scieee Science in your language
[eu] (orig)

Kanptotezina eta haren deribatuak minbiziaren aurkako borrokan: Topoisomerasa I inhibitzaileak

Abstract

ABSTRACT: Cancer has been identified as one of the leading causes of death worldwide, claiming almost 10 million lives by 2020, according to the WHO. The biological target of some anticancer agents is topoisomerase I, an enzyme involved in the relaxation of supercoiled DNA. The synthesis of new compounds that may behave as topoisomerase I inhibitors with antiproliferative effect has become an active field of research. Investigation related to topoisomerase I inhibitors in cancer therapy started with camptothecin (CPT). This compound was first selected as a good anticancer agent and then topoisomerase I was identified as its therapeutic target. CPT and its derivatives (irinotecan, topotecan and belotecan) are the only clinically approved inhibitors. Currently, their limitations are being addressed by means of the use of combination therapies with different drugs, drugs combined with antibodies, adoption of protocols to increase the bioavailability, such as administration of nanoparticles, emulsions, liposomes. Future studies should focus not only on developing other active molecules, but also on improving the bioavailability and pharmacokinetics of potent synthetic derivatives.; Minbizia heriotza-eragile nagusienen artean azaltzen da mundu mailan; 2020an, esaterako, 10 milioi heriotza inguru eragin zituen, WHO (World Health Organization) erakundearen arabera. Minbiziaren aurkako tratamendu farmakologikoari dagokionez, agente kimioterapiko eraginkorrenen artean balidatuta dago topoisomerasa I (TOP1, DNAren metabolismoan era zuzenean parte hartzen duen entzima) aparteko itu terapeutiko gisa. Era honetan, molekula antiproliferatibo berrien garapenerako interes handiko ikerketa arloa bilakatu da TOP1 inhibitzeko gai diren konposatu kimiko berrien sintesia. Historiari begiratuz, kanptotezina (KPT) izan zen aurkitu zen lehen giza topoisomerasa I (TOP1)-en inhibitzailea, 70eko hamarkadan. Harrezkero, KPTren eratorri sintetiko seguruagoak garatu dira (irinotekan, topotekan eta belotekan besteak beste), gaur egun erabilera klinikorako onarpena jaso duten TOP1 inhibitzaile bakarrak, alegia. Hala eta guztiz ere, bigarren belaunaldiko KPTren eratorri sintetiko hauek eragozpen kimiko anitz erakusten dituzte, haien erabilera klinikoa erabat mugatzen dutenak. Gaur egungo erreferentziazko ikerketen norabidea da, molekula aktibo berrien sintesiaz gain, KPTren eratorrien eta bestelako hautagai terapeutiko potentzialen eraginkortasuna eta aktibitate biologikoa hobetzea, hala nola farmako konbinazio sinergikoak bilatuz eta konposatu kimikoen farmakozinetika modulatuz.

Read accessible full text

Kanptotezina eta haren deribatuak minbiziaren aurkako borrokan: Topoisomerasa I inhibitzaileak

Author: Lopez Aguileta, Leyre,Alonso Pérez, Concepción Estibaliz,Palacios Gambra, Francisco Javier,Selas Lanseros, Asier,Martín Encinas, Endika
Publisher: Servicio Editorial de la Universidad del País Vasco/Euskal Herriko Unibertsitatearen Argitalpen Zerbitzua
Year: 2023
DOI: 10.1387/ekaia.23970
Source: https://addi.ehu.eus/bitstream/10810/63564/1/65185cc498b15.pdf
127
ekaia
ZIENTZIA e a TEKNOLOGIA
ALDIZKARIA
ISSN 0214-9001 – eISSN 2444-3255
Ekaia, 2023, 44, 127-136
h ps://doi.o g/10.1387/ekaia.23970
* Ha emane an ja zeko / Co esponding au ho : Asie Selas. Kimika O ganikoa I Saila, Fa mazia Fakul a ea, Euskal He iko
Unibe si a ea UPV/EHU. Unibe si a e e o bidea, 7 (Vi o ia-Gas eiz). – [email p o ec ed] – h ps://o cid.o g/0000-0001-
7327-668X
Nola aipa u / How o ci e: Lopez-Aguile a, Ley e; Alonso, Concepción; Palacios, F ancisco; Selas, Asie ; Ma in-Encinas, Endika
(2023). «Kanp o ezina e a ha en de iba uak minbizia en au kako bo okan: Topoisome asa I inhibi zaileak». Ekaia, 44, 2023,
127-136. (h ps://doi.o g/10.1387/ekaia.23970).
Jaso ze-da a: 2022, u iak 11; Ona ze-da a: 2022, aza oak 24.
ISSN 0214-9001 - eISSN 2444-3255 / © 2023 UPV/EHU
Lan hau C ea i e Commons Ai o u-EzKome ziala-LanE a o i ikGabe 4.0 Nazioa ekoa
lizen zia ba en mende dago
Kanp o ezina e a ha en de iba uak minbizia en
au kako bo okan: Topoisome asa I inhibi zaileak
(Camp o hecin and i s de i a i es in he igh agains cance :
Topoisome ase I inhibi o s)
Ley e Lopez-Aguile a, Concepción Alonso, F ancisco Palacios, Asie Selas*,
Endika Ma in-Encinas*
Kimika O ganikoa I Saila, Fa mazia Fakul a ea (EHU)
Labu pena: Minbizia he io za-e agile nagusienen a ean azal zen da mundu mailan; 2020an, esa e ako,
10 milioi he io za ingu u e agin zi uen, WHO (Wo ld Heal h O ganiza ion) e akundea en a abe a. Minbizia-
en au kako a amendu a makologikoa i dagokionez, agen e kimio e apiko e aginko enen a ean balida u a
dago opoisome asa I (TOP1, DNA en me abolismoan e a zuzenean pa e ha zen duen en zima) apa eko i u
e apeu iko gisa. E a hone an, molekula an ip oli e a ibo be ien ga apene ako in e es handiko ike ke a a loa
bilaka u da TOP1 inhibi zeko gai di en konposa u kimiko be ien sin esia. His o ia i begi a uz, kanp o ezina
(KPT) izan zen au ki u zen lehen giza opoisome asa I (TOP1)-en inhibi zailea, 70eko hama kadan. Ha ez-
ke o, KPT en e a o i sin e iko segu uagoak ga a u di a (i ino ekan, opo ekan e a belo ekan bes eak bes e),
gau egun e abile a kliniko ako ona pena jaso du en TOP1 inhibi zaile baka ak, alegia. Hala e a guz iz e e,
biga en belaunaldiko KPT en e a o i sin e iko hauek e agozpen kimiko ani z e akus en di uz e, haien e a-
bile a klinikoa e aba muga zen du enak. Gau egungo e e e en ziazko ike ke en no abidea da, molekula ak-
ibo be ien sin esiaz gain, KPT en e a o ien e a bes elako hau agai e apeu iko po en zialen e aginko asuna
e a ak ibi a e biologikoa hobe zea, hala nola a mako konbinazio sine gikoak bila uz e a konposa u kimikoen
a makozine ika modula uz.
HITz GAKOAK: minbizia, opoisome asa I, inhibi zaileak, kimio e apia, kanp o ezina.
Abs Ac : Cance has been iden i ied as one o he leading causes o dea h wo ldwide, claiming almos
10 million li es by 2020, acco ding o he WHO. The biological a ge o some an icance agen s is opoi-
some ase I, an enzyme in ol ed in he elaxa ion o supe coiled DNA. The syn hesis o new compounds ha
may beha e as opoisome ase I inhibi o s wi h an ip oli e a i e e ec has become an ac i e ield o esea ch.
In es iga ion ela ed o opoisome ase I inhibi o s in cance he apy s a ed wi h camp o hecin (CPT). This
compound was i s selec ed as a good an icance agen and hen opoisome ase I was iden i ied as i s he a-
peu ic a ge . CPT and i s de i a i es (i ino ecan, opo ecan and belo ecan) a e he only clinically app o ed
inhibi o s. Cu en ly, hei limi a ions a e being add essed by means o he use o combina ion he apies
wi h di e en d ugs, d ugs combined wi h an ibodies, adop ion o p o ocols o inc ease he bioa ailabili y,
such as adminis a ion o nanopa icles, emulsions, liposomes. Fu u e s udies should ocus no only on de-
eloping o he ac i e molecules, bu also on imp o ing he bioa ailabili y and pha macokine ics o po en
syn he ic de i a i es.
KEyWO DS: cance , opoisome ase I, inhibi o s, chemo e apy, camp o hecin.
128 Ekaia, 2023, 44, 127-136
Ley e Lopez-Aguile a, Concepción Alonso, F ancisco Palacios,
Asie Selas, Endika Ma in-Encinas
1. Sa e a
Minbizia gaixo asun mul i ak o ialen mul zo ba da, ehune ako zelu-
lek hazkun za en kon ola e a di e en ziazio-g adua gal zen du enean age -
zen dena. He ialde ga a uen he io z-kausa nagusienen a ean au ki zen
da (ia 10 milioi he io za e agi en di u u e o). E a ho e an, 2018an 18 mi-
lioi minbizi kasu be i diagnos ika u zi en, ohikoenak bi ike akoa (2,09 mi-
lioi kasu), bula ekoa (2,09 milioi kasu) e a p os a akoa (1,28 milioi kasu)
izanik [1]. Gaine a, ga apen-bidean dauden he ialdee an espe o dai ekeen
ga apen sozioekonomikoa kon uan ha uz, mundu mailako bizi-i xa ope-
na en luza zeak e a hazkun za demog a ikoak pen sa azi egi en du e minbi-
zi-kasuen igoe a naba mena da o ela epe-labu ean . I aga penen a abe a,
2060 ako kasu be iak 18,6 milioi aino i i si dai ezke (1. i udia esk.).
1. i udia. Tumo e ba en e ake a e a hazkundea (1A i udia), e a lauga en he io-
za-kausa en joe a epidemiologiko zenba e sia, 2016 e a 2060 bi a ean (1B i u-
dia [1]).
Gau egun ikuspegi mul imodala aplika zen da minbizia en au kako
a amenduan, gaixoa en egoe a pa ikula a i egoki zen zaion sendabidea
indibidualiza u a, alegia [2]. Auke a zen di en a amendu pe sonaliza uen
a ean, ki u gia ( umo ea en amaina mu iz eko, hu a e auz eko edo a min-
bizia en sin omak a in zeko e abil zen da), e adio e apia (e adiazio-dosi
handiak e abil zen di u minbizi-zelulak sun si zeko e a umo ea en amaina
mu iz eko) e a kimio e apia (zelula umo alak sun i zen di u molekula zi-
o oxikoak balia uz) au ki zen di a, bes eak bes e [3].
zelula euka io oe an DNA supe ki ibildu a au ki zen da k omosome-
an, in o mazio gene ikoa o ma konp ima uan go de zeko. Ho az, DNA en
helize bikoi za en bai an go de a dagoen in o mazio gene ikoa en a zipena
be e egoe a supe ki ibilduak muga zen du e a opoisome asak di a, hain zu-
zen e e, a azo opologiko ho i konpon zeaz a du a zen di en en zimak [4].
Hau da, DNA en e laxazioan inplika u ako en zima ba da TOP1. Bes alde,
ikusi da opoisome asen adie azpen gene ikoa gainadie azi a dagoela zelula
umo ale an e a haien ak ibi a e- asa e e handi u a au ki zen dela, e a, ondo-
h ps://doi.o g/10.1387/ekaia.23970 129
Kanp o ezina e a ha en de iba uak minbizia en au kako bo okan:
Topoisome asa I inhibi zaileak
ioz, opoisome asak (I e a II) i u a makologiko esangu a suak bilaka u di a
minbizia en au kako es a egia kimio e apikoen bai an [5].
2. TopoISome aSa I
DNA opoisome asak DNA en opologia-aldake ak ka aliza zen di uz-
en en zimak di a. Hainba oina izko p ozesu zelula e an ha zen du e
pa e (e eplikazioan, ansk ipzioan, bi konbinazioan, DNA en konpon-
ke an edo konden sazio k omosomikoan). Hain zuzen e e, lehen aipa u ako
p ozesue an so u ako en sio sup ahelikoidala mu iz en du e, e a, ho e-
ga ik, baiez a dai eke un sezko za ha zen di ela zelulen bide aga i asuna
man en zeko [6].
Fun zio biologikoa en alde ik, opoisome asa guz iek mekanismo ka-
ali iko o oko ba pa eka zen du e, non DNA en en sio helikoidala a in-
zen du en DNA en be a en os a o-ka ean ebakidu ak gauza uz (hau beha-
ezkoa da DNA en bi ake a ako) e a so u ako hu suneak be i o lo uz. Bi
opoisome asa mo a daude: I mo akoak (TOP1) e a II mo akoak (TOP2).
I mo ako en zimek DNA-helizea en ka e baka ba ebaki zen du e, e a ez
du e ATP ik beha be en ziklo ka ali ikoa bu u zeko; II mo ako en zimek,
be iz, bi ka ee an sa zen di uz e ebakidu a-pun uak e a ATPa beha du e
be en un zioa be e zeko [6].
Giza TOP1en (TOP1B) ziklo ka ali ikoa en zimak DNA i elka zen
zaizkionean has en da (2. i udia [1]). Segidan, ebaki ze-e apan en zima-
en Ty 723 honda ak DNA ka ea en os a o- alde ba i egindako e aso nu-
kleozalea ge a zen da (2). E a ho e an, TOP1 en zimak DNA en ka e ba-
ka ba ebaki zen du e a DNA i kobalen eki lo u a ge a zen zaio, konplexu
i aganko ba e a uz (TOP1-DNA konplexua, TOP1cc), aldi be ean bes e
ka e osaga iak oso ik i au en duen bi a ean [7]. Ondo en, oso ik dagoen
ka ea en e o azio kon ola ua ge a zen da so u be i den ebakidu a en in-
gu uan (3); en sio opologikoa mu iz en da ho ela. Azkenik, TOP1ek ka-
ean so u den hu sunea ix en du ebaki ako ka ea en za iak be i o lo uz (4)
e a DNA ik aska zen da (5), hu a oso ik e a e laxa u a u zi a [8].
130 Ekaia, 2023, 44, 127-136
Ley e Lopez-Aguile a, Concepción Alonso, F ancisco Palacios,
Asie Selas, Endika Ma in-Encinas
2. i udia. Giza TOP1B en ziklo ka ali ikoa.
3. KpT de IbaTuaK Top1 InhIbITzaILe gISa
1960ko hama kadan, M. E. Wall-ek e a aldekideek kanp o ezina al-
kaloidea (KPT, 3. i udia) au ki u e a isola u zu en Camp ho heca acumi-
na a zuhai z xina a e ik [9]. KPTk ak ibi a e an ip oli e a ibo esangu a-
sua e aku si zuen in i o e a in i o e edue an, e a bi hama kada ge oago
ha en mekanismo molekula a a gi u zen e a ezagu ze a eman zen, ho ela,
o du a a e au ki u ako TOP1en lehenengo inhibi zaile gisa [10]. Ho ez
ge oz ik, kanp o ezina TOP1en e e e en ziazko inhibi zaile za ha u da.
Konposa u na u al ho ek in e es handia piz u zuen minbizi ako agen e ki-
mio e apiko gisa, leuzemia en e a zenbai umo e solido en kon a apa eko
po en ziala e akus eaga ik.
h ps://doi.o g/10.1387/ekaia.23970 131
Kanp o ezina e a ha en de iba uak minbizia en au kako bo okan:
Topoisome asa I inhibi zaileak
3. i udia. Kanp o ezina en (KPT) egi u a kimikoa.
Ekin za a makologikoa en mekanismo molekula a en alde ik,
KPT pozoi gisa sailka u a dagoen TOP1-inhibi zailea da [11, 12]. Ho az,
KPT modu i zulga ian lo zen zaio TOP1cc- i; ho ela, egonko u egi en
du konplexua e a, ondo ioz, en zima en eligazio-e apa e agoz en du. E a
ho e an, ansk ipzio-makine iak edo a e eplikazio-u kilak, egonko u-
ako TOP1cc- a i is e akoan, alka egi en du e ha ekin, kal ea e agi en du e
DNAn e a, azkenik, zelula en apop osia ge a zen da (zelula «pozoi zen»
dela esa en da). Lehen aipa u den bezala, minbizi-zelule an TOP1en adie-
azpen gene ikoa gainadie azi a dagoela edo a en zima en ak ibi a e- asa
handi u a dagoela au ki u da, e a TOP1en «pozoi ze ik» so zen den DNA-
kal eak zelula umo alen bide aga i asuna naba men gu xi zea e agi en
duenez, KPT bezalako TOP1-inhibi zaileek minbizia en kon ako agen e
kimio e apiko gisa du en po en ziala azpima a u da [13].
KPTk p o il a makozine iko desegokia e akus en du, gehienba hi-
d osoluga i asun apala e a ezegonko asun kimikoa di uelako [14]. E a
ho e an, KPT en lak ona-e az una hid olisi ako sen iko a denez, baldin-
za isiologikoan (pH 7,4, 37 °C) ka boxila o e a ez-ak ibo a i eki zen da
(4. i udia), a makoa en bioe abilga i asuna oz opa zen du e a zaildu egi-
en du dosi e apeu ikoa en doike a. Muga ho iek di ela e a, KPT e a ha-
en de iba uak zain-ba neko e engabeko pe usioen bidez eman beha di a.
Ondo ioz, KPTk oxiko asun i aga ezina e a albo-ondo io la ien age pena
daka za, hala nola behe ako la ia e a neu openia [15].
4. i udia. KPT lak ona-e az una en hid olisia.

132 Ekaia, 2023, 44, 127-136
Ley e Lopez-Aguile a, Concepción Alonso, F ancisco Palacios,
Asie Selas, Endika Ma in-Encinas
4. egungo KpT de IbaTuen ga anTzIa mInbIzIa en
au KaKo KImIoTe apIan
Lehen esan bezala, KPT en e abile a a makologikoa muga zen duen
e agozpen nagusiene a iko ba u e an disolba zeko ezin asuna da. Ho i dela
e a, zenbai az e lanek e aginda, u e an disolbaga iak di en KPT en e a o i
sin e ikoak ga a u zi en, bes eak bes e opo ekan e a i ino ekan (5. i udia),
biak e e klinikoki e abil zeko ona uak 1990eko hama kadan, Elikagaien e a
Sendagaien Adminis azioa en (FDA) [16] e a Sendagaien Eu opako Agen-
zia en (EMA) e abakiz [17]. Bes alde, belo ekan (5. i udia) 2003an ona u
zen, Hego Ko ean, zelula ez- xikien bi ike ako e a obulu egiko minbizia a-
a zeko [18,19]. Klinikan e abil zen di en TOP1-inhibi zaile hauek bide pa-TOP1-inhibi zaile hauek bide pa- hauek bide pa-
en e alez aplika zen di a e a, e a ho e ako a amendua e aza ez denez,
ahozko o mulazioen ga apena e e ike zen a i da, hala nola i ino ekan p o-
a makoa en konp ima u es aliak, egune oko adminis azio ako [20].
5. i udia. Topo ekan, i ino ekan (e a SN-38 me aboli oa) e a belo ekan e a o ien
egi u a kimikoak.
4.1. Fa mako-konbinazioak e a ikuspegi mul idiana
Hainba a mako-konbinaziok TOP1-inhibi zaileekin e agin an ikan ze-
igeno sine gikoa du ela e aku si du e. Ho i da, hain zuzen e e, TOP1-inhi-
bi zaileen e a PARP (Poli-ADP- ibosa-polime asa) inhibi zaileen konbina-
zioa en kasua: ba e a adminis a zean, TOP1 inhibi zaileak DNAn so u den
kal ea desegi ea gala az en bai a e a, ondo ioz, ahalmen zi o oxikoa a ea-
h ps://doi.o g/10.1387/ekaia.23970 133
Kanp o ezina e a ha en de iba uak minbizia en au kako bo okan:
Topoisome asa I inhibi zaileak
go zen da [21]. Bes e ik, TOP1-inhibi zeaz gain apa eko bes e ekin za a -
makologikoa du en a mako mul idianen ga apena e e az e u da a mako-
au kikun za en ike ke a en u a s goiz ia e an, hala nola TOP1 e a TOP2
en zimen inhibi zaile dualak: a mako-konbinazioa en o dezko auke a be-
zala age u di en hauei molekula baka e ik da o kie e agin sine gikoa [22].
4.2. Fa makoen banake a ako sis emak
Kimio e apia adizionale ako e abilga iak izan dai ezkeen mole-
kula be ien sin esia ike zeaz gain, TOP1-inhibi zaileen p opie a e a -
makologikoak hobe zen di uz en a makoen banake a ako sis emak e e
ga a u di a. Alde ba e ik, ga aia zaile pasiboez osa u ako banake a-sis e-
mak age u di a, a makoa i euska i solidoa ema eaz gain umo e-gunean
lehen asunezko pilake a abo a zen du enak, hala nola nano/liposomak, na-
nopa ikulak edo konjuga u PEGila uak [23]. Sis ema haue a ik, e abile a
kliniko ako onespena jaso du e TOP1-inhibi zaileen hainba p es akin a -
makologikok. Adibidez, FDAk 2015ean i ino ekana en o mulazio nanoli-
posomiala (NaI, Oni yde®) ona u zuen pank ea-minbizi ako, lehen auke-
ako a amendu kimio e apikoak hu s egi en duenean [24].
Bes e ik, ga aia zaile ak iboak di uz en TOP1-inhibi zaileen o mula-
zio a mazeu ikoen a ean an igo pu z e a a makoen konjuga uak (ADCak,
an ibody-d ug conjuga es) naba men zen di a. ADCak a mako zi o o-
xiko ka ga ba ez (TOP1-inhibi zailea kasu hone an) e a a makoa zelula
umo ale a ak iboki bide a zen di uz en an igo pu z monoklonalez (zelula
umo ale an adie az en di en an igenoekin sele ibo di en an igo pu zak)
osa u a daude, e a 2022an 10 ADCk onespen klinikoa jaso du e jada min-
bizia en kon ako a amendu kimio e apiko ako [25]. Haien a ean age -
zen di a az uzumab-de ux ecan (ENHERTU®, As azeneca-k ga a u-
akoa [26]) e a saci uzumab-de ux ecan (T odel yTM, Inmunomedics-ek
ga a u akoa [27]), biak e e TOP1-inhibi zailez osa u ako e o kizun handiko
ADCak, e aginko asun- e a segu asun- a e hobeagoak e aku si bai i uz e,
p oba au ekliniko zein klinikoe an, o ain a e e abili izan di en TOP1-inhi-
bi zaileek baino.
5. ondo IoaK
Labu bilduz, TOP1-inhibi zaileen age pene ik hainba KTP en e a o i
age u di a kimio e apiko po en e gisa minbizia en a amendu ako, du en
e abile a e apeu ikoa muga ua bada e e (e esis en ziak, adminis azio in-
basiboa e a albo-ondo io la iak di ela medio). U eak pasa ahala, TOP1-in-TOP1-in-
hibi zaileak galduz joan di a klinikan zu en ga an zia, gau egun biga en
le oko a makoak bilaka u a e. Hala e e, bi a ean, molekula o ganiko e a
konplexu me aliko be ien p es akun zan au e apauso aipaga iak egin
134 Ekaia, 2023, 44, 127-136
Ley e Lopez-Aguile a, Concepción Alonso, F ancisco Palacios,
Asie Selas, Endika Ma in-Encinas
di a alde ba e ik, e a, bes e ik, gehiago ga a u di a TOP1-inhibi zaileen a -
makoen askapene ako sis emak, haien p o il a makozine ikoa, segu a-
sun- a ea e a e aginko asuna hobe u a. Ho i eske , TOP1-inhibi zaileek
be esku a u egin du e e e e en ziazko agen e kimio e apikoak iza eko
po en ziala. Ho az, e o kizuneko e onkei begi a, TOP1-inhibi zaile e a-
ginko agoak bila zeko ike zeaz gain, a e a eman beha ko li zaieke haien
aplikazio e apeu ikoa eza zeko beha ezkoak di en ak o e muga zaileei
e e. Halakoen a ean, ga an zi be ezia du e umo een ba ne-bide moleku-
la ak a gi zeak e a bioma ka zaile idaga i e a sen iko ak ga a zeak; izan
e e, halako ezagu za e a baliabideek a makoen doike a zuzena be ma zen
du e e a, ondo ioz, a amendua en ja aipena ahalbide zen du e.
eSKe ona
Egileek Minis e io de Ciencia, Inno ación y Uni e sidades-i eske-
ak eman nahi dizkio e (PID2021-122558OB-I00, UE), e a, o oba , Eusko
Jau la i za i (IT1701-22) e a Vi al Fundazioa i (VITAL21/01), Ike ke a
Taldea sus a zeaga ik.
bIbLIog aFIa
[1] Ma iuzzi, C., Lippi, G. 2019. «Cu en Cance Epidemiology». J Epide-
miol. Global H. 9, 217-222. doi: 10.2991/jegh.k.191008.001.
[2] MoLLaei, M., Hassan, z. M., KHo sHidi, F., Lang oudi, L. 2021. «Che-
mo he apeu ic d ugs: Cell dea h- and esis ance- ela ed signalling pa hways.
A e hey eally as sma as he umou cells?». T ansl Oncol. 14, 101056.
doi:10.1016/j. anon.2021.101056.
[3] T a amien o del cánce (s. .). Ins i u o Nacional del Cánce [2022ko u a i-
la en 23an kon sul a ua]. Esku aga i: h ps://www.cance .go /espanol/can-
ce / a amien o.
[4] Le p p a d , J. B., CH a M p o u x , J. J. 2005. «Human DNA opoisome ase I: e-
laxa ion, oles, and damage con ol». Ch omosoma 114, 75-85. doi: 10.1007/
s00412-005-0345-5.
[5] e s a u o , C., si M o n s e n , a. K., an d e s e n , M. B., pe e s e n , K. W., K i s -
o F F e s e n , e. L., aL g e e n , L., Ha n s e n , n. Y., an d e s e n , a. B., Ja K o B s e n ,
a. K., s ougaa d, M., g oMo , p., Knudsen, B. ., g oMo a, I. 2019.
«Topoisome ase I ac i i y and sensi i i y o camp o hecin in b eas cance -
de i ed cells: a compa a i e s udy». BMC Cance 19, 1158. doi: 10.1186/
s12885-019-6371-0.
[6] gi L B e , d. C., CH a L M e s , a. J., eL-KH a M i s Y , S. F. 2012. «Topoisome ase
I inhibi ion in colo ec al cance : bioma ke s and he apeu ic a ge s». B i . J.
Cance 106, 18-24. doi: 10.1038/bjc.2011.498.
h ps://doi.o g/10.1387/ekaia.23970 135
Kanp o ezina e a ha en de iba uak minbizia en au kako bo okan:
Topoisome asa I inhibi zaileak
[7] po M M i e , Y., nu s s e n z W e i g , a., a K e d a , s., au s i n , C 2022. «Human o-
poisome ases and hei oles in genome s abili y and o ganiza ion». Na e
Mol Cell Biol. 23, 407-427. doi:10.1038/s41580-022-00452-3.
[8] KeLLe , J. g., s ougaa d, M., Knudsen, B. R. 2019. «Enzyma-
ic ac i i y in single cells». Me hods Enzymol. 628, 43-57. doi:10.1016/
bs.mie.2019.07.003.
[9] Wa L L , M. e., Wa n i , M. C., Co o K , C. e., pa L M e , K. H., MCpH a i L , A. T. and
siM, G. A. 1966. «Plan an i umo agen s. I. Isola ion and s uc u e o camp-
o hecin, a no el alkaloidal leukemia and umo inhibi o om Camp o heca
acumina a». J. Am. Chem. Soc. 88, 3888-3890. doi: 10.1021/ja00968a057.
[10] Hs i a n g , Y. H., He z B e g , ., He C H , s., Liu, L. F. 1985. «Camp o hecin
induces p o ein-linked DNA b eaks ia mammalian DNA opoisome ase I».
J. Biol. Chem. 260, 14873-14878.
[11] Liu, L. F., de s a i , s. d., Li, . K., Ma o , Y., su n , M., siM, S. P. 2000. «Me-
chanism o ac ion o camp o hecin». Ann. N. y. Acad. Sci. 922, 1-10. doi:
10.1111/j.1749-6632.2000. b07020.x.
[12] Hs i a n g , Y. H., Li H o u , M. g., Liu, L. F. 1989. «A es o eplica ion o ks by
d ug-s abilized opoisome ase I-DNA clea able complexes as a mechanism
o cell killing by camp o hecin». Cance es. 49, 5077-5082.
[13] eiCHe , B. A. 2008. «Nex gene a ion opoisome ase I inhibi o s: Ra io-
nale and bioma ke s a egies». Biochem. Pha macol. 75, 1262-1271. doi:
10.1016/j.bcp.2007.10.016.
[14] Ha e F i , a., aM s d e n , B. 2002. «Camp o hecin deli e y me hods». Pha m
es. 19, 1389-99. doi: 10.1023/a:1020427227285.
[15] pizzoLa o, J. F., saL z, L. B. 2003. «The camp o hecins». Lance 361,
2235-2242.
[16] FDA. D ugs@FDA: FDA app o ed d ug p oduc s [2021ko i aila en 20an
kon sul a ua]. Esku aga i (h ps://www.accessda a. da.go /sc ip s/cde /
da /).
[17] Eu opean Medicines Agency. Medicines [2021ko i aila en 20an kon sul a-
ua]. Esku aga i (h p:// h ps://www.ema.eu opa.eu/en).
[18] C u L , M. 2003. «CKD-602. Chong kun dang». Cu Opin In es ig D ugs 4,
1455-9.
[19] JeLo aC, d., a Ms ong, D. K. 2011. «Recen p og ess in he diagnosis
and ea men o o a ian cance ». Cance J Clin. 61, 183-203. doi: 10.3322/
caac.20113.
[20] pi o , H. C., ad J e i , a. a., e i d , J. M., sL o a n , J. a., a H e o n , p. J., u-
B i n , J., aL B e s , s. ., du n C a n , B. a., de n i s , L., sC H a a F , L. J., Yin, d.,
sH a M a , a., MCgo e n , p., Mi L L e , L. L., e L i C H M a n , C. 2006. «A phase
I and pha macokine ic s udy o a powde - illed capsule o mula ion o o al
i ino ecan (CPT-11) gi en daily o 5 days e e y 3 weeks in pa ien s wi h
ad anced solid umo s». Cance Chemo he . Pha macol. 58, 165-172. doi:
10.1007/s00280-005-0138-9.