scieee Science in your language
[de] (orig) [en] [lt] [fr] [it] [es] [pt]

Benennung und Umbenennung von Fließgewässern. Der Fall Schwappach. Ein Nachtrag zum Deutschen Gewässernamenbuch

Abstract

Wann und von wem warum die Fließgewässer so benannt wurden, wie sie jetzt heißen, können wir heute nicht oder nur mit Hilfe etymologischer Hypothesen nachvollziehen und vermuten. Warum wurde z.B. der Rhein zum ersten Mal *Reinos oder die Donau *Dānewjos genannt? Das Problem hängt mit dem hohen Alter der Hydronyme zusammen und hängt davon ab, wie lang bzw. bedeutend ein Fließgewässer ist. Anders ist die Lage, wenn es um die Umbenennung eines Gewässers geht. Wie der im Beitrag beschriebene Fall zeigt, können wir dann genau verfolgen, welche Mitspieler in der Neuzeit an einer Um- oder Neubenennung fördernd oder hinderlich beteiligt sind. Es ist symptomatisch, dass beim Beispielfall aus Bayern der Schwappach benannte Flusslauf relativ kurz, aber ein Zufluss eines großen Flusses, des Mains, ist. Darüber hinaus ist interessant und bezeichnend, dass das Engagement zweier Heimatforscher notwendig war, um eine Umbenennung in Gang zu bringen. Mit ihren Initiativen verbunden sind Fragen der Geographie, Siedlungsgeschichte und Namenüberlieferung. Ferner spielt dabei die Namenetymologie des Hydronyms Schwappach eine wichtige Rolle und wird neu diskutiert.

Read accessible full text
Machine-translated document

This is a machine-generated translation of the original document and may contain errors, omissions, or changes in meaning. Do not rely on this translation for quotations, citations, or authoritative references. Please consult and cite the original document.

Benennung und Umbenennung von Fließgewässern. Der Fall Schwappach. Ein Nachtrag zum Deutschen Gewässernamenbuch

Author: Albrecht Greule
Year: 2025
DOI: 10.35321/all92-04
Source: https://journals.lki.lt/actalinguisticalithuanica/article/download/2458/2462
Ac a Linguis ica Li huanica
2025, ol. 92, pp. 110
Con en s link Tu inio nuo oda /
ISSN 2669-218X (online elek oninis) /
Copy igh © 2025 Alb ech G eule. Published by he Ins i u e o he Li huanian Language. This is an Open Access
a icle dis ibu ed unde he e ms o he C ea i e Commons A ibu ion Licence, which pe mi s
un es ic ed use, dis ibu ion, and ep oduc ion in any medium, p o ided he o iginal au ho and sou ce a e
c edi ed. // Išleido Lie u ių kalbos ins i u as. Šis y a a i os p ieigos, pla inamas s aipsnis pagal C ea i e
Commons p isky imo licencijos sąlygas, leidžiančias ne ibo ai naudo i, pla in i i a ku i u inį be kokioje
laikmenoje, nu odan au o ių i šal inį.
Recei ed: Gau a: 2025-01-12. / Accep ed: P iim a: 2025-03-12. /
1
BENNUNG UND UMBENNUNG VON FLIEßGEWÄSSERN. DER
FALL
SCHWAPPAC-
H. EIN
NIGHTRAG ZUM DEUTSCHEN (Um NOTRAG ZUM DEUTSCHEN) É um ilme alemão de icção cien í ica.
GEWÄSSER-
NAMENBUCH.
Upė a džių
į a dijimas i
pe a dijimas.
Duomenų apie
Schwappach papildymas Vokie ijos anden a džių žodyne (Duomenų apie Schwappach papildymas Vokie ijos anden a džių žodyne)
ALBRECHT GREULE
Uni e sidade Regensbu g
E-mail: [email p o ec ed]
ORCID ID: –
Cien í icas Fo schungs ich ungen: Tex g amma ik, Theolinguis ik e geis liches Lied, Onomas ik,
his ó ica Syn ax.
h ps://doi.o g/10.35321/all92-04
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
ANNOTATION
Quando e po quem po que as ließgewässe o am nomeadas assim, como elas ago a chamam, podemos hoje não ou
apenas com ajuda de hipó eses e imológicas ep aza e supo . Po oi z.b. o Rhein pa a a p imei a ez *Reinos ou a
Donau *Dānewjos chamado? O p oblema depende com a al a idade das hyd onyme jun o e depende disso, quão longo
ou signi ica i o um ließgewässe é. Ou a é a si uação, quando se a a da enomeação de um águáse . Como o
caso desc i o na con ibuição mos a, podemos en ão segui exa amen e, quais companhei os de jogo na
mode nidade em uma Umode neubenennung omen ando ou impedidamen e en ol idos são. É sin omá ico que no
exemplo de caso de Ba a ia o Schwappach nomeou lusslau ela i amen e cu o, mas um zu luss de um g ande
ibei o, do Mains, é. Além disso, é in e essan e e signi ican e, que o comp omisso de dois pesquisado es Heima e a
necessá io, a im de uma enomeação em gangue aze . Com suas inicia i as conec adas são ques ões da
geog a ia, siedlungsgeschich e e nomeübe lie e ung. Fe ne aí joga a nomee imologia do hyd onyms Schwappach
uma impo an e papel e é no o discu ido.
SCHLÜSSELWÖRTER: Flussname, Um-/Neubenennung, Siedlungsgeschich e, Namene ymologie, Phan om-
Name.
2
ABSTRACT
The o igins o hyd onyms when, by whom, and why he lowing wa e s we e i s named as hey a e oday o en
emain beyond ou ull unde s anding. We can only specula e, elying on e ymological hypo heses. Fo ins ance, why
was he Rhine called *Reinos, o he Danube *Dānewjos? Such ques ions a e deeply ied o he an iqui y o hese
names and he signi icance o size o he wa e ways hey deno e. The si ua ion, howe e , changes when i comes o
enaming a body o wa e . As he case examined in his a icle demons a es, we can p ecisely ace he indi iduals
and ac o s in ol ed in a mode n enaming o he obs acles p e en ing i . A elling example om Ba a ia illus a es
his dynamic: Schwappach, hough a ela i ely sho ibu a y o he Main, became he ocus o a enaming e o .
No ably, i ook he dedica ed in ol emen o wo local his o ians o ini ia e he p ocess. Thei e o s highligh
b oade issues ela ed o geogeog aphy, se lemen his o y, and name ansmission. Addi ionally, he e ymology o
he hyd onym Schwappach plays a c ucial ole and is eexamined in ligh o hese de elopmen s.
KEYWORDS: i e name, enaming, se lemen his o y, name e ymology, phan om name.
1. DER
GEVÄSSERNAME DIE SCHWAPPACH
Enen um aquesse name
Schwappach se á um no
Deu sches
Gewässe namenbuch (DGNB)
em ão p ocu a . Também o
assen amen o nome Schwappach é escondido en e os
Nome-Komposi a
Un e -Schwappa-
ch e
Obe -Schwappac-
h. As duas Ki cho e são
Pa es do município Kne zgau no landk eis Haßbe ge em Un e anken (Ba a ia). Eles es ão
ambos no S eins elde Mühlbach. Dessen Quellbäche, Löh enbach e Eschenaue Mühlbach,
en am no pa que na u al S eige wald. O S eins elde Mühlbach é mi sam do Löh enbach
sob e 10 km longo e muénde a oes e de Won u (Landk eis Haßbe ge, Un e anken, Ba á ia)
de esque da em o Seebach, que em Main muénde . No Un e lau ele é ambém chamado
Schwappach.
1
A disc epança en e o nome Schwappach como nome de assen amen o no Obe lau do
S eins elde Mühlbachs e seu apa ecimen o como nome a ian e no Un e lau deixa
expe ien es asce namen o sche nele conclui que o iginalmen e o odo io, pelo menos a
pa i da união das Quellbäche a é à mündung, Schwappach chameu e a
Denominação do Un e lau he oco eu.
Na de Hans K ahe undamen ada e de Wol gang P. Schmid edi ados sé ie Hyd onymia Ge maniae,
de uma coleção na quase de odos alemães aquesse names com suas e idencias his ó icas, se
encon a os o snamen Obe -, Un e schwappach sob o S ichwo Schwappache See, que
con o me Mess ischbla (Topog aphische Ka e 1:25000, o.J., N . 5934) ließ di ei o ao
Höcke seeg aben (z. P a bach z. Main). E idencias his ó icas não são e idas. A localização é
segundo heuigem conhecimen o e ado. Po an o al a um s ichwo Schwappach no DGNB.
2
Os em Un e schwappach c iados i mãos He ibe Muse e E ns Muse êm-se como
Heima kundle em di e en es manei as, o uma como his o iado , o ou o como ju is a, ao
obje i o pos o, a an iga uni icação nomeação do s eins elde Mühlbachs,
1
Schwappach-Wikipedia. Vgl. a bebildada desc ição do lusslau s po Muse 2024a e 2024b e
des ian es denominações do ließgewässe s em kap. 2.
2
Spe be 1970: 211.
3
nomeadamen e Schwappach, como ele no popula men e e na li e a u a nacional é chamado,
es au a . Quais homólogicas hu idas com qual sucesso aí e am a supe a , é no capí ulo 2
Umbenennungs e such execu ado.
2. UMBENNUNGSVERUCH
Os pelo Baye ischen Landes e messungsam 1980 he ausgegebenen Topog aphischen Ka en
(L 6128) apon am o no S eige wald o iginan e e em Ho hausen (Gemeinde The es, Landk eis
Haßbe ge) em o Main mündende Fließgewässe ainda com o nome Schwappach. Em o iciais, 2020
publicados mapas é o mesmo águas, no en an o, S eins elde Mühlbach nomeado. Den o de 40
anos, o nome o icial oi al e ado, sem que isso a adminis ação municipal de Kne zgau e os
mo ado es de Obe und Un e schwappach i essem no ado ou sido in o mados.
Con a iamen e à suposição ge al, que é aos o shabi an ens e -habi an ens igual é, como o
aquásse , no qual eles habi am, o icialmen e e nos mapas chama, em-se os Heima o sche
E ns e He ibe Muse à a e a, a conexão en e o nome do ließgewässe s Schwappach e os
siedlungsnamen (Obe -, Un e -)Schwappach ca og aphisch isí el a aze e o icialmen e
no amen e es au a . He ibe Muse lo ou em um ensaio a p o undidade his ó ica do nome
Schwappach po meio de in es igações e imológicas (s.u. Cap. 3), E ns Muse que ia como
ju is a não silenciosamen e acei a , que o e e ido águas sem econhecí eis jus i ican es
azão já desde bas an e empo o nome o icial ‘S eins elde Mühlbach le a e ambém de e
con inua a le a no u u o. Es a a po ém sob e udo o op essen e gênio no
Espaço, que aos dois Schwappach-Villages pela mudança de nome a ‘Pa enscha ‘ pa a o nome de
seu luga oi e i ado. Não e a a exclui , que a na a his o i o schung ge almen e econhecida
hesis, wonach em águas nasce am assen amen os em oda eg a o mais elho águase name
como opónimos assumi am, inebeach ed pe maneceu. Ac escen e-se que aos o shabi an os
nenhuma opo unidade oi o e ecida, sua opinião a exp imi . Sua in e esse e sen imen o s mundo
pôde pelo isso signi ica i amen e e ido e sido.
3
Com a pe ição o icial pa a e isão da hid onímica ques ão e com a anegocia, ao aguásse o
o iginal nome Schwappach e o na , pôs E ns Muse no 9.6.2023 um o cial co espondência
em gang, que com o Becann machung sob e a pa eumbenennung do aguásse S eins elde
Mühlbach em Schwappach no 29.7.2024 e minou. In ol ido e am an e io men e o Landesam ü
Digi alisie ung, B ei band und Ve messung, o Wasse wi scha sam Bad Kissingen, as
en ol idas comunidades bem como o Baye ische S aa sminis e ium ü Umwel und
Ve b auche schu z. Depois de á ios bescheiden, que uma enomeação no sen ido do
bi s elle s ejei a am, oco eu su p eenden emen e no 29.2.2024 a no i icação do
Wasse wi scha sam es Bad Kissingen, que uma pa e enomeação em e an o decidida
osse e só ainda i esse de se cump ida.
3
2024 Muse : 1 .
4
4
O que pa a a mudança de sen ido das au o idades le ou, não é conhecido. O conclusi o
a amen o pelo Land a sam Haßbe ge e a e isão po pa e do depa amen o ju ídico
le a am à di ulgação publicada no Am sbla do Landk eis seguin e con idos: O ‘subsecção do
águesse ‘S eins elde Mühlbach é a pa i da con luência do ‘Löh enbachs‘ com o
‘Eschenaue Mühlbach dian e de Obe schwappach (Gemeinde Kne zgau) a é à eme sundação
do ‘Zabelbach na Hohenmühle (Gemeinde Kne zgau) em Kwappach
Os es o ços dos Heima o sche , o de ido a conhecimen os his ó icos p esumidos o iginal
nome o al Schwappach o icialmen e e o icialmen e es au a a deixa , le a am apenas ao
eile sucesso, que o hid onym Schwappach ao nome do echo do S eins elde Mühlbachs oi
decla ado, que lui po Obe und Un e schwappach. O nome S eins elde Mühlbach pe manece
como secção de nome pa a o Un e lau exis i . Às consequências da o ischen Teilumbenennung
ü die Namen-Lexikog aphie s. Kap. 5.
3. NAMENGESCHHTE ETYMOLOGIE /
A desejada, apenas pa cialmen e bem sucedida enomeação do S eins elde Mühlbachs oi
cien i icamen e essencialmen e anspo ada pelas pesquisas de He ibe Muse pa a
E ymologia e ao idade
do nome Schwappach,
publicado 2024 em De
S eige wald.
Zei sch i de uma änkische Landscha . Dens oß deu a auseandamen o com a no
5
Heima buch pa a o al dos Schwappach ap esen ada e imologia, que se baseia na
p esumi elmen e mais an iga nomencla u a do nome Schwappach. Ela lau e Suabaha,
encon a-se no Codex Ebe ha di, um no 12.Jh. e ass en Ka ula do Klos e s Fulda, e é
6
da ado em ums ano 800 (Genaue es a Suabaha, s. Kap. 4). As assegu adas nomenagens do nome
e e em-se às Schwappach-Loces: 1285 (?) Swapach, 1303
Swopach; na Munda lê-se o nome Schwabbi. As mais ecen es e idencias his ó icas são bem a
pa i da mais an iga o ma Suabaha (leis Swab-aha) de i a á el, sendo a aga na esc i a de -b-/
em Suabaha pa a-p-/ nas e idencias pos e io es como Re lex sob e o bai ense sch eibusus <p>
7
em ez de <b> pode se conduzida de ol a. Também o segundo glied do composi umo Suab-aha,
que no Al hochdeu sche ließendes Gewässe signi ica a, apa ece egula men e em
águesse names suldeu sches abschwäch como -ach (como selbs ändiges Appella i Ach, Ache
u.ä.).
4
2024 Muse : 4.
5
Muse 2024a; 2024b.
6
Waile sbache 1986: 1219.
7
Belege segundo Muse 2024a: 4; Muse 2024b: 8. As duas Schwappach-Loces são no Codex Ebe ha d I, 177 a, como
Eshinowe ubi es cu ia sicu Hamelenbu g. In quam cu iam pe inen , Swapach, Swapach localizado;
Obe schwappach como si a iux a ecclesiam Gangol i.
5
Muse 's a gumen a ion di ige-se não con a a e olução sono a do nome, mas con a a
deu onação como Schwaben-bach. Genais como Wol -A min . Rei zens ein com e e ência à
cidade Schwabach em Mi el anken na muição do io Schwabach em den Main (em annales do
12.Jh. chamado Suabach) o de e minungswo Suab-(ach) em elação aos Alemannen, é ambém
no Heima buch pa a o al do Schwappach decla ado que o nome Schwappach (< Suabaha) na
p esença de Mainsueben na enda do 2. / 1. Jh. . Ch . ol a a se . Um 60 . Ch . d angen os
sueben e ou os
8
9
10
Ge manen na á ea en e Main e Alpes um, segundo despeço das on es a queológicas hou e
no Main e a nó dico dele du chaus es abelecimen os. Essas chamadas Mainsueben, o am 10/9
B. Ch . de D usus subjugados. Que mas Sueben ealmen e no Main e na ma gem do
11
S eige walds pe manen emen e se es abelece am, e ia que se comp o ado po achados
a queológicos. Também que se seu nome em um hid onym enham ixado e a é na Idade Média
enha sido ansmi ido, é ques ioná el.
12
A ince a e imologia do nome Schwappach como Schwaben-bach põe He ibe Muse uma
al e na i a con apos a, que se baseia na geog aphisch-hyd ologischen Un e suchung des
Gewässe s, seines U sp ungs und Ve lau s in de ihn p ägenden und auch on ihm gep äg en
Landscha . Apa ece em is a que o ní el de água do Schwappach das ci cuns âncias
climá icas na á ea de o igem, o S eige wald, depende, cujas al u as as chu osas, de oes e
indas nu ens aba em, e ele em mais du adou as need osba imen os a co esponden es
13
massas de água em, as que no apenas pouco des alendo campo e wiesengelände a conside á eis
sob e-inundações e sob e-inundações de p op iedades que icam à bei a. Em Un e schwappach
e no bachabwä s localizado S eins eld siedelam azendei os pe o ao cu so de água e
so e am sob as inundações. A inclinação do iacho ao sob ela en é ambém em mais ecen e
empo ainda cons a á el.
14
No malmen e é em uma nomee imologia o ap op iado nomennungsmo i a um dado nome
p ocu ado. No p esen e caso é o in e so: Um em pa a o obje o de e e ência, a
Schwappach, um plausí el nomennungsmo i , p ocu a mas po um a isso adequan e
appella i . O apella i o, que o do S eige wald indos, no Un e lau a sob e lu amen os, que
le a am à Ve sump ung, inclinando io mais bem ca ac e izado, oi o alemão pala a
schwappen. O DWB, Bd. 15 (DWB XV), Sp. 2281, dá como signi icado de schwappen a seguin e
desc ição: ac ualmen e de luüssidades, Se z a obje i e equipse zung de
(al hochdeu sch) Suāba ‘die Schwaben com os Alemannen an eceden e e que os Mainsueben
se Suāba ne iam ou o am chamados.
8
9
Rei zens ein 2009: 203.
10
Waile sbache 1986: 18 .
11
Sueben:
Wikipedia.
12
Zum Al e de mi
Schwabbenann en
Gewässe , gl. ambém Fas nach 2002: 1318.
13
2024 Muse b: 47.
14
2024 Muse b: 6.

6
plä sche nd, kla schend anschlagen, übe lieszen (daneben schwippen, schwuppen),
übe lieszen aze , übe giezen, übe schü en; de un es en, schwammigen, soichen, e en
massen, schlo e n, schwanken u. ähnl. e le a como mais an igos beleg an: Joh. Ba h,
weibe spiegel, 1565: com o wasse e c. im agen schwappen. Com es e undo e imológico
jun a-se a Schwappach a um g upo de ließgewässe n no Einzugsbe eich des Mains e des
Necka s, como z.B. Schwabbach e Schwabach, pa a a qual semelhan es condições
geologico-hid og aphicas ale am e em de e em como as pa a a Schwappach desc i as acima.
15
As p o as his ó icas pa a odos os nomes esul am em summa seguin e imagem: 8. Jh. Suabaha,
9.Jh. Suabah, 11.Jh. Suapaha, S aba, 12.Jh. Suaba, 13.Jh. Swapah, Swapach, 14.Jh. Swabach, 15.Jh.
Swapach, Schwabach. As nas esc ip u as cons a á eis mudanças do nome no deco e da
his ó ia são odas po conhecidas Lau wandlungen explicá eis. Como o ma de saída pa a
odos os nomes pode ahd. *Swab-aha, com Lau e schiebung *Swap-aha aplica .
O p imei o componen e do lussnamen *Swab-aha pode e imologicamen e com o e bs amm de
nhd. schwabb-en, (com Lau e schiebung) schwapp-en (s.o.) em conexão se em azidos com a
di e ença, que o e bs amm em elação ao Nominals amm *swabim auslau duplicado é, o que
uma in ensi icação da denúncia do (i e a i os) p ocesso do sob e ließens objec i o e
onoma opoe ically condicionado é ( gl. a in e jek ion schwapp!). A mais e imologia de ge manish
*swabis ince o; é p o á el que se a e de uma wes ge manische lau symbolische
Wo schöp ung. Seman icamen e e mo ologicamen e pe o es á o e mo inglês swamp
‘sube água coloca , übe schwemmen; Sump ‘, quando se ao lado ge m. *swabeine
auslau a ian e ge m. *swapannimm , que po um nasalin ix
16
(-m-) oi
17
ampliado.
4. SUABAHA
(KNETZGAU) EIN
PHANTOM-NAME?
Re e e-se o Beleg Suabaha do Codex Ebe ha di ealmen e ao ON. Schwappach (Gemeinde
Kne zgau)? Um olha em o digi alisa do manusc i o do Codex Ebe ha di I, 152 b (Digi alisa
N . 304) mos a, que Suabaha (sem pon o de sepa ação) an es
Suabheim no
complexo de luga es,
incluindo Bie gila
(=Ma k be gel, Mi el anken) e
V ba eshei (m) (=U e sheim, Mi el anken) in pago Rangewe (= Rangau, Mi el anken), que
die comi issa Reginsuin ao Klos e Fulda schenk e, es á esc i o. No caso do ex o a a-se
de um copiado ex a o de uma adi ionsu kunde, que pa a o 9.Jh. é da ado e na edi ion do
Codex Ebe ha di a núme o 93 le a.
18
15
Vgl. DGNB 484; DONB 573.
16
O DWB XV, Sp. 2198, coloca
sob o s ichwo Schwamm
(ahd. swamp) inglês
swamp, com alemão
schwappen em elação. A
signi icação o iginal de
Schwamm e a após o DWB
‘a indulgen e
schwankende Masse.
17
Vgl. IEW I 1052.
18
Meye a E mgassen 1995: 259.
7
E gue-se a ques ão, se se a a no Syn agma Suabaha Suabheim de dois luga es ou apenas de
um. O beleg 9.Jh. Suabheim é em WikipediaSchwebheim (Bu gbe nheim) di ei amen e ao hoje em
dia Schwebheim (S ad Bu gbe nheim, Landk eis Neus ad an de Aisch-Bad Windsheim,
Mi el anken) e e ido e não como em Rei zens ein: 205) em Schwebheim (Landk eis
Schwein u , Un e anken (2009). Em Schwebheim (Mi el anken) emp ende a isch eiche
Aisch. É concebí el, que nos o lage-documen os ao Codex Ebe ha di < suabah heim> como nome
de uma siedlung, o hojega Swebheim (Mi el anken), esc i o es a a e o copis a aciden almen e
ou in encionalmen e daí ez dois nomes: Suabaha e Suabheim. <suabah> conside o não pa a um
ließgewässe name, mas pa a um nome de á ea, que se e e e à quellgebie do Aisch ce ca
umainqua o kilome e ao sul do o smi e de Schwebheim. A o ma inicial do nome do
e i ó io (ahd.) *Suab-ahi n., mais a de *Swebech, *Swebich, é de ge m. *swab-(s. Kap. 3) com o
kollek i -su ix ahd. -ahi abs aído. Sobald *Suabah com o
19
G undwo heim
komponie oi,
oi
*Suabah(i)heim
haplologisch gekü z zu
Suabheim,
mais a de
igualmen e
*Suebichhe-
im a
Swebheim e c., munda lich šwęb.
Pa a compa ação pode o ON. Schwebda (Gemeinde Meinha d no no dhessischen
We a-Meißne -K eis), no Os hang do Meinha d an de We a si uado, ha anguzados: 9.Jh.
Suebada (U kunde de Reichsab ei Fulda), 1243 Sueuede, 1269 em
Swebede,
o iginalmen e
nome de
pos o
*Swab-idi, de
ge m. *swab-(s.o.) com o
Kollek i su ix as.
-i hi n. abb e iado.
Com isso emos um
20
sinônimoes nome de á eapai
*Swab-ahi (em Mi el anken) ao lado *Swab-idi (em No dhessen), ambos nomes são do mesmo
e mos amm ge m. *swab-‘das Sob e ließen com di e en es su ixos de i ado. Po ou o lado
é ce o que a ne ação de Suabaha embo a não seja nome an asma, ela mas não em
Schwappach (Un e anken), mas em Schwebheim (Mi el anken) a e e i -se é.
5. SCHWAPPACH: NOCHTRAG ZUM DGNB
Também sem o beleg Suabaha no Codex Ebe ha di pode a Schwappach no g upo das
Schwabach-Gewässe namen se ing essada e de e se incluído no DGNB po Nach ag. O
lussname a Schwappach encaixa bem na geog á ica nomelandscha em Kne zgau. O Pendan
a Schwappach é a no ou o MainSei e a p o enien e dos Haßbe gen e em Haß u mündende
Nassach (em Haß u zum Main). Ambos nomes são komposi a com o undamen o ahd. aha
‘Flussgewässe e o
21
Des inação pala a e e e-se a peculia idades hid ológicas
(Übe schwemmungsneigung, ci cundan e lo a). De ido a es e modo de educação podem eles de uma
19
1953 Bach: § 193195, 160162.
20
Von da pesquisa ge almen e a ahd.
swebēn ‘wogen, wallen, se mo e ,
nada pos o, gl. Udolph
2023: 148.
21
Zu
Nassach
gl. DGNB 370.
8
Wa e snamenschich a ibuídos se , cuja nomeação po Siedle no início da Idade Média
oco eu. Äl e e namenschich en pe encem só do o ge manische name des Mains
(la .
Moenus)
a bem
como o
em os
nomes
Haß u ,
Hassgau
e Hassbe ge e bau e
Aguesse name ge m. *Hasa, o
an igo nome do Nassach. À
mais ecen e
22
águesse namenschich
pe ence o nome Löh enbach,
um dos quellbäche do
Schwappach, que depois do
s ock de Lä chen (no
23
S eige wald) é nomeado.
LITERATUR
Bach Adol 1953: Deu sche Namenkunde II: Die deu schen O snamen [Ge man Onomas ics
II: Ge man Place Names] 1, Heidelbe g, Win e .
Codex Ebe ha di:
Digi alisa e des Codex Ebe ha di
[Digi al copies o he Codex
Ebe ha di]:
HS AM K 425 und HS AM K 426
. Zugang:
h ps//a cinsys.hessen.de>a cinsys>lis .ac ion [Zug i 20.01.2025].
DGNB:
Deu sches Gewässe namenbuch: E ymologie de Gewässe namen und de
zugehö igen Gebie s-, Siedlungs- und Flu namen
[Ge man Wa e Name Book:
E ymology o Wa e Names and he Associa ed A ea, Se lemen and Field Names], on
A. G eule, Be lin, Bos on: De G uy e , 2014.
DONB:
Deu sches O snamenbuch
[Ge man Place Name Book], h sg. on M. Niemeye ,
Be lin, Bos on: De G uy e , 2012.
Fas nach Do o hea 2002: De O sname E langen. Siedlungsgeschich e on Al e langen und
E langen aus namenkundliche Sich [The Place Name E langen. Se lemen His o y o
Al e langen and E langen om an Onomas ic Pe spec i e]. –
Jah buch ü änkische
Landes o schung
62, [1–20]. Zugang: h p://da en.digi ale-
sammlungen.de/bsb00048855/image_15 [Zug i 03.02.2025].
G eule Alb ech 2016: Gewässe namenschich en im Main-Donau-Raum [Wa e Name Laye s
in he Main-Danube Region]. –
Röme – Baie n – F anken. A chäologie,
Namen o schung, Sp achgeschich e im Main-Donau-Raum
[Romans – Ba a ians –
F anks. A chaeology, Onomas ics, Language His o y in he Main-Danube Region]
7,
h sg. on. R. Be gmann, S. S icke , Bambe g: Uni e si y o Bambe g P ess, 9–23.
IEW I:
Indoge manisches e ymologisches Wö e buch
[Indo-Eu opean E ymological
Dic iona y] 1, on J. Poko ny, Be n, München: F ancke Ve lag, 1959.
Meye zu E mgassen Hein ich, H sg., 1995:
De Codex Ebe ha di des Klos e s Fulda
[The
Codex Ebe ha di o he Fulda Monas e y] 1, Ma bu g: Elwe .
Muse E ns 2024:
Teilweise Umbenennung des Fließgewässe s „S eins elde Mühlbach“ in
den ühe en am lichen Namen „Schwappach“. Ablau des behö dlichen Ve ah ens.
Zusammen assung
[Pa ial Renaming o he Ri e “S eins elde Mühlbach” o I s
22
Zu ge m.
*Hasa
gl. DGNB 210.
23
Zu ch onologischen Schich ung de Gewässe namen in F anken, gl. G eule 2016.
9
Fo me O icial Name “Schwappach”. Cou se o he Adminis a i e P ocedu e.
Summa y] (pe sönliche Mi eilung an A. G eule om 21.10.2024).
Muse He ibe 2024a: Die Bedeu ung des O s- und Gewässe namens „Schwappach“ [The
Meaning o he Place and Wa e Name “Schwappach”], Teil 1. –
De S eige wald
44(1),
3–7.
Muse He ibe 2024b: Die Bedeu ung des O s- und Gewässe namens „Schwappach“ [The
Meaning o he Place and Wa e Name “Schwappach”], Teil 2. –
De S eige wald
44(2),
4–11.
Rei zens ein Wol -A min F h . . 2009: Lexikon änkische O snamen He kun und
Bedeu ung. Obe anken, Mi el anken, Un e anken [Lexicon o F anconian Place
Names: O igin and Meaning. Uppe F anconia, Middle F anconia, Lowe F anconia],
München: C. H. Beck.
Spe be Rüdige , Bea b., 1970:
Das Flussgebie des Mains: Hyd onymia Ge maniae
[The
Ri e Basin o he Main: Hyd onymia Ge maniae],
Reihe
A,
Lie e ung
7, beg . on H.
K ahe, h sg. on W. P. Schmid, Wiesbaden: S eine .
Udolph Jü gen 2023:
Namen – Zeugen de Geschich e
[Names – Wi nesses o His o y], h sg.
on K. Casemi , U. Ohainski, Heidelbe g: Win e .
Waile sbache Raine 1986:
700 Jah e Swapach – Eschenawe – Wunnawe, Obe -,
Un e schwappach, Eschenau, Wohnau
[700 Yea s o Swapach – Eschenawe – Wunnawe,
Obe -, Un e schwappach, Eschenau, Wohnau], h sg. on G. Kne zgau, Haß u :
Tagbla -D ucke ei.
ONLINE-TEXTE
DWB XV:
Deu sches Wö e buch on Jacob und Wilhelm G imm
[Ge man Dic iona y by
Jacob and Wilhelm G imm] 15, digi ale Ve sion. Zugang: h ps://Wö e buchne z.de
[Zug i 28.1.2025].
Schwappach:
Wikipedia
. Zugang: h ps://de.wikipedia.o g>wiki>Schwappach [Zug i
10.1.2025].
Schwebheim (Bu gbe nheim):
Wikipedia
. Zugang:
h ps://de.wikipedia.o g>wiki>Schwebheim_(Bu gbe nheim) [Zug i 25.1.2025].
Sueben:
Wikipedia
. Zugang: h ps://de.wikipedia.o g>wiki>Sueben [Zug i 18.1.2025].