1929:
Ci ilės s a ybos da bų apž alga. Técnica y ag is 1. P i k e K. L. 1954: Language 1, Cali o nia.
P i o č k i n a s A. 1978: J. Jablonskis bend inés de lengua puoselė ojas, Vilnius: Mokslas. S
P o l e n z P. 1980: Synple emik I: Wo bildung. – Lexikon de ge manis ischen Linquis ik 2,
169–179.
P u p k i s A. 2005: Kalbos kul ū os s udijos, Vilnius: Gim asis žodis.
a l y s A. 1933: B. Se eiskis. Lie u iškai- usiškas žodynas. Re isión. Gim oji habla 2, 3132.
P ieiga en In e ne : h pwww.epa eldas.l /objec / eco dDesc ip ion/LNB/C1B0004135373
(supe isada 2019 m.
Ene oko o mes ).
TŽ 2007 In e nacional de palab as dicciona io. Cua oas amended y complemen ado au o ización, sud.
V. Vai ke ičiū ė, Vilnius: Woodynas.
TŽ 2013 In e nacional de palab as diccionas, ed. a yba A. Kaulakienė y k ., Vilnius: Alma
li e a. U n d e h i l l A. 2016: Assimila ion o elision? P ieiga en in e ne :
h p://www.ad ianunde hill.com/2016/04/18/qa-assimila ion-o -elision ( isualizado 2019 m.
Ene oko o mes ).
U b u i s V. 1961: Daba inės lie u ių kalbos sudu inių daik a a džių da yba. Siga inė
lie u ių kalba, 65121.
U b u i s V. 2009: Woodžių da ybos eo ija, Vilnius: Mokslo i encyclopedijų leidybos
ins i u as.
LINA RUTKIEN. 19181940 m. cons ucciones e minías dū inių da ybos polinkiai |
20 doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.03
BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
Z i e i n g P., P l a s L. 2014: Wha good a e ‘Nominalkomposi a o ‘noun compounds:
Mul ilingual Ex ac ion and S uc u e Analysiso Nominal Composi ions using Linguis ic
Res ic o s. P oceedings o COLING 2014, he 25 h In e na ional Con e ence on
Compu a ional Linguis ics: Technical Pape s, 10471058. Se a a de una de las con e encias
h ps://www.aclweb.o g/an hology/C14-
más impo an es de la his o ia de la lingüís ica compu acional. Acceso en In e ne :
1099? bclid=IwAR1X 82qWNshqiGxS81wszTpK6 LQuwdq BQRVke zX2_LdM8NAmLO _hoB8 (espec ada 2019 m. ene oko o mes).
И в а н о в а Т. К. 2001: Наименования лица в современном русском и немецком
словосложении: дис. канд. фил. наук, Казань.
Н а д м и д о н В. Д. 2014: К вопросу о классификации сложных слов в разносистемных
idiomas. Вестник Бурятского государственного университета 1 (10), 6973. Acceso en
in e ne :
h pcybe leninka. u/a icle://n/k- op osu-o-klassi ika sii-slozhnyh-slo - aznosis emnyh-yazykah (supe i ada el mes de ene oko o 2019).
М е ш к о в О. Д. 1986: Семантические аспекты словосложения английского языка, Москва:
Наука.
М о р о з о в а Л. В. 1970: Опыт дефиниционного описания терминополя (на базе терминов
ядерной физики и техники): дис. канд. филол. наук, Калинин.
Ч е р е п а н о в М. В. 2004: Очерк словообразовательной типологии русского глагола,
Саратов.
Recibió 2019 01 20
Adop ado 2019 11 14
LINA RUTKIEN. 19181940 m. cons ucciones e minías dū inių da ybos polinkiai |
21 doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.03
BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
19181940 COMPOUND FORMATION TRENDS IN CONSTRUCTION TERMINOLOGY
Summa y
The a icle deals wi h he compound cons uc ional e ms in scien i ic li e a u e, published be ween
1918 and 1940. In Li huania, du ing he in e wa pe iod, he cons uc ion sec o was apidly expanding,
he e we e many new eali ies, which called o many new e ms, including compounds. Exclusi e
pe sonali ies we e e y impo an o he de elopmen o cons uc ion e ms o his pe iod and
o he o ma ion o his p o essional language: Kazimie as Vasiliauskas, Jonas Šimoliūnas, P anas
Mo kūnas, Ana olijus Rozenbliumas, P anas Jodele, Jonas Kiškinas, Juozas Gab ys and o he s. No
only did hese cons uc ion enginee s ca y ou signi ican esea ch, w i ing a icles and books,
eaching young people, bu also en iched cons uc ion e minology. Quan i a i e da a o ela ed
e ms om 33 scien i ic pape s and a icles on cons uc ion indica e ha du ing he in e wa
pe iod compounding was an impo an way o de eloping cons uc ion e ms: in he li e a u e ead,
262 ela ed compound e ms we e ound. The Ge man equi alen s p esen ed in addi ion o some o
he compounds make he assump ion ha he Li huanian compounds a e o be ega ded as pa ial o
ull e alua ions. Aunque los ipos gene ales de Li huanian compound e ms a e cha ac e ized by he
same majo ypes o 1940 cons uc ion e minology compounds, se de e mina que hey a e made
o compounding ound in he he p esen Li huanian language, analyzing he pe iod om 1918
acco ding o
10 ypes o p oduc ion. The mos p oduc i e pa s o he language a e nouns, e bs, and adjec i es.
The e a e only a ew o he compounds, o which o one pa would be based on an ad e b, a nume ical
cha ac e and p onoun. Thus, while all o he same language pa s play a ole in he de elopmen o
Li huanian cons uc ion e m compound de elopmen as hey did in he second hal o he 20 h
Cen u y, he e ms o he discussed pe iod do no possess a wide a ay o combina ions o hese
language pa s. I has been de e mined om he in es iga ed ma e ial ha he second pa o mos
o he cons uc ion e minology compounds o ha ime is noun. Such compounds make up as much
as 85 pe cen o all compounds. The e a e much ewe compounds ha would con ain a e b as he
second pa o i and only one con aining a adjec i e. Los siguien es ipos de cons uc ion
e minology compounds han sido iden i icados as el examen o he ma e ial and he ollowing
quan i a i e da a ha e been ob ained: o he ype o he noun. + noun made up 52,9 % o all compounds
eco ded; adjec i e + noun 23,2 % o all compounds; noun + e b 14,1 % o all compounds; e b + noun 4,6
% o all compounds;

LINA RUTKIENĖ. 1918–1940 m. s a ybos e minijos dū inių da ybos polinkiai | 22
doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.03
BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
ad e b + e b 1,5 %, ad e b + noun 0,8 %; p onoun + noun 0,4 %; noun + adjec i e 0,4
%; nume al + e b 0,4 %.
The e a e ew e ms ha a e epea ed in di e en sou ces, and he e o e he phone ic and
mo phological a ian s in he e minology o cons uc ion o ha pe iod a e no abundan . O he
mos common and dis inguished a ian s, he a o emen ioned ein o ced conc e e is men ioned.
Aunque muchos de he compounds used in 19181940 scien i ic cons uc ion li e a u e emained
so-called ex ual e ms, pa o he compounds a e used o his day in mode n scien i ic language,
a e included in glossa y e minology and o he e minological esou ces. Thus, he compounds o he
analyzed pe iod a e impo an no only o he his o y o he language, he de elopmen o
e minology, bu also o he mode n cons uc ion e minology. KEYWORDS: ype o wo d o ma ion;
compound; phone ic a ian ; ela ed e m; mo phological a ian ; cons uc ion science language.
LINA RUTKIENĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
Pe o Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius
[email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed]