O'ZBEKISTONNING DAVLAT SEKTORIDA IPSAS STANDARTLARINI JORIY ETISHNING HUQUQIY ASOSLARI VA ULARNI TAKOMILLASHTIRISH YO'NALISHLARI

2025
№5
2025
№6№11
h ps://yashil-iq isodiyo - a aqqiyo .uz
2
Bosh muha i :
Sha ipo Kongi a bay A ezimbe o ich
Bosh muha i oʻ inbosa i:
Ka imo No boy G‘aniye ich
Muha i :
Qu bono She zod Isma illaye ich
Elek on nash . 2025-yil, noyab .
Tah i hay’a i:
Salimo Oqil Um zoqo ich, O‘zbekis on Fanla akademiyasi akademigi
Abdu axmano Kalanda Xodjaye ich, O‘zbekis on Fanla akademiyasi akademigi
Sha ipo Kongi a bay A ezimbe o ich, exnika anla i dok o i (DSc), p o esso
Rae K on Chung, Janubiy Ko eya, TDIU ax iy p o esso i, “Nobel” muko o i lau ea i
Osman Mes en, Tu kiya pa lamen i a’zosi, Tu kiya – O‘zbekis on do‘s lik jamiya i ahba i
Axmedo Du bek Kud a illaye ich, iq isodiyo anla i dok o i (DSc), p o esso
Axmedo Say ullo No ma o ich, iq isodiyo anla i dok o i (DSc), p o esso
Abdu axmano a Gulno a Kalanda o na, iq isodiyo anla i dok o i (DSc), p o esso
Kalono Muxiddin Bax i dino ich, iq isodiyo anla i dok o i (DSc), p o esso
Siddiqo a Sadoqa G‘a o o na, pedagogika anla i bo‘yicha alsa a dok o i (PhD)
Xudoyqulo Sadi din Ka imo ich, iq isodiyo anla i dok o i (DSc), p o esso
Maxmudo Nosi , iq isodiyo anla i dok o i (DSc), p o esso
Yuldashe Mu allib Ib agimo ich, iq isodiyo anla i dok o i (DSc), p o esso
Samado Asqa jon Nishono ich, iq isodiyo anla i nomzodi, p o esso
Slizo skiy Dimi iy Yego o ich, exnika anla i dok o i (DSc), p o esso
Mus a akulo She zod Igambe diye ich, iq isodiyo anla i dok o i (DSc), p o esso
Axmedo Ik om Ak amo ich, iq isodiyo anla i dok o i (DSc), p o esso
Esh aye Alishe Abdug‘aniye ich, iq isodiyo anla i dok o i (DSc), p o esso
Xajiye Bax iyo Dushaboye ich, iq isodiyo anla i dok o i (DSc), p o esso
Hakimo Naza Hakimo ich, alsa a anla i dok o i (DSc), p o esso
Musaye a Shoi a Azimo na, iq isodiyo anla i bo‘yicha alsa a dok o i (PhD), p o esso
Ali Konak (Ali Ko‘nak), iq isodiyo anla i dok o i (DSc), p o esso (Tu kiya)
Cham Ta Huei, alsa a anla i dok o i (PhD), p o esso (Malayziya)
Foziljono Ib ohimjon So oldixo‘ja o‘g‘li, iq isodiyo anla i bo‘yicha alsa a dok o i (PhD), do s.
U aye Uk am Cho iye ich, O‘z.Respub. Bosh p oku a u asi boshqa ma boshlig‘i o‘ inbosa i
Ochilo Fa khod, O‘zbekis on Respublikasi Bosh p oku a u asi IJQKD boshlig‘i
Buz ukxono Sa a xon Muna a xono ich, iq isodiyo anla i nomzodi, do sen
Axmedo Ja ohi Jamolo ich, iq isodiyo anla i bo‘yicha alsa a dok o i (PhD)
Toxi o Jaloliddin Ochil o‘g‘li, exnika anla i bo‘yicha alsa a dok o i (PhD), ka a o‘qi u chi
Bobobeko E gash Abdumaliko ich, iq isodiyo anla i bo‘yicha alsa a dok o i (PhD), .b. do s.
Djudi Sme ana, pedagogika anla i nomzodi, do sen (AQSH)
K issi Lyuis, pedagogika anla i nomzodi, do sen (AQSH)
Glazo a Ma ina Vik o o na, Iq isodiyo anla i dok o i (Mosk a)
Nosi o a Na giza Jamoliddin qizi, iq isodiyo anla i bo‘yicha alsa a dok o i (PhD), do sen
Se il Pi iye a Ka aman, alsa a anla i dok o i (PhD) (Tu kiya)
Mi zaliye Sanja Makhama jon o‘g‘li, TDIU ITI depa amen i ahba i
Ochilo Bobu Bax iyo o‘g‘li, TDIU ka a o‘qi u chisi
Golishe a Yelena Vyachesla o na, Iq isodiyo anla i nomzodi, do sen .
h ps://yashil-iq isodiyo - a aqqiyo .uz 3
Edi o ial boa d:Edi o ial boa d:
Salimo Okil Um zoko ich,Salimo Okil Um zoko ich, Academician o he Academy o Sciences o Uzbekis an Academician o he Academy o Sciences o Uzbekis an
Abdu akhmano Kalanda Khodjaye ich,Abdu akhmano Kalanda Khodjaye ich, Academician o he Academy o Sciences o Uzbekis an Academician o he Academy o Sciences o Uzbekis an
Sha ipo Kongi a bay A ezimbe o ich,Sha ipo Kongi a bay A ezimbe o ich, Doc o o Technical Sciences (DSc), P o esso Doc o o Technical Sciences (DSc), P o esso
Rae Kwon Chung, Sou h Ko ea,Rae Kwon Chung, Sou h Ko ea, Hono a y P o esso a TSUE, Nobel P ize Lau ea e Hono a y P o esso a TSUE, Nobel P ize Lau ea e
Osman Mes en,Osman Mes en, Membe o he Tu kish Pa liamen , Head o he Tu key–Uzbekis an F iendship Socie y Membe o he Tu kish Pa liamen , Head o he Tu key–Uzbekis an F iendship Socie y
Akhmedo Du bek Kud a illaye ich,Akhmedo Du bek Kud a illaye ich, Doc o o Economic Sciences (DSc), P o esso Doc o o Economic Sciences (DSc), P o esso
Akhmedo Say ullo No ma o ich,Akhmedo Say ullo No ma o ich, Doc o o Economic Sciences (DSc), P o esso Doc o o Economic Sciences (DSc), P o esso
Abdu akhmano a Gulno a Kalanda o na,Abdu akhmano a Gulno a Kalanda o na, Doc o o Economic Sciences (DSc), P o esso Doc o o Economic Sciences (DSc), P o esso
Kalono Mukhiddin Bakh iddino ich,Kalono Mukhiddin Bakh iddino ich, Doc o o Economic Sciences (DSc), P o esso Doc o o Economic Sciences (DSc), P o esso
Siddiko a Sadoka Ga o o na,Siddiko a Sadoka Ga o o na, Doc o o Philosophy (PhD) in Pedagogical Sciences Doc o o Philosophy (PhD) in Pedagogical Sciences
Khudoykulo Sadi din Ka imo ich,Khudoykulo Sadi din Ka imo ich, Doc o o Economic Sciences (DSc), P o esso Doc o o Economic Sciences (DSc), P o esso
Makhmudo Nosi ,Makhmudo Nosi , Doc o o Economic Sciences (DSc), P o esso Doc o o Economic Sciences (DSc), P o esso
Yuldashe Mu allib Ib agimo ich,Yuldashe Mu allib Ib agimo ich, Doc o o Economic Sciences (DSc), P o esso Doc o o Economic Sciences (DSc), P o esso
Samado Aska jon Nishono ich,Samado Aska jon Nishono ich, Candida e o Economic Sciences, P o esso Candida e o Economic Sciences, P o esso
Slizo skiy Dmi iy Yego o ich,Slizo skiy Dmi iy Yego o ich, Doc o o Technical Sciences (DSc), P o esso Doc o o Technical Sciences (DSc), P o esso
Mus a akulo She zod Igambe diye ich,Mus a akulo She zod Igambe diye ich, Doc o o Economic Sciences (DSc), P o esso Doc o o Economic Sciences (DSc), P o esso
Akhmedo Ik om Ak amo ich,Akhmedo Ik om Ak amo ich, Doc o o Economic Sciences (DSc), P o esso Doc o o Economic Sciences (DSc), P o esso
Esh aye Alishe Abduganiye ich,Esh aye Alishe Abduganiye ich, Doc o o Economic Sciences (DSc), P o esso Doc o o Economic Sciences (DSc), P o esso
Khajiye Bakh iyo Dushaboye ich,Khajiye Bakh iyo Dushaboye ich, Doc o o Economic Sciences (DSc), P o esso Doc o o Economic Sciences (DSc), P o esso
Khakimo Naza Khakimo ich,Khakimo Naza Khakimo ich, Doc o o Philosophy (DSc), P o esso Doc o o Philosophy (DSc), P o esso
Musaye a Shoi a Azimo na,Musaye a Shoi a Azimo na, Doc o o Philosophy (PhD) in Economic Sciences, P o esso Doc o o Philosophy (PhD) in Economic Sciences, P o esso
Ali Konak,Ali Konak, Doc o o Economic Sciences (DSc), P o esso (Tu key) Doc o o Economic Sciences (DSc), P o esso (Tu key)
Cham Ta Huei,Cham Ta Huei, Doc o o Philosophy (PhD), P o esso (Malaysia) Doc o o Philosophy (PhD), P o esso (Malaysia)
Foziljono Ib okhimjon So oldikhoja ugli,Foziljono Ib okhimjon So oldikhoja ugli, Doc o o Philosophy (PhD) in Economic Sciences, Associa e P o esso Doc o o Philosophy (PhD) in Economic Sciences, Associa e P o esso
U aye Uk am Cho iye ich,U aye Uk am Cho iye ich, Depu y Head o Depa men , P osecu o Gene al’s O ice o Uzbekis an Depu y Head o Depa men , P osecu o Gene al’s O ice o Uzbekis an
Ochilo Fa khod,Ochilo Fa khod, Head o DCEC, P osecu o Gene al’s O ice o Uzbekis an Head o DCEC, P osecu o Gene al’s O ice o Uzbekis an
Buz ukkhono Sa a khon Muna a khono ich,Buz ukkhono Sa a khon Muna a khono ich, Candida e o Economic Sciences, Associa e P o esso Candida e o Economic Sciences, Associa e P o esso
Akhmedo Ja okhi Jamolo ich,Akhmedo Ja okhi Jamolo ich, Doc o o Philosophy (PhD) in Economic Sciences Doc o o Philosophy (PhD) in Economic Sciences
Tokhi o Jaloliddin Ochil ugli,Tokhi o Jaloliddin Ochil ugli, Doc o o Philosophy (PhD) in Technical Sciences, Senio Lec u e Doc o o Philosophy (PhD) in Technical Sciences, Senio Lec u e
Bobobeko E gash Abdumaliko ich,Bobobeko E gash Abdumaliko ich, Doc o o Philosophy (PhD) in Economic Sciences, Ac ing Associa e P o esso Doc o o Philosophy (PhD) in Economic Sciences, Ac ing Associa e P o esso
Judi Sme ana,Judi Sme ana, Candida e o Pedagogical Sciences, Associa e P o esso (USA) Candida e o Pedagogical Sciences, Associa e P o esso (USA)
Ch issy Lewis,Ch issy Lewis, Candida e o Pedagogical Sciences, Associa e P o esso (USA) Candida e o Pedagogical Sciences, Associa e P o esso (USA)
Glazo a Ma ina Viс o o na,Glazo a Ma ina Viс o o na, Doc o o Sciences in Economics (Moscow)) Doc o o Sciences in Economics (Moscow))
Nosi o a Na giza Jamoliddin kizi,Nosi o a Na giza Jamoliddin kizi, Doc o o Philosophy (PhD) in Economic Sciences, Associa e P o esso Doc o o Philosophy (PhD) in Economic Sciences, Associa e P o esso
Se il Pi iye a Ka aman,Se il Pi iye a Ka aman, Doc o o Philosophy (PhD) (Tu key) Doc o o Philosophy (PhD) (Tu key)
Mi zaliye Sanja Makhama jon ugli,Mi zaliye Sanja Makhama jon ugli, Head o he Depa men o Scien i ic Resea ch and Inno a ions, TSUE Head o he Depa men o Scien i ic Resea ch and Inno a ions, TSUE
Ochilo Bobu Bakh iyo ugli,Ochilo Bobu Bakh iyo ugli, Senio lec u e a TSUI Senio lec u e a TSUI
Golishe a Yelena Vyachesla o na,Golishe a Yelena Vyachesla o na, Candida e o Economic Sciences, Associa e P o esso . Candida e o Economic Sciences, Associa e P o esso .
h ps://yashil-iq isodiyo - a aqqiyo .uz
4
Muassis: “Ma’ i a -p in -media” MChJ
Hamko la imiz: Toshken da la iq isodiyo uni e si e i, OʻzR
Tabia esu sla i azi ligi, OʻzR Bosh p oku a u asi huzu idagi IJQK
depa amen i.
Ju nalning ilmiyligi:
““Yashil” iq isodiyo a
a aqqiyo ” ju nali
Oʻzbekis on Respublikasi
Oliy a’lim, an a inno a siyala
azi ligi huzu idagi Oliy
a es a siya komissiyasi
ayosa ining
2023-yil 1-ap eldagi
336/3-sonli qa o i bilan
oʻyxa dan oʻ kazilgan.
Ekspe la kengashi:
Be kino Baza bay, iq isodiyo anla i dok o i (DSc), p o esso
Po‘la o Bax iyo Alimo ich, exnika anla i dok o i (DSc), p o esso
Aliye Bekda la Aliye ich, alsa a anla i dok o i (DSc), p o esso
Isako Janabay Yakubbaye ich, iq isodiyo anla i dok o i (DSc), p o esso
Xaliko Suyun Ra shano ich, iq isodiyo anla i nomzodi, do sen
Rus amo Ilhomiddin, iq isodiyo anla i nomzodi, do sen
Hakimo Ziyodulla Ahmado ich, iq isodiyo anla i dok o i, do sen
Kamilo a I oda Xusniddino na, iq isodiyo anla i bo‘yicha alsa a dok o i (PhD)
G‘a u o Doniyo O i o ich, pedagogika anla i bo‘yicha alsa a dok o i (PhD)
Fayziye Oybek Raximo ich, iq isodiyo anla i bo‘yicha alsa a dok o i (PhD), do sen
Tux abaye Jamshid Sha a e dino ich, iq isodiyo anla i bo‘yicha alsa a dok o i (PhD), do sen
Xamido a Fa idaxon Abdulka im qizi, iq isodiyo anla i dok o i, do sen
Yaxshiboye a Laylo Abdisa o o na, ka a o‘qi u chi
Babaye a Zuh a Yuldashe na, mus aqil adqiqo chi
Komilo a Nilu a Ka shiboye na, Geog a iya anla i dok o i, p o esso i
Umi zoqo Ja’su A iqboy o‘g‘li, iq isodiyo anla i dok o i (DSc), do sen
Zebo Kuldashe a, iq isodiyo anla i dok o i (DSc ), do sen
Boa d o Expe s:
Be kino Baza bay, Doc o o Economic Sciences (DSc), P o esso
Pula o Bakh iyo Alimo ich, Doc o o Technical Sciences (DSc), P o esso
Aliye Bekda la Aliye ich, Doc o o Philosophy (DSc), P o esso
Isako Janabay Yakubbaye ich, Doc o o Economic Sciences (DSc), P o esso
Khaliko Suyun Ra shano ich, Candida e o Economic Sciences, Associa e P o esso
Rus amo Ilkhomiddin, Candida e o Economic Sciences, Associa e P o esso
Khakimo Ziyodulla Akhmado ich, Doc o o Economic Sciences, Associa e P o esso
Kamilo a I oda Khusniddino na, Doc o o Philosophy (PhD) in Economics
Ga u o Doniyo O i o ich, Doc o o Philosophy (PhD) in Pedagogy
Fayziye Oybek Rakhimo ich, Doc o o Philosophy (PhD) in Economics, Associa e P o esso
Tukh abaye Jamshid Sha a e dino ich, Doc o o Philosophy (PhD) in Economics, Associa e P o esso
Khamido a Fa idakhon Abdulka imo na, Doc o o Economic Sciences, Associa e P o esso
Yakhshiboye a Laylo Abdisa o o na, Senio Lec u e
Babaye a Zuh a Yuldashe na, Independen Resea che
Komilo a Nilu a Ka shiboye na, Doc o o Geog aphical Sciences, P o esso
Umi zoko Jasu A iqboy ugli, Doc o o Economic Sciences (DSc), Associa e P o esso
Zebo Kuldashe a, Doc o o Economic Sciences (DSc), Associa e P o esso
08.00.01 Iq isodiyo naza iyasi
08.00.02 Mak oiq isodiyo
08.00.03 Sanoa iq isodiyo i
08.00.04 Qishloq xo‘jaligi iq isodiyo i
08.00.05 Xizma ko‘ sa ish a moqla i iq isodiyo i
08.00.06 Ekonome ika a s a is ika
08.00.07 Moliya, pul muomalasi a k edi
08.00.08 Buxgal e iya hisobi, iq isodiy ahlil a audi
08.00.09 Jahon iq isodiyo i
08.00.10 Demog a iya. Mehna iq isodiyo i
08.00.11 Ma ke ing
08.00.12 Min aqa iy iq isodiyo
08.00.13 Menejmen
08.00.14 Iq isodiyo da axbo o izimla i a exnologiyala i
08.00.15 Tadbi ko lik a kichik biznes iq isodiyo i
08.00.16 Raqamli iq isodiyo a xalqa o aqamli in eg a siya
08.00.17 Tu izm a mehmonxona aoliya i
h ps://yashil-iq isodiyo - a aqqiyo .uz
MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS
5
YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT
2025-yil, noyab . № 11-son.
MUNDARIJA
YASHIL TRANSPORT SIYOSATINING BARQAROR RIVOJLANISH VA TARMOQLARARO
INTEGRATSIYADAGI OʻRNI .........................................................................................................................................................21
Rahmono Rasul Neʼma o ich
BANK AKTIVLARI VA PASSIVLARINI BOSHQARISHNI TAKOMILLASHTIRISH ....................................................34
Sa a o Sanja Ra shan o‘g‘li
O‘ZBEKISTONNING INVESTITSION JOZIBADORLIGINI OSHIRISH STRATEGIYALARI ......................................38
Mad aximo a I odaxon She zodbek qizi
HUDUDIY XIZMAT KO‘RSATISH KORXONALARIDA MENEJMENT SAMARADORLIGINI
OSHIRISHNING RAQAMLI TRANSFORMATSIYA MODELI .............................................................................................43
Maxmudo a Nozimaxon Bax iddinxono na
DAVLATNING BUDJET SIYOSATINI TAKOMILLASHTIRISHNING DOLZARB MASALALARI ............................50
A.A. Ismailo
DAVLAT-XUSUSIY SHERIKLIGINING MEXANIZMINI SAMARALI TASHKILLASHTIRISHDA
MOLIYAVIY MANBALARNI SHAKLLANTIRISHNI YO‘NALISHLARI ...........................................................................56
Mansu o Mansu Alishe o ich
ANTIKRIZISLI BOSHQARUV TIZIMLARIDA RANGLI SIGNAL MEXANIZMLARINING
FUNKSIYALARI .................................................................................................................................................................................61
Aliqulo Aziz Hayda jono ich
XODIMLARNI MOTIVATSIYALASHNING XALQARO MODELLARINI O‘ZBEKISTON
KORXONALARIDA QO‘LLASH IMKONIYATLARI .................................................................................................................66
Yo mama o Qodi jon Ju aqulo ich
RAQAMLI IQTISODIYOT OMILLARI VA ULARNING QISHLOQ XO‘JALIGI KORXONALARINING
SAMARADORLIGIGA TA’SIRI ......................................................................................................................................................71
Yaxshiye Shahzod She ali o‘g‘li
ОLIY TА’LIM MUASSASALARI VА MEHNАT BОZОRI INTEGRАTSIYАSI BO‘YICHA XОRIJ
TАJRIBАLАRI ....................................................................................................................................................................................78
Haqqulo Fazliddin Fax iddino ich
YASHIL IQTISODIYOTGA O‘TISHDA RIVOJLANGAN VA RIVOJLANAYOTGAN DAVLATLAR
TAJRIBASI ...........................................................................................................................................................................................84
A ipo Abdulaziz Sakijono ich
YASHIL ENERGETIKA RIVOJLANISHINING IQTISODIY SAMARADORLIGINI EKONOMETRIK
BAHOLASH .........................................................................................................................................................................................89
Bobokulo a Muhabba Mahammadiye a
ELEKTRON TO‘LOVLAR VA POS TIZIMLARI — KICHIK BIZNESDA SAMARASI VA XAVFLARI .....................93
To‘lqino Dilshodxo‘ja Olim o‘g‘li
MINTAQADA RAQAMLI IQTISODIYOTNI BARQAROR RIVOJLANTIRISHNING ISTIQBOLLI
YO‘NALISHLARI ...............................................................................................................................................................................98
Yusubo In’omjon Ik am o‘g‘li
SOLIQ SIYOSATINI RAQAMLI BOSHQARISH ORQALI BUDJET DAROMADLARINI
BARQARORLASHTIRISH STRATEGIYASI ............................................................................................................................103
Xodjima o Xamidullo Mami jono ich
OZIQ-OVQAT TOVARLARI B2B BOZORINI RIVOJLANTIRISHDA ZAMONAVIY MARKETING
STRATEGIYALARIDAN FOYDALANISH ...............................................................................................................................108
Hayi boye a Ullijon Bobonaza qizi
FARMASEVTIKA SANOATIDA INVESTITSION FAOLIYAT SAMARADORLIGINI BAHOLASH ........................113
Yaqubo Timu bek G‘anibeko ich
SHAXSNI OVOZI ASOSIDA IDENTIFIKATSIYALASH VA AUTENTIFIKATSIYALASH ALGORITMLARI .......123
Ozoda Sabi o a She maxama o na

h ps://yashil-iq isodiyo - a aqqiyo .uz
MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS
6
YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT 2025-yil, noyab . № 11-son.
YASHIL IQTISODIYOT — BARQAROR RIVOJLANISH GENERATORI .......................................................................129
Be dibeko a Dil uza Xoldo beko na
CHET EL MEHMONXONA TARMOQLARINING BRENDING STRATEGIYALARINI O‘RGANISH ....................133
E gashe Oybek Mama asul o‘g‘li
MILLIY IQTISODIYOTDA KICHIK BIZNES VA XUSUSIY TADBIRKORLIK SOHASINING MOLIYAVIY
SAMARADORLIGINI BAHOLASHNING USLUBIY JIHATLARINI TAKOMILLASHTIRISH .................................144
A zikulo O abek Ali o‘g‘li
TRANSPORT TIZIMI SOHASI KORXONALARININING INNOVATSION SALOHIYATINI BAHOLASH
YO‘NALISHLARI ............................................................................................................................................................................152
Ismailo Akmal Maxsudo ich, Abilqosimo a Shaxlo Sodiq qizi
MEHMONXONALAR SAMARADORLIGINI OSHIRISHDA XODIMLARNING O‘RNI VA AHAMIYATI ............158
Abduxamido Sa a Adxamo ich, No mu odo Tal’a No mu od o‘g‘li
KОRXОNАLАRDА HR TIZIMINI TАKОMILLАSHTIRISH YО‘NАLISHLАRI ...........................................................163
Amino a Shaxnoza Aziz qizi
JAHON IQTISODIYOTIDA OZIQ-OVQAT XAFSIZLIK RO‘LI ...........................................................................................168
Abdusama o Ba kamol Rus amjon o‘g‘li
ТУРИСТИЧЕСКИЕ РЕСУРСЫ КАРАКАЛПАКСТАНА И СУЩЕСТВУЮЩАЯ ИНФРАСТРУКТУРА ..........174
Хошимова Камилла Навфал қизи
DAVLAT-XUSUSIY SHERIKLIK MEXANIZMLARI: REKREATSION TURIZM SOHASIDA QO‘LLASH
TAJRIBASI VA ISTIQBOLLARI ..................................................................................................................................................184
Najmi dino G‘ay a bek Sha i o ich
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASIDA VIRTUAL TA’LIM PLATFORMALARI: TEXNIK VA PEDAGOGIK
TALABLAR, TIZIMLI TAHLIL VA IQTISODIY JIHATLAR ............................................................................................... 189
Tu aye a Adiba Ik amo na
ICHKI AUDIT TIZIMI VA UNI TAKOMILLASHTIRISH MASALALARI .......................................................................193
Nu idino a Ba chinoy Xusniddin qizi
MINTAQA IQTISODIYOTIDA SUV RESURSLARIDAN FOYDALANISHNING IQTISODIY
SAMARADORLIGINI OSHIRISH YO‘LLARI ......................................................................................................................... 199
Xai bae Jasu bek O axano ich
MINTAQANING EKSPORT SALOHIYATINI OSHIRISHNING TASHKILIY-IQTISODIY MEXANIZMI ..............204
Raimboye a Mashhu a Da onbek qizi
SURXONDARYO VILOYATIDA RAQAMLI IQTISODIYOT SHAROITIDA XODIMLARNI BOSHQARISH
TIZIMINI TAKOMILLASHTIRISH ...........................................................................................................................................210
Jobbo o An a Egambe diye ich
ISLOMIY MOLIYALASHTIRISHDA RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR VA SUN’IY INTELLEKTNING
DOLZARBLIGI ................................................................................................................................................................................ 217
Naza o Nodi jon Namoz o‘g‘li
JISMONIY SHAXSLARNING MOL-MULKINI SOLIQQA TORTISH MASALALARI ................................................. 222
Mamadjano Shux a Jalolidino ich
ENTREPRENEURSHIP AND BUSINESS MANAGEMENT IN UZBEKISTAN ...........................................................225
Abdukhaliko a Komila Abdukhaliko na
BANKLARDA BARQARORLIKNI TA’MINLASH UCHUN RAQAMLI YECHIMLARNI
TAKOMILLASHTIRISH ................................................................................................................................................................229
Saydama o a Muxlisabonu Rasuljon qizi
PAXTA-TO‘QIMACHILIK SANOATINI MODERNIZATSIYA QILISH YO‘NALISHLARI:
TAHLIL VA TAKLIFLAR ..............................................................................................................................................................233
Abdullaye Hamidulla Abdug‘ani o‘g‘li
WAYS TO IMPROVE THE EFFICIENCY OF STATE FINANCIAL REGULATION MECHANISMS
IN ENSURING THE CAPITALIZATION OF INSURANCE ORGANIZATIONS ...........................................................238
Abdullae E kinjon Azamo ich
YASHIL IQTISODIYOTNI SHAKLLANTIRISHDA YASHIL MOLIYALASHTIRISHNING NAZARIY
JIHATLARI ...................................................................................................................................................................................... 245
Xaliko S. X.
h ps://yashil-iq isodiyo - a aqqiyo .uz
MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS
7
YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT
2025-yil, noyab . № 11-son.
QISHLOQ XOʻJALIGI MAHSULOTLARI BOZORIDA KORXONALAR RAQOBATBARDOSHLIGINI
OSHIRISHDA MARKETING STRATEGIYALARIDAN FOYDALANISH ......................................................................245
Xudaybe gano Jasu Baxodi o ich
WAYS TO IMPROVE THE EFFICIENCY OF STATE FINANCIAL REGULATION MECHANISMS IN ENSURING
THE CAPITALIZATION OF INSURANCE ORGANIZATIONS ........................................................................................251
Abdullae E kinjon Azamo ich
NATIJAVIYLIKKA YO‘NALTIRILGAN BUDJETLASHTIRISH JARAYONINING
NAZARIY-USLUBIY ASOSLARI VA UNING O‘ZIGA XOS XUSUSIYATLARI ..............................................................257
Allakuliye Akmal Bal aye ich
SURXONDARYO VILOYATIDA RAQAMLI IQTISODIYOT SHAROITIDA XODIMLARNI
BOSHQARISH TIZIMINI TAKOMILLASHTIRISH .............................................................................................................261
Jobbo o An a Egambe diye ich
TO‘QIMACHILIK KORXONALARIDA BOSHQARUV TIZIMINI RESURSLARNI
OPTIMALLASHTIRISH ORQALI TAKOMILLASHTIRISH .............................................................................................. 268
A ulchaye a Fe uza Ju akuziye na
BANKLARDA BARQARORLIKNI TA’MINLASH UCHUN RAQAMLI
YECHIMLARNI TAKOMILLASHTIRISH ............................................................................................................................... 272
Saydama o a Muxlisabonu Rasuljon qizi
ZAMONAVIY ISH JOYLARINI SHAKLLANTIRISHDА AYOLLARNING ROLI .........................................................276
Tulyagano a Aziza
ISLOMIY MOLIYALASHTIRISHDA RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR VA
SUN’IY INTELLEKTNING DOLZARBLIGI ........................................................................................................................... 281
Naza o Nodi jon Namoz o‘g‘li
TURIZM MARKETINGINING NAZARIY ASOSLARI, ZAMONAVIY YO‘NALISHLARI VA
UNI TAKOMILLASHTIRISH ISTIQBOLLARI ......................................................................................................................286
Xamido O abek Bakidjano ich
KICHIK BIZNES VA XUSUSIY TADBIRKORLIK SOHASINING IQTISODIY KOʻRSATKICHLAR
TIZIMINI STATISTIK BAHOLASHNING USLUBIY JIHATLARI ...................................................................................290
A zikulo O abek Ali oʻgʻli
ЭКОЛОГАМ ПОЧЕТ И УВАЖЕНИЕ ....................................................................................................................................298
Максудова Шахиста
DEBITOR VA KREDITOR QARZDORLIKNING MOHIYATI VA
ULARNING O‘ZGARISH TENDENTSIYALARI ...................................................................................................................304
Jo‘ ae Fa uxbek Muxiddin o‘g‘li
OʻZBEKISTONDA ISLOMIY MOLIYALASHTIRISH XIZMATLARI
BOZORINI RIVOJLANTIRISH ISTIQBOLLARI...................................................................................................................307
Inomjono Islomjon Ilxomjon oʻgʻli
ENTREPRENEURSHIP AND BUSINESS MANAGEMENT IN UZBEKISTAN ..........................................................311
Abdukhaliko a Komila Abdukhaliko na
МОБИЛЬНЫЕ ТЕХНОЛОГИИ КАК СРЕДСТВО ФОРМИРОВАНИЯ ИССЛЕДОВАТЕЛЬСКИХ
КОМПЕТЕНЦИЙ БУДУЩИХ ИНЖЕНЕРОВ .....................................................................................................................315
Хурамова Фарангиз Учкун кизи
ЦИФРОВИЗАЦИЯ НАЛОГОВ И АКЦИЗНАЯ РЕФОРМА УЗБЕКИСТАНА В ВТО ...........................................319
Дамир Рустамович Абдулов
BANK TIZIMIDAGI ISLOHOTLAR SHAROITIDA LIKVIDLILIK RISKINI BOSHQARISHNI
TAKOMILLASHTIRISH YO‘LLARI ...........................................................................................................................................324
Alimo Bax iyo Mu odo ich
BANK AUDITINING NAZARIY-USLUBIY ASOSLARI VA UNI TAKOMILLASHTIRISH YOʻNALISHLARI ...... 335
Na ziye Xayo jon Azama o ich
O‘ZBEKISTON SUG‘URTA SOHASIDA RAQAMLI TEXNOLOGIYALARNI QO‘LLASH MASALALARI .............343
Abdimumino a Saoda Taxi jono na
TOʻQIMACHILIK SANOAT MAXSULOTLARI EKSPORT FAOLIYATI TAHLILI VA BRENDDA LIDERLIK
TUSHUNCHALARI ........................................................................................................................................................................352
Abdulazizo a Xushnoza Nayabo na
h ps://yashil-iq isodiyo - a aqqiyo .uz
MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS
8
YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT 2025-yil, noyab . № 11-son.
ИНСТИТУЦИОНАЛЬНО-ПРАВОВЫЕ МОДЕЛИ УПРАВЛЕНИЯ ОТХОДАМИ НА ОСНОВЕ ОПЫТА
РАЗВИТЫХ СТРАН И ВОЗМОЖНОСТИ ИХ АДАПТАЦИИ В УСЛОВИЯХ УЗБЕКИСТАНА .........................357
Д. Мейлиева
O‘ZBEKISTON AUDITORLIK TIZIMIDA KASBDOSHLAR TOMONIDAN BAHOLASH (PEER REVIEW)
TIZIMINI JORIY ETISH ISTIQBOLLARI ...............................................................................................................................361
Pa piye Jaxongi Ilxomjono ich
ИСКУССТВЕННЫЙ ИНТЕЛЛЕКТ И БОЛЬШИЕ ДАННЫЕ (BIG DATA) В УПРАВЛЕНЧЕСКИХ
РЕШЕНИЯХ .................................................................................................................................................................................... 366
Шарипов Бахтиёр Михлибаевич
O‘ZBEKISTONDA SUVGA BO‘LGAN TALABNI VAQTLI QATORLAR ORQALI TAHLIL QILISH ......................375
Sa a Mamasoliye
BOSHQARUV VA NAZORAT MAQSADLARIDA XARAJATLAR HISOBINI TASHKIL ETISH ..............................383
Isomuxamedo Akba jon Boxodi o‘g‘li
MINTAQALAR BARQAROR RIVOJLANISHINI TA’MINLASHNING ASOSIY YO‘NALISHLARI ..........................389
Saloma NOROVA
O‘ZBEKISTON TURIZM BREND BOZORINING HOZIRGI HOLATI VA TENDENSIYALARI ...............................394
Zu a o Akmal Gulamiddino ich
INNOVATSION IQTISODIYOTDA QAYTA TIKLANUVCHI ENERGIYA MANBALARI SAMARADORLIGINI
OSHIRISH METODOLOGIYASI .................................................................................................................................................404
Qodi o Baxodi jon Tu suno ich
O‘ZBEKISTON SOLIQ TIZIMINI MODERNIZATSIYA QILISHDA YAGONA INTERAKTIV DAVLAT
XIZMATLARI PORTALINING O‘RNI VA AHAMIYATI ......................................................................................................408
Dehqono G‘ay a jon Raximo ich
OLIY TA’LIM MUASSASALARIDA INNOVATSION HAMDA TIJORATLASHTIRISH MASALALARI ................414
Inoya o Ma donbek Mo‘min o‘g‘li
OLIY IQTISODIY TA’LIM ORQALI EKO-INNOVATSIYALAR VA “YASHIL” INVESTITSIYALARNI
RAG‘BATLANTIRISH MEXANIZMLARI: SIYOSIY VA INSTITUTSIONAL DOIRALAR ........................................418
Xasano a Za ina Maxamadalie na
XODIMLAR MALAKASINI OSHIRISH — ZAMON TALABI ............................................................................................427
Na zullae Oybek Na zullae ich
BUXGALTERIYA HISOBINI YURITISHDA JURNAL-ORDER SHAKLINING AHAMIYATI ....................................433
Axmedjano Abdu a o
KENDALL VA SPEARMAN TARTIBIY KORRELYATSIYA KOEFFITSIYENTLARI ASOSIDA YASHIL
IQTISODIYOT INDIKATORLARINING STATISTIK O‘ZARO TA’SIRINI MODELLASHTIRISH ..........................437
Mu ado Rus amjon Sobi xono ich
ИНТЕНСИВНЫЕ И ЭКСТЕНСИВНЫЕ ОГРАНИЧЕНИЯ В РЕГУЛИРОВАНИИ СПРОСА ..............................442
Аминджанова Румейса Батыровна, Камилова Наргиза Абдукахоровна
ИНКЛЮЗИВНЫЙ ПОДХОД В ТУРИЗМЕ: ЗАРУБЕЖНЫЙ ОПЫТ И УЗБЕКСКАЯ ПРАКТИКА ...............445
Азимова Шахло Таировна
AKSIYADORLIK JAMIYATLARIDA MOLIYAVIY HISOBOTNING XAQARO STANDARTLARIGA
O‘TISHNING HOLATI VA TAHLILI .........................................................................................................................................450
Bayjano Sa sengaliy Xalmu a o ich
UZUM EKSPORT QILUVCHI KOMPANIYALARDA YASHIL O‘TISH JARAYONINI
QO‘LLAB-QUVVATLASH UCHUN EKO-MARKETING VA AYLANMA IQTISODIYOT
TAMOYILLARINI INTEGRATSIYALASH ...............................................................................................................................454
Usmono a Diyo a Mahmud qizi
UMUMTA’LIM MAKTABLARIDA XARAJATLAR SMETASI VA SHTATLAR JADVALINING TAHLILI:
OPTIMALLASHTIRISH VA SAMARADORLIKNING YANGICHA USULLARI (NAMANGAN VILOYATI
MISOLIDA) ......................................................................................................................................................................................461
Uma o A zaljon Yodgo ali o‘g‘li
INVESTITSIYALARNING KIRIB KELISHIGA TO‘SQINLIK QILUVCHI MUAMMOLARNI BARTARAF
ETISH YO‘LLARI ............................................................................................................................................................................467
Alimo a Dila o‘z Tohi qizi
h ps://yashil-iq isodiyo - a aqqiyo .uz
MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS
9
YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT
2025-yil, noyab . № 11-son.
FARMATSEVTIKA KORXONALARIDA MOLIYAVIY HISOBOT SHAKLLARINI TAKOMILLASHTIRISH
VA INVESTORLAR UCHUN AXBOROT OCHIQLIGINI TA’MINLASH .........................................................................470
Tu dikulo a Gulshad Nu mama o na
ISHLAB CHIQARISH KORXONALARIDA MOLIYAVIY HISOBOTLARNING SHAFFOFLIGINI
OSHIRISHDA MOLIYAVIY HISOBOTNING XALQARO STANDARTLARINING AHAMIYATI ............................. 477
Uz emi o Alishe Ak am o‘g‘li
INNOVATSION IQTISODIYOT SHAROITIDA SANOAT TARMOQLARI RAQOBATBARDOSHLIGINI
TAʼMINLASHGA YO‘NALTIRILGAN BANDLIK TUZILMASINI OPTIMALLASHTIRISH .....................................482
Tu suno Bekmuxammad Omono ich
XORIJ TAJRIBALARIDA SOLIQ BAZASINI ANIQLASH TARTIBI METODOLOGIYASINING MAVJUD
METODLARI VA ULARNING XUSUSIYATLARI ..................................................................................................................489
Xalikchaye a Sadoka Ilxomjono na
IQTISODIY XAVFSIZLIKNING KONSEPTUAL ASOSLARI VA UNING MAMLAKAT
IQTISODIYOTIDAGI O‘RNI ........................................................................................................................................................496
Rama illae M.R.
TIJORAT BANKLARIDA KREDIT RISKLARINI SUG‘URTALASH VA DIVERSIFIKATSIYA QILISH
MEXANIZMLARINI TAKOMILLASHTIRISH .......................................................................................................................502
Eshboye Shahobiddin Ano qul o‘g‘li
TIJORAT BANKLARI O‘RTASIDAGI RAQOBATNI BAHOLASH VA KUCHAYTIRISHNING
ZAMONAVIY METODOLOGIYASI: O‘ZBEKISTON TAJRIBASI ......................................................................................506
Qulme o Mansu bek Ro‘zma o ich
XALQARO REYTING TASHKILOTLARINING OLIY TA’LIM MUASSASALARIGA TA’SIRI VA MAVJUD
PLATFORMALAR .......................................................................................................................................................................... 515
O‘ ozboye Xay ulla Mu odboy o‘g‘li
TALABALAR MOTIVATSIYASINING MEXANIZMLARI: LOYIHA ASOSIDAGI TA’LIM
TEXNOLOGIYALARIDA...............................................................................................................................................................523
Kasimo a (Mulladjano a) Nasiba Azimdjano na
ISH KUCHIDAN SAMARALI FOYDALANISH VA NORASMIY BANDLIKNI SOYADAN CHIQARISH
BOʻYICHA TAKLIFLAR ISHLAB CHIQISH ...........................................................................................................................531
Pula o Dilshod Xaqbe diye ich, Maxkamo a Shaxlo Yulchiye na, Absama o Bax om Danakulo ich
KASBIY TA’LIM MAZMUNIDA TA’LIM VA ISHLAB CHIQARISH INTEGRATSIYASINI
RAG‘BATLANTIRISH ORQALI O‘RTA BO‘G‘IN KADRLAR TAYYORLASHNING JOZIBADORLIGINI
OSHIRISH YO‘NALISHLARI ......................................................................................................................................................538
Tojiye Si ojiddin Say iddino ich
O‘ZBEKISTONDA TURIZM INFRATUZILMASINI BOSHQARISH TIZIMINING TURLARI
VA SHAKLLARI .............................................................................................................................................................................. 542
Mumino a Ma juda Sha i o na
SUV RESURSLARIDAN FOYDALANISHNI STRATEGIK BOSHQARISH SAMARADORLIGI
MASALALARI .................................................................................................................................................................................547
Kadi hodjaye a Nilu a Rahma ullaye na
MHXSGA MUVOFIQ ASOSIY VOSITALAR HISOBINI TASHKIL ETISH MASALALARI ........................................552
Aliye She zod Abdixomido ich
ФАКТОРЫ ЭФФЕКТИВНОГО РАЗВИТИЯ ПРОИЗВОДСТВЕННОГО ПОТЕНЦИАЛА
ПРОМЫШЛЕННЫХ ПРЕДПРИЯТИЙ .................................................................................................................................558
Аллаева Г.Ж.
YASHIL IQTISODIYOTGA O‘TISH SHAROITIDA INVESTITSION MUHITNI YAXSHILASH
YO‘NALISHLARI ............................................................................................................................................................................564
I isqulo a Munisa Akmal qizi
TASHABBUSLI BUDJET JARAYONLARI DOIRASIDA 2024-YILDA AMALGA OSHIRILGAN ISHLAR
TAHLILI ............................................................................................................................................................................................569
Xamido Xabibullo Xikma ulla oʻgʻli
MINTAQA SANOATIDA AHOLI JON BOSHIGA YAQQ O‘ZGARISHINING DINAMIK TAHLILI ..........................574
Nabiye G‘ulom Abdisalomo ich
h ps://yashil-iq isodiyo - a aqqiyo .uz
MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS
16
YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT 2025-yil, noyab . № 11-son.
OʻZBEKISTONDA ELEKTRON PULGA OʻTISH ISTIQBOLLARI, KORRUPSIYA VA YASHIRIN
IQTISODIYOTGA QARSHI KURASHISHDA KUTILAYOTGAN SAMARADORLIK ............................................... 1195
Pula o Dilshod Xaqbe diye ich, Abdiye Mansu Musu mono ich
KICHIK BIZNЕS TADBIRKORLIK SUBYEKTLARINI IQTISODIY XAVFSIZLIGI MASALALARI .................... 1202
Ana iyaye Abdu ashid Mamasidiqo ich
RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR ASOSIDA ISHLAB CHIQARISH XARAJATLARI HISOBINI
AVTOMATLASHTIRISH ........................................................................................................................................................... 1206
Xusino Ib agim Ismoilo ich
ЭВОЛЮЦИЯ ТОРГОВОЙ ПОЛИТИКИ ТУРЦИИ В КОНТЕКСТЕ ИНТЕГРАЦИИ В ГЛОБАЛЬНЫЕ
ЭКОНОМИЧЕСКИЕ ЦЕПОЧКИ .......................................................................................................................................... 1210
Солиев Абдумаджид Джабборович
MAKTABGACHA TAʼLIM TASHKILOTI DIREKTORINING MOLIYAVIY SAVODXONLIGI:
NAZARIYA VA AMALIYOTI..................................................................................................................................................... 1215
Abdullaye a Na isa Sha ka o na, Boymu ado No mu od Abdusodiko ich
TADBIRKORLIK SUBYEKTLARIGA MOLIYAVIY HIMOYA XIZMATLARI KOʻRSATISHNING
SAMARADORLIGINI OSHIRISH YOʻLLARI ...................................................................................................................... 1220
Gʻaniye a Nozima Alijon qizi
ОЦЕНКА ПОТЕНЦИАЛА КЛАСТЕРИЗАЦИИ КОКОНОПЕРЕРАБАТЫВАЮЩИХ ПРЕДПРИЯТИЙ
НА ШЕЛКОВОМ ОТРАСЛИ УЗБЕКИСТАНА................................................................................................................. 1225
Ходжиматов Равшанбек Расулжанович
XIZMAT KO‘RSATISH SOHASIDA ISH BILAN BANDLIK SHAKLLANISHINING XORIJ TAJRIBASI ............ 1231
Abdusaido Akmal Abdu aliye ich
TEMIR YO‘L TRANSPORTI KORXONALARIDA MOLIYAVIY-IQTISODIY BOSHQARUV
SAMARADORLIGINI OSHIRISH UCHUN KONTROLLING VOSITALARINI JORIY ETISH ............................... 1236
Kayumo Za a bek Odil o‘g‘li
BANK HR JARAYONLARIDA SUN’IY INTELLEKTNI QO‘LLASH IMKONIYATLARI .......................................... 1243
D. DJabba o a
MEHNAT BOZORIDA NORASMIY BANDLIKNI QISQARTIRISH MEXANIZMLARI .......................................... 1247
Mi zaka imo a Muyassa xon Mumino na
IJTIMOIY XIZMATLAR TIZIMIDA DAVLAT VA NODAVLAT SEKTORINING O‘ZARO ALOQASI
HAMDA XORIJIY TAJRIBA TAHLILI .................................................................................................................................... 1251
Be diye a Na isa Qah amono na
ПРИМЕНЕНИЕ КОНТРОЛЛИНГА В ОРГАНИЗАЦИОННО-ЭКОНОМИЧЕСКОЙ СИСТЕМЕ
УПРАВЛЕНИЯ ЖЕЛЕЗНОДОРОЖНОГО ТРАНСПОРТА ......................................................................................... 1257
Каюмов Зафарбек Одил угли
BILVOSITA SОLIQLAR HISOBINI TASHKIL ETISHDA SОLIQ NАZОRАTINING AHAMIYATI ...................... 1263
Djаlilо Rаhmоnkul Hаmidо ich
INVESTITSION FAOLIYATNING IQTISODIY MOHIYATI VA UNING SANOAT RIVOJLANISHIDAGI
OʻRNI .............................................................................................................................................................................................. 1268
Yuldoshe Sobi Fayzullaye ich
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI IQTISODIYOTINING TRANSFORMATSIYASI SHAROITIDA AHOLI
DAROMADLARINING TAQSIMOT TAHLILI..................................................................................................................... 1272
Bayxono Baxodi jon Tu sunbaye ich
TIJORAT BANKLARIDA RAQAMLI MARKETINGNI QO‘LLASHNING XORIJ TAJRIBASI ................................ 1277
Raxma o a Shaxnoza Rus amo na, Ochilo a Dilnoza Ismoil qizi
ФОРМИРОВАНИЯ УСТОЙЧИВОЙ ЗАНЯТОСТИ В ПРОМЫШЛЕННОСТИ В УСЛОВИЯХ
ТЕХНОЛОГИЧЕСКИХ ПРЕОБРАЗОВАНИЙ .................................................................................................................. 1283
Б.С. Разакова
ZAMONAVIY TURISTIK KLASTERLARNI BOSHQARISHNING NAZARIY-USLUBIY ASOSLARI ................. 1289
Azim Pula o
OʻZBEKISTONDA YOSHLAR BANDLIGINI TAKOMILLASHTIRISH YOʻNALISHLARI VA DAVLAT
SIYOSATINING SAMARADORLIGI ...................................................................................................................................... 1296
Qodi o Baxodi jon Shuh a o ich

h ps://yashil-iq isodiyo - a aqqiyo .uz
MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS
17
YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT
2025-yil, noyab . № 11-son.
YASHIL TEXNOLOGIYALAR ASOSIDA SANOAT KORXONALARINING ISHLAB CHIQARISH
SAMARADORLIGINI OSHIRISHDA RAQAMLI TRANSFORMATSIYANING AHAMIYATI ............................... 1302
E gashe Sanja bek Sobi jon oʻgʻli
ONLAYN TA’LIM PLATFORMALARI INTERAKTIV CHATBOTLARI SAMARADORLIGINI
KOMPLEKS BAHOLASH .......................................................................................................................................................... 1306
Za ipo a Mukaddas Djumayozo na, Yusupo a Asila Xidi qul qizi
TO‘QIMACHILIK SANOATI KORXONALARINING MOLIYAVIY BARQARORLIGINI BAHOLASHNING
TAKOMILLASHTIRILGAN USLUBIYOTI ........................................................................................................................... 1313
Abdullaye a Se a axon Xasano na
ZARAFSHON MINTAQASI HUDUDLARIDA IQTISODIY MUTANOSIBLIKKA TAʼSIR ETUVCHI
OMILLAR TAHLILI VA ULARNING OʻZGARISH TENDENSIYALARI ...................................................................... 1320
Mu azaye Isabek Baza baye ich
OʻZBEKISTONDA AHOLI TURMUSH DARAJASINI YAXSHILASHNI MOLIYAVIY MANBALARI ................. 1327
Mansu o Mansu Alishe o ich, Xolbeko a Diloba xon Rasuljon qizi
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASIDA MONETAR SIYOSATNING TRANSMISSIYA MEXANIZMLARI
SAMARADORLIGI ...................................................................................................................................................................... 1330
Bol aye a Nilu a Sha ka qizi
HUDUDIY TURIZM RIVOJLANISHIDA BARQAROR BOSHQARUV STRATEGIYALARINI ISHLAB
CHIQISH ........................................................................................................................................................................................ 1336
Ba akaye Elbekjon Abdulla o‘g‘li
O‘ZBEKISTON TA’LIM TIZIMIDA DAVLAT-XUSUSIY SHERIKLIK MEXANIZMINI JORIY ETISH ................ 1343
Yuldashe Kodi jon Mamadjano ich
ILG‘OR XORIJIY DAVLATLAR TAJRIBASIDA BOSHQARUV XODIMLARI QOBILIYATLARIDAN
FOYDALANISH ORQALI KORXONA SALOHIYATINI YUKSALTIRISH YO‘LLARI ............................................... 1348
Ayubxon Qu biddino Bosi o‘g‘li
INTEGRATSIYALASHGAN XARAJATLAR TAHLILI: ISHLAB CHIQARISH VA LOGISTIKA
XARAJATLARINING MAHSULOT TANNARXIGA TA’SIRI ........................................................................................... 1353
Zoki jono Asadbek O abek o‘g‘li, Xashimo a Zuh axon Kah amono na
QASHQADARYO VILOYATI SANOATINI INNOVATSION RIVOJLANTIRISH STRATEGIYASINING
ASOSIY YO‘NALISHLARI VA ULARNI EKONOMETRIK MODELLAR YORDAMIDA BAHOLASH ................ 1358
Raxma ullaye Dos on Asad o‘g‘li
MAKTABGACHA TAʼLIM MUASSASALARIDA BOLALAR TAʼMINOTIGA OTA-ONALAR TOMONIDAN
HAQ TOʻLASH VA UNDAN FOYDALANISH TARTIBINING BUXGALTERIYA HISOBI....................................... 1361
Roʻziboye Oybek Bax omo ich
KICHIK BIZNESNING HUDUDIY ISH BILAN BANDLIKKA TA’SIRI ........................................................................ 1367
Qulma o Alimjan Abdulloye ich
INDUSTRIYA 4.0 SHAROITIDA KASBLAR TARKIBI TUZILMASI VA KOMPETENSIYALAR
TRANSFORMATSIYASI ............................................................................................................................................................ 1371
Mi zaka imo a Muyassa xon Mumino na
RAQAMLI IDENTIFIKATSIYA (E-ID) TIZIMINING G‘AZNACHILIK OPERATSIYALARIDA
QO‘LLANISH ISTIQBOLLARI ................................................................................................................................................ 1375
Raximo Shaxzod Maxsudjano ich
IQTISODIYOTNI RAQAMLI TRANSFORMATSIYALASH SHAROITIDA AVTOMOBIL SANOATI
KORXONALARINING INVESTITSION FAOLIYATINI STRATEGIK RIVOJLANTIRISH ..................................... 1380
Kasimo a Nozima Omilo na
METHODOLOGY FOR ASSESSING THE EFFECTIVE PERFORMANCE OF AN INDUSTRIAL
ENTERPRISE IN THE CONTEXT OF INDUSTRY 4.0 .................................................................................................... 1384
Kudaynaza o a Dilnaz Koshka bae na
TEACHING PROGRAMMING COLLABORATIVELY THROUGH GOOGLE COLAB AND GITHUB
INTEGRATION ............................................................................................................................................................................ 1388
Saido a Dil uza E gasho na
O‘ZBEKISTONDA BARQAROR IQTISODIY O‘SISHNI TA’MINLASHNING ASOSIY YO‘NALISHLARI ......... 1392
Djumaye Zayniddin Axmedo ich
h ps://yashil-iq isodiyo - a aqqiyo .uz
MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS
18
YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT 2025-yil, noyab . № 11-son.
ЦИФРОВАЯ МОДЕРНИЗАЦИЯ СИСТЕМЫ ОБРАЗОВАНИЯ УЗБЕКИСТАНА:
КОНЦЕПТУАЛЬНАЯ ОСНОВА И КЛЮЧЕВЫЕ ОРИЕНТИРЫ .............................................................................. 1397
Киличева Феруза Бешимовна
ТРАНСФОРМАЦИЯ КОНСТИТУЦИОННЫХ НОРМ О СОБСТВЕННОСТИ И ЭКОНОМИЧЕСКОЙ
СВОБОДЕ В УЗБЕКИСТАНЕ В УСЛОВИЯХ СОЦИАЛЬНОГО ГОСУДАРСТВА ............................................... 1401
Абдуллаева Мавлюда Садыковна
KICHIK BIZNES VA TADBIRKORLIKNI INNOVATSION IQTISODIYOTDA QO‘LLAB-QUVVATLASH
STRATEGIYALARI ...................................................................................................................................................................... 1407
Mi zaaxmedo Nodi bek Sha ka o ich
KORXONALAR RAQOBATBARDOSHLIGINI TAHLIL QILISH VA MARKETING STRATEGIYASINI
TANLASH ...................................................................................................................................................................................... 1414
Yoqubjono a Dildo a Timu qizi
TURISTIK XIZMATLAR BOZORINING XUSUSIYATLARI VA BRENDLASH IMKONIYATLARI ...................... 1420
Yusupo a Moxinu Fa xod qizi
TA’LIM TASHKILOTLARIDA MOLIYAVIY AKTIVLARNI BOSHQARISH ................................................................ 1428
Meliboye Ib oxim Ma lon o‘g‘li
SOLIQ NAZORATINI TASHKIL ETISHDA XALQARO TAJRIBA VA O‘ZBEKISTONGA TATBIQ ETISH
IMKONIYATLARI ........................................................................................................................................................................ 1432
Kodi o Aqliddin Xakim o‘g‘li
AVTOMOBIL SAVDOSIDA ZAMONAVIY MARKETING KONSEPSIYALARINING QO‘LLANILISHI ............. 1437
Adamboye Ab o Ak om o‘g‘li, Ak amo T.A.
CHARM-POYABZAL KORXONALARIDA RESURSLARDAN MUQOBIL FOYDALANISH
SAMARADORLIK KO‘RSATKICHLARINI PROGNOZLASH ......................................................................................... 1443
O aniyozo O i jon O axono ich
BANK KAPITALI YETARLILIGI VA RISKLARNI BOSHQARISH TIZIMINING SAMARADORLIGINI
OSHIRISH MEXANIZMLARI .................................................................................................................................................. 1449
Abdusalamo Olimjon Eshmi zaye ich
SIRKULYAR IQTISODIYOTDA RESURS TANQISLIGINING OLDINI OLISH MASALALARI ............................ 1454
Ismoilo a Gulchi oy Tolliboy qizi
THE IMPACT OF DIGITAL PAYMENT SYSTEMS DEVELOPMENT ON THE BANKING SECTOR:
A COMPARATIVE ANALYSIS OF CENTRAL ASIAN COUNTRIES ............................................................................ 1459
Aziza Fa mono na E gashe a, Rus am Olimjono ich Ol ino
ICHKI AUDIT VA UNING KORXONA NAZORAT TIZIMIDAGI OʻRNI: MUAMMO VA YECHIMLAR ............. 1472
Mexmonaliye Ulugʻbek E kinjon oʻgʻli
QISHLOQ XO‘JALIGIDA RISK TURLARI VA KELIB CHIQISH OMILLARI ............................................................. 1477
Xam okulo Sindo Qah amono ich
O‘ZBEKISTONDA TURISTLARGA OVQATLANISH XIZMATLARINI KO‘RSATISHNI
RIVOJLANTIRISHNING BOSHQARUV MEXANIZMINI TAKOMILLASHTIRISH ................................................. 1483
Maxmadiye a Cha os Xay ullaye na
TIJORAT BANKLARINING MOLIYAVIY BARQARORLIGINI TA’MINLASHNING SAMARALI
YO‘LLARI ....................................................................................................................................................................................... 1487
Adilo Mi komil Mi alimo ich
BUDJET JARAYONIDA OCHIQLIK VA SHAFFOFLIKNI OSHIRISH MEXANIZMLARINING
AMALDAGI HOLATI VA RIVOJLANISH ISTIQBOLLARI .............................................................................................. 1494
She naye Akba Aqmi zaye ich
KICHIK TADBIRKORLIK LOYIHALARINI MOLIYALASHTIRISHDA BANK KREDITLARI
SAMARADORLIGINI OSHIRISH OMILLARI .................................................................................................................... 1499
No qobilo a Na giza Abdiqodi o na
OLIY TA’LIM XIZMATLARI BOZORIDA NODAVLAT OLIY TA’LIM MUASSASALARINING ISHTIROKI
VA ULARDA MARKETING FAOLIYATINI RIVOJLANTIRISH ..................................................................................... 1504
Yuldasho Isomiddin Sidiqo ich
МАКРОЭКОНОМИЧЕСКАЯ ЭФФЕКТИВНОСТЬ ОПТИМИЗАЦИИ НАЛОГОВЫХ
ПОСТУПЛЕНИЙ И ЕЁ ЗНАЧЕНИЕ ДЛЯ ЭКОНОМИЧЕСКОГО РАЗВИТИЯ .................................................... 1509
Муталова Дилором Махамаджановна, Хакимова Ситора Ильёсжон кизи
h ps://yashil-iq isodiyo - a aqqiyo .uz
MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS
19
YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT
2025-yil, noyab . № 11-son.
RAQAMLI IQTISODIYOT SHAROITIDA TELEKOMMUNIKATSIYA XIZMATLARI BOZORINI
RIVOJLANTIRISH TENDENSIYALARI VA MEXANIZMLARI...................................................................................... 1515
Suyuno As o Bax iyo o ich
INNOVATSION FAOLIYATNI RAG‘BATLANTIRISHDA DAVLATNING O‘RNI ...................................................... 1518
Sai kamolo Muхammadxo‘ja Sobi xo‘ja o‘g‘li
SOLIQ MA’MURIYATCHILIGINING MOHIYATI VA UNING TADBIRKORLIK MUHITIDAGI O‘RNI .............. 1521
Xu amo Azizbek Muxiddin o‘g‘li
DETERMINATION OF SEED DAMAGE IN THE PNEUMATIC TRANSPORT SYSTEM
BY CONDUCTING EXPERIMENTS ...................................................................................................................................... 1527
Bol abaye Bekzod Egambe diye ich
GEOTAHLILIY YONDASHUV ASOSIDA DEHQON XO‘JALIKLARINING YER BILAN
TA’MINLANGANLIGINI BAHOLASH ................................................................................................................................... 1531
Axma o Abu olibxon Ochilxon oʻgʻli
DAVLAT BUDJETI XARAJATLARINING G‘AZNA IJROSIDA BIG DATA TAHLILIDAN
FOYDALANISHNING SAMARASI ......................................................................................................................................... 1535
A ajano Mu odbek Bekbe gano ich
РОЛЬ И РАЗВИТИЕ КИБЕРПРАВА В ФИНТЕХ-ПРОЕКТАХ: ПРАВОВЫЕ ВЫЗОВЫ
И ПРИОРИТЕТЫ В УСЛОВИЯХ ЦИФРОВОЙ ЭКОНОМИКИ УЗБЕКИСТАНА .............................................. 1539
Мирзаев Шерзод Махматкулович
KAMBAG‘ALLIK VA UNI TADRIJIY-NAZARIY KONSEPSIYALARI............................................................................ 1547
Xolmi zaye Abdulxamid Xapizo ich
DAVLAT KORXONALARINI XUSUSIYLASHTIRISH JARAYONIDA QIYMATNI ANIQLASH
VA MOLIYAVIY BARQARORLIKNI TA’MINLASH MEXANIZMLARI ........................................................................ 1554
Asomidino a Moxigulbonu Oybek qizi
O‘ZBEKISTONDA IJTIMOIY HIMOYA TIZIMINI RAQAMLASHTIRISH VA HUDUDLARDA DIFFERENSIAL
YONDASHUV ASOSIDA MOLIYALASHTIRISH MEXANIZMLARINI TAKOMILLASHTIRISH ........................ 1560
Do u o Fax iddin Ja liye ich
KICHIK KVADRATLAR METODIGA ALTERNATIV YANGI DIFFERENSIAL USULINI ISHLAB
CHIQISH VA UNING SAMARADORLIGI ............................................................................................................................ 1567
Ochilo She ali Ba a o ich, Ak amo a Obida Qosimo na, Raximo a Dilnoza Da ono na
YASHIL IQTISODIYOTGA O‘TISH SHAROITIDA TADBIRKORLIK SUBYEKTLARINI
RIVOJLANTIRISHDA INNOVATSION MUHITGA TA’SIR ETUVCHI OMILLAR .................................................... 1581
Ib agimo a Ma’mu a Muxiddino na
QISHLOQ XO‘JALIGIDA «YASHIL LOYIHALAR»NI INVESTITSIYALASH IMKONIYATLARI .......................... 1585
Nilu a Mengqobilo na Xudaybe die a
FINANCIAL CONDITION OF THE ENTERPRISE AS OBJECT OF RESEARCH AND EVALUATION ............. 1589
Ismailo a Makhbuba Mi khalilo na
MAGNEZIAL BOG‘LOVCHI VA BAZALT TOLASI CHIQINDISI ASOSIDA KOMPOZITSION
MATERIALLAR OLISH ............................................................................................................................................................. 1594
Rahimjon Jalilo Ra shanbek o‘g‘li, O azimbe o a Gulis an Jaksiliko na
YASHIL INVESTITSIYALAR SAMARADORLIGINI BAHOLASH METODLARI: LCOE, CBA VA SDGS
INDIKATORLARI ASOSIDA TAHLIL ................................................................................................................................... 1598
Kiliche a Kamola Muza a o na
RESPUBLIKADA TURIZM XIZMATLARI SAMARADORLIGINI BAHOLASH MASALALARI ........................ 1603
Janzako Bekzo Kulmama o‘g‘li
NAMANGAN VILOYATI OZIQ-OVQAT BOZORINING INSTITUTSIONAL SHAKLLANISHI
VA QISHLOQ XO‘JALIGI TARMOQLARI BARQAROR O‘SISH SUR’ATLARINI BAHOLASH ............................ 1611
Ismoilo Alishe Jobi o‘g‘li, Mi oye Ax o bek Abdulpa oye ich
MINTAQAVIY INVESTITSIYA-INNOVATSION JARAYONLARNI TARTIBGA SOLISH USULLARI ................. 1618
Xam aye Qu a Iskanda o ich
O‘ZBEKISTONDA MAKRO IQTISODIY KO‘RSATKICHLARN BARQARORLASHTIRISH YO‘LLARI ............. 1624
Ulashe Xubbim Aska o ich
GERMANIYADA BARQAROR IQTISODIY RIVOJLANISH MAQSADLARI .............................................................. 1629
Risqulo Ra shan Bek o‘ ae ich, Gaziye a Sulxiya Saidmash a o na
h ps://yashil-iq isodiyo - a aqqiyo .uz
MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS
20
YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT 2025-yil, noyab . № 11-son.
O‘ZBEKISTONNING DAVLAT SEKTORIDA IPSAS STANDARTLARINI JORIY ETISHNING HUQUQIY
ASOSLARI VA ULARNI TAKOMILLASHTIRISH YO‘NALISHLARI ........................................................................... 1633
Ma asul Yoqubo Ma lonbe diye ich, Qodi o a Gulnoza Sha ka jon qizi
IQTISODIYOT ЭКОНОМИКА ECONOMY
YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT
h ps://yashil-iq isodiyo - a aqqiyo .uz 1633
2025-yil, noyab . № 11-son.
O‘ZBEKISTONNING DAVLAT SEKTORIDA IPSAS
STANDARTLARINI JORIY ETISHNING HUQUQIY
ASOSLARI VA ULARNI TAKOMILLASHTIRISH
YO‘NALISHLARI
Ma asul Yoqubo Ma lonbe diye ich
O‘zbekis on Respublikasi Bank-moliya akademiyasi
Buxgal e iya hisobi a audi ka ed asi do sen i
Qodi o a Gulnoza Sha ka jon qizi
O‘zbekis on Respublikasi Bank-moliya akademiyasi, magis a u a inglo chisi
ORCID: 0009-0003-1820-4909
Anno a siya. Ushbu maqolada O‘zbekis on da la sek o ida xalqa o da la sek o i buxgal e iya s anda la ini (IPSAS) jo iy
e ishning huquqiy asosla i ahlil qilingan. Tadqiqo da amaldagi me’yo iy-huquqiy baza xalqa o s anda la alabla i bilan
solish i ilib, ma jud izimdagi kamchilikla a moslash i ish za u a i asoslab be ilgan. Mualli IPSAS s anda la ini jo iy
e ishda huquqiy a ashkiliy mexanizmla ni akomillash i ish yo‘nalishla ini ishlab chiqadi hamda xalqa o aj iba asosida
ula ning milliy qonunchilikka in eg a siyasi uchun ilmiy akli la ni ilga i su adi.
Kali soʻzla : IPSAS, moliya iy hisobo , huquqiy-no ma i hujja la , xalqa o s anda la .
Abs ac . This a icle analyzes he legal basis o he in oduc ion o In e na ional Public Sec o Accoun ing S anda ds
(IPSAS) in he public sec o o Uzbekis an. The s udy compa es he cu en egula o y amewo k wi h he equi emen s o
in e na ional s anda ds and subs an ia es he sho comings in he exis ing sys em and he need o adap a ion. The au ho
p oposes di ec ions o imp o ing he legal and o ganiza ional mechanisms o he implemen a ion o IPSAS s anda ds
and de elops scien i ic p oposals o hei in eg a ion in o na ional legisla ion based on in e na ional expe ience.
Key wo ds: IPSAS, inancial epo ing, legal and egula o y documen s, in e na ional s anda ds.
Аннотация. В данной статье анализируется правовая база внедрения Международных стандартов финансовой
отчётности общественного сектора (МСФООС) в государственном секторе Узбекистана. В исследовании
проводится сравнение действующей нормативно-правовой базы с требованиями международных стандартов,
обосновываются недостатки существующей системы и необходимость адаптации. Автор разрабатывает
направления совершенствования правовых и организационных механизмов внедрения стандартов МСФООС
и предлагает научные предложения по их интеграции в национальное законодательство, основанные на
международном опыте.
Ключевые слова: МСФООС, финансовая отчётность, нормативно-правовые документы, международные
стандарты.
KIRISH
Da la moliyasi izimining sha o ligi a ishonchliligi mamlaka ning iq isodiy boshqa u sama ado ligini
belgilo chi asosiy omilla dandi . Shu bois da la sek o i buxgal e iya hisobi a moliya iy hisobo ini xalqa o
s anda la asosida ashkil e ish za u iya i o ib bo moqda. Jahon amaliyo ida xalqa o da la sek o i buxgal e iya
s anda la i (IPSAS) da la moliya iy axbo o ini aqqoslanadigan, ishonchli a ochiq shaklda aqdim e ish
imkonini be u chi uni e sal me’yo la izimi si a ida e’ i o e iladi.
O‘zbekis onda ham moliya iy boshqa u ni mode niza siya qilish, xalqa o moliya ins i u la i bilan hamko likni
kengay i ish, hamda da la byudje i sha o ligini a’minlash za u a i IPSAS s anda la ini jo iy e ish ja ayonini
jadallash i moqda. Shu bilan bi ga, amaldagi qonunchilik a me’yo iy bazaning ay im jiha la i xalqa o alabla ga
o‘liq mos kelmasligi, hisob yu i ishning kassa asosida olib bo ilishi hamda ins i u sional mu o iqlikdagi
kamchilikla mazku sohada huquqiy asosla ni akomillash i ish za u a ini yuzaga kel i moqda.

IQTISODIYOT ЭКОНОМИКА ECONOMY
YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT
h ps://yashil-iq isodiyo - a aqqiyo .uz
1634
2025-yil, noyab . № 11-son.
Shu munosaba bilan, O‘zbekis on da la sek o i buxgal e iya hisobi izimida IPSAS s anda la ini jo iy
e ishning huquqiy asosla ini ahlil qilish, ula ning amaliy sama ado ligini baholash hamda xalqa o aj iba
asosida akomillash i ish yo‘nalishla ini aniqlash ushbu adqiqo ning asosiy maqsadini ashkil e adi.
MAVZUGA OID ADABIYOTLAR SHARHI
Da la sek o i moliya iy hisobo ining xalqa o s anda la ga moslash i ilishi masalasi so‘nggi yilla da global
a milliy ilmiy adqiqo la ning diqqa ma kazida bo‘lib kelmoqda. IPSAS (In e na ional Public Sec o Accoun ing
S anda ds) s anda la ini a biq e ish ja ayoni bi qancha huquqiy, ins i u sional a ashkiliy omilla ga bog‘liq
ekanligi bi necha adqiqo la da qayd e ilgan.
Chan (2021) o‘z ishida IPSASni u li mamlaka la da a biq e ish ja ayonidagi o‘siqla ni ahlil qiladi.
Mualli global miqyosda s anda la ni jo iy e ishda yuzaga keladigan ins i u sional moslashu , huquqiy baza
ye ishmasligi a moliya iy nazo a mexanizmla ining ye ishmasligi kabi asosiy muammola ni ko‘ sa adi [1].
OECD (2022) hisobo ida da la moliya iy hisobo ini sha o a aqqoslanadigan shaklda yu i ishda
IPSASning ahamiya i ahlil qilingan. Hisobo da xalqa o s anda la o qali iskal sha o likni oshi ish a da la
byudje i us idan hisobdo likni a’minlashdagi amaliy mexanizmla ko‘ ib chiqiladi [2].
IFAC (2023) omonidan ayyo langan ma’ uzada IPSAS jo iy e ish bo‘yicha so‘nggi endla a s a is ik
ma’lumo la kel i iladi. Mualli la , ayniqsa, 50 dan o iq mamlaka ning da la sek o i moliya iy hisobo la ini
xalqa o s anda la ga moslash i ish aj ibasini ahlil qiladi a mu a aqiya omilla i hamda cheklo la ni aniqlaydi
[3].
Asian De elopmen Bank (ADB, 2021) Osiyo da la la ida, xususan Ma kaziy Osiyo mamlaka la ida IPSAS
a biqi aj ibasini solish i ib, O‘zbekis on, Qozog‘is on a Qi g‘izis on uchun bosqichma-bosqich o‘ ish modelini
a siya qiladi. Tadqiqo da no ma i -huquqiy bazaning ye a liligi, kad la ayyo ga ligi a axbo o izimla i
moslashu ining muhimligi a’kidlanadi [4].
O‘zbekis on amaliyo ida Moliya azi ligi (2023) omonidan ishlab chiqilgan konsepsiya IPSAS s anda la ini
jo iy e ishning milliy huquqiy a me odik asosla ini belgilab be adi. Mazku hujja o qali da la sek o i hisobo ining
xalqa o alabla ga moslashu i bo‘yicha bosqichma-bosqich yo‘l xa i asi ishlab chiqilgan [5].
Islomo (2022) IPSASni milliy qonunchilikka in eg a siya qilishdagi no ma i a ashkiliy muammola ni
ahlil qiladi. Mualli ning ik icha, jo iy qonunchilik a me’yo iy-huquqiy hujja la xalqa o s anda alabla iga o‘liq
ja ob be maydi, bu esa a biq ja ayonini sekinlash i adi [6].
Ye opa Komissiyasi (2024) ahliliy hisobo ida IPSAS s anda la i da la moliya iy hisobo ini sha o a
ishonchli qilishdagi ijobiy a’si ini yo i adi. Shu bilan bi ga, milliy qonunchilikni xalqa o alabla ga moslash i ish
za u a i a’kidlanadi [7].
Da la buxgal e iya hisobi ma kazi (2021) omonidan chiqa ilgan me odik qo‘llanma amaliy a biq
nuq ai naza idan muhim bo‘lib, byudje ashkilo la i uchun IPSAS s anda la iga mos hisobo uzish bo‘yicha
ko‘ sa mala be adi [8].
Tashma o a (2023) IPSAS s anda la ini jo iy e ishning ins i u sional a ashkiliy omilla ini o‘ ganib, kad la
ayyo ga ligi a byudje ashkilo la i boshqa u ini akomillash i ish za u iya ini qayd e adi [9].
Wo ld Bank (2022) esa IPSASni a biq e ish o qali da la moliyasi boshqa u ini kuchay i ish a xalqa o
moliya ins i u la i bilan hamko likni i ojlan i ish imkoniya la ini yo i adi [10].
TADQIQOT METODOLOGIYASI
Ushbu adqiqo O‘zbekis on da la sek o i moliya iy hisobo ini xalqa o s anda la ga moslash i ish
ja ayonining huquqiy a ins i u sional asosla ini o‘ ganishga qa a ilgan. Tadqiqo da no ma i -huquqiy hujja la ,
xalqa o aj iba a me odik ma e ialla ahlili asosiy osi a si a ida qo‘llanildi.
Me odologik yondashu la dan ahliliy usul o qali O‘zbekis on Respublikasining amaldagi qonunla i
a Moliya azi ligi IPSAS konsepsiyasi o‘ ganildi, ma jud no ma i bo‘shliqla aniqlandi. Taqqoslash usuli
yo damida O‘zbekis on aj ibasi xalqa o amaliyo (Buyuk B i aniya, Kanada, Yangi Zelandiya a Ma kaziy
Osiyo da la la i) bilan solish i ildi, mu a aqiya omilla i a kamchilikla i aniqlandi. Huquqiy ahlil a dokumen al
adqiqo o qali IPSAS s anda la ini a biq e ishning milliy huquqiy a amaliy mexanizmla i baholandi.
Tadqiqo obyek i – O‘zbekis on da la sek o i moliya iy hisobo izimi, p edme i esa IPSASni jo iy e ishning
huquqiy a ins i u sional asosla i a akomillash i ish yo‘nalishla i hisoblanadi.
TAHLIL VA NATIJALAR
Tadqiqo na ijala i shuni ko‘ sa adiki, O‘zbekis on da la sek o i moliya iy hisobo izimida IPSAS
s anda la ini a biq e ish ja ayonida huquqiy, ins i u sional a amaliy omilla sama ado likka be osi a a’si
qiladi. O‘zbekis onning amaldagi no ma i -huquqiy bazasi (2016–2023-yilla ) IPSAS alabla iga qisman mos
IQTISODIYOT ЭКОНОМИКА ECONOMY
YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT
h ps://yashil-iq isodiyo - a aqqiyo .uz 1635
2025-yil, noyab . № 11-son.
keladi. Masalan, 2023-yilgi ahlilga ko‘ a, da la byudje i hisobo ining aqa 40% qismi o‘liq IPSAS s anda la iga
ja ob be adi. 60% moliya iy axbo o hali kassa asosida yu i iladi, bu esa ak i la a majbu iya la ning haqiqiy
hola ini o‘liq ko‘ sa maydi.
1-jad al. IPSASni adbiq e ish bo‘yicha xalqa o s a is ik ma’lumo la
Mamlaka Ta biq e ilgan s anda la (%) Tadbiq yili
Buyuk B i aniya 100% 2010
Kanada 95% 2011
Yangi Zelandiya 100% 2012
O‘zbekis on 40% 2023 (boshlang‘ich)
Bu jad aldan ko‘ inib u ibdiki, O‘zbekis onda IPSAS adbiqi hali boshlang‘ich bosqichda bo‘lib, xalqa o
s anda ga ye ish uchun no ma i a ins i u sional ishlanmala ni kuchay i ish za u . O‘zbekis on da la sek o i
moliya iy hisobo ining IPSAS s anda la iga moslash i ilishi ja ayonida bi qa o huquqiy, ins i u sional a
amaliy muammola ma jud. Amaldagi no ma i -huquqiy baza moliya iy hisobo ning aqa 40% qismini IPSAS
alabla iga moslash i gan, qolgan 60% hali kassa asosida yu i iladi, bu esa ak i la a majbu iya la ning haqiqiy
hola ini o‘liq aks e i maydi. Shu bilan bi ga, byudje ashkilo la ining 70% kad la salohiya i IPSASni o‘liq a biq
e ish uchun ye a li emas a 60% axbo o izimla i xalqa o s anda alabla iga moslashmagan. Xalqa o aj iba
shuni ko‘ sa adiki, IPSAS s anda la ini a biq e ishning mu a aqiya i ins i u sional mus ahkamlik, kad la
ayyo ga ligi a axbo o izimla ining uyg‘unligiga bog‘liq. Masalan, Buyuk B i aniya a Yangi Zelandiya hisobo
izimla ining 100% qismi IPSASga mos, Kanada 95% a O‘zbekis on hozi gi bosqichda 40% da ajasida.
Ushbu muammola ni ba a a e ish uchun bi qa o cho a- adbi la a siya e iladi. No ma i -huquqiy
moslash i ish – “Buxgal e iya hisobi o‘g‘ isida”gi Qonun a Moliya azi ligi qa o la ini IPSAS alabla iga
mu o iqlash i ish, yangi qoidala a pilo loyihala ni ishlab chiqish o qali bosqichma-bosqich a biq e ish.
Kad la ayyo ga ligini oshi ish – IPSAS bo‘yicha malaka oshi ish ku sla i, eningla , oliy a’lim muassasala ida
mu axassisla ayyo lash a da la sek o i s a egiyasida kad la ayyo ga ligini kuchay i ish. Axbo o izimla ini
yangilash – IPSASga moslash i ilgan elek on moliya iy hisobo izimla ini jo iy e ish, ma jud das u iy a’mino ni
yangilash a aqamlash i ish o qali eal aq ejimida moni o ing izimini ya a ish. Moliya iy hisobo ning
sha o ligini oshi ish – hisobo a kibini kengay i ish, yillik a cho aklik hisobo la ni xalqa o o ma da e’lon
qilish a ashqi audi o la nazo a ini kuchay i ish o qali sha o likni 40% dan 85% gacha oshi ish mumkin.
Xalqa o solish i ish imkoniya la ini kengay i ish – IPSAS s anda la ini o‘liq a biq e ish, xalqa o ashkilo la
bilan konsul a siyala a benchma king izimini jo iy e ish o qali hisobo la ni xalqa o miqyosda aqqoslash
imkoniya ini ya a ish.
O‘zbekis on da la sek o i moliya iy hisobo ining IPSAS s anda la iga moslash i ilishi na aqa moliya iy
axbo o si a ini yaxshilash, balki da la byudje i us idan nazo a ni kuchay i ish a xalqa o hamko lik imkoniya la ini
kengay i ish uchun muhim ahamiya ga ega. Shu bilan bi ga, no ma i -huquqiy bazani mus ahkamlash, kad la
ayyo ga ligini oshi ish a axbo o izimla ini yangilash a biq ja ayonining sama ado ligini oshi adi a mamlaka
moliya boshqa u i si a ini sezila li da ajada yaxshilaydi.
XULOSA VA TAKLIFLAR
Tadqiqo na ijala i shuni ko‘ sa diki, O‘zbekis on da la sek o i moliya iy hisobo ining IPSAS s anda la iga
moslash i ilishi huquqiy, ins i u sional a amaliy jiha dan mu akkab, ammo dolza b ja ayon hisoblanadi. So‘nggi
besh yil ichida amalga oshi ilgan ahlilla shuni ko‘ sa adiki, amaldagi no ma i -huquqiy baza a axbo o izimla i
IPSAS alabla iga o‘liq ja ob be maydi, byudje ashkilo la ining kad la salohiya i ye a li emas a moliya iy
hisobo la ning sha o ligi pas . Shu bilan bi ga, xalqa o aj iba mu a aqiya omilla i si a ida bosqichma-bosqich
jo iy e ish, ins i u la a o mu o iqlik, kad la ayyo ga ligi a zamona iy axbo o izimla ini a biq e ishni ko‘ sa adi.
IPSAS s anda la ini a biq e ish na ijasida moliya iy hisobo ning sha o ligi a ishonchliligi sezila li
da ajada oshadi, da la byudje i us idan nazo a kuchayadi, xa aja la sama ado ligi yaxshilanadi, xalqa o
moliya ins i u la i bilan hamko lik imkoniya la i kengayadi, milliy moliya boshqa u ini mode niza siya qilish a
xalqa o alabla bilan uyg‘unlash i ish imkoniya i ya a iladi.
Shu bilan bi ga, a biq ja ayonida no ma i -huquqiy bazani akomillash i ish, kad la malakasini oshi ish a
axbo o izimla ini yangilash eng muhim cho a- adbi la si a ida aj alib u adi. Ushbu cho a- adbi la ni amalga
oshi ish o qali O‘zbekis on da la sek o i moliya iy hisobo ining xalqa o s anda la ga moslashu i yanada
sama ali a ba qa o bo‘lishi a’minlanadi.
IQTISODIYOT ЭКОНОМИКА ECONOMY
YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT
h ps://yashil-iq isodiyo - a aqqiyo .uz
1636
2025-yil, noyab . № 11-son.
Foydalanilgan adabiyo la o‘yxa i
1. Chan (2021). Public Sec o Financial Repo ing Re o m: Global IPSAS Implemen a ion Challenges // Jou nal o Public
Budge ing, Accoun ing & Financial Managemen . 2021. №33(2). – P. 145–162.
2. OECD (2022). Enhancing Fiscal T anspa ency h ough IPSAS Adop ion. Pa is: OECD Publishing, 2022.
3. IFAC (2023). Public Financial Managemen and IPSAS Adop ion T ends 2023. New Yo k: In e na ional Fede a ion o
Accoun an s, 2023.
4. Asian De elopmen Bank (2021). T ansi ion o Acc ual Accoun ing in he Public Sec o : Lessons om Asia. Manila:
ADB, 2021.
5. O‘zbekis on Respublikasi Moliya azi ligi (2023). Da la sek o i buxgal e iya hisobi a moliya iy hisobo ini xalqa o
s anda la ga moslash i ish konsepsiyasi. Toshken , 2023.
6. Islomo (2022). Da la sek o i buxgal e iya hisobi izimini xalqa o s anda la ga moslash i ish muammola i // Moliya iy
ahlil a hisob. 2022. №2. – B. 45–53.
7. Eu opean Commission (2024). Public Sec o Accoun ing S anda ds and Fiscal T anspa ency: Compa a i e Re iew.
B ussels: EC Publica ions, 2024.
8. Da la buxgal e iya hisobi ma kazi (2021). Da la sek o i buxgal e iya hisobi: me odik qo‘llanma. Toshken , 2021.
9. M. Tashma o a (2023). IPSAS s anda la ini jo iy e ishning ashkiliy a ins i u sional omilla i // Iq isodiy adqiqo la .
2023. №4. – B. 62–70.
10. Wo ld Bank (2022). S eng hening Public Financial Managemen h ough IPSAS Implemen a ion. Washing on, D.C.,
2022.
Manzilimiz: Toshken shaha , Mi zo Ulug‘bek umani
Kumushkon koʻchasi, 26-uy.
Ju nal say i: h ps://yashil-iq isodiyo - a aqqiyo .uz
2025. № 11
Ingliz ili muha i i: Fe uz Hakimo
Musahhih: Zoki ALIBEKOV
Sahi alo chi a dizayne : Olo iddin Sobi o‘g‘li
© Ma e ialla koʻchi ib bosilganda ““Yashil” iq isodiyo a a aqqiyo ” ju nali manba si a ida
koʻ sa ilishi sha . Ju nalda bosilgan ma e ial a eklamala dagi dalilla ning aniqligiga mualli la
ma’sul. Tah i iya ik i ha aq ham mualli la ik iga mos kelamasligi mumkin. Tah i iya ga
yubo ilgan ma e ialla qay a ilmaydi.
Ju nalga is algan pay quyidagi ek izi la o qali obuna boʻlishingiz mumkin. Obuna boʻlgach,
@iq isodiyo _77 eleg am sahi amizga oʻlo haqidagi ma’lumo ni sk insho yoki o o shaklida
joʻna ishingizni soʻ aymiz. Shu asosda ha oygi ju nal yangi sonini manzilingizga joʻna amiz.
Mazku ju nalda maqolala chop e ish uchun quyidagi ha olala ga
maqola, eklama, hikoya a boshqa ijodiy ma e ialla yubo ishingiz mumkin.
Ma e ialla a eklamala pullik asosda chop e iladi.
El.Poch a: [email p o ec ed]
Bo : @iq isodiyo _77
Tel.: 93 718 40 07
““Yashil” iq isodiyo a a aqqiyo ” ju nali 03.11.2022-yildan
Oʻzbekis on Respublikasi P eziden i Admins a siyasi huzu idagi
Axbo o a omma iy kommunika siyala agen ligi omonidan
№566955 eyes aqami a ibi boʻyicha oʻyxa dan oʻ kazilgan.
Li senziya aqami: №046523. PNFL: 30407832680027