scieee Science in your language
[en] (orig) [lt] [de] [fr] [it] [es] [pt]

New Trends in Lithuanian Dialectology: Multimodal Research Model

Abstract

    The modern trend of dialectology recognizes the shift and vitality of traditional dialects. The aim of this study is to submit a new dialect research model for modern language variations used by the researchers of the Centre of Geolinguistics in the Institute of the Lithuanian Language in the context of traditional and contemporary (multidimensional) Lithuanian dialectology.

Read accessible full text
Machine-translated document

This is a machine-generated translation of the original document and may contain errors, omissions, or changes in meaning. Do not rely on this translation for quotations, citations, or authoritative references. Please consult and cite the original document.

New Trends in Lithuanian Dialectology: Multimodal Research Model

Author: Danguolė Mikulėnienė
Year: 2020
DOI: 10.35321/all82-01
Source: https://journals.lki.lt/actalinguisticalithuanica/article/download/1022/1397
S aipsniai / A icles 11
DANGUOLĖ MIKULĖNIENĖ
Ins i u e o he Li huanian Language
ORCID id: h ps://o cid.o g/0000-0001-7781-7236 Campos de
pesquisa: geolinguís ica, dialec ologia bál ica, acen ologia
sinc ônica e diac ônica, mo ologia, his ó ia da língua, his ó ia
da linguís ica li uana.
DOI: h ps://doi.o g/10.35321-01all82
No as Tendências em LITUANO
DIALECTOLOGY: MULTIMODAL
RESEARCH MODEL
Naujos šiuolaikinės lie u ių dialek ologijos
k yp ys: mul imodalusis y imų modelis
Ano ação
A endência mode na da dialec ologia econhece a mudança e a i alidade dos diale os
adicionais. O objec i o des e es udo é ap esen a um no o modelo de in es igação
dialec al pa a as a iações linguís icas mode nas u ilizado pelos in es igado es do Cen o
de Geolinguís ica do Ins i u o da Língua Li uana no con ex o da linguagem adicional e con empo ânea (mul idimensional).
Dialec ologia li uana.
Pala as-cha e: dialec ologia li uana, diale o adicional, no as
a ian es dialec ais, ede sociocul u al, paisagem linguís ica, mapa
men al, modelo de in es igação mul imodal.
ANOTACIJA Šiuolaikinė dialek ologija p ipažįs a adicinių a mių kai ą i jų gy ybingumą.
Es e obje i o […] supažindin i su mode naikiniu adicinių a mių i naujųjų a minių da inių
y imo modeliu, ku į aiko Lie u ių kalbos ins i u o Geoling is ikos cen o y ėjai adicinių
i šiuolaikinės (mul imodaliosios) dialek ologijos kon eks e. ESMINIAI ŽODŽIAI: dialec ologia
li uana, adicional a mė, naujasis a minis a ian as, sociokul ū iniai inklai, kalbinis
k aš o aizdis, men alinis žemėlapis, mul imodalusis y imo modelis.
DANGUOLĖ MIKULĖNIENĖ
12 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXII
In odução
Uma análise sis emá ica dos diale os li uanos des aca aspec os pe manen es de
Li huanian dialec ology h oughou all pe iods o i s de elopmen , i.e.: 1) he
sp ead o egional language a ie y, in o he wo ds – he e i o ial aspec ; 2) i s
dis inção en e ou as a iedades linguís icas ou ma cado; 3) a ologia das
be ween language ( egional) a ie y, and w i en, e e ed o as s anda d in he
20 h cen u y, language, i.e., s anda disa ion (Mikulėnienė 2018: 20).
Whils ying o obse e he main esea ch di ec ions o Li huanian dialec-
elações em ge al, an o os aspec os sinc ónicos como os diac ónicos de em se
idos em con a. No en an o, a dialec ologia semp e oi uma disciplina
essencialmen e diac ônica. Os dados p imei o, as eo ias depois (K e zschma ,
Schneide 1996: 14) […] es e é o lema da disciplina. No en an o, a ida es á mudando. Se não amos ica pa a ás
ime, ou dialec ology mus also change.
O objec i o des e es udo é ap esen a um no o modelo de in es igação dialec ológica u ilizado po
he esea che s o he Cen e o Geolinguis ics in he Ins i u e o he Li huanian
Língua.
Pa a a ingi es e objec i o, o am ixados os seguin es objec i os: 1) discu i
sis ema icamen e a dis in i idade das a ian es dialec á ias li uanas
ology; 2) o p esen a model o he s udy o mode n dialec s and new dialec al
adicionais e con empo âneas; 3) desc e e as capacidades ope acionais des e
modelo. A me odologia de pesquisa baseia-se em pesquisas con empo âneas em
linguis ics and is buil upon he s udies o social ne wo k heo y, mode n ends
o linguis ic landscape and pe cep ual dialec ology mainly in Japan (Inoue 1993;
1997; 1998; 1999; 2012), he Ne he lands (Taeldeman 2005; Goeman 2000;
Hee inga, Hinskens 2014), Ge many (Aue 2018; Aue , Hinskens 1996), he
Uni ed S a es o Ame ica (K e zschma , Schneide 1996; Labo 1972; P es on
(socio)geo2018), Canadá e G ã-B e anha (Chambe s 1980; Chambe s, T udgill 2004).
1. BRUTA REVISÃO DO DIALÉCTO LITUANO
HISTÓRIA da Pesquisa
Dois p incipais g upos de diale os - samogí ico (ou zemaí ico) e aux aí ico - o am
iden i icados po Augus Schleiche (1856; 18561) e 20 anos depois po F ied ich -
Ku scha (Ku scha 1876; Ku šai is 1876). Schleiche ’s Li huanian G amma has
amed he Li huanian language a ound he wo ld as Li huanian has bes p e-
se i am as ca ac e ís icas p ó-indo-eu opeias mais impo an es. O século XIX nos
deu o p imei o mapa da á ea da língua li uana, o p imei o ques ioná io, a p imei a
S aipsniai / A icles 13
New T ends in Li huanian Dialec ology:
Mul imodal Resea ch Model
classi icação de diale os po An anas Ba anauskas e as p imei as desc ições de
lec s by Kazimie as Jaunius (Mikulėnienė 2018: 142–156). A he end o he
19 h cen u y, Li huania as well as o he Eu opean coun ies adop ed he adi-
dia ização da dialec ologia alemã e da me odologia neog ammá ia. As ca ac e ís icas
oné icas e onológicas do diale o êm sido as ca ac e ís icas mais impo an es do
classi ying and mapping Li huanian dialec s since he 19 h cen u y (Mikulėnienė
2018: 140–141).
No início do século XX, o pe íodo p é-geolinguís ico a dio oi a Li uânia. O
ma ked wi h he beginning o linguis ic geog aphy (o wo d geog aphy) in
obje i o p incipal desses es udos e a cole a di e en es o mas e ades em
wo ds o he comp ehensi e dic iona y o he Li huanian language (Lie u ių
kalbos žodynas (LKŽ, ol. 1-20), which was being w i en o 100 yea s om
1902 ill 2002). Howe e , he main eason o emphasize he Ge man in luence
was P o . Ju gis Ge ulis (Geo g Ge ullis) who communica ed his ideas h ough
books and eaching (Ge ullis 1930; Ge ullis, S ang’as 1933). The nex wo dec-
meados do século XX (1930-1944) o am a idade de ou o pa a o ques ioná io de
Li huanian geolinguis ics. I was ma ked by P o . An anas Salys (who inished
g adua e s udies in Ge many) and his wo ks: scien i ic dialec al classi ica ion,
geog a ia de pala as e o p imei o mapa de ede da Li uânia (Salys; 1935; 1946; 1933;
1985; 1992), eja mais (Mikulėnienė 2013). No inal da Segunda Gue a Mundial, Salys e
Du ing he pe iod o So ie occupa ion a phase o scien i ic dialec ology
was ma ked wi h he classi ica ion and mapping o dialec s once again. A he
ou os linguis as amosos emig a am da Li uânia, mas deixa am alguns
discípulos, que en a am con inua a endência dialec ológica na linguís ica
li uana. No os ques ioná ios e a las dialec ais apa ece am no inal dos anos
sessen a. No o al, 3 olumes com 376 mapas do A las da Li uânia
Language (a segui e e ido como ALL, Lie u ių kalbos a las (LKA) 13, 19771991)
o am publicados cob indo mais de 750 edições di e en es (Mo kūnas 1977: 11, 1980:
46). A dialec ologia compa ada his ó ica oi expandida pelo P o . Zigmas Zinke ičius
(1966; 19961; 2002; 2004; 2006; e c.). Os es udos oné icos e onológicos dialec ais
o am desen ol idos pelo p o esso Aleksas Gi denis e seus alunos de
pós-g aduação. Du an e as úl imas décadas do século XX, os discípulos de Gi denis
explo a am odos os diale os li uanos e quase odos os subdiale os usando os
mé odos de oné ica expe imen al e onologia es u u al (Gi denis 1981;
2000[…]2001; 2003; 2014; Mikulėnienė 2016). Embo a mui o abalho impo an e enha
sido ei o, a ideologia so ié ica ambém colocou sua linguagem como ins umen o),
ma k: he open-ended model ( esea che – esea ch objec – esea ch ins umen )
was educed o a closed ype model (na i e esea che – na i e dialec – na i e
eja mais (Mikulėnienė 2018: 252). A igos e ou as ob as i e am pouca
opo unidade de se em publicados no ex e io . Du an e o pe íodo so ié ico
DANGUOLĖ MIKULĖNIENĖ
14 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXII des inado a compo li os didá icos e
and la e , g ea ca e was aken o publish dialec al sou ces: linguis s we e mo i-
dicioná ios1. O úl imo es ágio da dialec ologia e da geolinguís ica li uanas começou
no início do século XXI. Os dialec ólogos explo a am odo o e i ó io da Li uânia
(um o al de 735 luga es como pon os da ede ALL) e ixa am odas as possí eis
a iações linguís icas que são usadas lá2. Pa a a ingi es e objec i o, o am
ixados os seguin es objec i os: 1) ecolhe e ap esen a no o ma e ial sob e os
diale os li uanos cen ais e pe i é icos; 2) especi ica ou eajus a os limi es das
á eas de diale o e subdiale o li uano; 3) ecolhe os dados sociolinguís icos mais
impo an es de oda a á ea de língua li uana e ealiza uma análise inicial deles. O
ma e ial cole ado du an e es e p oje o o nou-se obje o de pesquisa dialec al
mode na.
Os linguis as encon a am não apenas diale os e subdiale os adicionais, mas
iden i ica am no as o mações dialec ais […] 5 egiolec os e a zona do li uano
pad ão (que es á no cen o da Li uânia, em o no da an iga capi al empo á ia
Kaunas pa a o pe íodo en e a P imei a Gue a Mundial e a Segunda Gue a
Mundial), eja mais Aliūkai ė, Mikulėnienė 2014: 257[…]262; Ge žo ai ė, Mikulėnienė
2014). Eles no a am á ios casos de p ocessamen o po mudança que su gi am em
a iações da língua li uana na i a sob a in luência de p ocessos de con e gência e
di e gência: 1) en e a ian es dialec ais e a língua pad ão, 2) en e as p óp ias
and na i e Polish, La ian, Bela usian o Russian a ia ions and 3) be ween
a ian es li uanas na i as e li uanas dialec ais (Mikulėnienė, Ru kowska 2013;
Ge žo ai ė, Meiliūnai ė (em inglês)
2. E olução
Dialec ologia adicional
Duas di eções - a dialec ologia adicional (conse ado a) e a no a (dinâmica ou p og essis a) - e am
mais dis inguí eis no início do século XXI e ambas coexis iam desde o inal do século XX. 1 A é ago a
o am publicados 15 dicioná ios de diale os, que são ligei amen e di e en es, ep esen ando apenas
um diale o ou á ios diale os izinhos. Fo am p epa ados mais de 20 olumes de ex os em diale o.
Duas sé ies o am publicadas a é ago a: […]Ta mės mokyklai[…] (Dialec os pa a a Escola) e […]Ta mių
eks ynas[…] (Lib os de ex o dialec al). Todos os olumes são acompanhados de discos compac os. 2
O p ojec o in i ulado In es igação Geolinguís ica Mode na na Li uânia: Op imização de Pon os de
Rede e Disseminação In e ac i a de In o mações (p oje o n.o VP1-3.1-ŠMM- 07-K-01-028) oi ealizado
pelo Ins i u o da Língua Li uana em 2010-2013. Mais in o mações es ão disponí eis em h p:
www. a mes.l /images/Veikla/SANTRAUKA_0112.pd ; Ve ambém (Mikulėnienė, Meiliūnai ė 2014).
S aipsniai A igo 15.o
New T ends in Li huanian Dialec ology:
Mul imodal Resea ch Model
A dialec ologia adicional ap esen a uma imagem es á ica de um diale o: as
zonas cen al e pe i é ica podem se sepa adas (Mo kūnas 1993: 4[…]7); o sis ema
onológico echado do (sub)diale o pode se econhecido; A análise a omís ica,
baseada no desc i i ismo, a o ecia mé odos quali a i os e es a a o ien ada
pa a o passado (Chambe s 1980: 47 […] 65; Labo 1972: 268, e c.). Is o le ou à escolha
dos c i é ios NORM (não mó el, elho, u al, masculino) e limi ou-se à u ilização de
es es de diagnós ico, ou seja, à acumulação de ma e ial (Chambe s, T udgill
2004: 28; Aliūkai ė, Mikulėnienė 2014: 32).
E iden emen e, no século XX, os pesquisado es não econhece am a mudança de
diale o, de modo que p esumi am que as a ian es adicionais de diale o es a am
mo as. Os limi es do diale o e am es á icos e imu á eis (Aliūkai ė, Mikulėnienė
2014: 33). A endência con empo ânea (ou p og essis a) da dialec ologia p opõe
ou a opo unidade - econhecendo a mudança e a i alidade dos diale os
adicionais (T udgill 1983: 87). Os diale os es ão a ans o ma -se; Como esul ado,
no as a ian es podem su gi de diale os adicionais - geole os, diale os egionais
(ou egiole os) e a é mesmo a iedades pad ão egionais (Aue , Hinskens 1996: 7, 11; Taeldeman 2005:
233248), e Figu a 1.
Figu a 1. Modelo mul idimensional de camadas de dialec ismo (Aue , Hinskens, 1996:
7, 11) É impo an e des aca que nem odas as no as o mações dialec ais es ão
di e amen e elacionadas com a á ea à qual o diale o adicional oi a ibuído,
uma ez que é expos o em um con inuum ho izon al e e ical en e si e em
elação a uma língua comum (ou pad ão) po con e gência, di e gência ou ni elamen o.

DANGUOLĖ MIKULĖNIENĖ
16 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXII
Mos o he adi ional dialec ea u es a e e ained wi hin he geolec , leas o
na a ian e da no ma egional (Aliūkai ė, Mikulėnienė 2014:
37 […]45; Mikulėnienė 2019: 51 […]62).
A mudança de diale os adicionais ambém le a ao desapa ecimen o de
ca ac e ís icas diale al di e enciadas: os an igos sinais p imá ios podem
desapa ece no discu so de mui os in o man es, e na maio ia dos casos, as
ca ac e ís icas que não são pe cebidas pelos in o man es como diale al,
gene ally di icul o desc ibe in e ms o hei a ibu es because hey a e no
s able: a iable ma ke s mus be iden i ied in o al (Mikulėnienė 2019: 56–61).
Fo his eason, he e is a need o sociolinguis ic analysis o dialec ology –
in o he wo ds, i is impo an o ake in o accoun he sociolinguis ic pe spec-
pe manecem. Po conseguin e, po exemplo, os egiolec os são undamen ais pa a
os inqui idos: pa a a alia a sua idade, sexo, educação e pa a escla ece as suas
a i udes em elação ao uso do dialec o. Nes e caso, a pesquisa de diale os baseia-se
no abalho sociolingüís ico. Uma ez que o oco não es á apenas nos idosos locais,
mas ambém nos jo ens, não apenas nos homens, mas ambém nas mulhe es,
p e alece o c i é io YUMF (mulhe jo em, u bana e mó el) (Goeman 2000). Quan o
maio o núme o de pessoas en e is adas, mais p ecisos são os esul ados. Es a é
a azão pela qual p e alecem não apenas os mé odos quali a i os, mas ambém os
quan i a i os ou es a ís icos, e mais (Aliūkai ė, Mikulėnienė e al. 2017: 2426; Mikulėnienė, Čepai ienė e al. 2019: 6592).
Os dados linguís icos de á ias ge ações da população pe mi em p e e o u u o da
a ian e da língua local ou, pelo menos, p e e a di ecção da sua mudança. Os
dialec ólogos podem assim con ibui pa a as polí icas económicas e sociocul u ais
das egiões a a és dos esul ados da sua in es igação linguís ica. É desnecessá io
dize que essas endências não ep esen am necessa iamen e es ágios consis en es
de desen ol imen o dialec al no empo, mas sim classi icações de dialec os baseadas
em pon os de is a ideológicos e abo dagens me odológicas dos pesquisado es.
3. DIALÉCTO MULTIMODAL
RESEARCH MODEL
Como se pode e , a a i ude mudada em elação à a iabilidade dialec al ge a uma
pesquisa mui o mais de alhada e ab angen e. Po conseguin e, a imagem dinâmica
sociogeolingüís ica e mul idimensional da o mação dialec al é sug egions da
ges ed by he dialec ologis s o he Ins i u e o he Li huanian Language. This
model has been used in he esea ch o local languages and dialec s in di e en
Li uânia desde 2015, e Figu a 2.
S aipsniai / A icles 17
New T ends in Li huanian Dialec ology:
Mul imodal Resea ch Model
Figu a 2. Obje i os da dialec ologia egional no século XXI O modelo de a iação
linguís ica egional comp eende ês camadas: (1) o es udo sele i o dos dados
linguís icos dos diale os adicionais; (2) o es udo do ambien e linguís ico (ou
paisagem linguís ica) e das edes sociocul u ais de e são e o inqué i o de opinião
locali y; (3) he s udy o he a i ude o he subjec s owa ds he local language
pública. Cada ase da in es igação se á ago a
be discussed in mo e de ail.
3.1. Ní el 1 Pesquisa. O p imei o ní el é o es udo sele i o dos dados linguís icos
adicionais dos diale os. A análise sele i a dos dados dialec ais é escolhida; A
in es igação baseia-se em g a ações sono as e na equência de dialec os dis in i os.
phone ic ea u es is ixed.
Fo am ei as ma izes pa icula es en a izando a e i icação das
ca ac e ís icas - sua o ça (+), pe da (+/) ou ex inção (), e Figu a 3.
Fone-
ika
Punk-
o N .
ie,
uo
*ą, *ę
neki č.
galūn.
an,
en
ė, o
neki č.
galūn.
i, u y, ū
ne-
ki č.
ka-
mien.
Balsių
ilgu-
mo
sis e-
ma
ai, au,
ei
Ki čio
a i-
auki-
mas
Ki čio
nukė-
limas
* j,
*dj
le, lė Papil-
domas
a minis
požymis
513 +
+
+
+
+
+
+
(+)
+
+
+
+
+
+
+
+
0
0
+
+
+
+
+
+
ou a, e/a, e.an, en i, u i, ui., u. 2 ilg. Ai, au, ei não é nenhum č, dž minkš .
512 +
+
+
+
+
+
+
(+)
+
+
+
+
+
+
+
+
0
0
0
0
+
+
+
+
ou a, e/a, e.an, en i, u i, ui., u. 2 ilg. Ai, au, ei não é nenhum č, dž minkš .
530 +
+
+
+
+
+
+
(+)
+
+
+
+
+
+
+
+
0
0
0
0
+
+
+
+
ie,uo a, e/a.,e.an, en e., o./ i, u i, ui., u. 2 ilg. ai, au, ei nė a nė a č, dž minkš .
529 +
+
+
+
+
+
+
(+)
+
+
+
+
+
+
+
+
0
0
0
0
+
+
+
+
ou a, e/a, e.an, en i, u i, ui., u. 2 ilg. Ai, au, ei não é nenhum č, dž minkš .
511 +
+
+
+
+
+
+
(+)
+
+
+
+
+
+
+
+
0
0
0
0
+
+
+
+
ou a, e/a, e.an, en i, u i, ui., u. 2 ilg. Ai, au, ei não é nenhum č, dž minkš .
DANGUOLĖ MIKULĖNIENĖ
18 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXII
Fone-
ika
Punk-
o N .
ie,
uo
*ą, *ę
neki č.
galūn.
an,
en
ė, o
neki č.
galūn.
i, u y, ū
ne-
ki č.
ka-
mien.
Balsių
ilgu-
mo
sis e-
ma
ai, au,
ei
Ki čio
a i-
auki-
mas
Ki čio
nukė-
limas
* j,
*dj
le, lė Papil-
domas
a minis
požymis
492 +
+
+
+
+
+
+
(+)
+
+
+
+
+
+
+
+
0
0
0
0
+
+
+
+
ou a, e/a, e.an, en i, u/e, a i, ui., u. 2 ilg. Ai, au, ei não é nenhum č, dž minkš .
493 +
+
+
+
+
+
+
(+)
+
+
+
+
+
+
+
+
0
0
0
0
+
+
+
+
ou a, e/a, e.an, en i, u/e, a i, ui., u. 2 ilg. Ai, au, ei não é nenhum č, dž minkš . Figu a 3. Amos a
de ma iz de ca ac e ís icas (não) dialec ais (Aliūkai ė, Ja osla ienė, Meiliūnai ė,
Mikulėnienė 2014: 75)
Se uma ca ac e ís ica oné ica o egis ada no discu so de á ios ou pelo
menos um in o man e da ge ação sênio , ela de e se conside ada como
exis en e, mas é conside ada como desapa ecendo pelos dialec ólogos. No
en an o, a ca ac e ís ica egis ada na a ian e linguís ica local é a e ada
pela con e gência ho izon al (V […] o ça, […] pe da, 0 […] ex inção), e Figu a 4.
Figu a 4. Rele ância ho izon al das ca ac e ís icas dialec ais (c iada po D. M.)
Vale a pena en a iza a co elação en e a ele ância ho izon al das
ca ac e ís icas dialec ais e a ele ância e ical da idade dos en e is ados, e
Figu a 5.
Figu a 5. Rele ância e ical das ca ac e ís icas dialec ais (c iada po D. M.)
S aipsniai A igo 19.o
New T ends in Li huanian Dialec ology:
Mul imodal Resea ch Model
Na maio ia dos casos, os ep esen an es da ge ação mais elha e le em os
(sub)dialec os na i os de o ma mais conse ado a (com o o e g au de eado
u es), he middle gene a ion is mo e ese ed, bu he younges in o man s
dis in i o não necessa iamen e e le indo um g au de desapa ecimen o: eles dizem que
na i e dialec and hey do i . Younge esponden s use ei he he linguis ic code
gos am de usa o que man ém as ca ac e ís icas dialec ais ma cadas mais o es ou
o que possui as ca ac e ís icas sua es do diale o em mão (Aliūkai ė 2019: 74[…]76). No
en an o, a sua linguagem não é ão adicional, mas mais mode na (ou à moda) […] as
ca ac e ís icas p imá ias endem a desapa ece , enquan o as ca ac e ís icas
e ciá ias isí eis êm à en e e assumem o papel das ca ac e ís icas p incipais
(Mikulėnienė 2019: 56 […] 57), e Figu a 6. Figu a 6. Mudança e mudança de
ca ac e ís icas dialec ais (c iado po D. M.) Assim, há uma di e ença no á el na
linguagem des a ge ação de pessoas que i em na mesma á ea e êm educação
semelhan e: uma ca ac e ís ica p onunciada no discu so de uma pessoa pode ou não
epe i -se no discu so de ou a. O p incipal esul ado da mudança do diale o adicional
é que a ca ac e ís ica dialec al p imá ia se o na insípida ou e ciá ia.
Ca ac e ís icas e ciá ias que não são econhecidas pelos in o man es es ão se
o nando a base de no as o mações dialec ais. Nas p imei as décadas do século XXI,
quando se o ma am egiolec os e ou as o mações maio es, o e mo
ca ac e ís icas dialec ais na dialec ologia adicional es á sendo g adualmen e
subs i uído pelo ma cado dialec al co esponden e (Mikulėnienė 2019: 61), eja Figu a
7. Es es e mos não são sinônimos […] uma ca ac e ís ica dialec al é es á el, enquan o
um ma cado dialec al é um elemen o lu uan e de uma língua local. Além disso, é menos
ma cado onologicamen e.
DANGUOLĖ MIKULĖNIENĖ
26 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXII
O modelo mul imodal expande o uso de mé odos dialec omé icos e análise
quan i a i a, eja mais (Mikulėnienė, Čepai ienė e al. 2019). Os mé odos
dialec omé icos e a análise quan i a i a eliminam a subje i idade do pesquisado , ou
seja, sua endência de a qui amen o e en a i as de "p ese a " a a ian e
in es igada da língua local, o que le a à c iação de um diale o pad onizado. Não se
de em "a as a " a ian es dialec ais pa a a classi icação adicional: a dis inção
en e ma e iais do século XX e do século XXI de e se cla a. Finalmen e, há a
necessidade de elimina o choque en e a obje i idade do pesquisado e o amo pelo
diale o na i o na pá ia. De aco do com Kaj Sy iänen, da Finlândia (ele usa o e mo
mo imen o enó ilo), pode-se dize que a dialec o ilia não é um mé odo cien í ico
pa a a dialec ologia con empo ânea (Sy iänen 2012: 7).
Conclusões
O desapa ecimen o de diale os adicionais não cons i ui a mo e de um diale o,
mas apenas sua mudança quando é is o em e mos de dialec ologia mul imodal
con empo ânea. Assim, pode-se i a a conclusão de que: 1. A me odologia
p opos a é adequada pa a o es udo de oda a Li uânia 2. O concei o mudado de
language a ea. Mul idimensional dialec ology makes i possible o c ea e new
models o language shi and de elopmen .
espaço e empo eduz não apenas a possibilidade de análise desc i i a e
a omís ica. Fo nece es udos holís icos das a ian es linguís icas locais.
3. A abo dagem da dialec ologia mul idinâmica e ela a condicionalidade da
classi icação dialec al.
4. Além disso, os es udos (socio)geolinguís icos de em sa is aze equisi os
especiais, u ilizando não apenas mé odos quali a i os, mas ambém
quan i a i os. 5. U ilizando es e modelo mul imodal, pode-se p e e o cu so
na u al do desen ol imen o de uma a iação linguís ica e sua mudança e
mudança em ace de mudanças econômicas, demog á icas ou de ou as ci cuns âncias.
Li e a u a e li e a u a
Aliūkai ė Dai a 2019: Objek y usis a miškumas: požymiai i e ė. […]
Respec us Philologicus 35(40), 63[…]91. Disponí el em: h ps:
www.zu nalai. u.l h ps: espec us-philologicus/a icle/ iew/12717/11397.

S aipsniai / A icles 27
New T ends in Li huanian Dialec ology:
Mul imodal Resea ch Model
Aliūkai ė Dai a, Ja osla ienė Ju gi a, Meiliūnai ė Viole a, Mikulėnienė Danguolė 2014: Ta minių
duomenų analizės p incipai. Me odologia de desc ição de a minhos. […] XXI a. p adžios
lie u ių a mės: geoling is inis i socioling is inis y imas (žemėlapiai i jų komen a ai),
sud. Danguolė Mikulėnienė, Viole a Meiliūnai ė, Vilnius: B iedis, 63[…]75. Aliūkai ė Dai a,
Mikulėnienė Danguolė 2014: Geoling is ica: ideologia, eo ia e mé odo. Os ad ogados
p incipais. […] XXI a. p adžios lie u ių a mės: geoling isoling is inis y imas (žemėlapiai i jų
inis i socioling is inis y imas (žemėlapiai i jų komen a ai), sud. Danguolė Mikulėnienė,
Viole a Meiliūnai ė, Vilnius: B iedis, 29–47.
Aliūkai ė Dai a, Mikulėnienė Danguolė 20141: Geolek ų i egiolek ų o -
ma imosi ypa umai Lie u oje. –XXI a. p adžios lie u ių a mės: geoling is inis i soci-
komen a ai), sul. Danguolė Mikulėnienė, Viole a
Meiliūnai ė, Vilnius: B iedis, 257[…]262.
Aliūkai ė Dai a, Mikulėnienė Danguolė 2019: Pap as ojo kalbos bend uomenės na io
na a y as: ku i kodėl (su)ku iamas ie os a miškumas. Li uânia língua 13, [122].
P ieiga in e ne e: h pwww.lie u iukalba.l index.php://lie u iu-kalba/a icle/ iew
(291.214).
Aliūkai ė Dai a, Mikulėnienė Danguolė, Čepai ienė Agnė, Ge žo ai ė Lau a Kalbos 2017:
a ian iškumas i jo e inimas pe cep y iosios dialek ologijos požiū iu: a ian ų i ie ų
aizdiniai, Vilnius: Vilniaus uni e si e o leidykla. Aue Pe e 2018: Mudança de diale os na
Eu opa: ni elamen o e con e gência. […] O Manual de Dialec ologia. P imei a edição, ed. po
Cha les Bobe g, John Ne bonne, Dominic Wa . Hoboken, NJ: John Wiley & Sons, Inc., 159[…]176.
Aue Pe e , Hinskens F ans 1996: A con e gência e di e gência dos diale os na Eu opa. No os e
não ão no os desen ol imen os na á ea an iga. […] Sociolinguís ica, Volume
Décima edição, núme o 1.
Jack Chambe s K. 1980: Geolinguís ica de uma eg a a iá el. […] T abalho em To on o
T abalhos em Linguís ica 1, 47[…]65.
Chambe s Jack K., T udgill Pe e 2004: Dialec ology. Second Edi ion,
Camb idge: Edição da Uni e sidade de Camb idge.
Čepai ienė Agnė 2016: Tinclai sociocul u á ios dos aukš aičių kauniškių e y ų
aukš aičių pane ėžiškių. Taikomoji kalbo y a 8, 136 e 159. P ieiga in e ne e:
komojikalbo y a.l /ojs/index.php/ aikomoji-kalbo y a/a icle/ iew/95/86.
Čepai ienė Agnė 2018: XXI a. p adžios aukš aičių pa a mių kai a: g e inamasis geo-
h ps:// ailing is inis aspek as. Dak a o dise acija, Vilnius: Ins i u os de língua Li uânia.
DANGUOLĖ MIKULĖNIENĖ
28 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXII
Ge ullis Geo g 1930: Li auische Dialek s udien on Geo g Ge ullis, Leipzig: Ma ke
& Pe e s. (em inglês)
Ge ullis Geo g, S angas Ch is ian 1933: Lie u ių ž ejų a mė P ūsuose, su ašė J.
Ge ullis i Ch . S angas, po a o . Se ija Lie u ių kalbos a mės, sąs. 1, Kaunas:
Spindulio b- ės spaus u ė.
Ge žo ai ė Lau a, Meiliūnai ė Viole a 2014: Ki ų kalbų ie iniai a ian-
na Li uânia: žemėlapis i komen a ai. […] XXI a. p adžios lie u ių a mės: geoling isViole a
inis i socioling is inis y imas (žemėlapiai i jų komen a ai), sud. Danguolė Mikulėnienė,
Meiliūnai ė, Vilnius: B iedis, XIV žemėlapis i komen a as (įklija). Ge žo ai ė Lau a,
Mikulėnienė Danguolė 2014: Geolek ų i egiolek ų o ma imasis Lie u oje: žemėlapis i
komen a ai. […] XXI a. p adžios lie u ių a mės: geoling isViole a Meiliūnai ė, Vilnius:
inis i socioling is inis y imas (žemėlapiai i jų komen a ai), sud. Danguolė Mikulėnienė,
B iedis, XIII žemėlapis i komen a as (įklija). Gi denis Aleksas 1981: Fonologija, Vilnius:
Mokslas.
Gi denis Aleksas 2000–2001: Kalbo y os da bai, Vilnius: Mokslo i enciklopedijų
leidybos ins i u as.
Gi denis Aleksas 2003: Teo iniai lie u ių onologijos pag indai, Vilnius: Mokslo i
enciklopedijų leidybos ins i u as.
Gi denis Aleksas 2014: Theo e ical Founda ions o Li huanian Phonology, Vilnius:
O Eug imas.
Toneman 2000: Naas NORMS ook MYSFS in he e ande ende dialec landschap en he
egiolec , Taal en ong al [De Toekoms an de Va ia ielinguïs iek. Bundel a ikelen
aangeboden aan Jo Daan bij gelegenheid an haa negen igs e e jaa dag], eds. Hans Bennis,
Hugo Ryckeboe , Jan S oop, Ames e dão: MI, 87 […] 100. e Análise de Regis os: Va iação
Hee inga Wilbe , Hinskens F ans 2014, Con e gence be ween dialec a ie-
ies and dialec g oups in he Du ch language a ea, – Agg ega ing Dialec ology, Typology,
Linguís ica no Tex o e na Fala, eds. Benedik Szm ecsanyi, Be nha d Wälchli, No a Io que:
Wal e de G uy e , 26[…]52, 452[…]453.
Inoue Fumio 1993: The Signi icance o New Dialec s. – Dialec ologia e Geolinguis ica
1, 3–27. A ailable a : h ps://www.deg uy e .com/ iew/j/dig.1993.1993.issue-1/dig.
1993.1993.1.3/dig.1993.1993.1.3.xml.
Inoue Fumio 1997: Valo de me cado das línguas no Japão. […] Linguís ica japonesa 2,
40–61.
Inoue Fumio 1998: Language Ma ke and i s Basic Mechanisms. – A ea and Cul u e
Es udos 57, 83 e 103.
S aipsniai A igo 29.o
New T ends in Li huanian Dialec ology:
Mul imodal Resea ch Model
Inoue Fumio 1999: Classi icação de Diale os po Imagem: Inglês e Japonês. […]
Handbook o Pe cep ual Dialec ology 1, ed. Dennis R. P es on, Ams e dam, Philadelphia:
John Benjamins Publishing Company, 147[…]160. […] John Benjamins Publishing Company, 147[…]160. […] John Benjamins Publishing Company, 147[…]160. […] John Benjamins Publishing Company, 147[…]160.
Inoue Fumio 2012: Imp o emen s in he Sociolinguis ic S a us o Dialec s as
Obse ed h ough Linguis ic Landscapes – U ilisa ion o Google Maps and Google
Insigh s, – Dialec ologia 8, 85–132.
K e zschma William A., Schneide Edga W. 1996: In oduc ion o Quan i a i e
Analysis o Linguis ic Su ey Da a: An A las by he Numbe s, Thousand Oaks, CA: Sage.
F ied ich Ku scha 1876: G amma ik de li auischen Sp ache: mi eine Ka e (G amá ica da língua li uana: com uma ca a)
des li auischen Sp achgebie s und eine Abhandlung übe li auische Volkspoesie nebs
Musikbeilage on 25 Dainosmelodien, on F ied ich Ku scha , Halle: Buchhandlung des
As casas de Waisen.
Ku šai is F yd ichas (1876): F yd ichas Ku šai is, Lie u ių kalbos g ama ika, 1876,
pa engė Bi u ė Kabašinskai ė, na as i lie u iškų dainų žodžius pe ašė Eligija Ga š ienė,
iš okiečių kalbos e ė Al onsas Teko ius, Vilnius: Vilniaus uni e si e o leidykla, 2013.
Labo William 1972: Pad ões sociolingüís icos, Filadél ia: Uni e sidade da Pensil ânia
P essão.
LKA 13: A las de línguas li uanianas 1: Leksika, a s. e melho. Kazys Mo kūnas, Vilnius:
Mokslas, 1977; A lasas de Línguas Li uanianas 2: Foné ica, a s. e melho. Kazys
Mo kūnas, Vilnius: Mokslas, 1982; A lasas de Línguas Li uanianas 3: Mo ologia, a s.
1991.
e melho. Kazys Mo kūnas, Vilnius: Mokslas, LKŽ 120: Lie u ių kalbos žodynas 12, Vilnius:
Min is, 19681969; 36, Vilnius: Vals ybinės poli inės i mokslinės li e a ū os leidykla,
19561962; 79, Vilnius: Min is, 19661973; 1015. Vilnius: Mokslas, 1979[…]1991; 16[…]17, Vilnius:
Mokslo i enciklopedijų leidykla, 1995[…]1996; 18[…]20, Vilnius: Mokslo i enciklopedijų
leidybos ins i u as, 1997[…]2002.
Mikulėnienė Danguolė 2013: Li huanian a mių inklas: jo iš akos i op imizacija.
[…] Ac a Linguis ica Li huanica 68, 70[…]91.
Mikulėnienė Danguolė 2016: S uk ū alizmas lie u ių a mė y oje: Alekso
Gi denio onologijos mokykla. – Ta p au inė mokslinė kon e encija p o eso iaus Alekso
Gi denio (1936–2011) 80 me ų sukakčiai paminė i „Daba inių bal ų kalbų i a mių ans-
o macijos("T ans o mações das línguas e diale os bál icos con empo âneos"). Ins i u os
de Linguagem Li uânia, Vilnius 2016 m. ou ub o 1921 d. P anešimų ezės, Vilnius: Lie u ių
kalbos ins i u as, 47–48 (h p://lki.l /wp-con en /uploads/2017/06/A.Gi denio_
KONFERENCIJOS_TEZES_2016.pd ). O p esen e egulamen o é baseado no Regulamen o (CE) n.o
DANGUOLĖ MIKULĖNIENĖ
30 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXII
Mikulėnienė Danguolė 2018: Lie u ių a mė y a: genezė, aida i pa adigminiai lūžiai 1:
Iki a mė y inis laiko a pis. Li u ian a mė y os p adžia: a mių sky imas, pe spek y ų y imų
užuomazgos i jų ipai, Vilnius: Mokslo i encyclopedijų leidybos cen as. Mikulėnienė Danguolė
2018: Mul imodalusis a mė y os modelis: ie inės lenkų kalbos a ian iškumo Lie u oje y imo
galimybės. P ieiga in e ne e:
h pwww.lenku a mes. l . u.l / iles://mikuleniene_%20 a me y os_modelis.pd . Mikulėnienė
Danguolė 2019: Nomeação de b uožų a miškumo: nuo a minių požymių p ie a miškumo žymenų.
[…] Respec us Philologicus 35(40), 51[…]62. P ieiga in e ne e: h ps://www.zu nalai. u.l
espec us-philologicus/a icle/ iew/12716/11395. Mikulėnienė Danguolė, Čepai ienė Agnė, Bakšienė
Rima, Ge žo ai ė Lau a, Ka dely ė-G ine ičienė Dai a, Leskauskai ė, Meiliūnai ė Viole a,
Vyniau ai ė Simona 2019: Dialec ome inis lie u ių a mių adiccijos klasi ikacija pjū is: As a
ž algomasis y imas. Kolek y inė s udija, Vilnius: Ins i u os de Língua Li uânica.
Mikulėnienė Danguolė, Leskauskai ė As a, Ragaišienė Vilija, Ge žo ai ė Lau a, Bi gelienė
Nijolė 2016: Li u ian a mių kai a XXI a. p adžioje: Lenkijos lie u ių šnek os, Vilnius:
Lie u ių kalbos ins i u as. Mikulėnienė Danguolė (sud. i au .), Meiliūnai ė Viole a (sud. i
au .) (žemėlapiai i jų komen a ai), Vilnius: B iedis. Mikulėnienė Danguolė, Meiliūnai ė Viole a
2014: XXI a. p adžios lie u ių a mės: geoling is inis i socioling is inis y imas
2017: Ta miškumo ma muo Lie u os e nog a inių egionų s uk ū oje. […] Naujos egionų
apa ybės kons a imas. In eg alumas, sumanumas, konku encingumas, sul. A ūnas
Augus inai is, Jolan a Zaba skai ė, Danguolė Mikulėnienė, Viole a Meiliūnai ė, Liu au as
Labanauskas, Aus ė Kiškienė, Remigijus Venckus, Kas y isokas Rud, Vilnius: Li u ian
Language Ins i u es, Mikulėnienė Danguolė, Pace ičiū ė Auš a 2019: Mudança de língua: O
caso da á ea de Žeimiai na egião de Kaunas-Jona a. […] Ac a Bal ico-Sla ica 43, 42[…]58.
169–195.
Disponí el em: h ps: h ps: www.waw.pl h ps:
jou nals/index.phpabs/a icle/ iew/abs.2019.008/5333. Mikulėnienė Danguolė, Ru kowska
K is ina 2013: Wspόłczesna sy uacja językowa na Li wie: aspek geolingwis yczny i nowe
możliwości opisu. […] Ac a Bal ico-
37, Sla ica 459471. (em inglês)
Mo kūnas Kazys 1976: A las de geog a ia linguís ica e língua li uana. […] A láss de
línguas da Li uânia 1: Leksika, a s. e melho. Kazys Mo kūnas, Vilnius: Mokslas,
1977, 712. Mo kūnas Kazys 1980: Pažin is su lie u ių kalbos a mėmis, Vilnius: Mokslas.
S aipsniai A igos 31 e 31
New T ends in Li huanian Dialec ology:
Mul imodal Resea ch Model
Mo kūnas Kazys 1993: Po causa dos ad ogados das á eas pe i é icas. […] Lie u ių
kalbo y os klausimai 30, 4[…]7.
Dennis P es on R. 1999: In odução. […] Manual de Dialec ologia Pe cep ual 1, ed.
Dennis R. P es on, Ams e dã, Filadél ia: John Benjamins Publishing Company,
xxiii[…]xl.
Dennis P es on R. 2018: Dialec ologia Pe cep ual. […] O Manual de Dialec ologia.
P imei a edição, ed. po Cha les Bobe g, John Ne bonne, Dominic Wa . Em Hoboken, No a Io que:
John Wiley & Sons, Inc., 177 […] 203.
Salys Ana anas 1933: Kelios pas abos a mių his o ijai. A chi um Philologicum 4,
21–34.
Salys An anas 1935: Lie u ių kalbos a mės ( ank aščio eisėmis), Kaunas. Salys
An anas 1946: Li uânia língua a mės ( ank aščio eisėmis), Tübingenas. Salys
An anas 1985: Raš ai III: Į ai ūs s aipsniai, Roma: Lie u ių Ka alikų Mokslo
A Academia.
Salys An anas 1992: Raš ai IV: Lie u ių kalbos a mės, Roma: Lie u ių Ka alikų
Mokslo Akademija. Qual é o eu nome?
Schleiche Agos o de 1856: Manual da língua li uana: g amá ica li uana, Bd. 1, P aga: J. G.
Cal e[…]sche Ve lagsbuchhandlung. […] Li uanis inis Augus o Schleiche io palikimas, . 1,
sul. Ilja Lemeškin, Jolan a Zaba skai ė, Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 2008,
150[…]508.
Schleiche Agos o de 1851: Li u ian language ado as: Lie u ių kalbos g ama ika, . 1,
iš okiečių kalbos iš e ė Al onsas Teko ius, P aga, 1856. […] Li uanis inis Augus o
Schleiche io palikimas, . 2, sul. Ilja Lemeškin, Jolan a Zaba skai ė, Vilnius: Lie u ių
kalbos ins i u as, 2014, 15[…]33.
Sy iänen Kaj 2012: T açando a his ó ia da pesquisa dialec ológica na Finlândia.
DOSSIERS DHEL 2012©SHESL. Disponí el em: h p: h p: h p: h p: h p: h p:
h p: h p: h p: h p: h p: h p: h p: h p: h p: h p: h p: h p: h p: h p: h p: h p: h p: h p: h p: h p: h p: h p: h p: h p: h p: h p: h p: h p: h p: h p: h p: h p: h p: h p: _media/num5/a icles/sy janen_2012.pd . (em inglês)
Taeldeman Johan 2005: Re isi ada a pola ização. […] Va iação linguís ica […] Pe spec i as
eu opeias: Documen os selecionados da Te cei a Con e ência In e nacional sob e Va iação
Lingüís ica na Eu opa (ICLaVE 3), ed. F ans Hinskens, Ames e dão: Benjamins, 233 […] 248. T udgill
Pe e 1983: Sob e o diale o: Pe spec i as sociais e geog á icas, Ox o d: Basil
O Blackwell.
Zinke ičius Zigmas 1966: Li uânia dialec ologia: lyginamoji a mių one ika i
mo ologija, Vilnius: Min is.

DANGUOLĖ MIKULĖNIENĖ
32 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXII
Zinke ičius Zigmas 19961: Dialec al Di e en ia ion and Linguis ic In eg a ion. –
A his ó ia da língua li uana, Vilnius: Mokslo i enciklopedijų leidykla, Zinke ičius
192–226.
Zigmas 2002: Rink iniai s aipsniai 1, Vilnius: Lie u ių ka alikų mokslo akademija.
Zinke ičius Zigmas 2004: Rink iniai s aipsniai 4, Vilnius: Lie u ių ka alikų mokslo
akademija.
Zinke ičius Zigmas 2006: Lie u ių a mių kilmė, Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as.
Naujos šiuolaikinės lie u ių dialek ologijos
k yp ys: mul imodalusis y imų modelis
SANTRAUKA
Šiuolaikinė dialek ologija p ipažįs a adicinių a mių kai ą i gy ybingumą. Es e obje i o
o nece um no o modelo de es udo de a iações de idiomas mode nos, que u iliza o ins i u o
de idiomas li uanos Geoling is ikos cen o y ėjai adicinės i šiuolaikinės (daugialypės)
con ex o dialec ologijos do idioma li uano. Šiam ikslui pasiek i iškel i šie užda iniai: 1)
sis emas de se iço adicionais e mode nos dialec ologijos ypa ybes; 2) ap esen a os
modelos de inqué i o dos mode nos e dos no os modelos de inqué i o dos no os; 3)
desc eūdin i des e modelio eikimo possibilidades. O mé odo Ty imo é baseado nos mode nos
(socialís icos) geoling is icos y imais e é pa em a socialinių inklų eo ijos i kelių k ypčių
šiuolaikinės dialek ologijos y imais, a lik ais Japonijoje, Jung inėse Ame ikos Vals ijose i
Nyde landuose. Regioninės kalbos ki imo modelį suda o ys sluoksniai: 1) selec inis adicinių
kalbinių duomenų a mių y imas; 2) ambien e de calbinos (a kalbinio k aš o aizdžio) e es udo
de inklados sociocul u ais locais; 3) es udo do pon o de is a sob e a língua ie nami a e
es udo da opinião sob e a sociedade. Es udos de e apas ap a as de aliau. Mul imodalusis
modelis leng ai p i aikomas i iamos ie o ės po eikiams. Tai ypač aki aizdu, kai čia
a ojamas ne ienas ku is, o keli kalbos (a ne ski ingų ie inių kalbų) a ian ai. O pon o de
is a dinâmico e ela a classi icação dos e mos. Naujieji a miniai da iniai geolek ai,
egiolek ai su ink ai u i bū i a pažįs ami i iden i ikuojami pasi elkian a ian ai ne u i bū i
ne ik šiuolaikinius kokybinius, be i kiekybinius me odus. Ta miniai (a ik a miškieji)
sp audžiami į adicinių lie u ių a mių klasi ikaciją: o eikalauja ne ik XX a. i XXI a. os
medžiagos ski is, be i ge okai p aplės as y imų laukas, pasi ink i i dialek ologijai
S aipsniai A igo 33.o
New T ends in Li huanian Dialec ology:
Mul imodal Resea ch Model
p i aiky i socialinių inklų eo ijos i pe cep iosios dialek okum apsk i ai. Daugiama ė
logijos me odai.
Šiuolaikinei a mė y ai p i aiky as mul imodalusis y imų modelis inka y inė i ne ik
a miniams a a miškiesiems ie iniams lie u ių kalbos a ian ams, be i kalbos a ian iš-
dialek ologija pe mi e ku i naujas kalbos kai os i aidos eo ijas, o pasikei usi e d ės i
laiko samp a a sumažina ap ašomosios i a omis inės analizės galimybę.
Į eik a 2020 m. janei o 16 d.
DANGUOLĖ MIKULĖNIENĖ
Ins i u os de língua li uana
Pe o Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius, Lie u a
[email protected]