scieee Science in your language
[es] (orig)

Sphaerosporella brunnea (Alb. Et Schwein.) Svreck et Kubicka, un discomicete con incidencia en la truficultura e interés forestal

Read accessible full text

Sphaerosporella brunnea (Alb. Et Schwein.) Svreck et Kubicka, un discomicete con incidencia en la truficultura e interés forestal

Author: García Montero, Luís; Galán, Ricardo; Di Massimo, G.; García Manjón, José Luís; Díez Dapena, María Josefa
Publisher: Institut d'Estudis Catalans: Societat Catalana de Micologia
Year: 1997
Source: https://idus.us.es/bitstreams/5745ea84-2315-4b9f-b0c7-078f7b71352b/download
Re is a Ca a/ano
Mi
co/.,
o
L20:
99
-
104
Ba celona
1997
99
SPHAEROSPORELLA BRUNNEA (ALB. e SCHWEIN.)
SVRCEK e KUBICKA, UN DISCOMICETE CON INCIDENCIA
EN
LA TRUFICULTURA E INTERÉS FORESTAL
L.G,
GARCÍA-MONTE
RO 1, R. GALÁN 1, G.
MASSIMO
2,
'1
'1
J.L.
MANJON
y
J.
DIEZ
(1)
Depa amen o
de
Biología Vege al, Facul ad
de
Ciencias, Uni e sidad
de
Alcalá.
28871
Alcalá
de
Hena es
(Mad id)
(2)
Dipa imen o
di
Biologia ege ale
dell
'Uni e si á
degli
s udi
di
Pe ugia.
Bo go
XX
Giugno
74
. Pe ugia
06121
(I alia)
RESUMEN
..
Se da cuen a del hallazgo casual, en unos i e os espa loles de Sphae ospo el/a
b unnea, o mando mico izas con plan as di e sas, las cuales habían sido inoculadas
expe imen almen e con ni eles bajos de Tube melanospo um. Se desc ibe e ilus a es a especie,
al
iempo que se des aca su papel nega i o en la u icul u a y su posible u ilización en la
ecupe ación de á eas incendiadas.
Palab as
cla e:
Sphae ospo
e
/la
.
Pezizales.
Mico izas
. T u icul u a.
Tube
.
Re o es aci
ón.
SUMMARY.
Spha
e ospo el/a b unnea (Alb. e Schwein.) S cek e Kubicka, a cup-shaped
ascomyce e ela ed wi h u le cul u es and a o es a ion. A casual inding
o
Sphae o
spo el/a
b unnea
in
so ne g eenhouses om Spain, g owing
in
connec ion wi h se e al ec omyco hizal
plan s, is epo ed. These plan s we e expe imen ally inocula ed wi h low le el inoculum
o
Tube melanospo um.
Spha
e ospo el/a b unnea
is
desc ibed and illus a ed, and i s nega i e ole
in
ume
cul u es and
i
s possible u iliza ion
in
bu ned a e
as
eco e y
is
emphasized.
Key
wo d
s:
Spha
e o
sp
o e
/la
.
Pe
ziz
ales. Myco hizae. T u ie cul u e.
Tub
e . A o es a ion.
INTRODUCCIÓN
En el cu so de unos es udios sob e u icul u a y ecología del géne o Tube F. H. Wigg. que se
ienen ealizando en la Uni e sidad de Alcalá, en colabo ación con la Uni e si á degli S udi di
Pe ugia (I alia), u imos
la
opo unidad de ecolec a en nume osas ocasiones, du an e el pe iodo de
Junio/1995 a Ma zolI 996, abundan es apo ecios que c ecían en e el musgo que cub ía la supe icie
del subs a o de a ios con enedo es con cul i os de plán ulas de: Que cus ilex
L.
subsp. ballola
(Des .) Samp., Que cus aginea Lam
.,
Populus nig a L., Cislus albidus
L.
, y Pinus nig a
Amold
subsp. salzmannii (Dunal) F anco, que con ines expe imen ales, se habían mico izado pob emen e
con Tube melanospo um Vi . ( u a neg a o u a de Pe igo d), con la in ención de ob ene bajos
ni eles de mico ización. En es os expe imen os se emplea on u as, semillas y subs a os que
p ocedían de la egión na u al del "Al o Tajo" (p o incias de Guadalaja a y Cuenca), á eas en las que
no se había de ec ado la p esencia espon ánea del discomice e al que an e io men e hacíamos
alusión.
La
ge minación de las semillas y el c ecimien o de las plán ulas se ealizó en condiciones
ambien ales con oladas, en los in e nade os del Real Ja dín Bo ánico Juan Ca los I de
la
Uni e sidad de Alcalá.
La ei e ación con que apa ecía es e discomice e y las posibles implicaciones que pudie a ene
sob e el cul i o y ap o echamien o de la u a, p on o nos indujo a a a de conoce su iden idad y su
pa icula biología.
El
p ime o de los aspec os p on o quedó esuel o
al
iden i ica lo plenamen e con
Sphae ospo ella b unnea (Alb. e Schwein.) S cek e Kubicka (O ideaceae, Pezizales), un hongo
de
amplia dis ibución mundial.
No
obs an e, según nues os da os, en España solo ha sido consignado
en una ocasión an e io (ROCABRUNA el al, 1994), conc e amen e en la p o incia de Ge ona.
En el p esen e a ículo abo damos exclusi amen e los aspec os axonómicos de es e hongo, y
dejamos pa a o a publicación (MASSIMO el al., en p ensa) los es udios sob e sus mico izas y su
in e esan e compo amien o biológico.
Re is a Ca alana Mico/. ,
o1.20:
99-104 B
a ce
lo
na
1997 100
MA TERlAL Y MÉTODOS
Las uc i icaciones, cuidadosamen e sepa adas del subs a o, ue on seccionadas en esco,
median e un mic o omo de congelación (E ma-Tokyo). A con inuación, los co es ue on embebidos
en azul de lac o enol y pos e io men e en medio de Hoye . Adicionalmen e se ealiza on o os
mon ajes en agua, algunos de las cuales ue on eñidos con una solución amoniacal de ojo congo.
Con odo es e ma e ial se p ocedió a ealiza un conjun o de mediciones y o og a ias, u ilizando pa a
ello
un
mic oscopio Leica (modelo Lei zDMRB), con sis ema au omá ico de o og a ia y una cáma a
Nikon (modelo 601). Finalmen e, los apo ecios ue on desecados a empe a u a ambien e e incluidos
en
el
he ba io AH (Uni e sidad de Alcalá).
DESCRlPCIÓN
Spl ae ospo ella b unnea (Alb. e Schwein.) S cek e Kubicka, Ceská Mykol.
15:
65
(1961).
==
Peziza b unnea Alb: e Schwein., Consp. Fung. 317,
pI.
9
ig.
8 (1805)
MATERIAL
ESTUDIADO:
Vi e os
del
Real
Ja dín
Bo ánico
Juan
Ca los
1,
Campus
Uni e si a io
, Alcalá
de
Hena es
(Mad id);
en e
musgo
,
en
con enedo es
con
plán ulas
de
Que cus ilex
subsp.
bailo/a,
G.
Massimo
y
L.G.
Ga cía-
Mon e o
, 30.VI.1995
(AH
20001)
, VlI.I995
(AH
20002)
;
Idem
, Cis us albidus,
L.G.
Ga cía-
Mon e o,
XI
.
I995
(AH
20003,
AH
6975);
Idem
, Que cus aginea,
L.G
.
Ga cía-Mon e o
y
1.
Díez,
11
.
1996
(AH
20005)
;
Idem,
Populus nig a,
L.G.
Ga cía-Mon e o y J.
Díez,
11.1996
(AH
20006)
;
Idem
, Pinus nig a
subsp.
salzmannii,
L.G.
Ga cía-Mon e o y
J.
Díez
,
11
.
1996
(AH
20007).
Apo ecios g ega ios, a eces con luen es; sési
les
, de discoidales a pa eni o mes, de 2-5 mm de
diáme o. Himenio pa doana anjado y excípulo con colo . Ma gen de en e o a i egula men e
lobulado. Recep áculo salpicado de mechones de pelos co os, pa doama illen os, más e iden es aún
en los má genes. Base con la gos pelos del mismo colo o hialinos, que se ex ienden po el subs a o
a mane a de subícu
lo
. Excípulo cla amen e bies a i icado: excípulo medula poco desa ollado
(apenas 40-60
11m
de g oso ) con ex u a in ica a, p o is o de hi as hialinas, de 4-7
11m
de anchu a,
densamen e en e ejidas; excípulo ec al conside ablemen e más desa ollado (60-180
11m)
, con
ex u a angula is , de g andes células (20-50
11m
de diáme o), hialinas o débilmen e ama illen as
(cuando son supe iciales), cuyo eje majo se dispone gene almen e de mane a pe pendicula a
la
supe icie, y cuyas pa edes se p esen an mode adamen e geli icadas. Pelos ma ginales (a eces
ambién p esen es en el lanco supe io ) cons an emen e lageni o mes, 1-2(-3) sep os,
pa doama illen os, de 40-70
11m
de longi ud, con
el
ex emo apical a menudo solidi icado. Pelos de
los lancos e hi as subicula es cilínd icos, ob usos, pa doama illen os o hialinos, plu isep ados, ec os
o lexuosos, ocasionalmen e ami icados, muy la gos (has a 300
11m).
Ascos oc ospó icos,
cilínd icos, co amen e pedicelados, ope culados y no amiloides, de 200-220 x 14-20
11m
.
Ascóspo as unise iadas, es é icas, lisas, hialinas, de 12-15
11m,
con una g an go a Iipídica y una
bu buja de
De
Ba y en
su
in e io . Pa á isis desde cilínd ico-c1a i o mes has a capi adas, simples,
apenas abicadas, hialinas en
su
mayo pa e (x 2-3
11m)
y pa doama illen as
en
la egión apical (x 6-
7
11m),
donde se obse an es os inc us ados de
un
pseudoepi ecio.
OBSERVACIONES. Sphae ospo ella b unnea
es
una especie de amplia dis ibución
en
oda
Eu opa y conocida ambién de No eamé ica (SEA VER, 1928), Oceanía (RIF Al, 1968) y Asia
(SCHUMACHER, 1982).
Su
hábi a p e e en e, a juzga po
los
da os publicados, son an o los
luga es encha cados como
las
ca bone as. No obs an e, según demos a a DANIELSON (1984)
es amos an e uno de los pocos discomice es epigeos capaces de es ablece ec omico izas, de mane a
acul a i a, con una amplia a iedad de plan as hospedan es, an o coní e as como plani olios
(MEOTTO & CARRA TURO, 1988). Es e compo amien o biológico peculia
le
con ie e una
especial ele ancia en
la
ecupe ación na u al de los bosques p e iamen e incendiados
(DANIELSON, 1984), así como en o as á eas deg adadas y ue emen e es esadas (TURNAU,
1995). Po o a pa e,
en
el
ámbi o de la u icul u a eu opea, es e hongo
es
conocido po
su
apa ición
en
i e os i alianos que p oducen plan as mico izadas con Tube
sp.
pI.
des inadas a la u icul u a
(BENCIVENGA el al., 1995),
lo
cual, además, hemos cons a ado algunos de los p esen es au o es
(G. Massimo,
L.G
. Ga cía-Mon e o y J.L. Manjón) en i e os de F ancia e I alia. También ha sido
des acado
su
papel nega i o en ales p ác icas, po cuan o compi e po las mismas plan as
Re is a Ca a/ano
Mico/.
,
o
1.
20:
99
-104 Ba celona 1997 101
1 2
•
4
: 1 S
1:1
m 1"
D
Figs.l-6:
Spha
e o
spo ella
b unnea
. l. Sección
e ical
de
un
apo ecio
mos ando
himenio y excípulo; 2. Ma gen de
un
apo ecio,
con
ag egados
de
pelos
lageni onnes; 3.
Pelos
ca ac e ís icos
de
la
po ción
la e al/basal
del
ecep áculo;
4.
Ex emos
de
pa á isis
y
asco
;
5.
Células angulosas p opias
del
excípulo
ec al
; 6. Espo as
lib es
mos ando bu bujas
de
De
Ba y
y go as
Iipídicas
.
(Fig
. 4
en
ojo
congo amoniaaiI;
el
es o
en
azul
de
lac o enol).
La escala incluida
en
la
ig
. 6
es
álida
ambién
pa a
las
igs
. 2,3 y 5. (Ab e ia u as: H=himenio,
Ee=
Excípulo
ec al,
Em=
Excípulo
medula , p=pelos ma ginales,
s=pelos
cilind icos e
hi as
del
subículo).
hospedan es, desplazando en de enninadas condiciones a
los
p opios Tube ; debido a
su
acilidad de
genninac
ión
espo al y
el
ápido c ecimien o micelia
(MEOTIO
& CARRA TURO, 1988;
MEOTIO, CARRA TURO & DANA 1992).
En
la
ac ualidad, se ha iniciado
el
es udio
de
las
mico izas y
el
compo amien o biológico de
Sphae ospo ella b unnea en los i e os
de
la
Uni e sidad de Alcalá, donde
se
ha podido cons a a ,
has a
el
momen o, que es a especie
se
limi a a coloniza aquellas plán ulas que habían sido
pob emen e mico izadas con Tube melanospo um. Como ya
se
ha indicado, en nues os
expe imen os,
el
hongo
se
puso de mani ies o po
la
ei e ación y densidad con que apa ecían
las
uc i icaciones, unas eces en
la
supe icie desnuda del suelo de
los
con enedo es u o as, en e los
musgos que c ecen
de
mane a espon ánea en dichos con enedo es. Sigue aún po con inna se si, en
nues as expe iencias,
el
o igen del hongo
en
cues ión ue on
los
subs a os u ilizados (en odos los
casos p e iamen e es e ilizados en au ocla e a
120
oC),
las
p opias semillas
o,
lo
que es más
p obable,
la
in asión desde abonos no es e ilizados p esen es en
los
p opios in e nade os, aunque
aún
no se ha podido de ec a oda ía
la
p esencia
de
es e hongo
en
o os con enedo es ajenos a
las
expe iencias de mico ización con Tube .
Desde
el
pun o de is a me amen e sis emá ico, Sphae ospo ella b unnea no o ece ninguna
duda y se econoce bien po sus ca ac e ís icos pelos, y po sus ípicas espo as. La especie ha sido
epe idamen e desc i a en
los
a ados clásicos
de
Asco nice es (ECKBLAD, 1968; DENNIS, 1978 y
BREITENBACH & KRÁNZLIN, 1981, en e o os) y más ecien emen e en
la
monog a ia de
HÁFFNER (1987), quien pone en duda
su
sepa ación de
S.
hinulea (Be k. e B .) Ri ai.
Adicionalmen e, ue ilus ada po BOUDIER (lcon. Myc.
11:
pI.
379) bajo
la
denominación de
Cilia ia con usa (Cooke) Boud. Po consiguien e, con es a no a, p e endemos da a conoce
la
p esencia en
el
cen o
de
la
Península Ibé ica,
de
es e hongo cuya p esencia en España es aba
es ingida a Ge ona (ROCABRUNA el al.,
1994
; A. Rocab una, como pe s.) y que puede ene
impo an es epe cusiones posi i as en
la
p ác ica o es al y nega i as
en
la
p oducción come cial de
u a.
AGRADECIMIENTOS
Exp esamos nues o ag adecimien o a
la
di ección y
los
i e is as del
Real
Ja dín Bo ánico
Juan Ca los l po
la
ayuda p es ada; a Ma ga i a Mon e o Esc igas po
su
ines imable apoyo; asi
como a Augus Rocab una po
la
in onnación apo ada y
al
D . Xa ie
L1imona
po
la
lec u a c í ica
del manusc i o.
El
p esen e a ículo se enma ca
en
el
p oyec o de esis doc o al
de
L.
G.
Ga cía-
Mon e o y
en
el
p oyec o
de
in es igación INIA SC94-129.
BIBLIOGRAFÍA
I3ENCIVENGA, M
.,
G.
MASSIMO, D. DONNINI & M. TANFULLI (1995). Mico ize inquinan i equen i nelle pian e
a u igene.
Mi
c%g
ia / aliana
2:
167-178.
BOUDIER,
E.
(1905-1910) leones mycologicae ou iconog aphie des champ
ig
nons de F ance p incipalemen Discomyce e
s,
a cc ex e desc ip il'.
Ed.
Paul Klincksiek, Pa is. (Reedi ado 1981-1982:
Ed.
Pian anida, Laussane),
171
pp. + 600
pI.
BREITENBACH. J. &
F.
KRÁNZLlN. (1981). Chanlpignons de Suisse, ome 1: Les Ascomyce es. Ed. Socie é de Mycologie
de
Luccme. Luceme.
DANIELSON, R.M. (1984). Ec omyco hiza o na ion
by
he ope cula e
di
scomyce e Sphae ospo el/a
bnmnea
(Pezizales).
Myc%gia
76 454-461 .
DENNIS, R.
W
.G.
(1978). B i ish Ascomyce es.
2"
ed. Vaduz:
J.
C ame .
ECKBLAD. F.E. (1968). The Gene a
o he
Ope cula e Discomyce es. A e-e alua ion
o hei
axonomy, phylogeny and
nomencla u e. Ny .
Mag.
Bol.
1
5:
1-191.
HAFFNER.
J.
(1
987). Rezen e Ascomyce en unde.
IV
. Die ga ungen Miladina und Sphae ospo el/a, T ichophaea pa/udosa
(Pezizales. Py oncma aceae). Bei . Kenn n. Pi/ze Mil/e/eu .
3:
413-426.
MASSIMO, G., L.G. GARCÍA-MONTERO, J.L. MANJÓN &
J.
DÍEZ (en p ensa). Hongos mico ícicos compe ido es de
Tube me/anospo um Vi
.,
p esen es en ecosis emas na u ales y cul i os
del
cen o de España. Bo/.
Soco
Mi
co/.
Mad id
MEOlTO
. & P. CARRA
TURO
(1988). Ec omico
izi
a
di
Sphae ospo ella b unnea (A. e S.) S cek e Kubicka
in
pian ine
a u igene. AI/ionia 28: 109-116.
MEOlTO
F
.,
P CARRATURO & M. DANA (1992). Valu azione
in
pieno campo e
in
se a della compe i i i a di
Sphae ospo ella bnmnea con Tube magna um. L'ln o ma o e Ag a io 47: 73-78.
R AI
,
MA
(1968). The Aus alasian Pezizales
in
he He ba ium
o he
Royal Bo anic Ga dens Kew. Ve .
Kan.
Ned
Akad
We
ensch
A d
Na uu k 2 .
.57:
1-295
R
e
is a Ca a/ano Mico/.,
o1.20:
99-104 Ba celona 1
997
103
ROCABRUNA, A
.,
M. TABARES, J. BALLARA &
1.
VILA
(1994). P ime a apo ació
al
co
neixemen
de
la
mi
co lo a
deI
s
Pi in
eus i p e-Pi ineus
de
Ca alunya. Bu/Il. Soco Cala/ann
Mico!.
16-17
: 47-48.
SEAVE
R,
F.J
. (1928). The No h Ame ican C
up
-Fungi (ope cula es). Lub ech e C ame , ep in
1978
. Nue a
Yo k.
SC
HUMACHER,
T.
(1
982). Ascomyce es
lTom
No hem Thailand. No dic J Bo/. 2: 257-263
TURNAU, K. (
19
95).
Myco hizal ascomyce es
in
dis u bed a eas. Ul as uc u al obse
a
i
on
s.
Absl ac/s
al/he
XlI
Cong ess
01 Eu opean
Myc%gis/s
: 57-58. Wagen
ingen
,
h
e Ne he land
s.

Re is a Ca a/ano Mico/., o
1.20
:
99
-104 Ba celona 1
997
104
Figs.
7-8:
Sphae ospo e/la b unnea.
G upo
de
apo ecios
en
su
es ado
na u al
eme giendo
del
suelo
y
c eciendo
en e
musgos.
(Fo os
R.
Galán).