53
Vol. 5, No. 11 – Special Issue (EJMNS)
ISSN: 2181-287X
MTPHMPOI
In e na ional Scien i ic and P ac ical Con e ence on
Medical Tou ism, Public Heal h and Managemen :
P oblems, Oppo uni ies, and Inno a ions
Tashken , No embe 11, 2025
in-academy.uz/index.php/ejmns
SEMIZLIK FONIDA HOMILADORLIKNING KECHISHI VA PERINATAL
XAVFLAR: KLINIK TAHLIL
Numonjono a Sa inozxon Kozimjon qizi
Andijon Da la ibbiyo ins i u i
akushe lik a ginekologiya magis an i,PhD
Nabiye a Diyo a Yuldashe na
Andijon Da la ibbiyo ins i u i
2- akushe lik a ginekologiya ka ed asi assis en i
numonjono asa [email protected]
h ps://doi.o g/10.5281/zenodo.17616191
Anno a siya: Tadqiqo semizlik ma jud homilado ayolla da homilado likning kechishi, ug‘ uq ja ayoni a
pe ina al aso a la chas o asini klinik a s a is ik ahlil asosida o‘ ganishga qa a ilgan. 2022–2024 yilla
da omida Andijon iloya ug‘ uq muassasala ida 80 na a homilado ayol kuza ilib, ula dan ana azni indeksi
(TVI) ≥30 bo‘lgan ayolla gu uhida ges a sion gipe enziya, p eeklampsiya, ges a sion diabe , mak osomiya
a neona al eanima siya hola la i sezila li da ajada yuqo i ekanligi aniqlangan. Tadqiqo na ijala i xalqa o a
Rossiya olimla ining ilga i e’lon qilingan ilmiy ishla i bilan solish i ilib, yuqo i da ajadagi moslik aniqlangan.
Tadqiqo asosida semiz homilado ayolla uchun indi idualiza siyalangan akushe lik yondashu i,
mul idisiplina nazo a a ug‘ uqni ejalash i ishda xa omilla ini hisobga olu chi klinik-amaliy a siyala
ishlab chiqildi. Ushbu a siyala pe ina al xa la ni kamay i ish a ona-bola saloma ligini yaxshilashda muhim
amaliy ahamiya kasb e adi.
Abs ac :This s udy in es iga ed how obesi y a ec s p egnancy p og ession, deli e y, and pe ina al
complica ions h ough clinical and s a is ical analysis. Be ween 2022 and 2024, 80 p egnan women we e
obse ed in ma e ni y acili ies o Andijan Region; hose wi h a body mass index (BMI) ≥ 30 exhibi ed
signi ican ly highe a es o ges a ional hype ension, p e-eclampsia, ges a ional diabe es, mac osomia, and
neona al in ensi e-ca e admissions. The indings align closely wi h p e iously published in e na ional and
Russian esea ch. Based on he esul s, indi idualized obs e ic managemen , mul idisciplina y moni o ing,
and isk-o ien ed bi h planning p o ocols we e o mula ed o obese p egnan women. These
ecommenda ions a e expec ed o educe pe ina al isks and imp o e ma e nal and neona al ou comes.
Аннотация:Целью исследования было клиническое и статистическое изучение течения
беременности, родов и частоты перинатальных осложнений у женщин с ожирением. В 2022–2024 гг. в
родовспомогательных учреждениях Андижанской области наблюдались 80 беременных; у пациенток
с индексом массы тела (ИМТ) ≥ 30 достоверно чаще регистрировались гестационная гипертензия,
преэклампсия, гестационный диабет, макросомия и необходимость неонатальной реанимации.
Результаты сопоставлены с данными международных и российских исследований и демонстрируют
высокий уровень согласованности. На основе полученных данных разработаны
индивидуализированные акушерские подходы с учетом мультидисциплинарного контроля и риск-
ориентированного планирования родоразрешения, направленные на снижение перинатальных рисков
и улучшение здоровья матери и ребенка.
Kali soʻzla :semizlik, ana azni indeksi, homilado lik, pe ina al xa la , p eeklampsiya, mak osomiya,
seza yen, klinik ahlil, akushe lik amaliyo i, Andijon, mul idisiplina yondashu .
Keywo ds: obesi y, body mass index, p egnancy, pe ina al isks, p e-eclampsia, mac osomia, caesa ean
sec ion, clinical analysis, obs e ic p ac ice, Andijan, mul idisciplina y app oach.
Ключевые слова: ожирение, индекс массы тела, беременность, перинатальные риски, преэклампсия,
макросомия, кесарево сечение, клинический анализ, акушерская практика, Андижан,
мультидисциплинарный подход.
KIRISH
XXI as da global miqyosda sog‘liqni saqlash sohasidagi eng dolza b muammola dan bi i — o iqcha azn
a semizlikning jadal su ’a la da keng a qalishidi . Jahon sog‘liqni saqlash ashkilo i (JSST) ma’lumo la iga
ko‘ a, 2023-yil hola iga ko‘ a, dunyo bo‘yicha 15 yoshdan ka a ha uchinchi ayol o iqcha azn yoki
semizlikdan aziya chekmoqda. Ayniqsa, ep oduk i yoshdagi ayolla o asida bu ko‘ sa kich xa o i li
da ajada yuqo i — 40% dan o iq (WHO, 2023). O‘zbekis on Respublikasi Sog‘liqni saqlash azi ligi 2022-
54
Vol. 5, No. 11 – Special Issue (EJMNS)
ISSN: 2181-287X
MTPHMPOI
In e na ional Scien i ic and P ac ical Con e ence on
Medical Tou ism, Public Heal h and Managemen :
P oblems, Oppo uni ies, and Inno a ions
Tashken , No embe 11, 2025
in-academy.uz/index.php/ejmns
yilgi ibbiy-demog a ik kuza u na ijala iga ko‘ a, mamlaka da ha beshinchi homilado ayolda ana azni
indeksi (TVI) me’yo dan yuqo i ekanligi aniqlangan.Semizlikning homilado likka a’si i ko‘p qi ali bo‘lib, u
ona a bola saloma ligiga jiddiy xa ug‘di u chi omil si a ida an olinmoqda. Akushe lik a pe ina al
amaliyo da semizlik bilan og‘ igan ayolla da homilado lik mu akkab kechadi: ges a sion gipe enziya,
ges aion diabe , p eeklampsiya, in eksion aso a la , ug‘ uq pay ida qon ke ishla , shuningdek, seza yen
kesishla sonining o ishi kuza iladi. Shuningdek, bola uchun ham mak osomiya, mehna aoliya ining
buzilishi, in au e in o‘lim, neona ologik eanima siya eh iyoji o adi.Dunyo aj ibasida, semizlik onida
homilado likning yu i ilishi bo‘yicha ko‘plab klinik p o okolla ishlab chiqilgan bo‘lsa-da, bu soha hamon
ilmiy a amaliy akomillash i ishni alab e u chi yo‘nalish si a ida qolmoqda. Ayniqsa, homilado likdan
oldingi ayyo ga lik (p edga ida nazo a ), homilado lik da idagi nazo a cho ala i a ug‘ uqni boshqa ish
s a egiyala i — in eg a i a indi idual yondashu la asosida yangicha ahlil e ilishi lozim.
Tadqiqo maqsadi:Mazku adqiqo ishida semizlik onida kechayo gan homilado lik hola la i a pe ina al
xa la klinik misolla , s a is ik ahlil a amaliy kuza u la asosida chuqu o‘ ganiladi. Shu o qali semiz
homilado ayolla da pe ina al xa la ni oldini olish, aniqlash a kamay i ish bo‘yicha sama ali a siyala
ishlab chiqish maqsad qilib olingan.
TADQIQOT METODOLOGIYASI
Tadqiqo da omida e ospek i ahlil, klinik kuza u , s a is ik hisoblash a aqqoslash usulla i qo‘llanildi.
Semizlik ma jud homilado ayolla da homilado likning kechishi a pe ina al aso a la ez- ezligi ibbiy
hujja la asosida o‘ ganildi.
1-Jad al: Tadqiqo me odologik mexanizmi
Bosqich
Maqsad
Asosiy me odla
Ku ilgan na ija
1. P edga ida
ayyo ga lik
TVI ≥ 30 ayolla ni e a
aniqlash a
op imallash i ish
An opome iya, labo a o
ekshi u (HbA1c, lipid
p o ili), BP moni o ing
Me abolik xa la ni
minimallash i ish
2. Klinik kuza u
(I–III im.)
Homilado lik
kechishini eal aq da
baholash
Dinamik UTT, OGTT,
dopple ome iya,
ka dio okog a iya
P eeklampsiya a
GD’ni e a aniqlash
3. Maʼlumo la ni
s a is ik ahlil
Aso a la chas o asini
baholash
χ² es i, - es , OR/CI
hisoblash
Xa omilla ini
s a is ik ishonch bilan
ko‘ sa ish
4. Klinik
a siyala ni ishlab
chiqish
Amaliy p o okol a
algo i m akli qilish
Konsensus, FIGO a JSST
yo‘ iqnomala i bilan
mu o iqlash i ish
Lokal p o okol,
mul idisiplina b igada
modeli
Adabiyo la ahlili
Semizlik – bu o ganizmda o iqcha yog‘ o‘planishi bilan a si lanadigan su unkali me abolik buzilish bo‘lib,
JSST omonidan ana azni indeksi (TVI ≥ 30 kg/m²) o qali aniqlanadi. Oxi gi yilla da olib bo ilgan ilmiy
izlanishla da o iqcha azn a semizlik homilado lik a ug‘ uq ja ayonla iga sezila li da ajada salbiy a’si
ko‘ sa ishi aniqlangan.
So‘nggi o‘n yillikla da o iqcha azn a semizlik global miqyosdagi jiddiy ibbiy-ij imoiy muammola dan
bi iga aylangan bo‘lib, u na aqa su unkali kasallikla xa ini oshi adi, balki ep oduk i saloma lik, xususan
homilado likning kechishi a pe ina al na ijala ga ham salbiy a’si ko‘ sa adi. Jahon sog‘liqni saqlash
ashkilo ining (JSST, 2023) asmiy hisobo la ida qayd e ilishicha, dunyo bo‘yicha ha uchinchi ep oduk i
yoshdagi ayol o iqcha azn yoki semizlikdan aziya chekadi, bu esa homilado lik ja ayonida akushe lik
aso a la i sonining ko‘payishiga sabab bo‘lmoqda.
2-Jad al :Semizlik onida homilado likning kechishi a pe ina al xa la ni ushun i u chi kompleks sxema
1
1
FIGO a NICE (2022) a siyala iga ko‘ a TVI ≥ 35 kg/m² yoki p eeklampsiya a ixi bo‘lgan bemo la ga
16-ha agacha Aspi in 75–150 mg a siya e iladi.
55
Vol. 5, No. 11 – Special Issue (EJMNS)
ISSN: 2181-287X
MTPHMPOI
In e na ional Scien i ic and P ac ical Con e ence on
Medical Tou ism, Public Heal h and Managemen :
P oblems, Oppo uni ies, and Inno a ions
Tashken , No embe 11, 2025
in-academy.uz/index.php/ejmns
№
Pa o iziologik-klinik
blok
Tashkiliy a
labo a o
ko‘ sa kichla
Pe ina al oqiba la
(ona + bola)
Ta siya e iladigan
boshqa u s a egiyasi
1
Me abolik disbalans
• Insulin ezis en ligi
• Yalang‘och
gipe insulinemiya
- OGTT ≥ 7,8
mmol/l (2 soa )
- HbA1c > 5,9 %
► Ges a sion diabe
► Mak osomiya (≥
4000 g)
► Yangi ug‘ilgan
chaqaloqda
gipoglikemiya
- P edga ida aznni 5–
10 % ga kamay i ish
- Die o e apiya +
jismoniy aollik (≥ 150
daq/ha a)
- Glikemiyani ha alik
nazo a
2
Gipe dinamik qon
aylanish
• Plazma hajmining
o ishi
• Endo elial
dis unksiya
- SBP ≥ 140 mm
.s .
- P o einu iya ≥ 0,3
g/24 soa
► Ges a sion
gipe enziya
► P eeklampsiya /
eklampsiya
► Pla sen a
ye ishmo chilik
- A e ial bosimni o‘n
kunda 1 ma a
- ASPIRIN 75 mg (< 16
ha a) ¹
- Dopple ome iya (28-,
32-, 36-ha ala da)
3
Yallig‘lanish a
oksida i s ess
- CRP > 10 mg/L
- IL-6 / TNF-α
yuqo i
► E a su kelish
► Chanoq-bachadon
in eksiyala i
- Omega-3 k- la i,
an ioksidan la
- P o ilak ik an ibio ik
(«yuqo i xa »)
4
Ko‘p ana massasi
a mexanik yuklama
- BISHOP < 5
(mudda ye ganda)
- Mehna aoliya i
zai
► Tug‘ uqning
uzayishi
► O‘ ki e a dis essi
► Seza yen
ko‘ sa kichi ↑
- Induksiya mezonla ini
aniq belgilash (TVI +
BISHOP)
- Anes eziolog bilan
oldindan maslaha
5
Fe oplasen a qon
aylanish buzilishi
- PI MCA > 1,5
MoM
- AFI < 5 cm (oligo)
► IUGR
yoki,aksincha,
mak osomiya
► Neona al as iksiya
- Ha 4 ha ada UTT
biome ik nazo a
- 34-ha adan boshlab
NST/CTG ha 7-10 kun
6
Neona al oqiba la
- APGAR ≤ 7 (1-
daq.)
- pH ko don < 7,2
► Na as
ye ishmo chiligi
► Reanima siyaga
eh iyoj 3 × ↑
- Tug‘ uq zalida
neona olog gu uhi ayyo
- Ko‘p unksiyali
eanima siya uskunala i
7
Pos pa um da
- Qon ke ish ≥
1000 ml
- TVT / PE xa i ↑
► A oneyali qon
ke ish
► T omboemboliya
- U e o onik
p o ilak ika
- LMWH 6 ha a (xa ≥4
ball)
Akushe lik a pe ina al ibbiyo ga oid ye akchi adqiqo la da semizlikning homilado lik kechishiga a’si i
ko‘plab klinik pa ame la bilan bog‘liq holda o‘ ganilgan. Xususan, Cede g en (2004) omonidan olib
bo ilgan adqiqo da ana azni indeksi (TVI) ≥30 bo‘lgan ayolla o asida p eeklampsiya, ges aion diabe ,
ug‘ uqdagi qon ke ishla , in eksion aso a la a ug‘ uqning a ma ik kechishi hola la i yuqo i ekanligi
aniqlangan. Bu hola Weiss a hammualli la ining (2004) adqiqo la ida ham asdiqlanib, o iqcha aznga ega
bo‘lgan homilado ayolla da ug‘ uq da omiyligi uzayishi, seza yen kesishiga bo‘lgan eh iyojning o ishi,
shuningdek neona al eanima siya eh imolining yuqo iligi e’ i o e ilgan.Ca alano a Eh enbe g (2006) esa
semizlikning pla sen a qon aylanishiga a e oplasen a kompleks aoliya iga a’si ini o‘ ganib, semizlik
homila mak osomiyasi, kongeni al anomaliyala a homilaning in au e in i ojlanishidagi buzilishla bilan
56
Vol. 5, No. 11 – Special Issue (EJMNS)
ISSN: 2181-287X
MTPHMPOI
In e na ional Scien i ic and P ac ical Con e ence on
Medical Tou ism, Public Heal h and Managemen :
P oblems, Oppo uni ies, and Inno a ions
Tashken , No embe 11, 2025
in-academy.uz/index.php/ejmns
o‘g‘ idan- o‘g‘ i bog‘liqligini ko‘ sa adi. Shuningdek, hozi gi da da indi idualiza siyalangan akushe lik
yondashu la i, mul idisiplina kuza u a p edga ida ayyo ga lik cho ala ining ki i ilishi pe ina al xa la ni
kamay i ishda muhim omil si a ida qa almoqda.
Mazku masala Rossiya ilmiy mak abida ham chuqu o‘ ganilmoqda. Jumladan, Sa elie a G.M. a
Radzinskiy V.E. (2019) o‘zla ining undamen al ishla ida semizlik onida homilado likning immunologik a
endok in mexanizmla asosida og‘i kechishi, ko‘plab aso a li ug‘ uqla bilan yakunlanishini ko‘ sa adila .
Ula ning adqiqo la ida ayniqsa “me abolik sind om” ushunchasi asosida yu i ilayo gan homilado likka klinik
algo i mla ishlab chiqilgan bo‘lib, ula mul idisiplina yondashu ga asoslanadi.Bundan ashqa i, A ymuk
N.A. (2020) omonidan olib bo ilgan klinik kuza u la da Rossiya Fede a siyasi hududida TVI ≥30 bo‘lgan
homilado ayolla da p eeklampsiya hola la i 2,8 ba a a , seza yen kesish eh imoli esa 1,7 ba a a yuqo i ekani
a’kidlangan. Shuningdek, u pe ina al o‘lim hola la ining o ishida semizlik asosiy isk ak o i si a ida
baholanishi ke akligini asoslaydi. Gaiduk D.A. (2021) o‘z izlanishla ida semiz ayolla o asida ug‘ uqning
kechikishi, e opla sen a ye ishmo chilik a gipo o ik chaqaloq ug‘ilishi hola la i ko‘p uch ashini qayd
e gan.
O‘zbekis on sha oi ida olib bo ilgan ibbiy adqiqo la da ham ushbu muammo o‘z i odasini opmoqda.
Toshken ibbiyo akademiyasi a Respublika akushe lik a ginekologiya ilmiy-amaliy ma kazining 2021–
2023 yilla dagi kuza u ma’lumo la iga ayanadigan bo‘lsak, TVI 30 dan yuqo i bo‘lgan homilado ayolla
o asida ges a sion gipe enziya, sepsis a gipo o ik chaqaloq ug‘ilishi kabi aso a la ancha yuqo i ekani
aniqlangan (To‘x aye , 2022).Yi ik xalqa o ashkilo la , jumladan, Xalqa o akushe lik a ginekologiya
ede a siyasi (FIGO), semizlik ma jud ayolla uchun homilado likni ejalash i ish a yu i ish bo‘yicha maxsus
klinik p o okolla ishlab chiqqan bo‘lib, ula da pa hezo e apiya, glyukozaning doimiy moni o ingi, a e ial
bosimni nazo a qilish, psixologik qo‘llab-qu a lash a ug‘ uqqa ayyo lashga doi cho ala alohida o‘ in
u adi.Xulosa qilib ay ganda, semizlik ma jud bo‘lgan ayolla da homilado lik a ug‘ uqni olib bo ish
mu akkab klinik yondashu ni alab e adi. Zamona iy adabiyo la ushbu hola da di e ensial nazo a , klinik
p o okolla ga asoslangan indi idual ibbiy yondashu a ug‘ uqni op imal ejalash i ish o qali pe ina al
xa la ni kamay i ish mumkinligini ko‘ sa moqda.
NATIJALAR VA MUHOKAMA
Tadqiqo Andijon iloya ug‘ uq kompleksining akushe lik bo‘limida 2022–2024 yilla da omida olib
bo ilgan klinik kuza u ma e ialla i asosida ashkil e ildi. Umumiy hisobda 80 na a homilado ayol kuza ildi,
ula dan 40 na a i ana azni indeksi (TVI) ≥30 bo‘lgan semiz ayolla (ekspe imen al gu uh), qolgan 40 na a i
esa TVI me’yo da bo‘lgan ayolla (nazo a gu uhi) si a ida anlab olindi.Tadqiqo na ijala iga ko‘ a, semizlik
ma jud ayolla o asida ges a sion gipe enziya 30% hola da qayd e ilgan bo‘lsa, bu ko‘ sa kich nazo a
gu uhida a igi 7,5% ni ashkil e di. Xususan, p eeklampsiya hola la i semiz ayolla o asida 22,5% hola da
kuza ildi, bu esa nazo a gu uhidagi 5% bilan solish i ganda 4,5 ba a a yuqo i ekanligini ko‘ sa adi. Bu
ko‘ sa kichla semizlikning qon omi onusi, go monal o‘zga ishla a immun ja ob izimidagi buzilishla
bilan bog‘liq ekanini asdiqlaydi.
3- Jad al: Klinik a pe ina al na ijala (n = 80)
2
Ko‘ sa kich
Ekspe imen al gu uh<b >(TVI ≥
30, n = 40)
Nazo a gu uh<b >(TVI <
25, n = 40)
p-
qiyma
Ges a sion
gipe enziya
12 (30 %)
3 (7,5 %)
0,004
P eeklampsiya
9 (22,5 %)
2 (5 %)
0,018
Ges a sion diabe
11 (27,5 %)
2 (5 %)
0,006
Seza yen kesish
26 (65 %)
13 (32,5 %)
0,003
Mak osomiya ≥
4000 g
10 (25 %)
3 (7,5 %)
0,037
2
* p > 0,05 – a q s a is ik ahamiya ga ega emas, ammo klinik jiha dan e’ ibo ga molik.
57
Vol. 5, No. 11 – Special Issue (EJMNS)
ISSN: 2181-287X
MTPHMPOI
In e na ional Scien i ic and P ac ical Con e ence on
Medical Tou ism, Public Heal h and Managemen :
P oblems, Oppo uni ies, and Inno a ions
Tashken , No embe 11, 2025
in-academy.uz/index.php/ejmns
APGAR ≤ 7 (1-
daq.)
14 (35 %)
6 (15 %)
0,046
Neona al
eanima siya
6 (15 %)
2 (5 %)
0,121*
Ges a sion diabe hola la i semiz ayolla o asida 27,5% ni ashkil e di (11 na a ), nazo a gu uhida esa bu
ko‘ sa kich 5% dan oshmadi (2 na a ). Bu hola semizlik onida insulin ezis en ligi a go monal disbalansning
keskinlashu i bilan izohlanadi, bu esa homilado likning endok in kechishini og‘i lash i adi. Gaiduk D.A.
(2021) omonidan olib bo ilgan adqiqo la ham semiz ayolla o asida ges aion diabe uch ash chas o asi
sezila li yuqo i ekanini asdiqlaydi.Tug‘ uq usuli ahlil qilinganda, semiz ayolla gu uhida seza yen kesish
ko‘ sa kichi 65% bo‘lib, nazo a gu uhida esa 32,5% ni ashkil e di. Ushbu yuqo i ko‘ sa kich ug‘ uqning
iziologik kechishini qiyinlash i u chi omilla – mehna aoliya ining zai ligi, mak osomiya a p opo sional
buzilishla bilan bog‘liq.Neona al ko‘ sa kichla ahlili shuni ko‘ sa adiki, semizlik ma jud onala dan
ug‘ilgan chaqaloqla da APGAR shkalasi bo‘yicha 1-daqiqada 6–7 ball o‘plaganla soni 35% ni ashkil e gan,
nazo a gu uhida esa bu ko‘ sa kich 15% bo‘lgan. Neona al eanima siyaga yo‘nal i ilgan chaqaloqla soni
semiz onala gu uhida 6 na a (15%), nazo a gu uhida esa a igi 2 na a (5%) bo‘lgan.Ushbu na ijala xalqa o
ibbiy adabiyo la da ko‘ sa ilgan endensiyala bilan hamohangdi . Xususan, Ca alano a Eh enbe g (2006)
semizlikning homilado lik a pe ina al aso a la xa ini oshi ishdagi olini chuqu asoslab be gan. Rossiyalik
olimla – Sa elie a G.M. a A ymuk N.A. adqiqo la ida ham TVI ≥30 bo‘lgan ayolla da p eeklampsiya,
seza yen, neona al aso a la chas o asi yuqo i ekanligi qayd e ilgan.
Pe ina al na ijala a chaqaloq hola ining baholanishi
Tadqiqo da omida aniqlanishicha, semizlik ma jud onala dan ug‘ilgan chaqaloqla o asida mak osomiya
(≥4000 g) bilan ug‘ilish hola la i 26% ni ashkil e di (10 na a chaqaloq), nazo a gu uhida esa bu ko‘ sa kich
a igi 7,5% (3 na a ) bo‘ldi. Bu esa semizlik homilaning in au e in i ojlanishida o iqcha o‘sish sind omi –
ya’ni hype glycemia-induced mac osomia xa ini keskin oshi ishi bilan izohlanadi.Bundan ashqa i, semiz
ayolla dan ug‘ilgan chaqaloqla da APGAR shkalasi bo‘yicha 1-daqiqada 6–7 ballik baho 14 a hola da (35%)
kuza ildi, bu nazo a gu uhida 6 a hola ga (15%) eng bo‘lib, chaqaloqning pe ina al hola i bi oz sus
kechganini ko‘ sa adi. 5-daqiqada 8–9 ballga chiqish kuza ilgan bo‘lsa-da, neona al moslashu da omiyligi
sezila li da ajada cho‘zilgan.Shuningdek, neona al eanima siyaga yo‘nal i ish za u a i semiz onala gu uhida
6 na a (15%) chaqaloqda kuza ilgan, bu ko‘ sa kich nazo a gu uhida 2 na a (5%) ni ashkil e di. Bu a q
ug‘ uqdagi mexanik aso a la , yo‘ldosh ye ishmo chiligi a na as olish sind omla i bilan bog‘liq hola la ni
ko‘ sa adi.
Na ijala ning xo jiy adqiqo la bilan aqqoslanishi
Olingan pe ina al na ijala ilga i o‘ kazilgan xalqa o a Rossiya adqiqo la i bilan mu o iqlik kasb e adi.
Xususan, Ca alano a Eh enbe g (2006) o‘z izlanishla ida semizlik ma jud bo‘lgan homilado ayolla
gu uhida mak osomiya hola la i 22–30% o alig‘ida bo‘lishini a’kidlaydi, bu bizning 26% lik ko‘ sa kich bilan
o‘liq mos ushadi. Shuningdek, ula APGAR balla ining pas bo‘lishi a neona al aso a la xa i insulin
ezis en lik, pla sen a qon aylanishining buzilishi a su unkali pas da ajadagi yallig‘lanish bilan bog‘liq
ekanligini asoslab be gan.
Rossiyalik olimla – A ymuk N.A. (2020) a Sa elie a G.M. (2019) adqiqo la ida ham shunga o‘xshash
s a is ikala kel i ilgan. Ula ning izlanishla ida TVI ≥30 bo‘lgan homilado ayolla dan ug‘ilgan chaqaloqla da
mak osomiya chas o asi 25–28% ni ashkil e gan bo‘lib, pe ina al o‘lim a neona al eanima siyaga
yo‘nal i ish ko‘ sa kichla i sezila li da ajada yuqo i qayd e ilgan.Shuningdek, Weiss e al. (2004) omonidan
olib bo ilgan Ame ika Qo‘shma Sh a la idagi yi ik epidemiologik kuza u da semiz ayolla gu uhida APGAR
≤7 bo‘lgan chaqaloqla soni nazo a gu uhiga nisba an ikki ba a a ko‘p ekanligi aniqlangan. Bu esa bizning
na ijala bilan uyg‘unlikda bo‘lib, semizlik a pe ina al xa o‘ asidagi uz iy bog‘liqlikni yana bi bo
asdiqlaydi.
Klinik-amaliy a siyala :Tadqiqo na ijala i shuni ko‘ sa moqdaki, ana azni indeksi (TVI) ≥30 bo‘lgan
homilado ayolla da homilado likning kechishi a ug‘ uq ja ayoni boshqa ayolla ga nisba an ancha mu akkab
58
Vol. 5, No. 11 – Special Issue (EJMNS)
ISSN: 2181-287X
MTPHMPOI
In e na ional Scien i ic and P ac ical Con e ence on
Medical Tou ism, Public Heal h and Managemen :
P oblems, Oppo uni ies, and Inno a ions
Tashken , No embe 11, 2025
in-academy.uz/index.php/ejmns
bo‘lib, jiddiy pe ina al xa la bilan kechadi. Shuning uchun semiz homilado ayolla ga nisba an akushe lik-
amaliyo da indi idualiza siyalangan a ilmiy asoslangan yondashu za u .
Bi inchidan, p edga ida ayyo ga lik bosqichida semiz ayolla ni o‘yxa ga olish a ula ning sog‘lig‘ini
baholash muhimdi . Bu bosqichda go monal on, glyukoza da ajasi, a e ial bosim, yu ak-qon omi izimi a
endok in hola ni o‘liq baholash za u . Ayniqsa, ges aion diabe a ges a sion gipe enziyani e a aniqlash,
ula ning oldini olish a nazo a qilish bo‘yicha kompleks cho ala ishlab chiqilishi ke ak.
Ikkinchidan, homilado likning e a da idan boshlab semiz ayolla uchun maxsus pa hezo e apiya, jismoniy
aollikni indi idual ejalash i ish, s essni kamay i u chi psixologik qo‘llab-qu a lash cho ala ini ko‘ ish
lozim. Bu a siyala JSST a Xalqa o akushe lik-ginekologiya ede a siyasi (FIGO) omonidan ishlab
chiqilgan uni e sal p o okolla bilan uyg‘unlash i ilishi ke ak.
Uchinchidan, homilado likning o‘ a a kechki imes la ida akushe lik nazo a i yanada kuchay i ilishi,
qand miqdo i a a e ial bosim moni o ingi izimli a ishda olib bo ilishi, za u a ga ko‘ a endok inolog a
e ape ish i okida mul idisiplina kuza u ashkil qilinishi lozim. Shuningdek, e al biome ik o‘lchamla a
pla sen a qon aylanishni baholash uchun mun azam ul a o ush ekshi u la i a siya e iladi.
To‘ inchidan, ug‘ uqni ejalash i ish a yu i ish ja ayonida semiz homilado ayolla ning indi idual xa
omilla iga asoslangan yondashu qo‘llanilishi ke ak. Aga homilada mak osomiya, mehna aoliya ining
zai ligi, p eeklampsiya yoki boshqa aso a la eh imoli ma jud bo‘lsa, seza yen kesish mudda ini belgilashda
aniq mezonla ga asoslanish za u .
Beshinchidan, ug‘ uqdan keyingi da da onani me abolik kuza u os ida saqlash, qon bosimi a glyukoza
ko‘ sa kichla ini iklash, emizish bilan bog‘liq o qa lanish ejimini uzish a siya e iladi. Bu da da
chaqaloqning hola ini ham nazo a qilish, neona ologla bilan bi ga pe ina al pa a ish izimini jo iy e ish
muhimdi .O‘zbekis on Respublikasi sha oi ida bunday yondashu la ni amaliyo ga jo iy e ish uchun
akushe lik xizma ini bosqichma-bosqich mode niza siya qilish, pe ina al xa gu uhiga ki u chi ayolla uchun
maxsus klinik yo‘ iqnomala ishlab chiqish hamda ula ni sog‘liqni saqlash izimi bo‘yicha s anda la ga
ki i ish dolza b hisoblanadi.
XULOSA
Tadqiqo asosida quyidagi xulosala ni chiqa ish mumkin:
1. Semizlik homilado likning pa ologik kechishiga olib kelu chi asosiy xa omilla idan bi idi .
2. Bunday ayolla uchun p edga ida da dan boshlab doimiy moni o ing, die o e apiya a endok in nazo a
za u .
3. Tug‘ uqni yu i ishda mul idisiplina yondashu , ya’ni akushe -ginekolog, endok inolog, e ape a
neona olog ish i okini a’minlash sama ali na ijala ga olib keladi.
Pe ina al xa la ning kamay i ilishi, ayniqsa APGAR pas bo‘lgan chaqaloqla sonini qisqa i ish, semizlikni
nazo a qilish o qali e ishiladigan s a egik yo‘nalishdi .
Re e ences:
1. A ymuk, N. A. (2020). Ожирение и акушерские осложнения: проспективное наблюдение 2017–2019
гг. Вопросы гинекологии, акушерства и перинатологии, 19(3), 152-160.312 c
2. Ca alano, P. M., & Eh enbe g, H. M. (2006). The sho - and long- e m implica ions o ma e nal obesi y on
he mo he and he o sp ing. BJOG, 113(10), 1126-1133.2347 pp
3. Cede g en, M. I. (2004). Ma e nal mo bid obesi y and he isk o ad e se p egnancy ou come. Obs e ics
& Gynecology, 103(2), 219-224.355
4. FIGO. (2022). FIGO good p ac ice ecommenda ions on obesi y in p egnancy (2-nd ed.). In e na ional
Fede a ion o Gynecology and Obs e ics. h ps://www. igo.o g/ esou ces/ igo-good-p ac ice-
ecommenda ions-obesi y-p egnancy
5. Gaiduk, D. A. (2021). Перинатальные исходы у беременных с метаболическим синдромом.
Российский вестник акушера-гинеколога, 21(1), 41-47.520 b
59
Vol. 5, No. 11 – Special Issue (EJMNS)
ISSN: 2181-287X
MTPHMPOI
In e na ional Scien i ic and P ac ical Con e ence on
Medical Tou ism, Public Heal h and Managemen :
P oblems, Oppo uni ies, and Inno a ions
Tashken , No embe 11, 2025
in-academy.uz/index.php/ejmns
6. Sa elie a, G. M., & Radzinskiy, V. E. (2019). Акушерство: национальное руководство (4-bosma).
GEOTAR-Media.302 b
7. To‘x aye , A. X. (2022). Homilado ayolla da semizlik a ug‘ uq aso a la i. TTA Ilmiy Ju nali, 4(2), 45-
50.903 b
8. Weiss, J. L., Malone, F. D., e al. (2004). Obesi y, obs e ic complica ions, and cesa ean deli e y a e—A
popula ion-based sc eening s udy. Ame ican Jou nal o Obs e ics & Gynecology, 190(4), 1091-1097.2456b
9. Wo ld Heal h O ganiza ion. (2023). Obesi y and o e weigh : Fac shee N°311.
10. Yuldashe a, Z. R. 1(2023). O‘zbekis onda homilado likda o iqcha azn p o ilak ikasi bo‘yicha klinik
a siyala . Tibbiyo da Inno a siyala , 5(1), 71-78.230 b.
