ACTA
LINGUISTICA
LITHUANICA
LIETUVTU
KALBOTYROS
KLAUSIMAI
XEIIT
(2:0:00)
Wojciech
SMOCZYNSKI
Uniwe sy e
Jagiellonski,
K akow
STAROLITEWSKIE
ZMU:
0,ZM
UNI
NA
TLE
PRABAETYCKICH
RZECZOWNIKOW
ATEMATYCZNYCH*
1.
S li .
Zmu6
,,cz owiek;
ch op*
ukazuje
sig
w
,,Pos ylli*
Daukszy
jako
wy az
elik owy,
k o y
co a
sig
p zed
neologizmem
Zmoégus/Zmogus
s.',
p zekazanym
z esz a
akze
pod
o ma
z
uo:
zmuogus
334,;;,
zmuogus
275,°.
Cha ak e
a chaiczny
wy azu
Zmu6
p zejawia
si¢
w
ym,
ze
ma
on
pa adygma
de ek ywny.
Sk ada
sie
on
z
zech
o m:
nom.
sg.,
acc.
sg.
i
nom.
dualis,
po .
za
Kudzinowskim
1977:
I,
472
n.:
nom.
sg.
Zmuo
10x,
zmuo
2x
(obok
zmégus,
zmoguis)*
acc.
sg.
zmuinj
1x,
zmiinj
1x
(obok
zmégy)
nom.
du.
zmiine
1x,
zmiine
1x
(b ak
o m
dualis
od
ema u
zmogu-).
2.
Fo my
zalezne
acc.
sg.
Zmuinj
i
nom.
du.
Zmzine
ukazuja
sie
w
,,Pos ylli*
Daukszy
w
nas epujacych
zdaniach:
Acc.
sg.
Zmunj:
Ko
iiemus
padés i
bediewes
iésos
ku és
js a inéie
uz
zmiinj
dészim i
g iwni ,
o
uz
szuinj
dwideszim i
a ba
daugesn’
339,,;
Calwinas
...
pasamdes
zmuinj
giwq
459.
Nom.
du.:
du
zmiine
lipo
Bazniczion
313,
,
du
zmi ne
lipo
Bazniczion
314,,
3.
K.
Buga
by
zdania,
ze
li e om
k eskowanym
<U>
i
<u>
w
,,Pos ylli*
Daukszy
nalezy
p zypisaé
wa os¢
d ugiego
/ i/
i
wobec
ego
p oponowal
czy aé
acc.
sg.
jako
*Zmiini,
zaS
nom.
du.
jako
*zZmiine*.
Jednakze
li e y
z
diak y ami
<u>,
<i>
mozna
u
Daukszy
o6wnie
dob ze
in e p e owa¢
jako
oznaczenia
akcen u
na
k o kiej
samog osce
/u/.
Za
ym
p zemawia
po
pie wsze
iden ycznosé
pisowni
<u>
w
zmunj
i
o mach
wy azu
,,pies*,
o
k 6 ym
z
ca a
pewnoscia
wiadomo,
ze
w
s a oli ewskim
mia
p zypadki
zalezne
z
k o kim
u,
po .
acc.
sg.
sini
33949,
da .
sg.
sz ini
116,;,
nom.
pl.
sz ines
5x.
Po .
dalej
sz ike
406,,
=
Suké
*
Jes
o
ozsze zona
we sja a yku u
,,S a oli ewskie
Zmuo:
ekons ukcja
pa adygma u“,
k 6 y
ukaza
sie
w
Collec anea
linguis ica
in
hono em
Casimi i
Pola iski,
pod
ed.
M.
B zeziny
i
H.
Ku ek,
K akéw:
Uniwe sy e
Jagiellonski,
1999,
s.
219-229.
'
Obie
e
akcen uacje
sq
poswiadcezone
u
Daukszy,
zob.
Kudzinowski
1977:
I,
427
n.
*
Zob.
Kudzinowski,
|.c.
3
Po .
u
Mazwida:
B i
5x,
szmii
2x,
Bmu
1x
obok
Smagus
9x
i
Bmogus
(liczne).
Fo m
zaleznych
o
emacie
Zmun-
nie
ma,
zob.
U bas
1996:
441.
*
Baga
1921:
424
(1959:
336).
Zob.
ez
1959:
214,
p zyp.
1.
18
»Sko upa™,
s ikas’
139,
=
s kas(i)
,,k eci
sie“,
p ise
3x,
plisse
2x
=
pi sé
,,czeSé,
po owa“.
Po
d ugie,
w
opa ciu
o
pisownie
z
<u>,
akie
jak
np.
sun is
2564)
=
s in s
,,syn“,
lap imo
413)
[obok
lap imo
32,,]
=
lapiumo
,,pycha,
ha dosé“
albo
s inkumas
1514
=
sunkumas
,,cigzkos¢*,
mozna
owniez
li e ze
<u>
w
zapisie
acc.
zmiinj
p zypisaé
wa osé
k é kiego
/u/>.
W
dalszych
wywodach
bede
sie
wi¢c
pos ugiwa
ansk ypcjami
acc.
sg.
Zmunj
i
nom.
du.
Zmune.
Niezaleznie
od
wskazowek,
jakie
wynikaja
z
obse wacji
k eskowanych
li e
samog oskowych
w,,Pos ylli*
Daukszy,
sp zeciw
wobec
lekcji
*Zmiinj
s anie
sig
ba dziej
oczywis y
na
le
nas epujacych
nizej
ozwazan
nad
p abal ycka
s uk u a
odnosnego
pa adygma u.
4.
S ojace
obok nom.
sg.
Zmud
o my
acc.
sg.
Zmuni
i
nom.
du.
zmune
pokazuja,
ze
mamy
p zed
soba
zeczownik
z
su iksem
-n-,
k 6 y
odmienia
sie
a ema ycznie,
w
sposdb
podobny
jak
sud,
s inj.
Celem
dalszych
uwag
bedzie
dociec,
w
jaki
o
sposob
p zy
o mie
nomina iwu
Zmu6
mogia
sie
us ali¢é
osnowa
s aba
0
pos aci
Zmun-.
5.
W
Sswie le
do ychczasowych
badan
uchodzi
za
pewne,
ze
nom.
Zmué
p zeds awia
s uk u e
p abal ycka
*Zm-6n-0,
gdzie
Zm-
ep ezen uje
pie wias ek
Ww
s opniu
zanikowym,
zas
-dn-
su iks
w
s opniu
wzd uzonym,
w asciwym
dla
indoeu opejskiego
nomina iwu
asygma ycznego.
Co
do
analizy
*Zm-dn
upewnia
nas
pa alelna
budowa
li ewskiego
nom.
sg.
Sud
,,pies“.
W
od dznieniu
od
zmuéd
zeczownik
su6
ma
odpowiednik
zewne zny,
mianowicie
w
pos aci
wedyckiego
nom.
sg.
§(u) d
1
wobec
ego
z
duzo
wi¢kszym
p awdopodobienis wem
moze
byé
wywodzony
z
p a o my
bal .
*swdn
<
ie.
*k’w-dn-0°.
Tak
w
wypadku
*Sw6n
jak
i
*Zmon
mamy
do
czynienia
z
o macja
su igowana
na
-n-,
k 6 a
kiedys
cha ak e yzowa a
apo onia
su iksalna
-on-
(acc.,
oc.’)
::
-m-
(gen.)
::
-6n-
(nom.).
6.
Z
iden ycznosci
budowy
s owo wo czej
nomina iwow
Zmud
i
sud
wynika
p awdopodobiens wo,
ze
i
sposdb
odmiany
obu
ych
zeczownikow
bedzie
pa alelny.
W
epoce
his o ycznej
odmiany
e
w
zak esie
o m
ze
soba
po ownywalnych
p zeds awiaja
sie
jak
nas epuje:
nom.
sg.
Sud
zZmuo
acc.
sg.
sun
zmuni
gen.
sg.
Sunes
—
(*Zmunes)
>
Podobnie
F aenkel,
LEW
1320.
Wa o
odno owaé,
ze
Ska dZius
1956:
163
sp zeciwia
sie
Iekcji
Bigi
na
pods awie
celnego
a gumen u,
ze
ko ic6wka
-wo
nom.
sg.
nigdy
nie
wchodzi
w
al e nacje
z
-lin-
p zypadk6w
zaleznych.
®
Re leks
li ewski
zaklada
dysymila ywny
zanik
w
p zed
*6,
k 6 e
z
czasem
p zeszio
w
li .
uo.
Ewen ualnie
mozna
by
u
m6wi¢
0
okazjonalnym
up oszczeniu
g upy
naglosowej
*sw-.
Po .
li .
séu as
,,ojciec
meza;
ojciec
zony*,
s li .
ez
,,szwagie “
<
*Swesu as
<
p abal .
*swesu a-
<
pie.
*swek’u o-
(awes .
x asu a-,
g .
heku és).
7
Po .
wed.
acc.
§ dénam,
oc.
s an.
19
nom.
pl.
Sines
—
(*Zmiines)
nom.
du.
S ine
zmune
7.
Komen a z
do
pa adygma u
suo.
7.1.
Li ewski
nom.
sg.
kon ynuuje
ie.
*k’w-6n,
po .
wed.
S d,
S i d
( oc.
S an),
o m.
Sown
(§
<
*k’w),
g .
ki6n
( oc.
k ion).
P a o ma
a
moze
odzwie ciedlaé
p zeksz alcenie
nomina iwu
*pk’w-on
(s a sze
*pek’w-dn?),
k o y
pows a
na
bazie
s opnia
zanikowego
p zypadkow
zaleznych
ypu
gen.
sg.
*pk’un-és.
U
pods awy
ego
de ywa u
na
-on-/-n-
lezy
zapewne
nomen
pie wias kowe
*pek’u-/*pk’u-
,,byd o“*.
Chodzi
byé
moze
0
,,psa“
jako
,,s aznika
s ada
byd a“.
7.2.
Gen.
sg.
Sunes
(dzis
Suns)
odpowiada
co
do
apo onii
su iksu
wed.
Sunas
(zamias
*Sunds),
g .
kunds
i
wobec
ego
moze
byé
uznany
za
kon ynuacje
ie.
gene iwu
*k’u-n-és/os.
7.3.
Wedycki
acc.
sg.
s anam
,,psa“
wywodzi
sie,
p zy
uwzglednieniu
p awa
B ugmanna,
z
*s d.nam
<
ie.
*k’w-6n-m,
j.
z
o macji
w aSciwej
dla
p zypadka
mocnego.
Su iks
jes
u
penowokaliczny
i
akcen owany.
P zy
zgodnosci
dwu
o m
li ewskich
z
odpowiednikami
wedyckimi:
nom.
su6é
jak
S a,
gen.
Sunés
jak
S inas,
oczekiwa oby
sie,
ze
owniez
accusa iwowi
wed.
s anam
bedzie
w
li ewskim
odpowiada o
*S anj
<
p abal .
*Sw-an-in.
Tak
jednak
nie
jes ,
bo
li ewski
pokazuje
Su-n-i.
Tema
accusa iwu
sun-
wszed
na
miejsce
*S an-
zapewne
pod
wp ywem
o my
gen.
Sunés.
Mo yw
ego
zas eps wa
nalezy
upa ywaé
w
endencji
do
og aniczania
apo onii
pa adygma ycznej
w
p zedhis o ycznej
azie
ozwojowej
li ewskiego.
W
danym
wypadku
w
miejsce
p abal yckiej
al e nacji
éjcz onowej
*Swon
::
“Swan
::
“Sun
us ali a
sig
al e nacja
li ewska
z
dwoma
ylko
allomo ami,
li .
Suo
::
Sun.
7.4.
Dy ema yzm
ypu
suo-
::
Sun-
jes
w
zasadzie
zgodny
z
ym,
co
obse wuje
si¢
w
innych
pa adygma ach
spdé gloskowych.
Jak
wiadomo,
li ewska
odmiana
a ema yczna
nie
zna
p zeciws awnosci
p zypadk6w
mocnych
i
s abych,
lecz
opie a
si¢
na
dwoch
osnowach:
jedna
jes
wlasciwa
dla
nomina iwu,
d uga
cha ak e yzuje
casus
obliquus.
Roznica
mi¢dzy
odmiana
Sud,
Suni
(Zmud,
Zmuin))
z
jednej
s ony,
a
pozos a lymi
spo g oskowcami
z
d ugiej
s ony
polega
ylko
na
ym,
ze
e
os a nie
pokazuja
w
casus
obliquus
su iks
spd g oskowy
z
egu y
na
s .
pe nym
(-en-,
-e -,
-el-,
-es-),
nie za§
na
s .
zanikowym,
jak
o
jes
w
Su-n-és,
5u-n-i.
Po .
kolejno:
(A)
li ewskie
ema y
na
-en-:
1.
and-en-
(b ak
* and-n-,
*und-n-,
*ud-n-’),
nom.
and-uo
,,woda*;
2.
akm-en-
(b ak
*akm-n-),
nom.
akm-uo
,,kamien“.
5
Zob.
Os ho
1901
:
230.
Os a nio
Hamp
1980;
Schmi -B and
1998:
147,
207.
”
Po .
usamodzielnione
leksykalnie
wy azy
(1)
lo .
aidens
m.
,
woda*
<
*undenis),
(2)
p uskie
unds
m.
Ench.
<
*undis
obok
wundan
EV.
s.,
czy .
[undan],
zapewne
neu um.
Pos aci
bal yc-
kie
zak adaja
me a eze
spé gloski
n
w
odziedziczonym
emacie
s abym
*ud-n-
(s .
pelny:
nom.
*wéd-6 ,
he .
u-i-da-a-a
=
/weda /).
Po .
wed.
abl.-gen.
sg.
ud-n-ds,
loc.
sg.
uddn,
uddni.—
Gwa owe
o my
li ewskie:
undud
(pun ininkai),
onda
,,woda“,
indens
,,.wody*
(ZmudzZ)
nie
zawie aja
odziedziczonego
und-,
lecz
wywodza
sie
one ycznie
z
andud,
zob.
Vi kauskas
1986:
103
n.
20
(B)
li ewskie
ema y
na
-e -:
1.
mo -e -
(b ak
*mo - -),
nom.
mé é
,,ma -
ka;
kobie a“
(po .
gen.
sg.
ac.
md is,
g .
mé és,
s i.
ma i
|<
*meh, -s]);
2.
duk -e -
(b ak
*duk - -"),
nom.
duk é
,,co ka“;
3.
ses-e -
(b ak
*ses- -!'),
nom.
sesué
,,sios a™.
(C)
p ali ewski
ema
na
-el-/-ol-:
*ab-el-/*ab-ol-
(b ak
*ab-I-"*),
nom.
dbuolas
,jab ko*
( o .
dbudls),
obelis
obok
obalis
,,jab on“.
(D)
li ewski
ema
na
-es-:
1.
mén-es-
(b ak
*mén-s-,
po .
ac.
ménsis,
g .
mén*),
nom.
mén-uo
,,ksiezyc;
miesiac“;
2.
deb-es-
<
*neb'-es-"*
(b ak
*deb-s-),
nom.
debesis,
-iés
,
chmu a“,
gen.
pl.
s li .
debesy.
Wa unki
ozpowszechnienia
si¢
w
oblikwie
ema éw
ze
s .
penym
e
su iksu
nie
zos aly
na
azie
zbadane.
Wolno
p zypuszczaé¢,
ze
is o na
ole
w
ym
p ocesie
innowacyjnym
odeg a y
o my
accusa iwu
sg.
ypu
hys e odynamicznego",
k o e
byly
akcen owane
na
su iksie.
7.5.
Gdy
chodzi
o
odmiang
wy azu
li .
,,pies“,
o
uogdlnienie
w
casus
obliquus
s .
zanikowego
Sun-
(climinacja
*S an-)
znajduje
pa alele
w
jezyku
g eckim.
Po .
gen.
li .
Sunés
::
g .
Kunds,
acc.
li .
S inj
::
g .
kina
(nom.
sud
::
g .
kun).
7.6.
Z
uwagi
na ole
gene iwu
sg.
jako
ej
o my,
z
k d ej
ema
s aby
ozpowszechnia
si¢
na
caly
pa adygma ,
wa o
dla
p zyk adu
wymienié
e
z
zeczownikow
li ewskich
i
s owianskich,
k 6 e
znane
sa
wy acznie
pod
o ma
s aba:
(A)
S .
zanikowy
pie wias ka:
1.
li .
Si dis
.
,,se ce“,
acc.
Si di,
ps.
*so db-ce
<=
p abs .
acc.
*Si d-in,
o ma
wzo owana
na
gen.
*Si d-és
<
ie.
*k’ d-és
(s .
pe ny:
li .
sé di
,, dzen
d zewa:
se ce
dzwonu™
=
*k’é d-,
g .
hom.
ke ,
he .
ké '*);
2.
li .
diw es
pl.
,,d zwi*
<
gen.
Ale
poza
pa adygma em
is nieje
de ywa
poSwiadezajacy
odziedziczony
ema
*duk -.
Jes
nim
li .
péduk a
,,pasie bica*
<
*pa-duk -@.
Gdy
chodzi
o
simplex
duk a
,,co ka“,
o
aczej
jes
o
decomposi um
w
s osunku
do
péduk a
nizeli
de ywa
su iksalny,
*duk -d.
4
Po .
gen.
wed.
s dsu
(*swés -s-),
goc.
swis s,
Jak
i
ak ,
ze
w
s owianskim
Sladem
po
*ses -
jes
de ywa
*ses -d,
scs.
ses a
,,sios a“.
°
Tema
s aby
*ab-l-
zaSwiadczaja
de ywa y
s owia iskie:
scs.
jabl-anb,
-i
.
,,jab on“
(<
*abl-
-6n-)
i
*ableko
,,jablko“
(<
*abl-u-ka-).
Wa pliwe
jes
na omias ,
zeby
ema
aki
znal
6wniez
Jezyk
p uski.
P us.
woble
,,jab ko“
(S ownik
elblaski),
k 6 e
jes
hapaksem,
al e nuje
z
konsekwen nym
*( )dbel-
w
S owniczku
G unaua:
wabelcke,
wabelko,
wobelke.
woble
moze
wiec
byé
o ma
w 6 na,
synkopowanga
albo
zniemczona
pod
wzgledem
pisownianym
(0
ym
zob.
Smoczynski
1986:
36
n.).
'3
Tema
*mén-s-
by
kon ynuowany
éwniez
w
s owia iskim,
choé
uleg
u
se ii
p zeksz alcen:
>
1.
*méns-i-
=
2.
*ménsi-ko-
>
3.
[me a eza
n]
*mésinko-
>
4.
scs.
mésecb.
Fazy
1-2
znajduja
pa alele
w
slowianskim
ak owaniu
osnowy
ie.
*sh,-ul-
,,s once“:
=>
*sul-ni-
=>
*sulni-ko-
>
scs.
salnoce
(po .
§
7.6.
B).
Inaczej
e ymologizuje
mésecb
E ha
1998.
4
Po .
wed.
ndbh-as-
n.
»Wwilgoé;
mg a;
chmu a“,
ndbhasi
dual.
,,niebo
i
ziemia“;
scs.
nebo,
nebese
,,niebo“.
5
Co
do
e minologii
ypow
leksyjnych
scha ak e yzowanych
akcja
uchomego
akcen u
i
apo onia
zob.
Schindle
1975,
Rix
1976:
123.
18
S opien
wzd uzony,
k é y
cha ak e yzowal
nom.
sg.,
jes
odpowiedzialny
za
in onacje
aku owa
ema u
li .
Sé d-;
na omias
aku
w
emacie
s abym
Si d-
jes
analogiczny
do
nom.
sg.
21
ic.
*d*u -ds
(s .
pe ny
*d'wo -,
scs.
d o s
,,miejsce
za
d zwiami“"’);
3.
scs.
k a e
k ew*
<
p abs .
acc.
*k uw-i-n'®
<
*k uH-in,
o ma
wzo owana
na
gen.
*k uw-és
<
ie.
*k uh,-és
(s .
pemy:
wed.
k a i-s,
g .
k éas
,,ociekajace
k wia,
su owe
mieso“
<
*k éwh,-s-';
4.
scs.
osb
,,wies“
=
gen.
ie.
*wik’-ds
(nom.
*woyk’-s,
po .
s li .
iéS-pa s
,,pan“,
s p us.
s eimans
bu as
waispa in
da .
pl.
den
Haus awen,
paniom
domu™,
g .
oika-de
,,do
domu‘).
(B)
S .
zanikowy
ak
w
pie wias ku
jak
i
w
su iksie:
1.
scs.
sana
,,sen*
<
*sapns
=
gen.
ie.
*sup-n-és”
(nom.
*swép-o ,
ac.
sopo ,
-o is
m.
,,g eboki
sen“,
li .
sa@pnas
,,ma zenie
senne“);
2.
scs.
dnb,
don-e
,,dzien*
<=
gen.
ie.
*di-n-és
(nom.
*dy-6n/*dy-én)";
3.
ps.
*sal-
z
ie.
*sh,-ul-
,,s once®*
(=>
*sul-ni-”
=>
*sulni-ko-
>
scs.
salnoce)®;
4.
li .
wsch.
b u is
.,
cs.
b a e
<=
p abs .
acc.
*b -uw-in™;
5.
p ali .
*d -u-
,,d zewo*
(po .
wed.
d os
gen.
sg.
,,d ewno*
<
*d -ew-s,
e .
d as
.
,,d zewo“,
d u émos
,,d wal“)
jes
pods awa
de ywa u
ddhi,
li .
de a
.
“625,
,d zewo
smolne;
smo a
wypalanaz
d ewna*
<
*d-e- w-
+
-6-
,,z
d zewa,
d zewny“*;
17
P oblema yczna
jes
o ma
scs.
d o i
pl.
,,d zwi“,
os.
d e s,
mianowicie
na
le
b aku
o my
*da i,
z
an ewokalicznym
allomo em
*du -
jak
w
li .
wsch.
dii es,
w 6 nie
dii ys
,,d zwi*.
Obecnosé
sonans
w
pozycji
po
( o )
zak ada
w
kazdym
azie
sekwencje
*w -C,
nie
za$
*w -V,
po .
slow.
Ce o - o
::
li .
ke - iF- as
,,.czwa y“
(ale
ke -u -i
,,cz e y“).
Nasuwa
sie
p zypuszczenie,
ze
s owia iska
nazwa
d zwi
o
de ywa
z
su iksem
spélgloskowym,
*dwi -yo-
<
*d'w -yé-.
Budowa
jak
w
g .
'ai ds
m.
,,zawiasy,
na
k é ych
ob acaja
sie
d zwi*
<
* wa -yo-.
18
Po .
de ywa
p zymio ny
li .
k iwi-nas
,k wawy“
=
scs.
k o e-no
,,k ewny,
spok ewniony“.
Li ewski
e leks
ego
p o o ypu b zmialby
*k idus-.
Gdy
chodzi
0
li .
k aijas
,,k ew“,
o
z
powodu
(a)
cy kum leksu
i
(b)
dy ongu
au
po
spd glosce
wa dej
budowa
ej
o macji
pozos aje
zagadkowa.
Moze
p zyja¢
de ywa
ema yczny
*k ewh,-o-
,,.k wis y“
>
(zanik
la yngalnej)
*k ewo-
>
*k owo-
(po .
scs.no s
::
g .néos
,.nowy*)
>
p aba . *k a a-,
od
k 6 ego
su iksem
-yo-
u wo zono
collec i um
k aujai?
20
Ty
i
nizej
pomijam
w
ekons ukcji
ko icwki
gene iwu
al e nan
apo oniczny
*-ds.
*1
Taka
sama
osnowe
slaba
zaklada
de ywa
li ewski
z
ddhi:
diena
,,dzien
<
*deyna
<
*deyn-eh,-
<=
*d-e-yn
+
-6-,
od
*din-.
Po .
yp
dié as
,,bég“
<
*d-e-yw-6-
,,zwiazany
z
niebem*
od
*diw-
<=
*dy-ew-
,.niebo
dzienne“.
Zob.
os a nio
Smoczynski
1998:
62
n.
(z
li e a u a).
2
Su iks
wzo owany
chyba
na
og-nb
,,ogien“,
po .
wed.
ag-ni-.
>
P aslowia iski
ema
s aby
*sal- <
*sh,-ul-
jes
po 6wnywalny
z
jednej s ony
z
wed.
gen.
s i as
<
*suh_l-és
( o
z
me a ezy
*sh,ul-),
z
d ugiej
s ony
z
ema em
mocnym
*sh,-wel-
w
wed.
s a -/s i a -
n.
,s once*.
Na omias
li .
sdu/é
wyglada
jak
de ywa
ypu
ddhiod
me a e ycznej
osnowy
slabej:
*shul-
>
*suhJ-
=
*
s-e-wh,-6-
adi.
,s oneczny*
>
p abal .
*sdwla-.
Od
akiego
o
p zymio nika
u wo zono
widocznie
de ywa
na
-iyd-,
*sdwliya,
k 6 y
ulegl
w
ko icu
subs an ywizagi.
Zob.
os a nio
Bade
1995,
k é a
ekons ukcje
*sewh,J-
p zyjmuje
dla
lac. sdl,
powolujac
sie
na
ozw6j
md us
<
*mouH- o-.
4
Zamias
*b -yaw-in
<
ie.
acc.
*b’ -éwH-m
(po .
li .
b iau-na
,,kan ,
k awed,
g an“),
na
sku ek
wy éwnania
o my
accusa i u
do
gen.
*b -uw-és
<
ie.
*b* -uH-és,
z
w 6 nym
w,
k é e
wypelni o
hia
po
zanikiej
la yngalnej
(po .
g .
oph iis,
ophnios
,,b ew*).
5
Innojezyczne
neu a
o
s uk u ze
ddhi,
w
szczeg6lnoSsci
scs.
d é o
,,d zewo;
d ewno“
<
*de w-o-is ang.
eo u
,smo a
d zewna“
<
* e w-a-,
nasuwaja
p zypuszczenie,
ze
li ewskie
emininum
de a
moze
byé
z
pochodzenia
kolek ywem,
majacym
-a
z
*-e-h,
(=
nom.
pl.
n.).
22

6.
p us.
pin is
,,d oga™,
o ile
jes
o
de ywa
od
osnowy
gen.
*pin -és
<
*pn -h,-és
(po .
wed.
pa hds)?”.
(C)
S .
zanikowy
pie wias ka
i
s .
pe ny
su iksu:
scs.
ime,
imene
,,imig™
<
*jomen-
<
*im-men-es
<=
gen.
*in-mén-s
<
ie.
*(H)nh,-mén-s
(po .
s .
pe ny
w
ac.
némen,
s i.
ndma
<
*(H)neh,-mn;
b ak
bal o-s ow.
*ndmin).
Z
lis y
ej
do
po 6wnania
s uk u alnego
z
Sun-
nadaja
sig
p zede
wszys kim
ema y
*di-n-
(scs.
donb)
i
*sup-n-
(Sscs.
sons).
8.
Pa adygma
Zmuo.
8.1.
Sadzi
sie,
ze
Zmud
<
*Zm-6dn
s oi
w
pok ewiens wie
z
indoeu opejska
nazwa
,,ziemi“
1
p zeds awia
soba
de ywa
o
znaczeniu
,,is o a
ziemska,
ziemianin“*’.
Ie.
pa adygma
zeczownika
,,ziemia“
zos a
p zez
Schindle a
1967:
200
1
1975:
263
z ekons uowany
jak
nas epuje:
nom.
*d(")ég"-6m
po .
he .
< e-e-kan>
=
/deg-an/
ace.
*d(*)ég”-om-m
po .
g e.
k' -6n-a
<
** 'k'-6m-am
loc.
*d(")g”"-ém-0
po .
wed.
ks-dm-i
gen.
*d(")g"-m-és
po .
wed.
j-m-ds
8.2.
W
jezykach
bal o-s owianskich
ukazuja
sie
Slady
ylko
dw6éch
o m
powyzszego
pa adygma u,
mianowicie
loca iwu
i
gene iwu
sg.
8.2.1.
Z
loca iwem
ie.
*d(")g"-ém
>
*gӎm
zeba
powiazaé
osnowe
p abs .
*zem-,
od
k 6 ej
zos a a
wyde ywowana
bal os owianska
nazwa
,,ziemi*:
li .
Zémé,
scs.
zemlja
<
*Zem-(i)ya.
Sadzac
po
su iksie,
by
o
pie wo nie
p zymio nik”,
ale
wa unki
jego
subs an ywizacji
nie
zos aly
na
azie
wyjasnione.
Op écz
ema u
na
-(i)yd-
s owianski
zaSwiadeza
jeszcze
de ywa
na
-i-,
*g”em-i-.
U wali
sic
on
z
jednej
s ony
w
p zys owkach
os.
na
zemb
,,na
ziemi¢~,
0
zemb
,,o
Ziemie“,
z
d ugiej
s ony
w
p zymio niku
scs.
zemono
,,ziemny“
<
*Zemi-na-,
k o y
kon as uje
°6
Tymezasem
s owia iski
pokazuje
scs.
po s,
-i
m.
,,d oga“,
k 6 ego
osnowa
na
-i-
s oi
w
zwiazku
z
esegmen acja
s a e]
o my
acc.
sg.
*pan i-n
<=
*pan -in
<
ie.
*pon -h-m
(wed.
pan ham
<=
*pdn am).
—
T adycyjnie
zaklada
sig
u
p abal o-s owia iska
al e nacje
pa adygma yczna
*pan -
::
*pin -.
W
ym
punkcie
nasuwa
sie
jednakze
pewne
zas zezenie,
poniewaz
w
ko pusie
p uskim
obok
<in>,
pin is,
pojawiaja
sig
6wniez
zapisy
z
<en>,
mianowicie
pen es
i
peen is
,,d oga“
(u
G unaua).
Te
zapisy
z
<en>
nasuwaja
mys]
0
wywodzie
one yeznym
pin is
z
pen is
<
*pan is
(wokalizm
p a o my
p uskiej
by by
wiec
zgodny
ze
scs.
pp »).
Wywéd
aki
ma
dob a
pa alele
w
z éznicowaniu
o m
p uskiego
imieslowu
*san -
,,bedacy“,
k 6 ego
odpowiednik
s a oli ewski
b zmi
san -,
acc.
sg.
san j
(po .
ac.
sons,
son is
,.winien,
zas ugujacy
na
ka e“
<
ie.
*h,s-on -).
Fo my
e
o
z
jednej
s ony
-sen -
(gen.
sg.
emp ikisen ismu
,,gegenwi igen*),
z
d ugiej
s ony
-sin -
(nom.sg.
emp ijkisins
,,gegenwa ig“).
P uska
zmiana
*anC
>
enC
>
inC
objasnia
sie
najp awdopodobnie]
in e e encja
one yki
dolnoniemieckiej,
po .
np.
S dn.
sin e
,,swie y“
<
sen e
<
san e
(Lasch
1914,
§
139).
Co
do
innych
p zyk adéw
w é nego
inC
w
jezyku
s a op uskim
zob.
Smoczynski
2000:
19n.
*”
Zob.
Ska daius
1956:
163,
F aenkel,
LEW
1320.
°8
Po .
p zymio nik
wed.
ksdém-ya-
,,Znajdujacy
sie
na
ziemi,
ziemski,
humanus“
s ojacy w
opozycji
do
di ya-
,,niebianski,
diuinus“
(F aenkel
1959:
13).
i)
ww
z
scs.
zemlj-bne
od
zemlja”.
—
Na
osnowe
p abs .
*Zem-
z ozy o
sie
wiec
Z
jako
agmen
pie wo nego
pie wias ka
w
s .
zanikowym*
o az
em
jako
pie wo ny
su iks
na
s .
peinym.
8.2.2.
Z
gene iwem
ie.
*d(")g”-m-és
>
*g”-m-és
(dwa
s opnie
zanikowe)
zwiazany
jes
neopie wias ek
ba ycki
zm-,
od
k o ego
w asnie
pochodzi
in e esujacy
nas
wy az
*Zm-on-
,,is o a
ziemska,
ziemianin“
>
,,cz owiek**".
Odpowiedni
neopie wias ek
znany
jes
owniez
w
s owianskim,
u
jednak
pojawia
sig
on
ylko
w
nazwie
,,weza“
i
mi ycznego
,,smoka*:
scs.
zmijb
m.
,,d ak6n,
6p"is“,
zmija
.
,,op*is“;
s us.
zmii,
gen.
zmija;
os.
zmej,
zméja,
sch.
zmaj,
zmaja
i d.,
wszys ko
z
ps.
*zmobjo,
gen.
*zmoja
adi.
,,pe zajacy
po
ziemi*.
Pos aé
p zeds owianska
*Zm-iyo-
pokazuje,
ze
chodzi
u
o
p zymio nik
,,ziemny,
e es e “.
Pie wo nie
wys epowa
on
w
skladzie
syn agmy
“zibjb
9Zb
,,waz
ziemny“
(specy ikacja
znaczeniowa
na
pods awie
opozycji
do
,,w¢za
wodnego*)
i
uleg
subs an ywizacji
w
nas eps wie
elipsy
zeczownika
9Z6*.
Zw aca
uwage
b ak
w
jezyku
li ewskim
odpowiednich
o m
*Zm-ijas,
*zm-ijd
(Biiga
1959:
376).
8.3.
P zechodzac
e az
do
ekons ukcji
p zedbal yckiej
odmiany
wy azu
*e"m-on-
>
*zm-an-,
zeba
sig
od
azu
zas zec,
ze
od wa zanie
p zedhis o-
ycznego
inwen a za
o m
p zypadkowych
napo yka
na
dwie
udnoéci.
Pie -
wsza
o
b ak
w
ma e iale
li ewskim
zaSwiadczenia
dla
a ema ycznej
o my
gene iwu
sg.
do
zmud.
D uga
udnosé¢
s anowi
obecnosé
osnowy
obliqui
Zmun-
(Zmunj,
Zm ne).
Osnowa
a
jes
zwykle
segmen owana
jako
Zm-un-,
ego
jed-
nakze
nie
da
sig
uzasadnié
na
d odze
his o yczno- one ycznej,
poniewaz
s uk u-
a
*g”"m-n-C
jes
w
pa adygmacie
singula is
wykluczona.
Zaczne
od
ych
szczegd éw,
k o e
w
ej
chwili
wydaja
sie
dos¢
jasne.
8.4.
Jasny
jes
na
pewno
p o o yp
nom.
sg.
*g”n-6n,
z
k 6 ego
wywodzi
sie
s li .
Zuo
na
g uncie
egula nego
ozwoju
one ycznego.
Dla
ekons ukcji
su iksu
w
s opniu
wzd uzonym
*6n
mamy
poza
danymi
po 6wnawezymi
(zob.
§
5)
6wniez
pewne
wskazowki
in abal yckie.
Sa
nimi
su iksy
li ewskie
o
s uk u ze
-uon-i-
(np.
géluonis
obok
gélud),
-uon-é-
(mémuoné
obok
momud),
-uon-a-
(Si suonas
obok
Si sud),
-uon-ia-
(éduonia),
k é ych
uzywa
sie
gl6wnie,
choé
nie
wy acznie,
w
de ywacji
denominalnej,
zob.
Biiga
1959:
333
n.,
368
n.
8.4.1.
Nalezy
p zypuszcza¢,
ze
wymienione
su iksy
pows aly
w
p ocesie
ema yzowania
dawnych
zeczownik6w
spd g oskowych
na
-n-
p zez
do aczenie
cech
pa adygma ycznych
-i-,
-é-,
-a-, -ia-
do
o my
nom.
sg.
i
p zez
unie uchomienie
?)
Zob.
o
ym
F aenkel
1959:
13.
5”
Gdyby
w
bai oslowia iskim
s .
peiny
by!
kon ynuowany,
nom.
sg.
p zyb a by
pos a¢
li .
*dezuo
i
s ow.
*deza.
3!
Po .
s .
zanikowy
w
g .
epi-k' *én-ios
,,zyjacy
na
ziemi“
(moze
ez
w
neo-k’m-ds
,.nowy,
niespodziewany*).
—
Niezalezny
od
bal yckiego
de ywa
od
osnowy
mocnej
zeczownika
,,ziemia“
p zeds awia
s lac.
hemo
,,homo“
(po .
ném6
,
nik “),
acc.
hem-dn-em
,,hominem“
<
*gӎm-6n.
*
Zob.
Vaillan
1950:
75;
F aenkel
1959:
4,
24
apo oniczne
pa adygma u,
k o e
by o
konsekwencja
ema yzacji.
Wciaz
jednak
o wa ym
pozos aje
py anie,
jak
winno
sie
od wa zaé
mechanizm
ej
ema yzacji.
Moim
zdaniem,
sekwencj¢
on
w
ema yzowanym
nom.
sg.
na
-won-V-
mozna
ujac
jako
amalgama ,
k o y
z
his o ycznego
punk u
widzenia
jes
ozk adalny
na
dwa
segmen y.
Pie wszym
segmen em
jes
wo
jako
wyg os
a ema ycznej o my
nom.
-uo
<
*-6n
(zanik
*-n
p zed
pauza),
d ugim
zas
n
jako
sk adnik
su iksu
-en-/-an-
w
p zypadkach
zaleznych
o
koncéwkach
wokalicznych
(gen.
*-en-es,
acc.
*-en-in
albo
*-an-in).
Wp owadzenie
uo
p zed
n
nas api o
w
p ocesie
usuwania
apo onii
pa adygma ycznej
-wo
(nom.)
::
-en-/-an-
(c.
obl.)
d oga
gene alizacji
wo.
Gdy
pa adygma
pie wo ny,
jak
np.
*Si swo
::
gen.
*Si s-en-es,
acc.
*Si s-en-{**
p zyb a
nowa
pos aé
*Si suo
::
gen.
*Si s-uon-es,
acc.
*Si s-uon-i,
o
na u alnie
pows a a
mozliwosé
wyabs ahowa ia
zen
neo ema u
*Si suon-
i
nas epnie
uzycia
go
jako
osnowy
dla
de ywa éw
ema ycznych,
po .
si suon-as
,,sze szen;
osa“
obok
Si suon-é,
s li .
Si suonis
s.
(LKZ
XIV
908).
Z
kolei
pojawienic
sig
de ywa ow
ws ecznych
ypu
(1)
Si i-é,
si S-a
(LKZ
XTV
906)
&
Si suoné,
(2)
5
Si s-as
(Chylinski,
ibid.)
=
Si suonas
s wo zylo
pods awe
dla
esegmen acji
Si suonas
=>
Si s-uonas
(mo ywowane
e az
p zez
Si sas)
i p.
i ym
samym
dla
usamodzielnienia
sig
- onas,
-uone
i p.
jako
nowych
su iksoOw
nominalnych.
S anely
one
w
jednym
sze egu
z
d ugowokalicznymi
su iksami
-iinas,
-ynas,
-énas,
-onas.
Objawem
ego
p ocesu
jes
ak ,
ze
obok
Si iuonas
pojawily
sie
m odsze
wa ian y
si éonas,
Si siinas
,sze szen**,
Jeszcze
pozniej
p zez
de ywacjg
wymienna
-uon-
::
-uol-
pows a y
akie
wa ian y,
jak
Si suolis,
Si suolé.
8.4.2.
W
wypadku
akiej
o my
izolowanej,
jak
s li .
pi muon-es
nom.
pl.
.
SD
»p zodkowie;
pie wias ki,
pie wociny“
wolno
za ozyé
osnowe
w
pos aci
nom.
*pi m-uo
albo
*pi -muo.
Dawny
acc.
sg.
do
*pi muo
még
mieé
pos aé
*“pi m-an-in,
Za
czym
p zemawiaja
o my
ema yzowane
znane
z
p uskie-
go
,,Enchi idionu“,
po .
nom.
sg.
pi m-onn-is
,,e s e “,
da .-acc.
pi m-ann-in,
pi m-ann-ien.
8.4.3.
Podobnie
jak
ema y
na
-n-
p zeksz a caly
sie
a hema ica
na
-/-.
O
de ywacie
dbuol-as
( o .
abudls)
,,jab ko“
mozna
powiedzieé,
ze
ak
sie
ma
do
nom.
*ob-uo
<
*ab-6l
::
obl.
*ab-el-
jak
Si suon-as
ma
sie
do
nom.
Si s-ud
<
*Si §-On
2:
Obl.
*Si s-en-.
Z
ak u,
ze
obok
obelis
.
Jablon*
zaswiadczona
jes
ez
pos aé
z
su iksem
*-ol-,
obalis
.
s.
(LKZ
VIII
985),
mozna
wnioskowaé
o
dwojakiej
pos aci
p ali ewskiego
acc.
sg.
i
ekons uowaé
z
jednej
s ony
*ab-el-in
>
dbeli,
z
d ugiej
s ony
*ab-al-in
>
dbalj
(po .
o my
nom.
pl.
dbeles,
gen.
pl.
obelq).
Z
uwagi
na
s opien
o
w
nom.
sg.
*ab-6l
za
s a szy
zeba
moze
33
Po .
s i.
gen.
sg.
si s-n-ds
[nom.
Si as
,
plowa"’]
<
*k’ h,s-n-6s,
osnowa
*k’e h.s-en-.
Ze
s owianskiego
po .
sch.
s?sljen,
cs.
so iena
,,sze szen*,
osnowa
ps.
*Si s-en-.
**
Na
ym
le
za
mnie}
p awdopodobna
uwazam
obecnosé
apo onli
li ewskiej
wo
::
in
obok
uo
2:0,
k 6 a
suge uja
zes awienia
leksykalne
K.
Biigi
1959:
331
n.
25
uwazaé
acc.
sg.
*ab-el-in,
za$
*ab-al-in
<
*ab-ol-im
uznaé
za
wy éwnanie
do
nom.
sg.
(?).
8.4.4.
Na
koniec
wa o
odno owaé,
ze
ema yzacji
uleg
owniez
p abal ycki
ema
na
- -,
*nepuo,
*nepd in,
*nep és.
S li .
nepuo is
,.wnuk“*
opa e
jes
o
p zypadek
zalezny
*nepuo -i-,
k y
us ali
sig
na
miejscu
*nepa -i-,
wyniklego
z
esegmen acji
s a ego
acc.
*nepd -in
<
ie.
*nep-6 -m*.
Po aczenie
uo
himaczy
sig
Znow
zas apieniem
a
p zez
wo
w
su iksie
accusa iwu
pod
naciskiem
nom.
*“nepuo
<
*nep-6
albo
*nepuos
<
*nep-d -s
(po .
s i.
ndpa ,
ac.
nepos).
Podobna
innowacj¢
widaé
w
aciniskim
acc.
nep-d -em
(zam.
*nep-o -em),
a
nawe
w
gen.
nep-o -is
(Zam.
*nep is
<
*nep- -es,
po .
wed.
ndp u ’).
I
ui
am
chodzio
usuwanie
allomo izmu
wynik ego
z
odziedziczonej
apo onii
su iksalnej
*6
::
*o
::
*¢.
8.5.
Rekons ukcj¢
accusa iwu
sg.
w
pos aci
*g”m-on-m,
p ali .
*Zm-an-in®
uzasadnia
ze
s anowiska
po éwnawczego
ko elacja
nom.
*-6n-0
::
acc.
*-on-m,
po .
s ac.
hemo
::
heménem
,,cz owiek“,
g .
ék on
::
ék ona
,,ciesla“
,
s i.
aksa
::
aksanam
s.,
g .
dkm6n
::
dkmona
_,,kowad o“*.
Dla
ewen ualnej
p a o my
*g”m-n-m,
k é a
mia aby
dwa
s opnie
zanikowe
(jak
w
p zypadku
s abym),
nie
ma
na omias
opa cia
po 6wnawezego.
Na
zecz
*Zm-an-in
p zemawiaja
akze
pewne
wskazowki
wewne zne.
8.5.1.
Po
pie wsze
po .
accusa iwy
ypu
*pi m-an-in
do
*pi muo
o az
li .
dial.
obali
do
*obuo,
k 6 e
wspomniano
wyzej
w
§
8.4.2-3.
Po
d ugie,
za
ekons ukcja
acc.
sg.
0
pos aci
*Zman-in
zdaje
sig
p zemawiaé
obecnos¢
w
jezyku
li ewskim
wy azu
Zmdnés
.
,,ludzie“
<
*imdn-é-,
k o y
unkcjonuje
jako
nom.
pl.
do
Znud.
Jezeli
ujmie
sie
en
wy az
jako
de ywa
na
s opniu
wzd uzonym,
o
jego
osnowe
zeba
bedzie
od wo zyé
jako
*Zman-.
Co
do
s opnia
wzd uzonego
o
po .
li .
Zolé
,,
awa“
od
Zélias
»zielony“,
mélé
,,po a
mielenia
zia na“
od
mali,
mdl i
,.mle¢*”.
Mniej
p awdopodobne
wydaje
sie
*>
Da .
pl.
nepuo ims
( ema
na
-i-),
acc.
pl.
nepuodius
( ema
na
-yo-).
©
Obok
masculinum
nepuo is,
-1és
,.
wnuk*“
is nia
Ze iski
ema
na
-i-,
nepuo is
(Ma ga i a
Theolo-
gica).
Obok
niego
pojawi
sie
de ywa
na
-é-,
nepuo é
,.wnuczka“
(B e kun),
zob.
LKZ
VIII
670.
7
Od
p abai yckiego
gene iwu
*nep- -és
zos aly
u wo zone
de ywa y
s li .
nep -é
,.
wnuczka“,
nep -is
,wnuk*
(LKZ
VIII
670).
Z
czasem
i
one
zos aly
zas apione
odpowiednio
p zez
nepuo is
i
nepuo é.
Z
innych
jezyk6w
po .
scs.
ne ii,
se bsko-cs.
ne ojs
»kuzyn“
<
*nep -iyo-,
wed.
nap iya-
»nalezacy
do
po oms wa“,
awes .
nauua.nap iia-n.
,,k ewniacy
dziewia ego
s opnia
pok ewie is wa“,
s i.
nap i,
ac.
nep is,
-is
.
,.wnuczka“.
8
Po .
S ang
1966:
227.
°°
Po .
w
ema ach
na
- -
ko elacje
nom.
*-é -0::
acc.
*-e -m,
np.
g .
ané
::
ané a
»mezcezyzna“,
mé é
::
mé é a
,,ma ka“
(li .
mé é
::
mé e j,
scs.
ma i
::
ma e s).
“Do
s opnia
wzd uzonego
*Zmdn-
sp owadzi
mon
(és)
juz
Pe e s
1980:
189,
choé
nie
s wie dzil
on
wy aznie,
ze
*Zman-
jako
pods awa
ego
de ywa u
nalezalo
do
pa adygma u
zeczownika
»cz owiek*
i
pojawialo
sie
w
o mach
acc.
sg.
i oc.
sg.
—
Inaczej
F aenkel
1959:
12,
k é y
p zyjmowal,
ze
pie wo ny
nom.
pl.
mia
pos aé
*Zmuon-es
(plu alizacja
o my
nom.
sg.
p zez
-es)
i
nas epnie
uleg!
wykolejeniu
w
zmén-es
( o ma
gwa owa
z
Twe ecza),
mianowicie
na
le
endencji
do
26
*zmu(n)-,
be
jos
p ieZas is
neaiski. Cia
Sakninis
mo as
Zm-
galéjo
bi i
pagal
nomina y a
apiben-
d in as
ki iems
linksniams
(paki ima
galejo
ska in i
i
a
aplinkybé,
kad
lie u iy
kalboje
né a
Zo-
dziu,
p asidedandiy
+Zum-).
Pagal
ed.
s anam
<
*k
‘w-on-m
pa yzdi
eiké y
lauk i
akuza y o
o mos
p alie.
*S -an-in
‘Suni’.
P iesagos
nyks amaji
laipsni
Gia
eiké y
aiSkin i
geni y o
o mos
i aka:
Sun(j)
pakei é
*S an(j)
pagal
Sun
(es)
pa yzdi.
PanaSiu
bidu
pi miné
o ma
*zman/(j)
galéjo
p iside in i
p ie
geni y o
Zmun(es)
i
i s i
paliudy a
o ma
Zmunj.
AiSkinan
geni y o
lemiama
aidmenj
daik a a dzio
Zmuo
pa adigmos
ki imui,
emiamasi
i
lie u iy
bei
sla y
kalby
silpnujy
a ema iniy
kamieny
daik a a dZiais,
p z.,
lic.
Si dis,
di ys,
sl.
ose.
A k eip as
démesys
i
i
ben-
d esnj
dalyka:
ina iai
alomo ai
(p z.,
*5 6n
:
*S an-
:
Sun-)
pap as ai
kei¢iami
d ina iais
(p z.,
suo
:
Sun-).
Pa eikiama
i
daugiau
,,bi ema izmo“
polinki
odan¢iy
lie u iy
kalbos
linksnia imo
pa yzdziu.
OLD
LITHUANIAN
ZMUO,
ZMUNI
AGAINST
THE
BACKGROUND
OF
THE
PROTO-BALTIC
ATHEMATIC
NOUNS
Summa y
In
Dauk&a’s
Pos ilé,
he
o ms
acc.
sg.
Zmunj
and
nom.
du.
Zmune
ha e
a
s ess
ma k
placed
o e
a
sho
syllable.
No
o he
oblique
cases
a e
a es ed.
The
p incipal
ques ion
ha
ises
he e
is
how
o
accoun
o
he
s em
Zmun-,
which
canno
be
explained
in
he
amewo k
o
he
consonan al
declension
wi h
a
s em
in
-en-.
I
we
ake
as
ou
poin
o
depa u e
he
ela ionship
be ween
he
o ms
Suo
-:
Sunes,
whe e
he
geni i e
co esponds
o
he
inhe i ed
model
(PIE
*k’u-n-es),
we
a e
en i led
o
expec
alongside
Zmuo
a
geni i e
*Zwmnes.
This
would
be
a
e lex
o
*g’hm-n-es.
The
su ix,
in
i s
non-syllabic
a ie y
-n-,
would
ha e
induced
a
syllabic
ealisa ion
o
he
oo - inal
-m-,
he
egula
P o o-Li huanian
e lex
o
which
would
be
-um-.
The
allomo phic
ela ionship
o
Zum/(n)-
o
Zm(uo)
was,
howe e ,
elimina ed
in
a ou
o
Zmun-.
On
he
ace
o
i ,
his
looks
like
a
me a hesis
*Zwmnn-
>
*Zmun-.
Bu
he
mo i e
behind
his
change
emains
unclea .
A
possible
explana ion
could
be
ha
he
oo
mo ph
Zm-
sp ead
om
he
nomina i e
o
he
oblique
cases
( he
ac
ha
Li huanian
has
no
wo ds
beginning
wi h
+Zum-
could
somehow
ha e
con ibu ed
o
his).
In
he
accusa i e
we
would
expec ,
on
he
basis
o
Vedic
S dnam
<
*k
'w-on-m,
a
P o o-Li huanian
e lex
*S -an-in
‘dog’.
The
gene alisa ion
o
he
ze o
g ade
o
he
su ix
should
be
a ibu ed
o
he
in luence
o
he
geni i e:
Sun
(j)
eplaced
*S an(j)
unde
he
in luence
o
jun(es).
By
analogy,
we
could
assume
an
o iginal
*Zman(j)
o
ha e
been
assimila ed
o
he
geni i e
Zmun(es)
o
yield
he
a es ed
Zmunj.
In
o de
o
explain
he
c ucial
ole
played
by
he
geni i e
singula
in
his
emake
o
he
pa adigm
o
Zmuo,
he
pa allel
o
he
Li huanian
and/o
Sla onic
nouns
buil
on
weak
g ade
a hema ic
s ems,
such
as
Si dis,
di ys,
esb,
is
in oked.
A en ion
is
also
d awn
o
an
obse a ion
o
a
mo e
gene al
na u e,
iz.
ha
a
e na y
allomo phic
se ies
(e.g.,
*5 6n
:
*S an-
:
*Sun-)
is
usually
eplaced
wi h
a
bina y one
(e.g.,
suo
:
Sun-).
O he
ins ances
o
his
‘bi hema ism’
in
Li huanian
declension
a e
ci ed
in
suppo
o
his.
Wojciech
SMOCZYNSKI
Gau a
1999
06
16
Uniwe sy e
Jagiellonski
Ka ed a
Jezykoznaws wa
Og6lnego
i
Indoeu opejskiego
al.
Mickiewicza
9/11,
PL-31-120
K akéw,
Polska
El.
pas as
[email p o ec ed]
33