LEKSIKOS
TYRINEJIMAI
LIETUVOS.
TSR
MOKSLU
AKADEMIJA
A.
KASARAUSKO
LEKSIKOGRAFINIAI
DARBAT
J.
KRUOPAS
A.
KaSa auskas
(1821
—1882),
lenki§kai
pasi aSinéjes
Kossa zewski,
bu o
labai
plagios
e udicijos
bei
uzmojy
Zmogus
i
pasi eiSké¢
kaip
sayamokslis
gam ininkas,
k aS o y ininkas,
a cheologas,
au osakos
bei
kalbos
medZiagos
inkéjas,
spaudos
da buo ojas
i
apsk i ai
didelio
mas o
kul i ininkas.
Jis
doméjosi
lie u iy
kalbos
san ykiais
su
ki omis
indoeu opie iy
kalbomis,
aé
apie
lie u iy
kalbos
eikime
lyginamajam
kalbu
mokslui,
agino
puoselé i
bei
u in i
lie u iy
li e a i ine
kalba,
inko
Zodiius,
ie o a dzius,
pa a des
i
ki okiq
kalbing
medZiaga
i
in e esa osi
lie-
u iy
leksikog a ija.
IS em as
po
1863
m.
sukilimo
j
Sibi a,
A.
KaSa auskas
ne u éjo
salygy
pasi eik i
lie u iy
kalbos
y inéjimo
s i yje.
Ta iau
i
sa o
anks es-
némis
pas angomis
kaup i
leksikos
lobius,
suda y i
usiSkai
lie u iska
Zodyna
i
iSkel i
ki y
Zodynininky
a lik us
da bus
jis
paliko
eikSmingus
pédsakus
lie u iu
leksikog a ijoje,
i
ku iuos
p a a u
a k eip i
démesi.
Domé is
lie u iy
kalba,
a8y i
apie
jos
eik’me
mokslui
i
eikala
ku i
au ine
li e a ii a
A.
KaSa auska
daugiausia
ska ino
s e im auéiai
kalbininkai,
iSkéle
lie u iy
kalbos
eikSme
lyginamajai
is o inei
kalbo y ai,
gausiai
naudoje
sa o
da buose
lie-
u iy
kalbos
pa yzdzius
i
pa ys
daugiau
a
maziau
y inéje
lie u iy
kalba.
A.
Ka-
Sa auskas
seké
uZsienio
ling is ing
li e a i a
i
doméjosi
ais
uzsienio
ling is y
da -
bais,
ku iuose
bu o
kalbama
apie
lie u iy
kalba
a ba
ope uojama
jos
duomenimis.
Sa o
lenky
spaudoje
paskelb uose
s aipsniuose
,,
Znaczenie
jezyka
li ewskiego
w
wzgledzie
naukowym*“
[,,Lie u iy
kalbos
eiki’mé
mokslui“;
jis
oliau
bus
Zymimas
L
i
,,Rzecz
o
li ewskich
s ownikach
i
ogéIny poglad
na
k aje
li ewskie“
[,,Apie
lie-
u iy
kalbos
zodynus
i
bend as
Z ilgsnis
j
lie u iSkus
k aS us“;
jis
bus
zymimas
II]?
jis
ci uoja
a ba
mini
A.
F,
Po a,
J.
G ima,
A.
Sleiche j,
Bugge,
Cha ee
i
ki us
ano
me o
ga sius
kalbininkus.
Ypa¢
jis
Za isi
A.
Sleiche io
kelione
i
Lie u a,
jo
lie u iy
kalbos
mokymusi
i§
pap as y
als ieciy
i
P ahoje
i8leis a
okie iy
kalba
»»Lie u iy
kalbos
g ama ika“
(1856),
ku i
bu o
isam
ling is iniam
pasauliui
pag indinis
eika-
las
lie u iy
kalbai
pazin i.
Apie
lie u iy
kalba
i
ki a au iy
kalbininky
doméjimasi
ja
A.
KaSa auskas
a8é:
,,Jesli
kazdemu
na odowi,
chécby
niewiele
p e ensyi
majacemu
do
s awy,
wolno
upo omnié
sw6j
jezyk,
uzywajac
go
w
li e a u ze
jako
czaski
od
Boga
mu
danej:
céz
dopie o
méwié
o
jezyku
Li ewskem,
k é y
w
s osunku
do
am-
ich
nie
ka lim,
ale
olb zymim
jes
p awdziwe;
k é y
Smialo
nazwaé
mozna
Sansk y-
em
wszys kich
jazykéw,
ile
ich
jes
nam
znanych;
k é y
od
ad
nie
samemu
Li ew-
skiemu
sluzyc
ma
na odowi,
ale
sadze,
iz
nieodbicie
po zebny
bedzie
w
nauce
dla
1
Pismo
zbio owe
Wile iskie
na
ok
1859,
Wilno
1858,
p.
163—175.
®
Ten
pa ,
1862,
p.
133—222.
189
wszys kich
Eu opejskich,
anawe
Zaeu opejskich
oSwiece iszych
ludéw?
Dziwno
jes
zecza,
iz
jezyk
ak
wazny,
jeden
najszlache
niejszyk
w
Eu opie,
ak
pdézno
poznanym
zos a
p zez
obcych,
ak
ma o
u
nas
cenionym
jes !do ychezas;
jeszcze
dziw-
niejsza,
iz
pie wszymi
g osicielami
jego
zale
byli
nie
Li wini
ani
Polacy,
ale
Niemcy
nas-
zi
sasiedzi,
za
nimi
F ancuzi,
Anglicy,
W osi,
na
os a ku
S owianie“
(I,
p.
164).
[Jeigu
kiek ienai
au ai,
no s
i
nedaug
p e enzijy
u in¢iai
j
Slo e,
galima
iSlaiky i
sa o
kalba,
a ojan
ja
li e a i oje
kaip
die o
duo a
dali,
ai
ka
bekalbé i
apie
lie u iy
kalba,
ku i,
palyginus
su
ki omis,
y a
ne
nykS ukas,
be
ik as
milzZinas;
ku ia
d a-
siai
galima
pa adin i
isy
mums
Zinomy
kalby
sansk i u;
ku i
nuo
Siol
u és
a nau i
ne
ien
lie u iy
au ai,
be ,
manau,
bus
bi inai
eikalinga
moksle
isoms
Eu opos
i
da gi
uZ
jos
iby
esancioms
apsi8 ie usioms
au oms.
Nuos abu,
kad
okia
s a bi,
ga binga
Eu opos
kalba
aip élai
bu o s e imyjy
pazin a,
kad
aip
mazZa
iki
Siol
bu o
pas
mus
e inama.
Da
nuos abiau,
kad
pi maisiais
jos
ga sin ojais
bu o
ne
lie u iai
i
ne
lenkai,
be
misy
kaimynai
okiediai,
po
jy
—
p ancizai,
anglai,
i alai
i
pagaliau
sla ai.]
Ki a au iy
démesys
lie u iy
kalbai
kélé
A.
KaSa ausko
pa io inius
jausmus,
ugdé
meile
gim ajai
kalbai.
Jis
da osi
bajo ijos
bei
diduomenés
pami s os,
niekinamos
i
pe sekiojamos
kalbos
gynéjas,
aukS in ojas,
pe dé ai
s engiasis
iSkel i
ja
j
kuo
eik&-
mingiausia
i
ga bingiausia
ie a
a p
ki y
indoeu opie iu
kalby.
S ai
ki oje
s aips-
nio
apie
lie u iy
kalbos
eikSme
mokslui
ie oje
A.
KaSa auskas
aip
iSauk8 ina
lie-
u iy
kalba:
,,...jezyk
Li ewski,
bedac
jednym
z
najdawnieszych
i
najdoskonal-
szych,
jes
najblizszym
pié wo nego,
a
ém
samém
jakby Swie ym,
y ualnym,
zasad-
niczym
dla
dalszych.
P zewyzsza
on
swa
dawnoscia
i
pie wo noscia
nie ylko
wszys -
kie
Eu opejskie,
ale
nawe
s a y
Indijski
jezyk,
k é ego
wielka
liczba
pié wias -
k6w
jes
ylko
sk éceniemi
zepsuciem
Li ewskich
adzeni.
Same
nawe
klasiczne,
ak
s ynace
w
s a ozy nosci,
ak
zawolane
dzisiaj
jezyki,
jakiemi
sa
Lacinski
i
G ec-
ki,
mniej
maja
wa oSci
od
Li ewskiego“
(I,
p.
166).
[Lie u iy
kalba,
bidama
iena
iS
seniausiy
i
obuliausiy,
y a
a imiausia
p okalbei,
0
uo
pa iu
S en a,
i ualiSka,
pag indiné
ki oms
kalboms.
Ji
sa o
senumu
i
pi mumu
p alenkia
ne
ik
Eu opos
kalbas,
be
i
sena
indy
kalba,
ku ios
didelis
skai¢ius
Sakny
y a'
ik ai
lie u iSkujy
su umpinimas
i
isk aipymas.
Pa ios
ne gi
klasikinés,
seno éje
okios
iSga sin os
i
Zinomos
kalbos,
kaip
lo yny
i
g aiky,
maziau
y a
e ingos,
negu
lie u iu.]
Laikydamas
lie u iy
kalba
ak u
ki oms
kalboms
pazin i
(I,
p.
167),
Zodziy
kilmei
aiSkin i,
A.
KaSa auskas
ka ais
siejo
negiminingus
ZodZius
i
d asiai
ki é
nepag is as,
nai ias
e imologijas,
no s
pa s
aSé,
kad
,,kas
imasi
da y i
e imologines
i8 adas,
u i
em is
kalbos
p igim imi,
p i alo
ge ai
Zino i
paki imy
kelius
i
désnius,
ku ie eiké
kalbas
amZiy
bégyje“
(I,
p.
170).
Sa o
pazii omis
j
lie u iy
kalba
i
e i-
mologijomis
A.
KaSa auskas
y a
ienas
i§
,,Au’ os“
oman isko
kalbos
ga binimo
i
nepag is y
e imologijy
p anokéjas.
Jis
bus
bu es
au o i e u
ki iems
pa io ams
i
lie u iy
kalbos
mylé ojams
(A.
Ba anauskui,
P .
Viks ai,
K.
Kai iui)*.
Toks
pe dé as
i
nai us
lie u iy
kalbos
kélimas
bei
aukS inimas
nepa iko
ienam
ki am
lenky
kalbininkui, ypaé
J.
Ka lo iéiui,
ku is
sa o
lie u iy
kalbos
y inéjime
,,O
jezyku
lie ewskim“
(1875)
aip
a siliepia
apie
miné us
A.
KaSa ausko
s aipsnius:
»Deja,
nei
k i ikos,
nei
kalby
is o ijos
pazinimo
nema ome
nei
ame
nei
ki ame
p.
*
P.
Jonikas,
Lie u iy kalba
i
jos
gai inimas
p ie$’
,,Aus a“.
—
,,Miisy
seno é“,
.
IL,
N
1
(10),
Kaunas,
1940,
p.
25.
190
K[aSa ausko]
s aipsnyje“
(p.
200).
,,I8
ik yjy
ne elpa
gal oje,
kaip
au o ius,
ku-
is
ci uoja
Sleiche i,
Po a,
G ima,
specialius
be lyninius
kalbo y os
laik a8 ius
i
daug
ki y
ga senybiy,
paskelbes
ne
ka a
isiSkai
ik a
nuomone,
uojau
k in a
i
okj
milzinika
absu da,
ku is
ne
ik
iloso ui,
be
i
pap as¢iausiam
mi ingajam
nep isisapnuoja“
(p.
195),
A.
KaSa auskas
kele a
ka y
pab ézia,
kad
lie u iy
kalba
s a bi
ne
ik
lyginama-
jam
kalbos
mokslui,
be
kad
ja
u i
em is
i
Lie u os
is o ijos,
a cheologijos,
geog a-
ijos
i
ki y
s iciy
y iné ojai:
,,
Nas
Li winéw
najwiecej
in e esowaé
powinny
na odo-
wosé
i
jezyk
li ewski,
k é e
zedze
juz
innych
nawe
na odowoéci
i
jezykow
zajmuja
najwazniejsze
miejsce.
Dzisiaj
bez
li ewskiego
jezyka
obejé¢
sie
juz
niepodobna,
gdzyz
najmocniéj
jes esmy
p zekonani,
ze
a cheologja,
his o ja,
s a ozy na
jeog a ja,
dopé y
nie
beda
mia y
zasad
pewnich
i
objasnionéj
swojej
e minologji,
dopdki
w ba-
daniach
naszych
nie
bedzie
nam
p zys epny
caly
og om
mowy
li ewskiej;
bo
do y-
chezas
is o nie
w
naukowych
naszych
s udjach,
mianowicie
e ymologicznych,
wielkie
panuje
zamieszanie
i
nielad;
czasem
az
li owaé
sie
p zychodzi,
widzac
jak
uczeni
z
og omng
e udycja
mozolg
sig,
obiac
ysiace
domysléw
am,
gdzie
zecz
jes
najp os-
sza
i
naszemu
wiesniakowi
do
odgadnienia
nie udna“
(II,
p.
148).
[Mus,
lie u ius,
daugiausia
u i
domin i
lie u iy
au ybé
i
kalba,
ku ios
ne gi
a p
ki y
au ybiu
i
kalby
uzima
s a biausiq
ie a.
Siandien
be
lie u iy
kalbos
jau
neimanoma
apsiei i.
Esame
i Ciausiai
isi ikine,
kad
a cheologija,
is o ija,
seno és
geog a ija
ol
ne u és
i y
pag indy
i
sa o
pag is os
e minologijos,
kol
miisy
y imuose
nebus
mums
p i-
einami
isi
lie u iy
kalbos
lobiai.
Iki
Siol
i8
iesy
misy
moksliniuose
e imologiniuose
y inéjimuose
ieSpa auja
didelé
maiSa is
i
ne a ka;
ka ais
iesiog
gaila
Zii é i,
kaip
didelés
e udicijos
mokslininkai
a gs a,
da ydami
aks an i p ielaidy
en,
ku
eikalas
pap as as
i
misy
als ie iui
leng ai
ispéjamas.]
A.
KaSa auskas
eisingai
akcen a o,
kad
kalba
y a
s a bus
Sal inis
p aei iai
pazin i
i
kad
ja
eika
mokamai
naudo is
j ai iuose
y inéjimuose.
Ta iau
gaila,
kad
jis
i
pa s
daZnai
leidosi
i
ne-
pag is us
e imologiza imus,
i8 edZiojimus,
g ieZ ai
nesilaikydamas
kalbos
is o ijos
désniy,
o
labai
daZnai
ado audamasis
pa i Su iniu
i ai iy
kalby
zodziy
bei
ik i-
niy
a dy
panaSumu.
A.
KaSa auskui
ipéjo
ne
ik ai
lie u iy
kalbos
eik’més
mokslui
i8kélimas,
be
i
jos
gai inimas,
ugdymas,
lie u iskos
li e a ii os
ki imas.
Jis
pasisako
p ie§
lie u iu
kalbos
niekinima,
p ieS
gédijimasi
bei
engima
ja
a o i
i
agina
gim aja
kalba
puo-
selé i
i
u in i
lie u i8ka
li e a i a:
,,Tym
czasem
p osilibysmy
naszych
odakéw,
aby
od zuciwszy
wszelkie
p zesqdy
i
up zedzenia,
wspélnemi
silami
b ali
sie
do
dzie a,
w
celu
pomnozenia
naszej
na odowej
li e a u y,
ak
wielkie
zapowiadajacej
ko zy-
Sci
dla
ogé u.
P zygo owuja
sie
juz
znakomi e
alen a
w
li e a u ze
nawe
nadobnéj
ego
jezyka,
jakiemi
sa:
np.
p.
Akielewicz,
panna
P oniewska,
x.
Ba anowski,
p.
Za-
go ski,
p.
Malinowski
i
innych
wielu,
k é ych
niewspomne.
Niemamy
za ém
powodu
na zekania
na
niedos a ek
pisa zy
i
g uw
myslacych
z
wyzszem
uksz alceniem
i
po-
jenciem.
Alboz
niemamy
x.
biskupa
JW.
Macieja
Wolonczewskiego,
zas uzonego
nam
p.
Symona
Dowkon a,
x.
O ona
P oniewskiego,
x.
Hie onima
Raczkowskiego,
s.
p.
x.
Amb ozego
Pab eza,
k é zy
w
og omnych
p acach,
acz w
czeéci
ylko
d u-
kowanich,
wiekopomna
po
sobie
zas awuja
s awe?
(I,
p.
173).
[Tuo
a pu
p aSome
*
P.
Jonikas,
en
pa .
191
sa o
au ie iu,
kad,
a me e
i ai ius
p ie a us
i
nusis a ymus,
bend omis
jégomis
im ysi
u in i
musy
au ing
li e a ii a,
Yadan ia
didele
nauda
misy
isuomenei.
Tam
uoiasi
jau
iZymis
os
kalbos
li e a ii os,
ne gi
g oZinés,
alen ai,
p z.:
Akelai is,
P aniauskai é,
Ba anauskas,
Zago skis,
Malinauskas
i
daugelis
ki y,
ku iy
nea si-
menu.
Ne u ime
pag indo
p ickaiS ui,
kad
s inga
agy oju
i
Zmoniy
su
dideliu
iXsila inimu
bei
nuo oka.
A gi
ne u ime
yskupo
Mo iejaus
Valan iaus,
mums
nu-
sipelniusio
Simono
Daukan o,
O ono
P aniausko,
Je onimo
Ra kausko,
’ iesaus
a minimo
Amb oziejaus
Pab ézos,
ku ie
dideliais
da bais,
ik
dalinai
iSspaus-
din ais,
po
sa es
palieka
amzing
Slo e.]
&
Domédamasis
lie u iu
kalba,
a8ydamas
apie
jos
eikSme
lyginamajai
kalbo y ai
i
ki iems
mokslams,
A.
Ka8a auskas
u éjo
susipazin i
i
su
lie u iy
kalbos
zodynais,
ku ie
galéjo
bi i
jam
s a biis
Sal iniai
lie u iy
kalbai
pazin i,
jos
s a bai
kalbos
moks-
lui
iSkel i.
Kokie
Sios
s i ies
da bai
bu o
A.
KaSa auskui
Zinomi,
kaip
jis
i
juos
Zi é-
jo
i
ko
sieké
sa o
palik ais
lie u iSky
Zodziy
inkiniais,
ku ie
s a bis
lie u iy
leksi-
kog a ijai,
aikiai ma y i
iS
miné o
A.
Ka¥a ausko
s aipsnio
apie
lie u iy
kalbos
Zo-
dynus,
Ten
jis
nu odo,
kokie
Zodynai
eikalingi
i
u i
bi i
suda y i:
,,Mysla
nasza
i
go aéem
zyczeniem
jes ,
dzeby
ludzie
Swia li,
papie ajacy
sp awe
nauki,
p zylozyli
sie
w
jakibadz
sposob
do
napisania
zech
wielkich
i
nadzwiczaj
waznych
dzie ,
a
emi
sa:
1)
Dykcjona z
pospoli ych
wy azow
li ewskich;
-2)
Dykejona z
imion
osobo-
wych
i
amilijnich;
3)
Dykcjona z
imion
wlasnych
miejscowych
chyli
geog a
icznych*
(I,
p.
147).
[Miisy
min is
i
ka S as
oskimas,
kad
moky i
i
mokslq
emian ieji
%monés
im uysi
kokiu
no s
bidu
pa asy i
is
didelius
i
labai
s a bius
da bus,
bi en :
1)
bend iniy
lie u iy
kalbos
Zodziy
Zodyna,
2)
a dy
i
pa a dziy
zodyna,
3)
ik i-
niu
ie y
a ba
geog a iniy
a dy
zodyna.]
Pi miausia
A.
KaSa auskas
kalba
apie
bend inio
lie u iy
kalbos
Zodyno
eik8me
i
pas angas
ji
suda y i.
I8
jo
pa eik y
duomeny
ma y i,
kas
di bo
lie u iy
leksikog a-
ijos
s i yje,
kokius
uZda inius
jis
kélé
Zodyno
suda y ojams
i
kiek
pa s
galéjo
p ie
o
da bo
p isidé i.
Sios
A.
KaSa ausko
pas abos
labai
s a bios
lie u iy
leksikog a i-
jos
is o ijai,
ad
p a a u
jas
i8 isai
paci uo i:
.,Nic
ak
nie
ozywia
i
nie
podnosi
wa osci
ma wych
pamia ek,
jak
kiedy
w
zy-
wém
slowie
slyszymy
opowiadania
o
ich
znaczeniu,
gdy
pajmujemy
ich
nazwy,
z
ich
pie wszymi
b acimy
sie
wlascicielami
i
blizéj
poznajemy
sie
z
ich
jezykiem.
Kazde-
go
u aj
na
Li wie
dob ze
pojmujacego
zeczy
li e a a
najpie wszém
i
najgo e szém
jes
Zyczeniem,
aby
mieé
ska biec
jezyka
ludowego%,
o
jes ,
s ownik
Li ewsko-Polski
na
wzo
Lindego.
G imméw
lub
w
guscie
jakim
badz
innym
komple nie
wyp acowa-
ny.
Jes
wielu
juz
piszacych
i
p acujacych
w
leksykog a ii
Li winéw,
'miedzy
innymi
wymienié
musimy
pp.
Szymona
Dowkon a,
Kaje ana
Niezabi owskiego,
p o es-
so ow
I.
W.
Juszkiewicza
i
Ugia iskiego,
M.
Akielewicza,
W.
Lwinskiego,
K.
Dauk-
sze,
Ks,
Miezy owicza,
S.
P zyalgowskiego
i
ks.
J
uszkiewicza,
nie
méwiac
juz
o
daw-
niejszym
ksiedzu
Sy widzie
i
o
zma lych
niedawno
s ownika zach,
do
liczby
k é ych
p zed
innemi
naleza:
Szymon
S aniewicz,
Dyonizy
Paszkiewicz,
ks.
Su kiewicz
domi-
ninkan,
i
ks.
Pab ez
zbie acz
s 6w
bo anicznych.
P ace
ich
jednak
sa
czeSciowie,
ozs-
*
Do
niego
nie
powinny
wchodzi¢
nowo-u wo zonych
naukowe
wy azy
( o
powinny
mieé
sw6j
oddzielny
slownik/ale
same
ylko
z
us
ludu
wydoby e
s owa;
bo
e
ylko
s anowia
p awdzi-
wa
wiasnosé
na odu.
192
zelone,
niepodciagnie e
pod
sys em
jednosci
i
ymezasowo
od
nich
ogdlnego
komp-
le nego
zbio u
spodzwiewaé
sig
nie
mozemy.
Mamy
kilka
ez
lepszych
s oéwnikéw
li ewskich
w
niemieckim
jezyku,
jak
np.
Haacka,
Ruhig’a,
Mielckie’go,
ale
o
ez
kompendja
ylko,
z
nich
bogac wie
mowy
wyob azenia
mieé
niepodobna.
Jesli
wyj-
dzie
wk é ce,
jak
sie
spodziewamy,
d ugic
wydanie
s 6wnika
li ewsko-niemieckiego
Nesselmann’a,
bedziemy
mieli
zbié
wy az6w
cokolwiek
komple niejszy
i
dosyé
zgnaczny
a
jednak
i
polowy
mowy
li ewskié)
jeszcze
w
nim
pewno
sig
nie
znajdzie.
Dob ze
byloby
choéby
en
z
niemieckiego
p ze idbmaczyé
na
polski
w
niedos a ku
obsze niejszego.
Op écz
p.
Akielewicza,
najwieksza
nadzieje
jako
lexykog a
czyni
nam
p.
S anis aw
Mikucki,
k o y,
p zy
znanéj
nam
e udycjii
zelaznéj
pilnosci,
posia-
da
znaczny
zapas
wy azow
i
wielka
mnogos¢
ozmai ych
zw é 6w
mowienia,
ak
iz
sam
jeden,
jesli
nie
we
dwéjnasob,
o
p zynajmniéj
w
pdl o a
aza
pomnozyé
jes
w
s anie
zbié
Nesselmann’a.
O!
gdybylo
zes odkowaé
daly
sie
w
jakibadz
sposdb
e
ich
szlache ne
usilowania
i
p ace
ak
poczciwe!
Co
do
nas
p zy
s abosci
zd owia
i
ozbi-
ciu
uwagi
na
wiele
p zedmio éw,
nie
mielismy
i
nie
mamy
zamia u
padejmowaé
si¢
ak
olb zymiéj
i
wylacznéj
pilnosci
wymagajacej
p acy:
dla
ego
zbio y
nasze
wy a-
z6w,
k o esmy
w
swobodnych
chwiliach
nag omadzili,
nie
po zadkujac
usiebie,
udzie-
lalismy
dla
p zyjaciél
i
znajomych.
Zewszad
zbiegaja
sie
w
obecnym
czasie
najpomysiniejsze
wiadomosci
0
usi o-
waniach
za
g aniza
uczonych,
juz
ca ych
zg omadzen
w
celu
pomnozenia wiadomos-
ci
lingwis yczno-s ownika skich
—
wszedzie
uch
pod
ym
wzgledem
i
czynnosé
sig
objawia
—
nie
ylko
w
eu opejskich,
ale
we
wszys kich
jezykach
ca ego
Swia a
a-
dziby
uczeni
méwié,
pisaé
i
d ukowaé.
Po zebe
e
wywo uje
po éwnywanie
jezy-
kéw;
s ad
mnés wo
wychodzi
co
ok
w
ozmai éj
obje osci
leksykonéw
i
ma e ja-
léw
do
nich,
ak
i
wiek
e aéniejszy
chcq
juz
nieko é zy
nazywac
wiekiem
s éwnikow.
U
nas
na
ém
polu
ma o
do ad
z obiono,
a
czasby
ezeze ze
pomySle¢
i
zacza¢
po
o-
sze
do zucaé,
aby
z
ma ego
céé
wielkiego
z obié“
(II,
p.
135—
136).
[Nieks
aip
nepa~
gy ina
i
nepakelia
negy y
paminkly
e és,
kaip
pasakojimai,
gy i
ZodZiai
apie
ju
eik§me,
kai
sup an ame
jy
pa adinimus,
b oliaujamés
su
ju
pi mais
sa ininkais
i
a iau
susipazis ame
su
jy
kalba.
Kiek ieno
li e a o
Gia,
Lie u oje,
pi miausi
i
ka S iausi
no ai
y a
u é i
liaudies
kalbos
lobyna,*
.y.
lie u iy-lenky
k,
Zodyna,
kaip
Lindés,
G imy
a ba
kokj
no s
ki a,
panaSiai
i8samiai
suda y a.
Daug
jau
y a
di banéiy
leksikog a ijos
s i yje
lie u iy,
i8
ju
u ime
pazymé i
p.p.
Simana
Daukan-
a,
Kaje ona
Nezabi auska,
p o eso ius
I.
V.
Juske i iy
i
Uogianski,
M.
Akele-
i iu,
L.
I inski,
K.
K.
Dauk8a,
kun.
MieZi a iciy,
S.
P ialgauska
i
kun.
JuSke iciy,
nekalban
jau
apie
anks y esnj
kuniga
Si yda
i
neseniai
mi usius
Zodynininkus,
ku-
iy
skai iui
isy
pi ma
p iklauso:
Simanas
S ane i ius,
Dionizas
PaSke i ius,
kun.
Su ke i ius,
dominikonas
i
bo anikas
Zodziy
inkéjas
kun.
Pab éZa.
Jy
da bai
be gi
y a
daliniai,
iSblaSky i,
sis emingai
nesu a ky i
i
bend o
inkinio
uo
a pu
negalime
i§
jy
iké is.
Tu ime
i gi
kele a
ge esniy
lie u isky
Zodynu
okie iy
kalba,
kaip
an ai:
Hako,
Ruhigo,
Milkés,
be
ai
i gi
ik ai
san aukos,
kalbos
u y
negalime
pagal
juos
isi aizduo i.
Jeigu
g ei u
laiku
iSeis
i8
spaudos
Neselmano
lie u iy- okie iu_
k.
Zodyno
an as
leidimas,
ai
u ésime
Siek
iek
pilnesnj
i
gana
didelj
ZodZiy
inkinj,
*
Nep i alo
dia
jei i
naujai
suku i
moksli8ki
iSsi ei$kimai
(ku iems
eiké y
u é i
a ski a
Zody-
na),
be
ik ai
iSgau i
i8
liaudies
Iipy
Zodziai,
nes
jie
kaip
ik
i
y a
liaudies
nuosa ybé.
13.
Leksikos
y inéjimai
193

ku is
be gi
i
pusés
lie u iy
kalbos
u y
nesu alpins.
Ne u in
ki o
pla esnio,
bi y
bu e
ge a
iS e s i
no s
i
ji
i8
okie iy
kalbos
i
lenky.
Kaip
leksikog a as
g e a
p.
Akele i iaus
didZiausias
il is
eikia
mums
p.
S anislo as
Mikuckis,
ku is,
be
mums
Zinomos
e udicijos
i
gelezinio
da bS umo,
u i
su inkes
Zymia
Zodziy
a sa ga
i
galybe
isokiu
kalbos
k eipiniy,
aigi
pa s
ienas
gali
padidin i
Neselmano
inkinj
jeigu
ne
d igubai,
ai
ben
pusan o
ka o,
O
kad
galima
bi y
kaip
no s
sujung i
Sias
aip
kilnias
pas angas
i
aip
do us
da bus!
Kas
lie¢ia
mus,
ai
dél
silpnos
s eika os
i
démesio
i8skaidymo
j
daugélj
dalyky'
nesi uoséme
i
nesi uosiame
‘im is
okio
mil-
Zinisko
i
eikalaujan io
sukoncen uo o
a idumo
da bo,
odél
miisu
Zod/iy
inkinius,
ku iuos
lais alaikiu
su inkome,
ne a kydami
jy,
duoda ome
d augams
i
pazis a-
miems.
Siuo
me u
i8
isu
a eina
dziugios
Zinios
apie
uzZsienio
mokslininky
pas angas
pa-
didin i
ling is ines
—
Zodynines
Zinias,
isu
Sia
k yp imi
sujudimas
pasi ei8kia
uo,
kad
mokslininkai
mielai
no é y
kalbé i,
a8y i
i
spausdin i
ne
ik
Eu opos,
be
i
isomis
pasaulio
kalbomis.
$j
po eiki
ska ina
kalby
lyginimas;
dél
o
kasme
i8eina
begalé
i ai ios
apim ies
zodyny
i
med7iagos
p ie
ju;
aip,
kad
§j
amzZiy
kai
kas
no i
pa adin i
zodyny
amZiumi.
Pas
mus
Sioje’
s i yje
maZai
pada y a,'
o
laikas
nuo i -
dziai
pagal o i
i
p adé i
po
upu j
ink i,
kad
i§
maZo
bi u
galima
pada y i
ka
no s
didelio.]
Be
bend inio
lie u iy
kalbos
Zodyno,
A.
KaSa auskui
iipéjo
i
a dy
bei
pa a -
dziy
Zodyno
suda ymas.
Jis
a8o:
,,Chcac
objasnié
i
wy lomaczyé
s a ozy na'jakaba-
dz
nazwe,
czy
o
jeog a iczna,
czy
his o yczna,
zeba
najpie w
szukaé
imion
osobo-
wych
najdawniejszych.
A
ych
dawniejszych
i
pie wo neischych,
nie
znajdziemy
pewno
nigdzie
w
akiéj
ob i osci,
jak
u
naszych
Li winéw.
Mowa
ich
jes
pomni-
kiem
s a ym
—
ale
nazwiska
jeszcze
dawniejsze.
Kazdemu
edy
g un owne
zas ana-
wiajacemu
sig
nad
s a ozy nemi
pamia kami,
koniecznie
i
nieodbicie
jes
po zebny
ogdélny
zbio
nazwisk,
li ewskich,
o
jes :
dykcjona z
na odowych
imion
wlasnych,
Ze
wszys kiemi
odcieniami
i
synonimami, ak
his o ycznych
jak
i
obecnych
czaséw.
Ko zysci
z
niego
beda
wazne
i
wielkie“
(II, p.
137).
[No in
iSaiSkin i
kokj
no s
seno-
inj
pa adinima,
a
ai
geog a inj,
a
is o inj,
eikia
pi miausia
ie3ko i
seniausiy
as-
meniniy
a dy.
O
okiy
seniausiy
i
pi myk8éiy
nieku
ick
daug
ne asime
kaip
lie u-
iuose.
Jy
kalba
y a
senas
paminklas,
o
pa adinimai
da
senesni.
Kiek ienam
pag in-
dinai
besidominéiam
seno iniais
paminklais
bi inai
y a
eikalingas
bend as
lie u iky
pa adinimy
inkinys,
.
y.
liaudies
ik iniy
a dy
Zodynas
su
isais
a ian ais
i
sino-
nimais,
iek
is o iniais,
ick
daba iniais.
Nauda
i€
jo
bus
s a bi
i
didelé.]
A
Ka-
Sa auskas
pe dé ai
i ino,
kad
senieji
lie u iSki
ik iniai
a dai
aidinsiq
s a bia
o-
Ig
iso
pasaulio
ie y
i
asmeny
a dy
lyginimuose
(II, p.
136),
i
daug
ku
nepag is-
ai
e imologikai
siejo
nieko
bend a
ne u in ius
lie u iskus
ik inius
a dus
su
ki u
kalby
pana¥iai
skambanéiais
a dazodiiais
(p z.,
Ma gis,
Mylus,
Rainis
jo
siejami
su
islandy
bei
okie iy
Ma ge ,
Miille ,
Raine ;
M1,
p.
137—138),
PanaSiais
ik iniy
a dy
e imologiza imais
A.
KaSa auskas
kiek
menkino
i
pa i
a dy
bei
pa a dziy
Zodyno
suda ymo
sumanyma,
ku is
bu o
labai
s a bus
i
ak ualus.
Kas
galéjo
im-
is
okio
Zodyno
engimo
da bo,
kaip
jis
u éjo
bi i
di bamas,
A.
KaSa auskas
apie
ai
ne aSo.
Jis
pla iau
i
konk e iau
palie ia
klausima,
kieno
i
kaip
u é u
ba i
su-
da y as
e ias
jo
miné y
zodynu
—
geog a inis
Zodynas.
194
A.
KaSa auskas
paZymi,
kad
lie u iy
kalboje
nepap as aidaug
geog a iniy
a dy.
Kiek ienas
upelis,
kalnas,
bala,
lanka,
miSkas
i
. .
u i
sa o
liaudini
pa adinima.
Vi-
sa
Si
gausi
i
s a bi
medZiaga
u i
bi isu ink a,
iksliai
uZ aSy a:
,,
Ani
na
jedna
jo e
nie
godzi
sie
p zeksz a cié
nazwiska,
ani
zpolszcza¢,
ani
z uszcza¢,
jak
o
u
nas
dla
jakie-
gos
niby
o
uszlache nienia
w
me ikach
koScielnych
i
w
spisach
pa a jalnych
czes o
napo ykaé
sie
daje;
ale
zapisywa¢
ak,
jak
lud
sam
siebe
wzajemnie
w
po ocznéj
ozmowie
nazywa*
(II,
p.
140).
[Nei
pe
ieng
jo a
ne eikia
keis i
pa adinimo:
negali-
ma
nei
lenkin i,
nei
usin i,
kaip
ai
pas
mus
dél
a iamo
kilmingumo
bazny iniuose
me ikuose
i
pa apiniuose
sa aSuose
daZnai
da oma;
uZ aSy i
eikia
aip,
kaip
pa i
liaudis
kasdieninéje
kalboje
adina.]
A.
KaSa auskas
konk e iais
pa yzdZiais
(Gi gz-
du a,
Luk& as,
Zemai¢iai)
pa odo,
kaip
u i
bi i
ap a’y as
geog a inis
objek as,
ko-
kios
u i
bi i
a ski y
geog a iniy
pa adinimy
ko elés
i
kaip
iS
jy
u i
bi i
suda y-
as
geog a inis
Zodynas
(II,
p.
147).
Jis
ge ai
isi aizduoja,
kad
ai
didZiulés
apim ies
da bas,
ku j
galima
a lik i
ik
kolek y inémis
jégomis.
Todél
jis
i
apeliuoja
i
Lie u-
os
S iesuomene,
biidamas
isi ikines,
kad
,, aSy oju
i
Zino y
misy
k aS e
nes inga,
eikia
ik ai
paska inimo,
p i a imo
i
ge o
pa yzdZio“.
A.
KaSa auskas
ne
nu odo
jam
Zinomy
bei
am
da bui
inkamy
Zmoniy
pa a des,
bi en :
Kon imas,
I ins-
kis,
Akelai is,
Mikuckis,
G iSke i¢ius,
Smigelskis,
Knapskis
i
Juzuma icius
(II,
p.
143).
Dalis
paminé y
asmeny,
a p
jy
i
KaSa auskas,
inko
asmen a dZius
i
ie o-
a dzius,
be
didesniy
inkiniy
nesuda é
i
nepaliko.
ReikSmingas
pa s
ak as,
kad
XIX
a.
idu yje
bu o
keliamas
bei
p opaguojamas
ik iniy
a dy
Zodyny
( a dy
bei
pa a dziu
i
geog a iniy
pa adinimy)
suda ymo
eikalas.
Vienas
okiy
zodyny
p adininky
i
ak y iy
p opaguo oju
bu o
A.
KaSa auskas,
s ajojes
i
aSes
apie
ei-
kala
suda y i
didelj
lie u iy
liaudies
kalbos
zodyna,
i
ku j
ne u éjo
bi i
dedami
nau-
jai
suda y i
mokslo
s i ies
ZodZiai
(jiems
esas
eikalingas
a ski as
Zodynas;
II,
p.
135).
o
A.
KaSa auskas,
pa s
nesi uoSdamas
im is
lie u iy
liaudies
kalbos
Zodyno
su-
da ymo
da bo,
iS aSinéjo,
inko
ZodZius
i8
i ai iy
Sal iniy
i
mums
paliko
kele a
eikS-
mingy
ZodZiy
inkiniy.
Jie
s a bis
misu
leksikog a ijai
i
kalbos
mokslui.
Ke u is
ju
paskelbé
K.
Baga
publikacijoje
,,
MedZiaga
lie u iy
kalbos
Zodynui
i
Snekoms
i i“®,
iSsky us
pa i
didZiausia
i
eikSmingiausia
ZodZiy
inkinj
—
i8 aSus
i
K.
DaukSos
ank aS inio
Zodyno
(jo
ank aS is
iki
Siol
nesu as as),
I inskio
zodziy
ejes a
iS
Ka aliau iaus
biblijos
i
A.
KaSa ausko
iS aSus
is
Hako
Zodyno
(1730).
Visi
Sie
Zo-
dziy
sa aSai
(37
lapai
in
8°)
y a
A.
KaSa ausko
medZiagos
inkinyje
,,Li anica“,
ku is
saugomas
daba Lie u os
TSR
Vals ybinés
espublikinés
biblio ekos
ank a’-
yne
(signa ii a
RD59).
Mes
Siuos
Zodziy
inkinius
(i8sky us
1
¢)
apz elgsime
a
a ka,
kaip
jie
eina
A.
KaSa ausko
ank aS yje,
pazyméje
skliaus eliuose
lapy
nu-
me ius
i a,
b
aidémis
jy
puslapius.
[l.]
Wy azy
Li ewskie
ze
zbio u
P.
I inskiego. [Lie u iSki
ZodZiai
i8
L.
I inskio
inkinio.]:
[a]
z
Wiekszn
[iS
ViekSniy].
Siame
inkinélyje
(32
a—b)
ne
al abe igkai
su a’y a
daugiau
kaip
200
Zzodziy
(K. Biiga
miné oje
publikacijoje
juos
pa eiké
pagal
al abe a)
i
5
p ieZodZiai
bei
pa-
a lés.
Lie u iSki
ZodZiai
paaiSkin i
lenkiSkais,
e ka iais
usi8kais
a ba
okiSkais
®
,,Tau a
i
Zodis“,
kn.
I,
Kaunas,
1923,
p.
334—372
13*
'
195
a i ikmenimis;
kai
ku
lenkiSkai
umpai
paai8kin os
Zodziy
eikSmés,
S ai
Sio
Zodziy
inkinélio
p adZia,
pa eikiama
nepakeis a
(kaip
i
olimesniuose
ilius aciniuose
pa yzdZiuose)
a’yba.
Isz
muzyku
iszbiega
o
bajo un
nepawije.
—
G abiis,
z eczny,
wygodny
np.
g a-
biis
ka ilas.
—
Ri ina
.
wiega
.
Apauga
np.
i ina
ap i i.
Pasziéles
isz
paczium
szak-
nun.
—
p a em i
p zepedzi¢
p a amin i
ozpedzié
np.
puchling.
—
Miszkie a,
muszkie .
Mi a,
mi .
—
Banka,
owa,
apezan
i
. .
Daugumas
inkinélio
Zodziy
isiems
pazjs ami,
p z.:
apei i,
ap ajsz i i,
Apsi-
d umzdes
[dangus],
apsikie ie i,
a siklaus i,
biau ibe, b adinis,
daj us
i
.
.
Dalis
zodziu
a mi$ku,
Zemai i8ky,
L.
I inskio
uZ asy y
i8
ViekSniy
a
ki u ,
pyz.:
Apen-
czui
[,. él,
i8
naujo“]
(32b),
Bu niuo i
(23a),
buiczinas
[,,bu ius,
a za“]
(32a),
Goma-
ine
[,,kaka iné“]
(32b),
G aumines
[=g iaumenys]
(32b),
Jedimaj is
L, algis“]
(32),
Juodims
[,.i8
k aujy
i
pliky y
mil y
pa eng as
algis“]
(32a),
Kisimas
[,,kluonas,
kloji-
mas‘]
(32b),
K auksz aj
(32b),
Kliu makas
.
Waka is
(32b),
Nugis
[,,daba “]
(32b),
Sziu nus
[,. u ingas“]
(32b),
T em uwas
[,, iubica“]
(32a),
Wepenas
[,,lapos“]
(32a)
i
k .
Kai
ku
su
nuo odomis
i
be jy
pa eik i
g e a
i ai iy
Snek y
bei
Sal iniy
ZodZiai
(sinonimai),
p z.:
Ri ina
[= ie ena],
.
[=Zi i ék]
wiega
.
Apauga
(32a),
Szunéle}
y.
ajnine
( ajnija)
ejnine
(32a),
Uzku is
.
anczku is
(32a),
Takiszis,
up a,
pé sieda
(32a),
Paka a,
kup ine
y.
niaga a
(32b)
i
k .
Kai
ku iy
ZodZiy
g e inimai
a odo
nepag is i,
nes
ie
Zodziai,
kiek
galima
sp es i
iS
ka o ekos,
nesusije
eik8-
meémis,
p z.:
Ripsas
.
Smdgis
(32b),
S ajpsnis,
.
Sziasz ajnis,
Pan as
(32a)
i
k .
Be
sa u
Zodziu,
andame
skoliniy
i8
okie iy
i
sla y
kalby,
p z.:
Bile
.
ba a
(32b),
Damas
(32a),
Liambumas
(32a),
czujnus
(32a),
Na gli i
(32a),
wecze e
(32a),
Liwe uo i
(32a),
Gowenas
.
gowedas
(32a),
ipsas
(32b).
Vienas
ki as
Zodis,
u
bi
la iskas,
p z.:
Kiupelis,
Kipelé
(32a).
Ka ais
i8
skolinio
nu odoma
i
lie u iska
Zodi
a ba
a i kS iai,
p z.:
Szlipkes
.
oges
(32b),
U ksz as
[ okie iy
die
Wu s ]
.
wieda as
(32b)
i
k .
Pasi aiko
i8
ki y
Sal iniy
kol
kas
nepaliudy y
ZodZiy
a
jy
eikSmiy,
p z.:
Banka,
lowa,
apezan
(32a),
Mo is
[,,k ikS o
siinus“]
(32a),
Mo e
L.k ikS o
duk é“]
(32a),
Magiilas
[,,daugus“]
(36b),
Pimpkus,
pempiis
=
ulowa y
(32b),
P ikia s a
[?]
.
ka ada=kloc
do
ciosania
(32a),
p ikulinis,
e=zwabiony,
a
(32a),
pe dienis
[pe udienis?]
(32a),
Zewe na,
Zewe ila=gaweda
(32b)
i
k .
Taigi
Siame
i8
L.
I inskio
nu aSy ame
ZodZiy
sa a8e
y a
j ai ios
kilmés
zodziu,
ne
ien
i§
ViekSniy
apylinkés
uZ a8y y.
A
A.
Ka’a auskas
iska
iS isai
i8
L.
I inskio
nu asé,
a
kai
ka
p aleido
bei
p idéjo,
sunku
pasaky i,
nes
panaSaus
ZodZiy
sqa a-
Xo
L.
I inskio
ank a8 iniame
palikime,
esan iame
Lie u iy
kalbos
i
li e a i os
ins i u e
(F,
640,
641,
649),
ne as a.
IS
aSybos,
i§
diak i iniy
Zenkly
(A,
,
—)
zymu
ik,
kad
A.
KaSa auskas
seké
L.
I inskio
aSyba®.
Sio
sa a$o
ZodZiais
bu o
p a u in as
didysis
,,Lie u iy
kalbos
Zodynas“,
ku iame
andame
ZodZiu,
pa ekusiy
i
Zodyna
ik
i8
Sio
inkinio,
p z.:
Izis
[,,upés
ska dis“]
(32b),
Magi las
[,,daugus“]
(36b)
i 'k .
[b]
Z
Zwingowskiej
pa a .
[iS
Z ingiy
pa apijos].
Sis
inkinélis
(32b
—
33a)
labai
mazZas,
u in is
ik
42
ZodZius:
K iauszes
=
g usze
owoce.
Pas umdelis
leniwy.
K ieklus
[k éklis]
w
Jachmany
ub any,
nedza z
i
. .
18
jdomesniy
ZodzZiy
galima
paminé i:
Giwaliuo i
(32b),
Ik o uwes
[,,ikapés“]
(33a),
®
Pig.
J.
K uo
pas,
L.
I inskio
leksikog a iniai
da bai.
—
,,Lie u os
TSR
Moksly
akademijos
da bai“,
se ija
A,
1(8),
1960,
p.
193.
196
Maj as
[,,mais as“]
(33a),
Paszwi as
{,,8 en inis
apsi engimas“]
(33a),
Wazma
[=
azma?
,, anspo as“]
(33a),
Zigowas
(33a)
i
k .
[c]
Z
Wiekszn
(sekundo)
[is
ViekSniy
(an as)].
Sis
pluoS elis
(33a—33b)
p asideda
Zodziais:
Jminamas,
magacy
byé
wycie a-
nym
(o0
Inie)
(32a),
apsikig ie i
zacie pieé
sie
(32a),
Skajka,
szakapa
sucha
schechla,
chuda
(32a),
Daziwes
wszelka
ka a
a bujaca
(32a)
i
.
.
18
iso
jame
y a,
iskai-
an
4
p ieZodzius,
48
zodziai.
Daugumas
ju
isiems
paZjs ami;
dalis
Zemai iskuy,
pyz.:
G iaus ine
(33a)
G us ine
(33a),
Juodwe gis
(33b)
i
k .
Denk lie iwis
[,,lie -
sa gis“]
(33a),
kaip
nu odé
K.
Buaga,
y a
pa ies
L.
I inskio
naujada as,
ku io
nega-
léjo
a o i
iekSniSkiai’.
Bis okles
el
swi es
(33b)
—
pi masis
Zodis
(bis oklis
7)
neaiSkus
i
ik
i
A.
KaSa ausko
ank a3 iy
uZ iksuo as.
[4]
Wy azy
Zmujdzkie
najwiecej
z
okolic
Wiekszn,
podyk owane
p zez
p.
Waw zynca
Jwinskiego
[daugiausia
i8
ViekSniy
apylinkiy
Zemai iski
Zo-
diiai,
L.
I inskio
padik uo i].
Sis
ZodZiy
sa asélis
(40a)
eina
po
iS aSy
iS
Jumskio
Zodyno
(36a—39b),
be dél
nuoseklumo
mes
ji
paminésime
pi ma,
po
ki y
Zodziy
i§
ViekSniy.
Jame
62
ZodZiai;
i8
p adzZios:
W6 ajnis,
kielb’
yba.
—pagajksz is
ozog.
Szla a s
machajlo
niezg abny.
Pludunkis
zpio .
Ble bie i.
A dija
wielka
izba
w
Szy elskiej
pa a .
i
w
Hiszpanji.
Wa ka a,
Opogs a
i
.
.
[d]
Z
Biblii
K élewskiej
[i8
Ka aliauciaus
biblijos*].
Siame
A.
KaSa ausko
nuo a’e
(33b—35a)
y a
apie
300
Zodziu
bei
junginiy
su
lenkigkais
a i ikmenimis,
ku iuos,
u
bi ,
p idéjo
L.
I inskis,
da es
iS aSus
i8
Ka-
aliauéiaus
biblijos.
Sa a8élis
K.
Bigos
nepaskelb as,
jo
p adzia
okia:
E od.
23.
Sudagawimas
zbie anie,
suwali i
zeb a¢,
Szi szlis,
Sze szen’.
E od.
25.
Aukawimas,
aukawima
a ie a,
poda ek.
Ubsz as
[ob as]
=
Ba suk.
Skidelis
napie snik,
Kaus-
zas,
Czasza,
Szolele
iszgesinan i,
kaganek
do
gaszenia.
—
E od.
26.
Laus i,
ha o-
waé.
Sudawadi i
sp aé
z aczyé.
—
Ansele
uszko
an aba
[ausele?]
i
. .
18
Ka aliau-
Giaus
biblijos
L.
I inskis,
iS aSinéjo,
u
bu ,
e esnius,
jam
neZinomus
ZodZius,
p z.:
Bingus
(35a),
Kenk i
(34b),
Ma uo i
(34b),
Majsz as
(34b),
Nakwinas
(34b),
Nuobuoda
(35a),
Sk ejs e
(35a),
Skunda
(35a),
Swajnis
(35),
Ta di i
(34b)
i
k .
Kai
ku ie
Zodiiai
neaiSkis,
gal
ne
iSk aipy i,
i8
ki y
Sal iniy
nepaZis ami,
p z.:
A bé
sza ancza
(34a),
Laus i,
ha owaé
(33b),
Tana
[= anas?
,,pa inimas“]
(35a)
i
k .
[2.]
Slowa
zadsze
zes ownika
polsko
—
li ewskiego
Jumskiego
[ e esni
Zod7iai
i8
Jumskio
lenky-lie u iy
kalby
Zodyno].
Sis
ZodZiy
sa aSas
(36a
—
39b)
idomus
i
s a bus
uo,
kad
i8
jo
galima
Siek
iek
susipazin i
su
iki
Siol
nesu as u
Jumskio
lenkiSku-lie u i8ku
Zodynu,
i§
ku io
i8 a-
Sy a
daugiau
kaip
sep yni
Sim ai
ZodZiy
su
lenkiSkais
paaiSkinimais:
Gia zas is,
me al.
Wi iszkis,
Wi iszkasis
mezezyzna
—
Wi is e,
Wi ingumas
=
Mes wo
—
Wi ingas,
Twi as
s ip us,
meski.
—
K auja
ma kas,
mecza nia.
—
Gu bas,
men-
delis,
medel.
Gud oczius,
med zec,
Te sz e
Ne sz e,
Mazgaé
i
.
.
Jumskis
bus
bu es.
Zemai is,
nes
ai
odo
i§
jo
Zodyno
paim y
Zodziy
one inés
ypa ybés,
p z.:
Sk us ai
[=Sk uos ai],
sulas
[=suolas],
Likas
[=liekas]
i
k .
Apie
7
,,Tau a
i
Zodis“,
kn.
I,
p.
346.
8
Zodiziai i agy i,
g ei iausiai,
i
L.
Rézos
Biblijos
(1816),
ku ioje
y a
daugiausia
pana~
Siu
ZodzZiy.
3
19%
pa,
klumpinea,
k umpuma,
mielizna,
blocko.
Klumpu,
g zazko.
K umpus,
g zazki.
K upu is
.
Zupsnis
szezubiec,
szczyp a.
Kl'u kse i,
k e aé.
gea ea
klu k’sa,
zu aw
k e a.
KI’u ea,
Klu is
7. .
KVau is
7.
p zeszkoda,
zaczepka,
zawada.
Kn’agas,
w zaskun.
Knajbi i,
dlubaé.
Knajbimas,
d ubanie.
Knak(p)soja
o is aé.
Kna as,
kno
—
knaukse i,
w zeszczeé.
KneaZe i,
g ucho aé
sig.
Kneazin i,
g ucho aé.
Kneazejimas
g ucho anie
sie;
kneazinimas
g ucho anie.
Knebo i,
peckac
sig:
knebojimas
peckanie
sie.
KnekSejimas
,
Kn’aukSejimas.
Knekse i
.
Kn’a kée i:
Kne(i)binis,
kunsz .
2.
Knibo i,
d ubaé.
Knibojimas
d ubanie.
Knieb i,
kniembu,
a ba,
bs u,
obwisnac,
upadac
(cn .
Nimbus).
Kniebimas
obwisnienie,
opadanie.
Kni k i,
k’u(o)
skwie czeé.
Knis i,
knin u
a ba
kni u
y.
kni e i,
u(o),
dokuczaé.
Kni ejimas,
kni imas,
dokuczanie.
A sikno-
i
(od
kno i),
ods a¢,
od upic
sie.
Knok i,
k zycze¢é,
w zeszczeé.
Kn’okimas,
k zyezenie,
k zyk,
w zask.
Kn’oklis
k zyka a,
w zaskun.
Knopa,
g y
u
podkowy.
Knopin i,
knopine i,
isdz’,
chodzi¢
po ykajac,
paknops omis,
po ykajac.
Knopso i,
s aé
niezg abnie.
Kn’ub i,
kn’umbu,
bay,
padac
na wa z,
obwisnaé.
Kn’ubso i,
nalega¢.
Kn’ubs'‘ ’as,
lezacy
na
wa z.
Sukn’ugéda ,
pocza em
skwie -
ezec
(od
kn‘ugz i
kn’ungzdu).
Kn’ugzdé i,
skwie ezec.
Sukn’uza ,
zg ucho a em
sie
od
kn’ué i
kn’unzu
a ba
Kn‘ués u,).
Kn’uze i
g ucho aé
sie.
Kn’uzin i,
g ucho aé.
Kolo i,
Izyé,
hanbic
(szka-
lowac)
Komi i
.
Kamuo i,
d eczyé,
meczyé.
Komijimas
el
Kama imas.
Kop i,
y.
lip i.
Pe(a) ko-
is,
od
ko i,
p zecha lszy.
Ko in i,
ko ine i,
isdz,
chodzié
p zecha szy.
Ko as
.
V’epla
gaw on.
K ajgl’o i,
ma a¢,
k ajgl’ojimas,
ma anie.
K aj ealea,
k obka.
K aj ea ea
pin a,
kobia ka.
K ai is
2.
k obia,
wyp awa.
K ajpin as
y.
Keasealis,
kobiel,
kobia ka,
kosz.
K as’a,
s olek.
K ’ause i,
ch zakaé.
K ’a ku as,
a lu
k ’a ku aj
zpowie za
massa
jak
kwaszanina.
K a pas,
ch opawy,
ch o-
powa y.
K ’a sis
b zeg
mo ski
i
k a is,...
K eajda,
k eda;
k e a
K eajwoksl(n)is,
k zywak.
K eap’sea,
sk zynka,
k eapsis,
kosz.
K easnus,
zsiadly,
k epy.
K ease i,
k zepnaé.
K easnumas
zsiad os¢,
k eposé.
K ijas,
ondo.
K ik i,
k zyezec
(0
kaczce)
K ikle,
Cy anka.
K i uo i,
wahaé
sig.
K i awimas,
wahanie
sig.
[47a]
K imslea,
ch zas ka.
K ’ogas,
ch apka.
K ’oguo i,
k ok i,
k oks i,
ch apa¢.
K éga imas
k okimas
k éks imas,
ch apanie.
K oglis,
ch apke
majacy.
K ‘okilis,
mlo ek.
K op i,
okpi¢,
okpiewaé.
K umas,
k zew,
k zak,
kie z,
Im.
k umaj,
ch ésniak,
knieja,
k zewina.
K uminas,
ch ogcina,
k zewina.
K uminis,
ch osciany;
K uminis
dun is,
zo-
nowy
zab.
K umplis,
klykiec,
p zegub
u
paleow.
K umpluo as,
klykcia y.
K umslis,
g uze .
K u-
nas,
dychowica,
ch apka.
K unuo i,
nuoju,
kaszla¢,
dychawicznieé.
K unklis
.
Va nas.—
K unks i,
k unks au i
k z usic
sie,
k z uni¢é,
ch achaé.
K u(o)n as,
b zeg.
K up i,
mpu,
upa ,
koleé,
ezeé,
s aé
sie
niezg abnym.
K usnis
7.
kamionka,
kupa
kamieni.
K usinis
jablecznik
2,
—
Kubil’us
.
Kubil’o ’us
bedna z
(cn .
wies’
Kubilunaj).
Kub is
2.
g zbio
ka k.
Kud a,
blocko,
mul,
szlam.
Kujas
mio .
S ulbis
.
kujnas.
Kilimas,
awa
p zeszlo oczna
na
wiosne.
Kulipka
y.
iduo ea,
kula.
Kumpa,
oblak.
Kump i,
podupadac.
Pakump i
podupasdz.
Kun’a eajk i,
zniewazaé.
Kundea
mél
Kunigena,
Ksiedzowicz.
Kunka;
klam a.
Kunku as,
w za ek,
babe(o)l,
banka
na
wodzie;
kunku-
uo i,
kipiec.
Kun as
.
swa as,
un
Kun ipclas,
kon ypal,
cyna
p zednia.
Kuodis,
dzie la ka.
Kuoja,
plo¢,
p o ka.
Kuokas,
k egiel,
bu awa.
Kuoks a,
kosm.
kuo,
ku, im,
ezem;
Kuo- uo,
ezem-
em
Kuopa,
gmin,
pospéls wo,
zgie k,
na ok
(s ad
ac.
populus,
s ad
Swie o
Kupaio).
Kuop i
p za-
aé,
czysci¢.
Kuo as,
wieza,
basz a.
Kuosa,
kawka.
Kupl’aj,
bujnie.
Kuplumas,
bujnos¢,
Kup us,
bujny.
Kup a
ga b
(s ad
nazwisko
Kup is).
Kup is,
ga b
majacy.
Kups a,
kupa.
Kosm,
kopiec.
Kups uo i,
bu zyé
sie;
Kups a imas
bu zenie
sie.
Ku kea,
indyczka;
Ku kinas,
indyk;
ku ki is
indycze;
Ku ki u ,
gdzieindziej
sukus a ,
zacza em
szep ac
Kus e i,
szep ac.
Kus in i,
dog yzaé,
dojadaé
kasa¢.
Ku uo i
ku cze owa¢,
ba wic
sza e.
Kus i,
ss u(o),
s ad
ziewe(a)
kus a
un
me‘d’u,
ko a
p zys aje
do
d zewa.
Ku ealo i,
asko a¢,
lech a¢.
K*u in i,
isé
powoli.
Ku i i,
ku in i
doku-
czaé.
Kuwe i
'u(o)
eja ,
ws ydzi¢
sie,
kojaé
sie,
poku owac,
zalowac
za
g zechy
(s ad
moée
lo .
Kuwen o
klasz o ).
Kuwejimas,
ws ydzienie
sie.
Kuwekse i,
kwilié
sie.
Kunis
2. .
Sa ma a,
ws yd.
[47b]
Kwakse i,
kwokaé.
Kwa asi i
ba ozyé.
Kwa ma
.
ajsi u as,
o ma.
Kwa éin i
.
Pik in-
isi,
p zyk zyc
sie.
Kwa o isi,
po ska¢
smiecham,
smiec
sie
zby ocznie.
Kwea kS ea,
kwolzka.
Kwe-
puo i,
dysze¢,
Kwieslis,
p zyzywacz
zap oszonych.
[4.]
Vocabula um
Li h anico-Ge manicum
e
ge mano
—
li h-
anicum...
1730.
Halle.
Is
F.
V.
Hako
iS aSy a
daugiau
kaip
iks an is
ke u i Sim ai
sep yniasdesim
zodziy
(60—67
b):
Abbejeip,
beyde ley;
Abbeje s,
beydes;
abbejey,
beyde bey
ad ;
204

Akkies-Wokas,
0,
Angenlied;
Akkies-Wyzdis,
dzio,
augap el;
auklas
méze
od
auka;
Andaj;
Anks ybas
i
Anks iwas,
Anno
wie
do ;
An aj,
do en
ad .
mons .;
Ap-
-danga as,
o
die
Kleidung
cn .
oga,
la .
i
.
.
P ie
kai
ku iy
Zodziu
p idé os
j ai-
ios
pas abos,
p z.;
E y is,
cio ein
Lamm
(Lammazwie z
w
Ame yce)
(61a),
Kam-
ma a
os
Kamme ,
p o
Kambala
od
kamba,
kampas
(61b),
P aka as,
o,
eine
K ippe
(u
nas
P aka is)
(63a)
i
k .
[5.]
Nek é e
azesa
polsko-zmudzkie
[kai
ku ios
lenkiSkos-Zemai i8kos
azés].
Tai
K.
Bigos
eigimu
ne A.
KaSa ausko
anka
su aSy i
34
posakiai
(88a—
88b),
ku iuos
K.
Baga
paskelbé
po
ki y i8 aSy*°,
p z.:
Kad
s oks,
ika
p i
Diewa—
Gdy
woga,
do
Boga;
Y a
aj
ga bie
an
ga biu,
u ie i
lezuwi
uz
dan u
—
Jes
o
no a
nad
cno ami,
zyma¢
jezyk
za
zebami;
Ga bie
ysz
pa jis
bu nas,
a syduod
—
P op ia
laus
so di
i
.
.
16.]
Wy azy
Zmudzko-Li ewski
[Zemai iSki-lie u i8ki
ZodZiai].
K.
Bagos
nuomone
aip
pa
ne A.
Kaga ausko
uz asy i,
be
i
jo
ank aS¢ius
(89a
—95b)
pa eke
ski ingy
posnekéiy
(Zemai iskos
i
aukS ai iskos)
kaZkieno
uz-
ay i
ZodZiai,
K.
Baga
juos
i8
eilés
paskelbé,
p idéjes
nume ius
(i$
iso
248)".
S ai
kele as
pa yzdziy
i$
p adZios
(98a):
Inumis
—
Kumpinikas,
Gasznus
—
puy-
kus,
Pakaznas
—
walnias,
Skanu
—
ga du,
Wins
szuka
—
wienas
puncziosi,
Pako-
jes
sukabin i
—
abudu
supunczio i,
Saykin
—
wies
p isiegon,
P eykszus
—Uz-
ku is
i
.
.
Taigi
A.
KaSa auskas
y a
da es
Zodziy
is aSus
i8
j ai iy
Sal iniy
i
kai
ka
[5,
6]
i
ki y
ga es.
Spéjama,
kad
jo
inicia y a
bu o
kazkieno
nu agy as
J.
Pab éZos
ei-
kalo
,,Taislius
auguminis“
a dynas,
ku j
jis
paskui
y a
u éjes
sa o
ankose™.
A.
Ka’a ausko
Zodziu
sa aSai
i
isas
jo
ank aS is
,Li anica“
y a
gausus
i
j ai-
us
mediiagos
lobynas,
ku j
p a a u
da
ka a
a idZiai
pe Zii é i
i
iska,
kas
pe
neapsizii éjima
bu o
p aleis a,
iS aSy i.
e
A.
KaSa auskas,
kaip
pa s
sako
s aipsnyje
apie
lie u iy
kalbos
Zodynus,
ne-
ke ino
im is
leksikog a inio
da bo,
lie u iy
liaudies
kalbos
Zodyno
engimo,
©
pasi-
enkino
Zodiiy
iS aSinéjimu
i8
j ai iy
Sal iniy,
Zodziu
inkiniy
suda ymu,
ku ie
jam
galéjo
bi i
p a a iss,
aSan
apie
lie u iu
kalba,
i
ku ie
bu o
p ieinami
jo
d augams
bei
pazis amiems.
Vis
dél o
misy
laikus
pasieke
Zinia,
kad
A.
KaSa auskas
pasi-
ei$ké
kaip
usy
—
lie u iy
kalbos
Zodyno
suda y ojas.
Apie
$i
jo
da ba
bu o
aSo-
ma
spaudoje.
An ai
,,Té ynés
sa ge“
(1896
m.,
11
sas.,
p.
21-22)
Vaizgan as
k ei-
pési
i
isuomene,
ieSkodamas
A.
KaSa ausko
usy-lie u iy
kalbos
Zodyno:
[21]
,,Kame
y
,,Maskoliskai-Lie u iskas
Zodynas*
kunigo
Amb .
Kossa Ze s-
kio?
Vyskupo
Mo iejaus
laika
Zemai i ise
galé umem
p ilygin i
p ie
Adomo
Mic-
ke yé&és
laiko
Vilniuje;
kaip
&e
eip
e
apsi ei8ké
didelis
li e a u iSkas
judéjimas.
D asi8ki
i
s ie i8ki
Zemaiéei
ank iomis
mokinos
i
a8é.
Daug
jy
eikaly
a spaus a,
10
|
Tau a
i
Zodis“,
kn.
I,
p.
367—368.
1
Ten
pa
p.
368—371.
1
Apie
ai
pain o ma o
Lie u os
TSR
Vals ybinés
espublikinés
biblio ekos
ank aS yno
edéjas
S.
Sk odenis,
emdamasis
ienu
en
esan iu
ank aSéiu
(PR
136).
205
da
daug
pasilieka,
kazin
kame,
o
juk
me as
jiems
iS ys i
saulés
S iesa.
S ai
gi d7iu,.
jog
ga sus
moky as
y as,
sana ius
A cheologi’kos
D augys es
kunigas
Amb a-
Ziejus
Kossa zeyskis
a ba,
kaip
Zemaiéei
iS a ia
—
[22]
Ka8a auckas
(1822
—
1880),
ku io
ank aS¢iy
kele as
omy
andas
Kauno
semina ijos
knigyne,
u éjes
pa ases
maskoliSkai-lie u iska
Zodyna
lyg
ZodZio
(pas a ojo)
,,ogon8 iki*.
Po
is émimo
jo
i8
Va niyu,
kame
bu o
Mode a o iumi
Roky y
klioS o iuje,
1863
m.
i
Sibe ija,
jo
knigynas
kliu es
gen ims
Pa andenio
pa ak ijoje;
jie
u#aike
klebonijoje,
kame
as
Zodynas
bu es
da
1883
[?]
me iise,
0
p ap iles
a p
1872—1883
me u.
Pas ka
a si as y,
p aSome
p is a y i
pa
ankas
a
iesei
i
,,Té ynés
sa go“
edys e,
ku i
odzei
igys
ji*.
Kiek
éliau
apie
Si
i
ki us
Zodynus
bu o
ei aujamasi
lie u i8koje
ame ikinéje
spaudoje:
»
Ku
lie u iszki
Zodynai?
Isz
Zodyny
lie u iszkos
kalbos
iszéjo
ik ai
Nesselmano,
Ku szaiczio
i
Mie-
zinio;
s a bus
Zodynas
Juszke ycziaus
is
da
spausdinasi
Pe apiléje.
Be
ku
ki i?
Zinoma
jukgi,
kad
Dijonizas
Poszka
paliko
zemai iszkai-lie u iszka
Zodyna,
pa-
aszy a
iki
li a ai
P.
Paliko
eipgi
Pocke
(zodynus:
lie u iszkai-lenkiszka
i
len-
kiszkai-lie u iszka),
Kaje onas
Niezabi owskis
(lie u iszkai-lenkiszka),
kun.
Su -
ke iczius,
L.
I inskas
(zemai iszkai-lie u iszka),
Simonas
S ane iczius
(zemai isz-
kai-lenkiszka),
kun.
Kosa zauckas
i
M.
Akelai is
( as
du:
lenkiszkai-
lie u iszka
i
sulygin ini
lie u iszka).
Raszo,
kaip
gi dé i,
lie u iszka
Zodyna
p.
P.
K iaucziu-
nas.
Apa
u
dideliy
zodyny,
kiek
gi
a asime
maZy
Zodynéliy,
ku iuos
aszé
i
aszo
del
sa es
kiek ienas
mylé ojas
lie u iszkos
kalbos.
Be
ku
jie...?
Kun.
Kosa zaucko
maskoliszkai-lie u iszkas
Zodynas
da
1883
m.
bu es
Pa an-
denio
pa apijoje
pas
gimines,
be
dingo.
Dijonizo
Poszkos
Zodyna
1858
m.
u éjo
pas
sa e
Vincas
Bialozo .
Akelaiczio
zodynai
p apuolé
Pa yZiuje.
Gal
juos
laiko
Zelmens
d augys €?
Kun.
Su ke icziaus
lie u iszkai-lenkiszkas
»Zodinikas“
guli
badai
Vilniaus
isa iniame
knigyne.
O
ku
ki i?
Reik y
mums
juos
isus
sujieszko i.“!8
A.
KaSa ausko
zodynas
pe
spauda
bu o
ie3komas
i
éliau™,
be
iki
Siol
jo
nepasiseké
as i.
Tad
Siandien
sunku
apie
ji
ka
no s
ik a
pasaky i.
Tik
spélio i
ga-
lima,
ku iam
ikslui
A.
KaSa auskas
suda inéjo
usu-lie u iy
kalbu
Zodyna,
kai
pa s
aSé,
kad
pi miausia
eikalingas
lie u iy-lenky
Zodynas.
XIX
a.
pi moje
pu-
séje
madingi
bu o
lenky-lie u iy
i
a i kS iniai
Zodynai,
o
usy
kalba
lie u iy
leksikog a ijoje
bu o
da
naujas
eiSkinys.
Vienas
i§
pi myju
apie
usy
kalbos
j edima
i
suda inéjama
lie u iy
kalbos
Zodyna
gal ojo
Kazanés
uni e si e o
klasikiniy
kalby
ka ed os
p o eso ius
A.
Ugianskis
(1816—1870),
a damas,
kad
lie u iai
i
lenkai
pakankamai
mokg
usiSkai,
kad
usams
lenkiSki
a i ikmenys
s e imi
i
kad
lie u-
iskas- usigkas
Zodynas
galé y
bi i
iSleis as
aldzios
léSomis'®,
Galima
many i,
kad
A.
KaSa auskas,
bidamas
pla iy
in e esy
i
e udicijos
Zmogus,
daly audamas
usy
Vilniaus
a cheologinés
komisijos
i
Kauno
s a is ikos
komi e o
da be,
aSyda-
mas
usy
spaudai
bo anikos
i
ki ais
klausimais,
mokédamas
lenky,
okieéiy
i
19
Te yné",
1898,
p.
250.
M
Z .
,,Zinyéia*,
1901,
N .
1,
p.
154.
‘
1
,,Tau a
i
Zodis*,
kn.
VII,
Kaunas,
1931,
p.
330.
206
p anciizy
kalbas,
u éjo
ge ai
p amok i
i
usiskai.
Tam
ikslui
jam
i
ki iems
lie-
u iams
in eligen ams
u éjo
p a e s i
usy-lie u iy
kalby
Zodynas.
Zodynas
u éjo
bi i
e s inis,
nes
oki
Zodyna,
pasiémus
pag indu
koki
no s
usu
kalbos
Zodyna,
galima
leng iausiai
i
g ei iausiai
suda y i.
Ne u in
ank aS¢io
i
ne adus
ki y
duomenu,
neimanoma
ka
no s
pasaky i
apie
usikosios
zodyno
dalies
Sal ini.
Kad
A.
KaSa auskas
doméjosi
ki y
kalby
Zodynais
i
jy
ieSkojo,
ma y i
i$
ieno
L.
I ins-
kio
1860.
III.
15d.
laiSko
nezinomam
asmeniui,
ku is
p aSomas
pa ipin i
,,genialiam
lyginamosios
Zemai iy
kalbos
y iné ojui*
A.
KaSa auskui
ki y
kalby
Zodyny.’
Lie u iSkai
Zodyno
daliai
A.
Ka8a auskas
galéjo
panaudo i
i§
j ai iy
Sal iniy
iS a-
Sy us
bei
iS
liaudies
kalbos
uZ iksuo us
ZodZius.
Tam,
u
bi ,
i8
dalies
i
a na o
jo
lie u iSky
Zodziy
sa aSai.
Gal
A.
KaSa auskas,
engdamas
usy-lie u iy
kalby
Zo-
dyna,
u éjo
p ie§
akis
i
mokslo
in e esus.
Jis
pla¢iai
a8¢
lenky
spaudoje
apie
lie u-
iy
kalbos
eikSme
lyginamajai
is o inei
kalbo y ai,
i8
S.
Mikuckio,
i
ku i
jis
déjo
dideles
il is
kaip
i
lie u iy
kalbos
Zodyno
suda y oja,
u éjo
Zino i,
kad
i
usy
kalbininkai
I.
Se ezne skis,
F.
Fo una o as,
J.
Sachma o as
i
k .
domisi
lie u iu
kalba
i
laukia
Zodyno,
i§
ku io
galé y
susipaZin i
su
lie u iy
kalba.
I
ai
A.
KaSa-
auska
galéjo
ska in i
suda y i
usy-lie u iy
kalbos
Zodyna,
ku io
ank aS is
baige-
sis
ZodZiu
,,ogonSciki*.
Rusu-lie u iy
kalby
Zodyno
ank aS is
y a
ienin elis
zZinomas
A.
KaSa ausko
p adé as
suda iné i
Zodynas.
Kaip
Zodynininkas
jis
u éjo
p ogos
i
daugiau
pasi-
eikS i,
nes
Vilniaus
knygininkas
i
leidéjas
Za adskis
si iles
jam
pa eng i
su umpin-
a
Bob o skio
lo yni8ka-lenkika
Zodyna.
S.
KaSa auskas,
a sida es
gam os
moks-
lams,
nuo
o
pelningo
da bo
a sisakes.1”
€
Be
miné y
leksikog a iniy
da by
(ZodZiy
sa a8y,
usy-lie u iy
kalbos
Zodyno),
A.
KaSa auskas
pasi ei8ké
kaip
lie u iy
leksikog a ijos
is o ikas,
pa aSes
misu
ci uo a
s aipsni
apie
lie u iy
kalbos
Zodynus,
ku iame
labai
umpai
paminé i
be-
eik
isi
s a biausi
misu
Zodynininkai
nuo
XVII
a.
p adZios
iki
XIX
a.
galo.
Do-
médamasis
kalbo y a,
sekdamas
ling is ing
i
ki okig
spauda,
bend audamas
su
ano
me o
ilologais,
eikéjais
i
ki ais
S iesuoliais
(M.
Valan¢iumi,
M.
Akelai¢iu,
L.
I inskiu,
K.
Dauk8a,
S.
Mikuckiu
i
ki ais’’)
KaSa auskas
u éjo
Ziniu,
kas
pada y a
i
da oma
lie u iu
leksikog a ijoje.
S aipsnio
p adZioje
i8 a din i
Lie u os
leksikog a ai,
bi en :
S.
Daukan as,
K.
Nezabi auskas,
J.
JuSka
(JuSke i ius),
A.
Ugianskis,
M.
Akelai is
(Akele idius),
L.
I inskis,
K.
DaukSa,
M.
MieZinis
(MieZi a i ius),
S.
P ialgauskas,
A.
Juska
(Juske i ius);
pa s
pi masis
Zodynininkas
K.
Si ydas
i
neseniai
mi e
S.
S ane i-
éius,
D.
Po&ka
(PaSke i ius),
D.
Su ke i¢ius
i J.
Pab éza
(kaip
bo anikos
Zodziu
inkéjas).
IS
misy
li e a i oje
miné y
bei
minimy
eikéjy,
no éjusiy
bei
méginusiy
di b i
leksikog a inj
da ba,
nieko
nekalbama
apie
A.
Bu ke i iu,
L.
U aini,
J.
Pla-
e i
i
ki us,
ku iy
leksikog a iné
eikla
bus
bu usi
nezymi
a ba
pla esnio
ga so
nesukélusi
A.
KaSa ausko
laikais.
16
Tau a
i
Zodis“,
kn.
VII,
Kaunas,
1931,
p.
342.
AU
PRoLeA:
Damb auskas,
Kun.
Amb oziejus
KaSa auskas
(1821-1882).
—
,,Tau a
i
Zodis“,
kn.
III,
Kaunas,
1925,
p.
234.
18
Plg.
,,Tau a
i
Zodis“,
kn.
Il,
p.
234.
207
I§
Ry p isiy
Zodynininky
A.
KaSa auskas
s aipsnio
gale
mini
Haka,
Ruigi,
Milky
i
Neselmana.
Pi mieji
du
pa eike
ik
nedidele
leksikos
dali,
san auka,
o
Ne-
selmanas
suda es'gana
didelj
ZodZiy
inkini,
a¢iau
neapiman i
né
pusés
lie u iy
kal-
bos
u y.
Nieko
nekalbama
apie
Ry p isiy
ank aS inius
lie u iy- okie iy
i
a -
i k8 inius
Zodynus,
ypaé
apie
iSsiski ian j
liaudies
kalbos
bei
au osakos
u ais
J.
B ado skio
d iejy
daliy
Zodyna,
ku is
minimas
spausdin uose
Milkaus
i
Nesel-
mano
Zodynuose.
No s
palygin i
su
ki ais
Sal iniais,
minin iais
lie u iy
kalbos
Zodynus,
A.
KaSa-
auskas
be eik
nieko
nauja
nepaskelbé,
a iau
pa s
Zymiausiy
misy
leksikog a y
paminéjimas
i
umpos
pas abos
apie
kai
ku iuos
Zodynus
y a
e os
démesio,.
y inéjan
lie u iy
leksikog a ijos
is o ija.
Susipazinus
su
A.
KaSa ausko
eikla
lie u iy
leksikog a ijos
s i yje,
galima
pa-
da y i
Sias
iS adas.
A.
KaSa auskas
nepaliko
dideliy
leksikog a iniy
da by,
zodyny,
ku ie
bi u
labai
eikSmingi
lie u iy
leksikog a ijai.
Kaip
s a biausi
da bai
bu o
pa-
miné i
ZodZiy
sa aSai,
bandymas
suda y i
lie u iy- usy
kalby
Zodyna
i
pas abos
apie
lie u iy
kalbos
Zodynus.
Vis
dél o,
u in
gal oje
ano
me o
lie u iy
leksikog a-
ijos
padé i,
nedidelj
bi i
Zodynininky
i
sunkias
jy
da bo
salygas,
A.
KaSa ausko.
leksikog a iné
eikla
da osi
daug
eikSmingesné,
nekaip
i8
p adZios
a odo.
A.
KaSa auskas
j
lie u iy
leksikog a ija
ineSé
naujy
idéjy
bei
sumanymy,
ku ie,
kad
i
liko
ne ealizuo i,
palaiké
i
s ip ino
pas angas
u in i
lie u iy
leksikog a-
ija
naujais
da bais.
Tai
liaudies
kalbos
Zodyno
idéjos
p opaga imas,
asmen a dziy,
ie o a dziy
i
e miny
Zodyny
suda ymo
eikalo
kélimas.
A.
KaSa auskas
palaiké,
gilino
i
ys é
leksikog a inj
sajidj,
ku is
émé
eikS is
Lie u oje
nuo
XIX
a.
p adZios
i
ku io
pag indinis
uzZda inys
bu o
pa eng i
j ai iy
lie u iu
kalbos
Zodyny,
u éjusiy
a nau i
lie u iy
kalbai
moky is,
li e a i inei
kal-
bai
obulin i
i
lie u iSkai
li e a ii ai ku i.
Jis
ma é,
kad
Zodyny
engimo
da bas
eina
labai
lé ai,
kad
jégos
negausios
i
iSblaSky os,
ai
s engési
palaiky i
leksikog a-
ini
da ba,
elk i
jégas
i
ska in i
ki us
bend omis
jégomis
pa eng i
didelj
lie u iy
kalbos
Zodyna.
A.
KaSa auskas
su inko
i§
j ai iy
Sal iniy
nemaza
medZiagos,
ku i
p a u ino
K.
Bigos,
didZiojo
,,Lie u iy
kalbos
Zodyno“
i
ki as
ka o ekas
i
daba
panaudo-
jama
leksikog a ijos
ikslams.
Ypaé
e ingi
y a
jo
iS aSai
is
K.
DaukSos
i
Jumskio
zodyny
i i8
liaudies
kalbos
uZ aSy i
ZodZiai,
ku iy
galima
as i
isame
A.
KaSa aus-
ko
,,Li anikos“
eks e.
IS aSai
i$
miné y
Zodyny
y a
eali
i
ik i
liudininkai,
iS
ku iy
mes
galime
susida y i
ben
Sioki
oki
aizda
apie
dingusius
i
iki
Siol
nesu as-
us
Zodynus.
A.
KaSa auskas
is a dijo
bei
paliudijo,
kokie
bu o
jam
Zinomi
Zodynininkai,
i
uo
ben kiek
p isidéjo
p ie
lie u iy
leksikog a ijos
is o ijos
duomeny
inkimo,
iksa imo
i
pe eikimo
bisimoms
ka oms.
Visa
ai
ipa eigoja
i
pa i A.
KaSa auska
j aS8y i
i
lie u iy
leksikog a ijos
is o-
ija
kaip
iena
negausiy
XIX
a.
S iesuoliy, ku ie
i
gim osios
kalbos
Zodyna
i
g a--
ma ika
Zii éjo
kaip
j
au os
gy a os
ke inius
akmenis.
208