COLLECTIO LIBROI VM
IVRIS ANTEIVSTINIANI
IN VSVM SCHOLARVM
EDIDERVNT
PAVLVS KRVEGER THEODORVS MOMMSEN
GVILELMVS STVDEMVND
TOMVS TERTIVS
BEROLINI
APVD WEIDMANNOS
MDCCCXC
FRAGMENTA VATICANA
IIOSAICÂRYI ET RO1ÅNARYI'I1 LEGYM
COLLATIO
RECOGNOVIT
THEODORVS MOMMSEN
CONSVLTATIO VETERIS CVIVSDAM IVRISCONSVLTI
CODICES GREGORIANVS ET HERMOGENIANVS
ALIA
MINORA
EDIDIT
PAVLVS KRVEGER
BEROLINI
APVD WEIDMANNOS
MDCCCXC
TOMI TERTII CONSPECTVS,
pag.
F agmen a
Va icana

1
P ae a io ..

3
Ex
emp o e uendi o
c. 1-40

20
De
usu uc u
c. 41-93 .

31
De e
uxo ia ac do ibus
c. 94-122

48
De
excusa ione
c. 123-247 ..

55
Quando dona o in ellega u euocasse uolun a em
c. 248-259

75
<Ad
legem Cinciam
de
dona ionibus>
c. 260-316

82
De
cogni o ibus e p ocu a o ibus
c. 317-341

100
Mosaica um e Romana um legum colla io

. . .

107
P ae a io

109
I De
sica iis <e homicidis casu uel uolun a e>

▪
136
De
casualibus homicidiis

.
138
II De
a oci iniu ia . .

.
143
III
De
iu e e saeuí ia domino um


•
197
IIII
De
adul e iis

149
V De
s up a o ibus .

..


▪
154
VI De
inces is nup iis


•
156
VII De
u ibus e
de
poena eo um


161
VIII De also es imonio

164
VIIII
De
amilia is
es imonio non
admi endo

167
X De deposi o

168
XI De
abac o ibus

173
XII De
incendia iis


176
XIII De e mino
amo o

181
XIIII
De
plagia iis


182
XV De
ma hema icis male icis e Manichaeis

184
XVI De legi ima
successione . .

.

•
189
Consul a io ue e is cuiusdain iu isconsul i


199
Codices G ego ianus e He mogenianus

221
Epi ome
Codicis G ego iani Wisigo hica

224
Epi ome
Codicis He mogeniani Wisigo hica

234
Codicis G ego iani
agmen a


236
Codicis He mogeniani
agmen a . . . • ..

2
42
pag.
Appendices Legis Romauae VVisigo ho um

247
Scholia Sinai ica
ad
Vlpiani
lib os ad
Sabinum

265
Supplemen a
ad
omum al e um

283
Papiniani quaes ionum agmen um

285
Papiniani esponso um
agmen a
Be olinensia e Pa isiensia
285
F agmen um Papiniano
also
adsc ip um . .

296
'
Pauli ins i u ionum
agmen a
B uxellensia

297
Vlpiani
agmen a duo . .


298
Ince i auc o is
de
iudiciis
agmen a
Be olinensia

•
298
F agmen uiu
de o mula
Fabiana .

.
299
Indices
I
Leges quae in hae collec ione ci au u . .

.
303
II
Sena us
consul a
quae iu hac collec ione ci an u

.
304
III Cons i u iones impe a o um
ex
co po ibus alla ae.

.
305
IIII Cous i u iones impe a o um quae
in
hae collee ione ci an u
309
V
Iu is auc o es quo um
capi a
in hac collec ione ex au •

311
VI
Iu is auc o es qui
in
hac collec ione ci au u

314
VII Nomina
ui o um e mulie um

315
VIII Nomina
populo um egionum loco um .

322
ADDENDA ET CORRIGENDA
p. 69 e. 220.
Eiusdein Alcimi i ulus p odii Vlpianae in Moesia supe io e
hic
(C. I. L.
III
S. D.
8169):
Fo unae ae e nae domus Fu ianae
p o
[s(alu e)]
C.
Fu i Oc auiani c(la issin i) u(i i)
Fu ias
Alcimus e
I'on ius V[e ]anus
pecunia
Oc auian[a] aciendu7n cu [a]ue un .
pa onus, cuius plu es p odie un i uli, lega us uide u uisse
Moesiae supe io is
e. a. 222.
monui O o Hi sch eld.
p. 80 e. 254 in.
dis ingue e u
dele G adenwi zius cum quod eo uoca-
bulo Papinianus
alibí non
u i u
una
quod
o enda
impe ec uw.
p. 231, 6 in ma gine
sc . a. 225 p o a. 255.
p. 245
adno .
18
sc .
cogni u um
p o
cogni u o.

IVRIS ANTEIVSTINIANI
FRA G lI E N T A
QVAE DICVNTVR
i ATICí1NA
RECOGNOVIT
TH. MONIlVISEN,
Colle e io III.
Fui olim
in
Bobiensi
S.
Columbani
monas e io in
Li-
gu ia in e Genuam e Placen iam
si o
libe se ip us saeculo
u uide u oc auo,
sed
inde
a
saeculo ce e decimo
quin o
unca us
ini io
e
ine,
con inens colla iones Aegyp i anacho-
e a um auc o e Cassiano
a
e ia
ad
mediam decimam. cuius
lib
i
p io em
pa em si ie
coll.
III.
IV
ini .
hodie se ua bi-
blio heca
egia
Tau inensis, pos e io em
a IV media ad
inem
pon i icia
Va icana,
ubi haec signa a es
nume o 5766.
usus es
sc ip o eius uoluminis p ae e alia
pu a
oliis dele iciis sexa-
gin a
ibus,
auulsis iis
ex ibus
iu is uoluminibus: scilice
ad
codicis Theodosiani in eg i
1. XIV
—XVI pe inen pa is
Tau inensis
olia
sex, Va icanae igin i
duo ea
quae hodie nume-
an u
25-43. 46-48; ad
legem Romanam Bu gundionum
pa is Va icanae
olia duo
hodie
44.
45; denique
ad
haec quae
edimus iu is legumque diges a Va icanae pa is
olia
igin a
ia hodie
17-24. 58

63.
82-100.
cum
ex
'olio um co-
dicis
ue us io is pa i lib a ius secundus
olia
sui uoluminis el'-
ece i
e na, olia
qualia nunc sun singula eo um quae ue-
un
non
complec un u nisi au singulo um
pa es
duas
e ias au bino um
pa es
e ias,
ad
hoc exemplum :
»cum p op e hanc causam um p op e ea quod ex lace o qua-
e nione compagis ecen io is ul imo non es an nisi olia
1*
1
4
ia p ima solu a, ac um es u in oliis de quibus diximus i-
gin a ibus inuenian u soli a ia nouem ( . 84. 85. 86. 87. 92.
95. 98. 99. 100). an iquio is lib i quae ex an eliquiis quan-
um ie i po es in e se u sus coniunc is eius appa ui supe -
esse olia in eg a oc odecim, mu ila pa e e ia duo, mu ila
binis e iis oc o. sc ip u a i a dele a ese, u idoneis emediis
adhibi is edie i e e uniue sa; quad a a es simillima Gai Ve-
onensis diges o umque Flo en ino um, qualem cómmons a
a Maio p oposi um e p oba um De le seno specimen adiunc um
e iam e Hollwegianae edi ioni e meae p io i. consc ip io lib i
cum p op e a gumen um eius an e saec. IV. ex emum eici
nequea , quominus ad hoc ipsum uel ce e ad quin um saecu-
lum e e a u nihil impedi . o hog aphiam sane lib a ius
non solum ad sequio is ae a is leges o maui , u saepe
ad-
hibui p o G aeco
ph
(c . epheme idis He mae uol. 14 p. 65
seq.), sed e iam non a o co upi ; sed quae peccaui , ea e e
sun , a quibus qua i quin ique saeculi ne publica quidem monu-
men a abs inen , maxime
ae
p o
ē
e é, cum e con a io
e
p o
ae
a o o enda u ,
h
ini io uocabuli ad uocalem pe pe am ad-
iec a passim, a o omissa,
i
e y li e ae in e se pe mu a ae
similesque aliae mendae in G aecis. e con a io excep ione
singula i libe immunis p o sus mansi am a ba ba a li e-
a um
b
e
y
pe mu a ione ab ini io inde saeculi e ii uel in
publicis monumen is quodammodo pe pe ua quam a li e a
In
in ine uocabulo um male au adiec a au omissa
1
.
olium
sc ip o non in paginas diuisi , sed pe in eg um ue sus con-
inuaui . ue sus sc ip u ae an iquio is olium habe icenos
binos, li e as ue sus a quinquagenis ad sexagenas ; i aque u
missam aciamus inaequali a em in scindendis oliis hic illic
obuiam, ubi supe sun pa es duae, in singulis ue sibus deside-
an u li e ae in e senas denas e uicenas, ubi e ia pa s
sola emansi , in e icenas senas e quad agenas. sed p op e
usum no a um in codice equen issimum hisce elemen is
saepe signi ica u nume us li e a um aliquan o maio .
Ad an iquum olio um o dinem es i uendum indicia ad-
sun ia: qua e nionum, quos soli o mo e lib a ius in ex emae
cuiusque qua e nionis paginae o a ima nume aui , nume i
qui supe sun qua uo VI. XV. XXVII. XXVIIII; olio uni
quae habemus non soli a io um cohaesio; denique se monis
uel ce e a gumen i con inua io. quibus adiumen is quo pe -
uen um si , os endi abula subiec a, ubi olia ea, quae in e-
1
)
Mendae
singula es,
quales o endun u
c.
14
n. S, c. 16 n. 2, c.
8
9
n.
3,
longe ecedun
a soli a in
his pe u ba ione.
11
pe ec ione, aliud plenius e idelius specimen ad nos pe ueni .
— In cons i u ionibus e e endis quod lib um non adlegan , ex
qua quaeque uenia , u aciun in iu is auc o ibus, inde explica u ,
quod nomen impe a o is ad auc o i a em su ice e uideba u ,
neque ali e em ins i ue un Ius iniani p uden es. ecedi ab
his compila io occiden alis cum eo, quod empo is o dinem se -
ua nullum, um quod p ae e codices G ego ianum e He mo-
genianum ab O ien is auc o ibus compila os aliam p ae e ea
syllogen adhibui in Occiden e con ec am, siue appendix ea ui
Ile mogeniani sine alia denique p ae e ea igno a collec io. nam
ciim in Ius iniano codice Diocle ianae ae a is non inuenian u
nisi esc ip a da a in O ien e, id es ab ipso Diocle iano, apud
Va icanum auc o em p ae e complu a eiusmodi ex O ien e
adla a esc ip a adsun quinque (c. 41. 271. 292. 313. 315)
in Occiden e emissa e e enda ad Maximianu n; qua de e la ius
disse ui cum in ed. maio e p. 396-400 um in commen a io
de subsc ip ionibus Diocle ianis (u. ac a acad. Be ol. a. 1861
p. 420). p ae e ea hoc obse uandum es impe a o um nomina
publice damna a e ex as is e asa a sylloge Va icana abesse,
u Ge ae c. 267 e Maximiani in omnibus Diocle ianae ae a is
cons i u ionibus, con a quam i in lib is con ec is iussu
Ius iniani. Licinium denique, cuius nomen a Cons an ino
publice damna um syllogae in O ien e con ec ae ex insc ip ioni-
bus sus ule un , in subsc ip ionibus i a e inue un , u Augus i
adsc ip io olle e u , Va icanae syllogae compila o induxi
ibi, ubi in insc ip ionibus nomina inueni enun ia a (c. 249.
273. 287), e inui ho no indiligens e pa um sibi cons ans,
ubi la e sub insc ip ione
Au,gg.
(c. 33. 34. 35. 36); denique
in annis no andis bis Licinii nomen sus uli (c. 34. 35), e
e ipsum e adiec um eidem Augus i i ulum eliqui (c. 32.
33. 274). — Theodosiano codice ecloga ius non solum non
es usas, sed e iam quasdam leges in eundem ecep as p o uli
non ea, qua Theodosius eas exhibui , sed p is ina e pos
eum codicem edi um ab usa o ensi p ohibi a o ma.
Compila a sun haec iu is collec anea in pa ibus Occi-
den is ae a e Cons an iniana. nam quod ecep a sun in ea
esc ip a aliquo Maximiani quodque epe us es codex in Li-
gu ia neque ullum G aecae p uden iae ues igium p ae se e ,
sa is os endi p o icisci ea ab I alico aliquo uel e iam Gallico
p uden e. ad ae a em ue o Cons an inianam duci insc ip io-
num cons i u ionum impe a o ia um a io in impe a o ibus
Diocle iano an e io ibus a o ma communi non ecedens (nam
d. P obus
c. 288 sine
diuus
soluas, siue, quod minus o en-
di , dominus,
sine dubio e o es sine auc o is siue lib a ii),

,^^
^
4^.
^11
b
ae
^
e
'
1'1';40
^o
de1^
^ i Wi U ^0
^^ e^
91#
19
1
^
^
e
app1
^
;y l^^ boUO
ll^`
9o`c
>,;,
allp
Ue
^o,
^a
l^d e^po
^
a^
^^^oco,
oeeccpo il^u
,^í
^^Ud,1b0UP'
Q,
,c^iU1a>UaUU SCl
b PUla
,
^1^
'. í l PS U;U
,:
;PU iIOU
,
J
p^`.^hlUU
^

',
^
3
1
llPUl
^^.
^dan
P,
abSl
Sl¡
_
iIP^^ P ^
,^ P,P.
a>lll
baPC
pcudeiia
'-^'!alalllllll ^
)11i
col(
'^e^a(^P8
â
i
N1
111111/
PPCPUSe
'
1
11i u y
^:
j
^^
cP,c^pl
9,11^
,,! ^
gP ob
i
,1Pa a
;
''^ lco
d
,
1mom
i.;;, i
^
,1
um
11
(411ah
p
+h^^a 1111(
111
12
a
in
Diocle ianis e Cons an inianis p o sus singula is. Dio-
cle ianis ple umque
(c. 270. 275. 297. 312.
325.
328)
p ae-
sc ibi u
diui Diocle ianus e Cons an ius
nullo disc imine
ac o in e cons i u iones an e Cons an ium Caesa em c ea um
a. 293 e pos eum annum emissas, neque disc imen ullum
admi i o mulae
iidem usu pa io ad Diocle ianae ae a is con-
s i u iones omnes pa i e ela ae. a ius p aesc ip um inueni-
u modo
Diocl(e ianus) e Max. Cons an ius
(c. 22. 41), modo
Diocle ianus
nude (c. 23. 24). in Cons an inianis sollemnis
o' mula es au
Augg. e Caess.
(c. 33. 34. 35. 36) au Con-
s an inus e Caess.
(c. 249. 273. 287), nisi quod huic semel
(c. 273) p aemi i u
d.
au e o e addi um au u signi i-
ce u
dominus.
haec quoque o mula ad omnes Cons an ini
cons i u iones adhibe u e iam pe a. 313-316, quibus Cae-
sa es nulli ue un (c. 33. 34. 35. 273). uides Maximiani
Augus i nomen u po e memo iae damna ae subla um esse
(quamquam ue isimile es ex
Maximiano
Augus o
e
Cons ando
Caesa e
o iginem duce e pe ue suin illud uocabulum
Maxinai
Cons an ü)
nec magis men ionem ie i Gale ii Caesa is, se ua i
non solum Diocle iani nomen, sed i em Cons an ii e u um-
que con a ha um insc ip ionum usum diuo um adiec ione
o na i. in cons i u ionibus ae a is Cons an inianae Licinii nomen
sup a iain diximus nusquam in insc ip ionibus enun ia i, e ugisse
obelum ibi ubi la ea sub nomine Augus o um. Cons an inum
e si dubium es
dominum
in insc ip ione appella i, id quod non
conueni nisi p incipi eo empo e uiuo, ad id ipsuin non minus
duci , quod in al e a o mula sollemni uocabulum omi i u ,
nam Augus o um nomine nudo signi ican u p incipes eo em-
po e egnan es. haec igi u qui collegi sc ipsi impe an e
Cons an ino p imo e ecen i e iam um memo ia cum g a a am
Diocle iani quam Cons an ii pa is Cons an ini, um odiosa
Licinii, nomine eius in hac sylloge obscu a o magis quam
subla o; scilice compila io o ma a es s an e e iam um Licinio
e pos cladem eius a. p. C. 323 ad iussum Cons an ini impe -
ec e emenda a. sc ip us igi u c edi po e i libe de quo agimus
ci ca a. 320
1
. — Nec amen ab eo empo e nihil addide un
siue is qui sc ipsi haec uolumina sine qui pos ea adhibue un
oga i saeculi qua i. nam
cum
ipsum co pus Va icanum non
uidea u con inuisse nisi esc ip a impe a o um, in e quae
quod ecen issimum es anni es 318, inse ae eidem inueni-
1
)
No as Vlpiani in Papinianum quod adhibuisse uide u (u. ad c. 66)
in usu o ensi subla as pe Cons an inum a. 321, huic opinioni ce e non
adue sa u .
13
uia u p ae e ea leges qua uo gene ales ipsa p olixi a e sua
e p auo ue bo um umo e a eliqua sylloge uehemen e
abho en es a. 316 (c. 249). 330 (c. 248). 337 (c. 35).
369 e 372 (c. 37), quae quominus pos ea adiec ae sin , u
ad iu is exce p a quoque i em quaedam pos ea addi a esse
sup a uidimus, uix uide u posse dubi a i. haec u sola a-
iocina ione in ellegun u non p o icisci a syllogae condi o ibus,
aliis locis ex ipsa e appa e e ac a am eam esse ab homine
non impe i o e bono um lib o um copia ins uc o. eo pe -
inen auc o um lauda iones adno a ionis o ma adiec ae, scilice
Papiniani Paulique esponso um codicumque G ego iani e
He mogeniani, quas qui addidi , eum uides non sola sylloge
hac usum esse, sed locos in eam ela os, o asse u in iu-
dicio eos ex ipsis co po ibus adlega e , in his indagauisse. eodem
pe inen emenda iones quaedam p obae, quamquam aliis locis,
u
i , a p ima manu sc ip a inueniun u ab adno a o e male
mu a a, denique b euia summa ia hic illic adiec a p o ec a
sine dubio e ipsa ex usu o ensi. sed ne in his quidem co po is
Va icani ecen issimis adiec ionibus epe i u ullum codicis
Theodosiani ues igium nec p ae e ea quicquam occu i , quod
auno 372 c. 37 memo a o ecen ius si . denique quod a
Gai lib is plane abs inui e qui haec collegi e qui pos ea
lib um auxe un , explica ionem habe , si sumimus lib inn
consc ip um esse an e legem a. 426 la am de iu is auc o ibus
ci andis : nam haec demum Gai lib o um usum an ea angus is
Byzan iae p uden iae inibus ci cu nsc ip um ad uniue sum
o bem Romanum p opagaui .
Reppe i codicem palimpses um Angelus Maius Romae in
biblio heca Va icana a. 1821 idemque paullo pos edidi , in lib o
legendo e ecensendo ope a usus F ide ici Blumii, uolumine
quod insc ibi u `iu is ciuilis an eius inianei eliquiae inedi ae
ex codice esc ip o biblio hecae pon i iciae Va icanae' (Romae
1823. 8. pp. 118), quae edi io mox epe i a es e Pa isiis
(1823) e Be olini (1824). collec anea, quae pos edi ionem
ad agmen a haec Bluhmio succ eue un , se ua biblio heca
Bonnensis (cod. n. 776). secu i sun qui agmen a emacu-
la en p imum Alex. Aug. Buchhol z (1828), deinde ad eius-
modi nego ium mul o magis e ingenio idoneus e doc ina
pa a us Aug. Be hmann-Hollweg (1833), neu e nona lib i
sc ip i colla ione adiu us. nac us denique ego accu a um co-
dicis exemplum a De leuo De le seno meo iussu con ec um,
mox ubieumque dubi a iones obo ae essen lib o denuo in-
spec o au con i ma um au emenda um, ypis ad exemplum
eo um elemen o um quibus lib a ius usus es sedulo incisis
S
1i
°Q`
11
0
1
1
)

p ,
ll
,
Ih

1
►
'1
9
11
11
4
1111/
^
1
,
1
1
c1
1^
pO i11`0
IJ

I^lj
I'¡^

111110
^^E
;11pp
1
'•
bll^l,
1
^^
011`
` I^1,,0 ,^I11P
►
,
c
;^ 1111/11
11111
1P111u1,
lÍ
^:
Wllhl 1d
:;111i1
ID)
,,;1?
iulPllec
;;^.i 4a
hli
;
.
;;¡1iii9i1
Ú
I
.

ü dilu
°,^•:' .'8; 9Vd ll
(di
.
k
i
:.
"
0i
:;^%>3ü, Pppol(
`""+ilippP
,,111 1
11
oi
11101
^
l
^el^uo
^ ^Ci Pd^
►
1
I
^l^
.
,
4l4oi
I
11:1
1^1
I
N ^
:111,
^i u
Q
^^ 1'
^11
14
paginisque e ue sibus no isque adeo e con igna ionibus li e-
a um omnibus ad a che ypum ep aesen a is edidi, iuben e
i a e sump um acien e academia egia Be olinensi (1860).
deinde diuendi is Hollwegianae edi ionis exemplis cum á-Ioll-
wegius ad alia g auio aque mune a in e im auoca us lib i
denuo ecognoscendi labo em ecusauisse , in eius locu a
mea ecensio successi , quam pos maio em edi ionem emisi
Bonnae a. 1861 commodio em aciliusque pa abilem. quod
ini io cogi a am su ice e accu a am Hollwegianae edi ionis eco-
gni ionem , mox eiec um es p op e duas maxime causas:
p imum quod lib o sc ip o iam accu a e excusso exemploque
idoneo publice edi o ope is a io edi o isque o icium plane in-
ueniun u commu a a esse, deinde quod animus abho eba a
nego io ing a o e uix ec e e p obe pe iciendo lib i alieni
emendandi. i aque e o icio in eum ui um qui p io em edi-
ionem Bonnensem ecognoui melius conside e e ipsius ne-
go ii a iones p uden ius adminis a e mihi uisus sum e i a
ins i u a, u ex Hollwegianis no is selige em po io es omissis
qua um usus iam nullus esse mul is, quae eo empo e dubia
e an e ince a, in e im au doc o um ui o um con inuis s udiis
au codicis elec ione explana is e pa e ac is, p ae e ea ue o
meum nego ium adminis a em pe iculo meo. adiec a es ad edi-
ionem mino em commen a ii de lib i indole e uicissi udinibus
una cum maio e edi i b euis summa, adiunc is i em no is
magna ex pa e iisdem, p ae e missis iis, quae ab huius edi-
ione consilio abho e e uide en u .
Collec anea haec Va icana iam u denuo ecense em i a,
u pa s esse haec ecensio eliquia um iu is an eius iniani
sua cu a edi a um, eg egii amici Paulus K uege e quem
nupe amissum lugemus Guilelmus S udemund a me impe a-
un ; imno liben e usus sum idonea occasione ollendo um
e o um, quos an e hos igin a anuos in hac compila ione
ecensenda commisi, e addendo um eo um, quae au ab aliis
p ola a p oba em au in e im addidicissem. usas sum p ae e
alia subsidia mino a cum e ac a ione loco um codicis ali-
quo , quos inspexi K uege , um ecensione quam Philippus
Edua dus Huschke inse ui iu isp uden iae an eius inianae, edi a
p imum a. 1860 adhibi a edi ione mea maio e paullo an e
emissa
1
,
pos emum quin a epe i ione a. 9 886 (p. 718-814).
ea in e mul as so des eg egia quoque non panca con ine ,
neque enim hoc da um e a ui o e acu o e pe i o, u e-
me a ia e saepe pe ue sa a bonae ugis inuen is disce ne e ,
1
)
Hanc in ellegi Huschkius, ubi mea ci a , mino em non inspexi .
15
neque omnino u ines ege e maxime in locis mu ilis in e
supplemen a p obabilia e luso ia addi amen a. ce e quod ai
sibi successisse (p ae . p. 717), u in paginis e ia sola pa e
des i u is 'nullus amplius hia us men em uel oculos o enda '
e in iis 'qua um duae pa es pe ie un ex capi ibus nume o
LXVIII undecim sola elique i , `quae doc io is ue] ingeniosio is
opem expec en ', ipsum su ici p uden i ad ope am ab Husch-
kio huic lib o naua am ius e aes imandam. ac um es pe eani,
u leuio es supplemen is Huschkianis passim decipe en u ,
p uden io es, in e quos nomino p uden issiinum Lenelium,
in e dum e iam a p obabilibus inuen is abs ine en de e i i
huiusce ecogni o is sui iducia incu iosa. iam ego Huschkiana
adno a ione diligen e pe lus a a ple aque aci us eieci, selegi
quae ue a esse uide en u uel ce e p obabilia. sed ibi quo-
que, ubi em ec e in ellexi , an a in an ia ue us is eliquiis
sua accommodaui , u ubi in ipsa e eum sequi po ui, ue ba
ubiuis e e mu anda essen 1.
1
)
Id
ne quis
p o
iniqua ob ec a ione habea , adsc ipsi
capi a duo
ab ipso op ime
in ellec a, pessime es i u a.
c. 249
ex .
(p. 784 s.):
. . ea
aliena io
a a
habebi u , quae publice ae a es , eliquo um
eiec a
uel
suspec a habenda allega ione, lice con endan
uniue sis s udiis, ec e
ecep o
iu e sibi dona um esse sopi oque legis Cinciae
iu e, quod qui-
busque ebus
dona is suam pe ec ionem p aesc ibeba . ue um pos ea
pe ec ione acienda
nulla nisi secundum nos ae legis p aecep a, e iam
ue bo um deinde esse quicquam
ue amus, quod dona iones ualea pe i-
ce e, cum ipsa
lege commu a a ue ba
quoque secundum eam concep a
uilescan
in
dona ionibus
pos
aciendis, neque ullam
con oue siam do-
na ionibus iam ac is uolumus
con ia e,
cu u u u is ius
pe
hanc con-
sul issimam legem ponamus,
quae, u omnes cognoscan
a que obse uen ,
quod s a uimus,
edic o
p omulgan i
uo p ae e enda
es .
PP. III.
non.
Feb.
Seue o e Ru ino
conss.
in o o
diui
T aiani.
c.
287 (p. 798):
Cons an inus e Caess

Semel pe ec e dona a euoca i
nec
ea,
quae
nu es in
ilios
con ule un , e si ü
pa lan
g a i sin ,
ju a
pe -
mi un .
sane si
gene ali e
es
uas donas i e an um
in
iu e cessione
uel mancipa ione o ius
pa imonii
ea
dona io, u pe hibes, celeb a a
es ,
id,
quod dona um es , s a e
non
po es , cum hoc
modo
quicquam
in al e am
ans e i
non
ualea .
qua
a ione an adue sus ilios uos
ibi consuli
possi , ec o em p ouinciae
in e pella e
non
p ohibe is.
PP

Licinio
V
e
C ispo
eonss. --
Po e un addi consules Pe -
i ax e Aelianus
c. 204
ela i
ad
annum
163
cu n Angelo Maio p op e
eius anni consulem Laeliaoum, quem e o em
a
Bo ghesio olim co ec um
e
in mea
edi ione emenda um Huschkius nihilo
miaus seca e
e inui ;
o do eques e municipalis
in
adno a ione
ad c. 187
mul is ue bis de ensus
adhibi is i ulis duobus (O ell.
3713 C.
L
L. VI,
1515*..
XI, 2594)
ic iciis uel in e pola is;
ha undine um [quo
de gene e
pa e amilias sues]
aleba
c.
70
p op e ea quod apud Columellam
7, 9, 7
sues dicun u liben e
e ue e
adiculas aqua ilis siluae, amq
•
uam sci pi íuncique e degene is
ha undinis,
quem amen ha undinis .usum g auis auc o addi O ien em
igno a e;
alia
mul a,
quae silen io p ae e mi o.
°°.e°di,,
d
^I^PIP^
16
Leges ope is supe es u adsc ibam
una
cum no a um
eliqua umque huius edi ionis p op ie a um explica ione.
V signi ica codicem . Va icanum
5766.
Y'- eundem
a
manu
p ima.
V
2
eundem
a
manu emenda o is. lib i sc ip o quae ipse
emendaui quaeque pos ea
co ec o
mu aui quoniam
sa is
disce ni
non
po ue un , u iusque gene is emenda-
iones hac
no a
sci o comp ehendi.
V
d
eundem secundum
D.
De le seni apog aphum,
V
k
eundem secundum Paulum K uege , qui
pe a. 1869
e
1879
codicem aliquo locis dubjis ecognoui diligen e
e pe i e. P ae e ea quosdam
locos a me
oga us e-
cognoui Augus us Mau.
Y
m
eundem secundum
A.
Maium,
V
b
eundem secundum
F.
Blumium.
No a um iu is e compendio um eliquo um, quibus co-
dicis lib a ius usus es , elenchum
ad
apog aphum
adieci
p.
385-388 neque i a sc ip a
a
eliquis
in
hac
edi ione dis inxi, cum omnes sin in e p e a ionis acilis
e ce ae.
a
econdi io ibus nec nisi
ab
iu is ciuilis
pe i o
homine commode legendis, quales adhibue un
Gaiani lib i e apospasma ii
de ju e
isci lib a ii, huius
syllogae condi o ipse
ni
allo abs inui , scilice col-
lec anea des inans communi mul o um lec ioni, qui
quan ope e
no as
illas ho ue in , Theodosiani codicis
e Ius inianae compila ionis edi iones
abunde
decla an .
quap op e g auissimos
e o es in
no is illis .soluendis
pe
haec collec anea dep ehensos, u
c. 47 a
ac um es
p o
amiliae e ciscundae,
c. 98
mix i casus
p o
mo is
causa,
c. 249, 8
li ium
causa
p o
li is con es a io,
c. 266
con a abulas
p o
con a
Sabinianos,
c. 298
ma iy ao-
nioue
p o
manu mancipioue,
c. 311
uel
p o
u ubi,
non
am lib a ius commisi quam compila o ;
nos
amen
iu econsul o um magis
memo es
quam philologo um
eiusmodi mendas ubi ie j po ui sus ulimus.
Scholia quae
non
am diue sa manu quam diue so duc u sc ip a
modo
in e ue sus
modo ad
ma ginem addi a sun dis inguun u ypis
minu is. quae eo um
in
auc o um lauda ionibus con inen u suis
capi ibus p aeposui, pos posui summa ia loco umque similium alle-
ga iones. — Ipse ambigebam aliquando, annon adiec a essen
ab
huiusce uoluminis
domino
p op e ea quod
in jis
emi i u
ad pagi-
nas
adiec o uocabulo
sup a
uel
in a
e
nume o (c. 282. 294).
iam ue o cum p ola is
in
lncem scholiis G aecis
ad
Vlpiani
lib os
in
Sabinum cons e exempla ia adlega i
non
solum secundum

17
ue sus omnibus communes,
sed
e iam lice
a o (c .
Bí ,
das
an ike Buchwesen
p. 159)
secundum
paginas --
ibi enim
sic
es
. 11
(li uege ):
ó
Paul(oc)
z¡ Tw
"
[ es]pon(son)
a zo
7 9ó
1
3'
cp ,U(co )
zo
zFílo s zoú ¡3(c^i,i o )
e
. 13:
ó
Flo (en inos)
i(c^^lco)
y'
zw`
ins (i u ionon)
a zo nFól
zá zo
16(cild o )
ne
o
F'
T(í,a,lw ) zo z
aous
e
. 14:
za ízz¡c
1
2 in¡zac
T' "¡S
c
ca
z
(á11
0
1
[yE á] p'
cp( 2,1.a)
z álc , —
hoc obs aculum aii-
quan um imminu um es , emo um au em omnino, pos quam obse -
uaui Ii uege us
(Gesch. de Rech squellen
p. 302)
con i maui que
Mauius addi amen a illa
duo
sc ip a esse
non
eadem manu a que
eliqua scholia,
sed pos
empus adiec a. iam igi u
nihil
impedi ,
quominus his excep is scholia
ex
a che ypo ansla a sin ,
id
quod lagi a eniden e scholi:i
ad c. 315
lec io
a menda
ex us
immunis. addidi
ea non
auc o ipse,
sed
adno a o , cum
magna
ex pa e
ue sen u
in
adlega ionibus
con a
auc o is ins i u um
aagendis, u lib i lauda io epe i u
in
scholiis p ae e necessi
a em
(c. 5), ad
lib um addi u i ulus
(c. 108), ad
coos i u ionem
co pus (c.
266
a.
272.
285. 286. 288).
li e am quoque quae i a u suum
ue sum occupe ple umque p aesc ibi u scholiis
B'
(nam
non
esse
h,
u dedi Maius,
sed
b,
consen iun De le sen e li uege ) p obabile
es
indica e nomen
adno a o is, sicu quod scholiis illis G aecis
ad
Vlpianum p aesc ibi u CAB simili e accipiendum esse in e
ui os
doc os
conueni .
capi a ab
eodem
p uden e
lauda i
sub
uocabulo
specie u i
usi a o pa i e
in
Consul a ione
c. 14 in.
e passim
in
lege
Romana
Bu gundionum con endi Huscbkius
(p ae .
p. 707),
ec e o asse;
sed
amen
ad
quae p ouoca ue ba
e sequens e
enía
c. 294
e e un u
ad
cons i u iones.
Cu siuis li e is exp essa p o iciscun u ex coniec u a, u , ubi
aliud in codice es . id in
no is
indice u , uhi acen no ae,
haec uenian ex supplemen o codicis mu ila i uel euanidi
ac i. euanue un au em p aese im quae ub o colo e sc ip a
ue un , id es cum ipsae ub icae um in p io e pa e
ope is p ima quaeque singulo um capi um demen a. pe -
ie un p ae e ea in paginis e ia pa e mu ilis li e ae
au p imae au pos emae
c.
16-20, in paginis, qua um
sola enia supe es , li e ae au p imae au pos emae
32-40. hisce spa iis cum supplemen a ap anda essen ,
cu aui, quod in hisce agmen is ac andis pauci sa is caue-
un , ne li e a um abscisa um nume um supplemen a supe-
a en , quamquam e sc ip u ae a io pa um aequabilis e
no a um equen ia in ea quoque e aliquam licen iam ad-
mi un , non cu aui, u supple ae li e ae spa ium quod
uaca exple en , scilice cum a o nobis da um si , u
in eiusmodi hia ibus ipsa
y
e ba ecupe emus neque aliud
supplemen is e icia u nisi aliqua eno is o a ionis ad
sen en iam ap a con inua io, aspe na us anxiam illam e
cum allaci specie ue i coniunc am sollici udinem de aequando
núme o li e a um depe di a um, quas
ipsas
se assecu um
esse nemo sanus sibi pe suadea .
Collec io
III,
Vi^O
I
1;ic19
iu
¿91
u^^eal
^lüs,
I^m
( a
c^m
1dsi
18
[ ] comp ehensa signi ican supplemen a p o ec a ex eo undem
loco um alibi plene se ua o um colla ione i aque e e
ex a dubi a ionem posi a.
<

uncis angula is ci cumclusi quae ex qualicumque causa
a lib a iis addi a uiden u esse auc o i abiudicanda.
( ) — hia us indican non exple os uel ex pa e an um
exple os. nume i in e ui gas conclusi indican , quo
ci ci e elemen a simplicia eo loco excide in ; in quo
nume o , si quo loco aliquo li e ae supple ae sun
uniue sum spa ium non implen es, hae quoque com-
p ehendun u .
ubi posi um es , spa io uacuo alioue quo signo (u. p. 10)
indica u in codice capi is inis al e iusque p incipium.
lineae gemina ae sepa an paginae in codice inem al e-
iusque p incipium in oliis liodie mu ila is.
' linea simplex sepa a ue sus in codice !Mena al e iusque
p incipium, quod i em non ac um es nisi in oliis, quo-
um hodie non nisi pa s e ia duaeue pa es supe sun .
In ma gine dex o li e is maiusculis adsc ip i sun ad lu is-
consul o um locos auc o es lib ique i a, u qui deinceps
in eadem pagina sequun u loci, pu andi sin ex eodem
eiusdem auc o is lib o pe i i esse, ubi auc o igno a u ,
p o nomine signum in e oga ionis posi um si . con-
s i u ionibus simili e adsc ibun u impe a o um nomina
addi o anuo.
In ima pagina sup a lineam subsc ip i sun loci agmen o um
ho um si qui ecleun ci an u ue alibi in iu is co po ibd><s,
i a u quae in co po ibus cum Va icanis agmen is con-
sen iun non a e an u , con a ea apponan u , ex
quibus quid co po um auc o es singulis locis omise in
uel immu a in appa ea . mino es a uen diue si a es,
scilice quae non am ad compila o um a lii iuin pe -
inen quam ad lib a io um uel neglegen iain uel e iam
licen iam, non hoc loco e nlimus , sed in a lineam
in e ua iam lec ionem.
In inia pagina in a lineam ua ia edio p oponi u , id es si
quid in codice ali e legi u ac sup a exp essum es ,
i em quidquid ali e legisse sibi uisus es Maius excep is
minu is e plane inu ilihus, denique quae ui i doc i
p obabili e coniece un quaeque p ae e ea aliquo nomine
obse ua ione digna uisa sun . emenda ionibus g auio ibus
u pa e a adsc ipsi auc o is nomen, quod in eliquis
sine nomine p ola is nemo opino equi e ; ueniuii
au em hae e e omnes a p imo edi o e Maio. in
19
scissu is cum saepe euene i , u Maius li e am
a se
ce a a ione supple am edide i amquam
in
codice
lec am, i em u in e dum
Majo,
saepius De le seno
li e am li e aeúe
pa em
disce ne e con ige i al e i
non
uisam, ha um minu ia um quoniam maio e edi ione
plenam a ionem eddidimus, hoc
loco ea
an um inde
epe iuimus, quae legen is in e esse uideban u .
O hog aphiam secu us
sum
ue am e
an iguan',
u amen
simul caue em, ne libe hic
non
g amma icis des ina us,
sed
iu econsul is
ab
usu qui hodie ob ine nimium e-
cede e , denique sc ibendi cons an iae aliquam a ionem
habe em. plene ha um mu a ionum hoc
loco mili
a io
eddenda
non
es , cum quod edidi codicis apo-
g aphum iis qui haec cu an p aes o si . sus uli ex hac
edi ione
si qua
lib a ius posui , quae g amma ico nulli
p obasse ;
quo
pe inen p aese im
ae
p o
e
posi um,
exempli
causa
p op iae
adue bium similiaque,
p op iae as,
p ae ium, aenas, paedius;
deinde
h
male adiec a, a ius
male omissa, u sun
hos ende e, honzis,
in
quibus uo-
cabulis sc iba e e sibi cons a , hü,
he cisce e, Ha in heus,
ac enus;
e io
loco
G aecae o iginis uocabula saepe
u ba a, u sun
iloso
phus,
a o , .Filuminianus; By-
zan hium, a h y icus, dyocesis, .Dionisius, A is ene a,
A is obolus , Homonea,
alia. accedun a io a
adiun ,
inquid, aucxilium, susc ip um, sapp emum,
aliaque
non
am
alsa
quam singula ia e hodie insoli a, u sun
neclec us, cen ensimus, inicum, apu , adque, a pa e ,
i ci co , kape e ;
quae eo ininus e inenda e an , quod
in
iis sc ip o sibi
non
cons a commodaeque lec-
ioni o ice e e en a
p omiscua
codicis sc ip u a
in
uocabulis
ad
a , gaod quo
similibusque.
con a in
aliis , ubi codex
non
magis sibi cons a ,
sed neu a
sc ip u a uideba u lec o em o ensu a, lib um sc ip-
um exp essi, u
in
gene iuo secundae declina ionis
modo
cum duplici
i
pe sc ip o,
modo con ac o,
i em
in
ue bis
composi is
a
p aeposi ione
in
incApien ibus
modo
cum
adsimila ione ela is,
modo sine ea.
omnino
quan um
ie i po ui
median'
uiam enens
quan um
sciui e po ui
cum
ab an igua
ubigine abs inui um
a
nouiciis ba -
ba isinis.
Sc ipsi Be olini mense Nouemb e anni
1889.
2*
E
`i
"c
PAVL.
L.
VIII
AD
SAB.?
PAP.
L.
IiI
RESP.
pl'^
p^^E
,

,ld,
114
^^d!
VAT.
PR. 1-4.

EX
E3lPTO
EX
EMPTO ET VENDITO.
(desun paginae oc ogin a.)
1
Qui a mulle e
sine u o is auc o i a e sciens em mancipi
emi uel also u o e auc o e quem scii non esse, non uide u
bona ide emisse; i aque e ue e es pu an e Sabinus e
Cassius sc ibun . Labeo quidem pu aba nec p o emp o e
eum posside e, sed p o possesso e, P oculus e Celsus p o
emp o e, quod es ue ius : nam e uc us suos aci , quia
scilice uolun a e dominae pe cipi e mulie sine u o is
auc o i a e possessionem aliena e po es . Iulianus p op e
Ru ilianam cons i u ionem eum, qui p e ium mulie i dedisse ,
e iam usucape e e si an e usucapionem o é a mulie pecu-
niam, desine e eum usucape e.
2 P(apinianus) lib o III esponso um. Vsu ae uendi o i pos a-
di am possessionem a bi io iudicis p aes an u ; an e adi aln
au em possessionem emp o i quoque uc us ei uice mu ua
p aebe i necesse es : in neu o mo a conside abi u .
3 Vendi o , qui legem commisso iam exe ce e nolui , ob
esiduum p e ium iudicio uendi i ec e agi , quo secu o legi
enun ia um uide u . i
4 Qui die ansac o legem commisso iam exe ce e uolui ', pos ea
na ia e non po es .
c.
1 =
Dig.
18, 1, 27. Paulus 1. VIII ad Sabinum. Qui a quo-
libe em emi quam pu a ipsius esse, bona ide emi . a qui sine
u o is auc o i a e a pupillo emi , uel also u o e auc o e quem sci
u o em non esse, non uide u bona ide en e e, u e Sabinus sc ipsi .
uide u esse idem locus iu i Jus iniano accommoda us simili e que, lice
dubi ans, iudica Lenel paling. Pauli .
1782.
c. 3.
C . Dig.
18, 3, 7. He mogenianus 1. II iu is epi oma um. Pos
diem com nisso iae legi p aes i u um si uendi o p e ium pe a , legi
eommisso iae enun ia um uide u , nec ua ia e e ad hanc edi e po es .
c. 4.
C . Dig.
18, 3, 4, 2. Vlpianus 1. XXXII ad ed. Elegan e
Papinianus lib o e io esponso um sc ibi s a im a que commissa lex
es s a ue e uendi o em debe e, u um commisso iam ueli exe ce e
an po ius p e ium pe e e, nec posse, si commisso iam elegi , pos ea
ua ia e.
1 uolui ]
Di
a.,
nolui
V.
ET VENDITO.

27

VAT.
PR.
35.
35
nibus in iman nos ae clemen iae placuisse neminem debe e
CONSTAN-
ad uendi ionem ei cuiuslibe ad ec a e e accede e,

387
nisi eo em-
TINVS
p• C
•
po e, quo' in e uendi o em e emp o em
2
con ac us sollemni e
explica u
8
,
ce a e ue a p op ie as uicinis p aesen ibus
4
demon-
s e u : usque eo legis is ius cau ione cu en e, u e iamsi
subsellia uel u uulgo aiun scamna
5
uendan u , os endendae
5
p op ie a is p oba io complea u
6
.
bine' e enim iu gia
mul a nascun u ; hinc p op ie a is iu a eme an u ; hinc
dominiis ue us issimis moles ia compa a u , cum caeci a e
p aep ope a e ei inquisi ione neglec a
8
,
luce ue i a is
omissa nec pe pe ui a e cogi a a dominii, iu is a ione pos -
posi a ad ei compa a ionem accedun , omissis
9
omnibus
dissimula is a que neglec is id p ope an a que es inan , u
quoque modo cuniculis nescio quibus in e emp o em e uen-
di o em sollemnia celeb en u : cum longe si melius, sicu i
diximus, u luce
n
ue i a is, idei es imonio publica uoce, sub
clama ionibus populi idoneus uendi o adp obe u , quo sic
6 elix compa a o a que secu us aeuo diu u no pe sis a . quod
p o quie e o ius successionis eloquimu , ne o e aliquis uen-
di o suum esse dica , quod esse cons a alienum, idquell
compa a o malo uendi o e de e io incau us
e
c edulus, cum
es i ican ibus icinis omnia debea quae e e, ab uniue so um
disquisi ione dissimule ; quem
12
sic opo ea age e, u nec
iliud debea equi i quod ex iu e dici u : 'si a domino
13
es
7
uendi a si '. i a e go uendi ionum omnium es ac anda
sollemni as, u allax illa e audulen a uendi io peni us sepul a
depe ea . cui legi deinceps cunc i pa e e debebun , u omnia
diligen i ci cumspec ione quaesi a pe uniue sas successiones
u o decu an neque aliquem ex inp ouiden ia casum ma-
lignae cap ionis ho escan
14
.
Da a IIII kal. Sep . a p ae ec o
1 quo
Theod., q
ū
om
Yi
nk
,
quom 2 emp o e
Y
k
.
¡I
3 u
inse i Theod. male. 11
4 uicinis p aesen ibus Y, a uicinis (om. p ae-
seu ibus)
Theod.
II 5
scamnum
ag imenso "
p op iu
y
n uocabulum
e nequaquam plebeium cum
non
in elle
9; e e G aeculus qui hanc pessime
sc ip am cons i u ionem elabo aui , idicula in e p e a ione adieci uoca-
bulum quod
de undo
nemo usu paui subsellii:
subsici a
quae sub-
s i ui Huschkius, nullo
modo
scamnis aequipa a i po e un , nec h cc pe -
ine locus Isido i
o ig. 15, 13, 15
pe
Cangium
ab
Ilüschkio adlega us. II
6 complea u
Theod.,
comple u
Y.
II
7 huno
Y. II
8 inquisi ioneclec a
Y.
(I 9
p o
omissis
malim e
iussis
uel
p ouisis. !I 10 lucem
Y. II
11
i a
Y;
em.
ego.
12 quem
Y
d
dubi ans amen
de signo supe
q
sc ip o,
quoniam Y
m
.
II 13 si a domino
Vd,
u conieci
Maius,
si
ad
omnino Y
m
.
II 14
cap ionis ho escan
sc ipsi,
cap iones o escan
y'd,
cap iones o caA
Y
nz
,
cap iones ob uan
Maius.

-^ i imem
CONSTAN_
TINAS ET
LICINIVS
P. O.
317_
319.
VALEiVTI-
NIANVS,
VALENS,
GRATIA.
NVS
p.
O.
369. 372.
VAT. FR. 35-37.
28
EX
EMPTO
p ae o io
1
ad
co ec o em Piceni Aquileia. Accep a
XIII
I
kal.
Oc .
Albae Cons an ino Aug. III cons.2
36
Augg.
3
e Caess. Basso. Valen inus pe idiam e maxime
de
illo que i u ,
quia'
a u o e p ocessi ,
a quo
aliquid
in
o -
unas suas pe niciosissimum p o iclsci minime Oinmum cOn-
deceba
5
.
Exupe an ius u. c. si an um auunculus
s
Valen ino
esse , nequaquam in Valen inum pecca e debe e , qui nunc'
(desun paginae au qua uo au oc o)
371
Huidelice iac ando numquam
$
—
(36) —
iduciam sibi esse
se ua am — (36) — I Obnoxla compa a o accedi —
(36) --
num, p oinde pos hac sal im —
(36) —
I
audesque alia
dissemina —
(36) —
I
cen u nullus adi us ic is e —
(36)
— (
dolis elinqua u ingenui —
(36) —
I
ad p ouincialium
2
p eces dudum es
cons i u um —
(se) —
sa is ace e uel nol-
len pub — (36) — summa e leua e . iam nunc i —
(36) —
cons i uimus
pe
spicue lege sanci e, u quaecumq[ue p o e-
Equis in annona io i ulo ce e isue] iscalibus debi is luxu ac
nequi ia pe di o um hominum
[p odigo um]que
in
I undis la-
que mancipiis uel in quibusc[umque co po ibus sub auc ione
lici anda sun , isco] I auc o e uendan u e
9
u pe pe u[o
penes eos sin iu e dominii , quibus es huius]icemodi
10
sub
has ae sollemni[s a bi io iscus addixe i .] — (se) — in iis
u i u uendi o is quae ob d —
(36) —
1 gi uel pe missu iudi-
cum
dis ahun u —
(s6) —
1 emolumen a malle quam debi a
n — (36) — i penes pe di os manean sib —
(36) —
i e e con-
c.
37, 2. 3. 4 =
Cod. Theod.
10, 17, 1 =
Cod. Ius .
10, 3, 5: Imppp.
Valen iuianus, Valens e G a ianus Auggg. ad Viuen ium p ae . p ae .
Gallia um. Quaecumque p o eliquis p odigo um in annona io i ulo
ce e isue iscalibus debi is in quibuscumque co po ibus — addixe i .
e
si
quid umquam — innpe a um, nullus ob empe e , cum e iam mino-
ibus — in omnem in e cipia u ae a em. Da a III
non. Non.
7.' eue is
Valen iniano nob.
p.
e Vic o e conss.
1 a
p Y;
em. Hollweg.
(c . sup a p.
26
n.
3). 2
sic,
nisi quod
couss.,
Y. da . p id. non. Feb. Cons au inopoli Feliciano e Ti iano coass.
(33?)
Theod. Cons an inum anno impe ii sui nouissimo hanc legem
epe iisse e
cum
O ien e
communicasse s a ui Wenckius.
II 3 Augg.
(non
Aug.) Y
ec e; hunc enim Bassum qui
de
sena o um li ibus eo-
gnou.e i uisse Sep imium Bassum p ae ec um u bi
ab id.
IYlai.
a.
317
ad k. Sep . a.
319
obse uaui Bo ghesius opp.
3, 104. 4 quae i-
u quia de illo Y; em.
e
g
o; o asse eiec is ue bis
a u o e
sc ibendum
e maxime que i u , quia de illo p ocessi ; q. q. d. i. auc o e u o e
Sch ade e Blume.
11
5 deceba Ym. (I 6 sic
Y
2
es e
K uege o,
abunculus 7 nunc
Y
dz
,
non Yni. ^^ 8 uidelice ac a non donan
quam Y
7
n. ji 9 e om.
Theod. Ius .
II 10 cemodi Y
Ius . (lib i quidam),
modi
Theod. Ius . (lib i alii).
ET VENDITO.

29

VAT.
FR. 37-39.
37 ac uum e giue sa io nu — (36) — in e p e a ionis insidias
^
3
pe imes — (36) — 1 alis accesse i ignauo u
y
— (36) --
[si
quid] j umquam
1
,
quo
2
isco ac a uendi io
3
[possi in ingi,
auc o i a e esc ip i ue i impe a um,] 1 iis quae con a u ili a em
4
p ouisionis
huius esc ip a sun ,
[nullus ob empe e ] 1 magisque
ob ep iui p ae oga u
4
—
(36) —
ale
esc ip um
epellla u . cum
haec sil commissa sec —
(36) —
a que luxu iam e e debem
—
(36) —
an eilucana saepius uina ede —
(36) —
1
pe
somnum e gulam a que
lasciuiam —
(36) —
1 aliena e uelle
nec posse de end —
(36) —
1
mus es . i a s a us debe esse
e —
(36) — 1 concedi qui el in sa is ac io —
(36) — —
(36) — ni as, nisi o si an hi copiam 1 — (36) — que epe endi,
cum in p ae e i um ( — (36) — uis omnium e um mul is
ex 1 — (36) — [cum e iam mino ibus, si quan]do aliquid b
eo um p o iscalibus debi¡[ is adiudica u emp o ibus, epe i-
' ionis acu] l as in omnem in e cipia u ae a em -- (36) — o
es obnoxiae necessi a ibus 1 —
(36) —
saepius espexe e leges,
quia pa en 1 — (36) — u desidia me e i posse se c e l dan
—
(36) —
Da a
1III
íd. Nou. T eue is. Accep a 1 — (36) —
Valen iniano
nobilissimo pue o e Vic o e conss.
6
1 — (36) —
a
d
—
consula em p ouinciae Lugdunensis p imae Modes o
e
Ai in heo conss.

1
38 -- (36) — bus an um p aedii us ici si in e dic a —
(36)
--
nullum debi um docea u . haec 1 —
(36) —
supplicans
Eug aphius memo 1 — (36) — ad speciem
ue i
8
emen i um
— (36) — a es ges a p oba u , u p ecibus con ine u —
(36) — uisse sugge i , Faus e e,a issime, aes 1 --
(36) —
em
si an in em eius ue sum 1 --
(36) —
si es mino i p o-
uisse po ue i
1 — (36) —

1
39 — (36) —
emp io el uendi io bonae idei auc o i — (36) —
supplice memo an ap is a que 1 — (36) — e o is iniec um,
1 quid umquam Y
2
( es ibus De l. e K uege o), e sic Theod.
e
quidam. mss. Ius .,
quid dumquam Y
l
,
quidem umquam
Ius . mss.
eliqui.
11
2 quo
,
u a
Theod. lus .
11
3 uendi io
ē
Y.
11 4
sic
Ydz,,
p ae oga i V
m
.
11
5 ex ebus
inse un Theod. Ius .
11 6 Da .
III
non. Nou. T eui is Valen iniano nb. p. e Vic o e coss.
Theod.
Da . III
id. Ma . Rauennae
Cuiac. ex ms. cod. Ius . quid s a-
uendum si de duplici anno, igno a u ; e i po es , u lex bis emissa
si annis diue sis uel u a.
369
da a si ad p ae ec um p ae o io, a.
demum
372
ab hoc Inissa ad con.sula enc Lugdunensis p imaé; c . p.
26
n.
3.
ce e quod quae sequun u pos
Vic o e conss.
ad
e.
38
e axi
Bo ghesius (opp. uol.
3
p.
104),
eJ'elli u uel spa io uacuo pos consulum
nomina in codice elic o.
i 7
a em p ou. h
d,
. pu.
Y
nz
,
unde p oposui
p (aesidi) p ouinciae
Maius.
i 8 u.
'sic' Yd, qua no a quid signi ice u
igno o;
ue i

II 9
p io
I
jk
,
io
Yy ed.
VALENTI-
NIANVS,
VALENS,
GFRATIA-
NVS
p. C.
369. 372. ,
IMP.. .
IMP... .
30

EX EMPTO ET VENDITO.
VAT. FR. 39-40.
u ei casula 1 --
(
8
6) —
scinde e ui esque inspec o i 1 --
(36)
ge
s
am
in
possessionis
1
^
-
-
(B6) — auxilium
--- bónam idem ^
iu e cong uum i a acia
1 ---
(36) — as
e
aes ime .
Da a
p .
non.
I — (
36
)
—
1

^ — (s6) —
~pa-
40—
(36) —
e
pa is, u Maximus adse i ,
a a
omnium
he eda a
commu
1 — (36) —
suam quoque
con-
so es
ob inean
IJ
(desun paginae complu es.)
1
inpssionis
V
d
`.sic', quod p op ie signi ica
inp aessionis.
11
2
a
Ym.
IMp
•
PAT. FR. 41— 42.
DE
1
VSV FRVCTV.
41
Diocle ianus e Maximus Cons an ius
2
Tannoniae Iuliae. Vsum
DIOCL„
uc um loca i e uenumda i posse a uc ua io nulli dubium áecói -
es . p oinde si, uenden e ilio uo possessionem, e iam u
AI^TTIVB,
GA
GSTLERIPS
ce o p e io usu uc u p op io cessis i, quem es amen o ma-
p.
C.
298.
i i ui ibi
3
elic um esse p oponis, guando quidem emp o e n
con ac us idem commemó es
4
minime cus odi e, adi us Aelius
Dionysius ui cla issimus amicus nos e
5
id ibi acie ep ae-
sen a i, quod e cons i e i iu e deposce e. P oposi a VI id.
Ma . Ca hagini Faus o II e Gallo conss.
42
Au elio Lo eo
6
cui e Enucen io
7
.
F uc ua io supe s i e lice
IIDEM
p.
c.
dominus p op ie a is ebus humanis exima u , ius u endi

293.
uendi non olli u . Subsc ip a V id. Feb. Si ni Augg.
8
V e
IIII couss.
c.
42
C .
Cod. Ius .
3, 33, 3, 1. Imp. An oninus A. An oniano.
pos al a
:
Vsu uc ua io au em supe s i e — olli u . P oposi a 111 k.
Aug. An onini) Aug. IIII e Balbino cos.
1
DE
ub o
colo e
sc ip um haben
Y
dk
,
onz.
Y
m
.
i 2 Diocle-
ianus e Max. Cons an ius Y,
quod quamquam o um uide u
ex
ue a
insc ip ione
Diocle ianus e Maximianus Augg. e Cons an ius e Maxi-
mianus nobilissimi CC.,
amen
ad men en),
b euia o is
sic
u ac um es
explendunz esse obse uaui sup a.
p.
12. II 3
addidi secu us e e
Huschkium.
II 4 commemo as
malim.
11 5
eiusdezn ui i o icia ecense
i ulas
u banus
C. I. L. FI,
1673:
L. Aelio Hcluio Dionysio
c. u.
iu-
dici sac a um cog
•
ni ionum o ius O ien( is), p aesidi Sy iae coele, co ec-
o i u iusq(ue) l aliae, cu a o i aq(ua um) e llliniciae, cu a( o i) [aedium.
sac a um ope um publico um, pon i ici
dei
Sol(is)'; pos ea
a.
301
ad
p ae ec u am u banam eum ascendisse os endi
ca alogas
p ae ec o uyn.
hoc anno
298
p oconsulem eum icisse icae caue cum. Bo g
•
hesio (opp.
3, 105)
e iéias
ex
subse ip ione; uide quae dixi
in
commen a io
de
subsc ip ionibus Diocle ianis
p.
420. 6
pu o
sc ibendum
Au . Helio-
do o, cum
p aese im p ae e consue udinem ha um insc ip ionum,
Au elio
plene sc ip um• si .
11 7
c .
Fab e .
146, 175:
`Flauiae Capi olinae cui e
Pacciae';
C.
I.
L.
YI,
17398:
`Eu hymo cui e Lupo'.
C. 1. L. X, 3049:
`li .
Yal. Lao i cui
el
9 icano.

8 Aug.
Y.
p3 idUD.
'4 5
^^
u ,
^a
dcE
P o,
VAL FR. 43-48.

32

DE S
43 Claudio Theodo o. Habi a io mo e ini u , nec p op ie a em nIOCL„311_
ea quae
1
habi a ionem habui
legando
domini
uindica ionem
2
g(113014y
uel
3
debi um negando
in'
es amen o c edi o is ac ionem ex-
QAL.
P
.
c.
cludi . Subsc ip a IIII kal. Oc . Viminaci Caess. conss.
^,

298.
44
y
lpianus
lib. II. R(espondi ) Au elio Fi uc us ex undo
LP. L.
pe uindica ionem pu e. elic o pos adi am he edi a em a lega-
RESP.
II,
a io pe cep os ad
ipsum
pe ine e, colonum au em cum he-
ede ex conduc o habe e ac ionem.
45 Paulus lib. II manualium ex ibus. Tame si usus uc us PAVL
aIL 1z.
undi mancipi non si , lamen sine u o is auc o i a e aliena e

AN.
eum mulie non po es , cum ali e quam in iu e cedendo id
ace e non possi nec in iu e cessio sine u o is auc o i a e
ie i possi . idemque es in se ui u ibus p aedio um u ba-
no um. ..)
46
Idem
lib. I manualium. Ac io de
usu
uc u
5
isdem modis
p
AVL.
L, L
pe i , quibus ipse usus uc us, p ae e quam non u endo.
MAR.
pecuniae quoque usus uc us lega us pe annum non u endo
non
pe i
6
,
quia nec usus uc us es e pecuniae dominium
uc ua ii, non he edis es .
47 I em. Pe mancipa ionem deduci usus uc us po es , non
e iam ans e i. pe do lego lega um e pe in iu e ces-
sionem e deduci e da i po es .
47 a I em. Po es cons i ui e
amiliae
e ciscundae
7
uel communi
diuidundo iudicio legi imo. N in e nec mancipi pe adi-
ionem deduci usus uc us non po es nec in homine, si
pe eg ino ada u ; ciuili enim ac ione cons i ui po es , non
adi ione, quae iu is gen ium es .
48
I em. Ad ce um empus e in iu e cedi e lega i e o icio
iudicis cons i ui po es . .,
c. 43 =
Cod. Ius .
3, 33, 11. lidem AA.
(scil.
Impp. Diocle ianus
e Maximianus) e CC. Theodo o (Theodo o
uel
Theodo ae
lib i).
Habi-
a io — uindica ionem exc]udi
in e posi is omissis.
c. 44 =
Dig.
30, 120, 2. Vlp. 1. II esp. F uc us ex undo pa e
lega o pos — ac ionem.
1 p op ie a em qui
Ius .
II 2 legundo pe aiad. P; legando do-
minii uind.
Ius .;
legando domini uind.
Buchhol Ñ ec e, nam
do
in
legando
sequen em syllabam abso psi accessi que
pe
ex
p aua emen-
da ione. `a
d
codicis sc ip u am p opius accedi
ei:
ipsius ei uin-
dica ionem impp. am habi a ioni quam e edi o is ac ioni opponun '
Hollweb.
(I 3 nec
p o
uel
p oposue un Blenze e Wenek.
4 negandum
Yn k,
necandum
V
d
;
em. ilenNe e lYenck.

5
suo uc o Y. II 6 non
pe i
add. Huschkius secu us Holl oegium

7 ac u a es
Y no is
. e.
ma e
in ellec is ; em. Mai.
^¡Ed E

FRVCm .
33
VAT.
FR, 49-52.
49
I em. Ex ce o empo e legad
po es ;
sed'
.
a» in
iu e cedl PA L. L. I
uel an
2
adiudica i possi , ua ia u ; uideamus, ne non possi ,
M
AN'
quia nulla legis ac io p odi a es de u u o.
50 I em. In mancipa ione uel in iu e cessione an deduci possi
uel ex empo e uel ad empus uel ex condicione uel ad
condicionen', dubium es ; quemadmodum si
s
is, cui in iu e
cedi u , dici : `aio hunc undum meum esse deduc o usu
uc u ex kal. Ian.' uel `deduc o- usu uc u usque ad kal. Ian.
decimas', uel 'aio hunc undum meum esse deduc o
4
usu
uc u, si nauis ex Asia uene i '
5
; i em in mancipa ione:
`emp us mihi es o
s
p e io, deduc o usu uc u ex kal. illis'
ue1
7
`usque ad kal. illas'; e eadem sun in condicione. Pom-
ponius igi u pu a non posse ad ce um empus deduci nec
pe in iu e cessionem nec pe mancipa ionem , sed an um
ans e i ipsum posse. ego didici e deduci ad empus posse,
quia e mancipa ionem e in iu e cessionem lex XII abu-
la um
con i ma
8
.
num quid e go e ex empo e e condi-
cione deduci possi ? sequi u e lega um deduci ad ce um
empus posse
3
.
i
51 Adqui i nobis po es usus uc us e pe eos quos in po es a e
manu mancipioue habemus, sed non omnibus modis, sed le-
ga o, uel si he edibus illis ins i u is deduc o usu uc u p o-
p ie as lege u ; pe in ju e cessionem au em uel iudicio a-
miliae e ciscundae non
po es ;
pe
10
mancipa ionem i a po es ,
u nos p op ie a em, quae illis mancipio da a
si
11
,
deduc o
usu uc u emancipemus.
^.
52 Vsus uc us ad ce um empus cons i u us
12
cum adiec ione
empo is sui uindica i debe
13
.
diue sum es , si
in
s a u-
libe o cons i u us si ; unc enim pu e
1
4
uindicandus es , sicu
pu e uindica u qui simplici e cons i u us es , non adiec is
casibus quibus
15
sole ami i usus uc us.
1 possi
Y,
quod
ex
p°se = po es se
mihi o um uide u ;
po es
Hollweg,
cum lega i possi
Huschke,
sed non
solen egulae i a condicio-
nali e p oponi.
II 2 an
delendum.
II 3 nisi
Y.
II 4 dedoc os
Y
dk
,
deduc o
Y
m
.
II 5 uel `nisi nauis ex A ica uene i '
inse i colla o
loco
Dig.
44,
7, 44, 2
Husclikius p ohabili e .
(I 6 es o
H•uschke (e
sic in
hac
o mula
p ae e ea Gai.
1, 119. 2, 104. 3, 167), es Y. II 7 uel
Vdk,
om.
Y
nz
.
II
8 con i man
Y.
11 9 e (u
supe sc ipsi V
2
)
lega um d. a. c. . possi
Y; e 1. d. a. c. . posse
ego;
e
lega o euiu d. a. c. . posse
Huschke,
u e lega um (lega o
Hollweg,
pe lega um
Ba kow)
d. a. c. . possi
Maius. male emendaui manus
secunda,
cum
ad
lega um
cogi a ione
supple e debeamus
usuna
uc um.
II 10 posse uel Y;
em. Bdcking.
o asse p ae e ea
sed
an e
pe
inse endum es .
II
11 si
om.
Y;
sup-
pleui Mai.
12 cons i u um
Y. II
13 sui da i debe e
Y;
uindica i
p o
suida i
sc ipsi Hollweg. ()
14 iu e Y. II 15 quia
Y.
Collec io I i.

3
JI
{
VAT. FR. 53-58.

34

DÉ QsY
53 I em. Si
1
al ius ollendo age is qui in in ini um ollendi bis
P
3VL, y
non
habe ,
si non exp esse i modu n , plus pe endo causa m.^ .
cada, quasi in ende i ius sibi esse in in ini um olle e.
54 Sicu lega o usu uc u loci sine se ui u e i e quoque pe
loca es a o is debe u , i a in iu e cesso
2
i e quoque con-
ine i Ne a ius sc ibi .
55 Vsus uc us sine pe sona esse non po es
e
ideo
se uus
he edi a ius
inu ili e
usum ' uc um s ipula u . lega i au e n
ei posse
ú
dici u , quia dies eius non cedi s a im, s ipula io
au em pu a suspendi non po es . quid e go, si sub con-
dicione s ipule u ? uideamus ne
4
nec hoc casu ualea 3,
quia' ex p aesen i ui es accipi s ipula io, qua nuis pe i io ex
ea suspensa si .
i
56 li em. Se uo uia inu ili e lega u , s ipula u au em eam u i-
li e , si dominus undum habea .
57 Vsus uc us do lego se uo lega us 'no e e aliena ione se ui
pe i , si s ipule u
7
,
non pe i ; igi u e pos mo em suam
sieu ce e a usu a, uc um se uus s ipula i po es ; quod ali e
es in lega is.
58 Si lie es u di, cuius usus uc us ab ipso sub condicione
lega us
jl
si , usum uc um legaue i
alii pu e e
pos e io
e . n
[ldqllisiue i —
(36) --
usus uc us
exis en e
ea desini
a l
pos e io em pe ine e
e
p io i
adqui i u ; nec
ad
pos e io en
edil, si p io '
desie i habe e usum uc um — (36)

I
^
i em' ac si quis isu ia 1' uc un
21X 07i
pi e
elique i —(:36)
--, Ti io au em,
j si ea nupse i , nuben e ea p
10
e ine
ad I`i iun
—
(36) —,
sed
is eum ;
deinde a ni e , si iu aue i
mulie
secun-
da a
legem Iuliam —
(3
6
) —:
ad
mulie en amen usus uc us
non
edi :
lelgis enim bene icium, qua enus
pe ueni , usum lc-
un subla u7 semel —
(so) —
non
es i ui . sed uidea
mus, quid
dicendum si , si Ti ius
pos quam
usus
uc us
ad
eum pe ueni —
(36) ---
capi e
de ni!nu us si : nihil e n habui , quod
ami e e
—
(36) —
Til io ac si ipsu es a o
exp essisse —
(36) —
leyalue i Meuiae, deinde Ti io —
(36) --
c.
55 =
Mg.
45, 3, 26:
Paulus
1.
1 manual. Vsus uc us —
sus-
pensa
si .
1
`an e
al ius
o asse
de
inse endum es ' Hollweg.
2 cessioY
•
e ,
Maius. {(
3
usuni uc um
ins.
Dig.
i
j
4
uideamus ne on .
Dig.^
Ij
5
s ipula io
ins. Dig•. ^j
6 quia Die,..;
quam
Y;
quoniam
eonieci Hollwex'.
i 7
s ipule u
Y
ak
,
s ipula u
j/)«
.
II
í
ad
Dig.
7,
4, 16
i a suppleui
Hollwegius;
e
ad
eum edi si
p io
p oposui Helle us. (j
9
`de
indic a uidui a e e lege lulia miscella (lus . nou.
22
c.
43)
/ ic agi eo c-
s a ' Hollweg.
id
quomodo ie i po ue í , supplendo aliqua enus de non-
s a e uolui. j]
10
la e a hace
hodie dimidia a au
p
úi au
.

-
FRVCT
V.
35
VAT.
FR.
5
9
-62.
59
1
Vlpianus
lib. XVII ad Sabinum. Ve um
es
usu
uc u lega o
diem semel an um
1
cede e. quamquam enim
l
usus uc u[s
ex uendo consis a , id es ac o aliquo eius, qui ui u ] 1 e 2
u i u ,
lamen
ei
3
semel cedi [dies].
60
1
I eni. Dies au em usus uc us
4
, [i e a usus non p ius cede
quam adi a lie edi]' a e. e Labeo quidem pu aba e iam
an e
adi am eam diem eius cede e u eliquo um
1 lega o um; sed
es ue io
Iuliani sen encia, secundum qua n
[ unc cons i ui u ]
usus uc us, cum quis iam [ ui po es ].
i
61 li em. Ami i au em usum uc [ um capi is ininu ione con-
s a nec solum usum] uc um,
sed
e iain
5
ac ionem de usu
[ uc u] :
scilice si li io usum acc um

(36)

es amen o
uel
pe
ideicommissum
lego
uel elinquo e die eius ceden e
is capi e minu us es —
(
3
6) —
age e non po es .
[el
pa ui]
e e , u um iu e si cons i u .[us
G
usus uc us an ue o
ui ione p ae o is; p oinde]
usus uc us
1
hec in undo
s ipendia io
uel ibu a io ',
[i em
in undo
uec igali uel
supe icie non]
iu e cons i u us capi is m[inu ione ami i-
u ] --
(36)

capi is
I
minu ío ex ingui usum
c u9a
—
(36)

-
62 I
l em.
Sed
i a demum ami [i u capi is diminu ione usus
uc us,
si
iam cons i u us es ;
ce];
e um
si an e
adi a n a
lie edi a ein au
an e [diem
9
ceden en]
quis • capi e minu us
es , cons a
non]
ami i e i a Iulianus
lib. XXXV
diges o um
sc ibi : qua e si ibi usus uc us pe
uindica; ionem ui
e
x
die
lega us
e capi e minue is, an equa n dies ueni —
(36)

non nocebi ibi capi is
diminu io " : hodie enim incipi .
c. 59
=
Dia•.
7,
3,
1
p . Vip.
1. X
VII
ad
Sabinum. Quamquam
usus uc us — cedi dies.
c.
60
=
Di
b
•.
7,
3,
1, 2.
V1p.
u
sup a.
lijes
au em usus uc us,
i em usus
non
p ius cede quam he edi as adea u ; une euim cons i-
ui u — ui po es ,
üi e posi is omissis.
e.
61
=
Dig. 7,
4,
1
p .
VJp.
u
sup a.
N
on solum usum
ac-
una
ami i capi is minu ione cons a ,
sed
e ac ionem
de
usu uc u.
-e pa ui — p ae o is; p oinde adi us quoque usus uc us, i em
in
undo
uec igali — minu ione ami i u .
c. 62 =
Dig.
7,
4,
1,
1.
Vlp.
u
sup a.
Sed
i a demum —
non
ami i.
1 cubil
o
nz.
Y
,n
.
11
2
e om. Y^
«
. 11
3
el
ol n.
Dib
•
.
11
4
uc us u
Yi1 ;
u
a
cod. abesse es an u De l. Ií .
5
e
Dig.
11
6 cons a a
m
,
` ó asse ec e' h uege .
II
7
p oinde adi us quoque usus uc us
scilice
in .
s . uel
ibu a io
Buclihol Ñius e Blumius, quae supplemen a
spa ium excedun .
11
8
adi am
Dég.,
o71l.
Y.
11
9
an e
d Y
??
,
an e
Yd! ',
z»cminu a
ma gine.
11 1
0
suppleui
sic
é e Hollweá ius.
VLP.
L.
YViI
AD
S'
AB.
3*
YLP
•
T..
X
VII.
AD
SAB.
PAP. L, Vil
REsp,
^.^
Q 0^0^
l
dioido
AT.
FR. 63-67.
36
DE
YSY
63
I em. Vsque adeo au em capi is d[iminu io
1
eum demum
usum uc um pe imi
2
,J
1 qui iam cons i u us es , u ,
si
in3
s[ingulos anuos uel menses uel dies lega us si , (( is demum
ami a u qui iam p ocessi .]
^ (
64
I em.
[Sicu in anuos singulos usus uc us lega i po es , i ]a
nec capi is diminu ione amis
sum
denuo
[lega i]
p ohibemu ,
[u adicia u 'quo iensque capi e mi]nu us e i ' uel sic 'quo-
iens amis 1 [sus e i , ei lego'; —
(
3
6) —
e unc si capi is
mi]nu ione ami a u , epe i us [uidebi u ] — (36) io um an e
adi am lle edi a em i — (36) —
64a
Papinianus 1.
VII
esponso um —
(
3
6) —
ne u . i (
65
I em.
[Equis pe ideicommissum elic is u uc us
4
pos mo] am
e us quoque p aes abi u ; sed e us ( [secundus u causa, sicu
pa us mulie is.]
quod
si g egem eliqui , uel mo ae
5
ac io
supe uacanea es , cum e us g egem
elic um sequa u .

(
66
I em. —
(36) — um usu uc u lega o. Ylpianus
6
:
(
—
(36)
usum uc um posse lega i — (36) —
^
j
67 . . . . —
(36)
-
-
7
escendum u ne in
g
cuius I — (36) — m.
suminam igi u sena us consul i sen en iam
9
eam
pu o—
(36)
—
c. 63
=Dig.
7,4,1, 3. Ulp. 1. XVII ad Sabinum. Vsque adeo —p ocessi .
c. 64 =
Dig.
7,
4, 3
p .
Vlp.
u
sup a.
Sicu — po es , i a e
capi is minu ione amissus lega i po osi, u adicia u : `quo iensque capi e
minu as e i , ei lego' uel sic: `quo iens amissus e i ' e uuc — uidebi u .
e. 65 =
Dig.
22, 1, á. Papin. 1. VII esp. Equis — mulie is.
c .
Dig.
22, 1, 39. Modes inus I. IX dil e en ia um. Equis pe ideicommissum le-
ga is pos mo am he edis e us quoque deben u : equi io au em lega o
e iamsi mo a non in e ceda , inc emen o g egis e us accedun .
1 minu io Dia
•
. 11 2 pe emi

3 u si in Dig'. Vm; u iin
`sic'
Yd, l!
4 u uc us
pos
p aes abi u
collocan Dig.
5 mo ae
Y
2
,
mo e
Y
1
(sic in lib o
esse
con
e ma Mau):
mo a non in e uenien e
Lenel (paling.
Pap,
.
577) I( 6 no a
suppleui Blumius idque uisse ibi uel, u e-
quen e i , cogi a ione supplendum esse inde colligi u , siquidem codice
denuo inspec o
a
.IVIa2cio s abimus, quod
nomen
auc o is sc ibi u
in
medio
ue su p aeceden e spa io uacuo
mullo :
nam nomina i Ylpianum
hic i a u i
c. 269,
pa um p obabile: insc ip io au em lib i
si
hoc
loco
posi a uisse , spa io uacuo
a
p aeceden ibus
ea sepa a a
esse neque po ui
xcllo
modo
solum quod uaca spa ium exple e.
hace
eo ducun u ibi ue i
ad
hoc exemplum:
Vlpianus: I mihi con a ium p oba u . usual ac-
u i posse lega i.
quod opponi Huschkius adsen ien e Lenelío (paling.
Papin.
.
578)
Vlpiani
in
Papinianum
no as
aboli as esse
a
Cons an ino
a.
321,
eo
in
ingi u , quod
pe
eos ipsos annos collec anea haec
o
di-
na a
sun neque quicquam impedi , quominus haec
an e
eum annum
auc o compila i
(u. sup a
p.12). quem huc e uli Huschkius locum Ylpiani
Dig. 7, 1, 29
p op e ea quod
in
eo edeun ue ba
usum uc um
posse
lega i,
eum
ab
hoc alienum esse
ex a
dubium
es .
11
7
de
auc o e
non
cons a
(c .
:
Lenel paling. ince .
.
18) :
o ma
o a ionis pa um
conueni esponsis Papiniani.
II 8
in
o n. PM.
Il
9 sena usconsul i
seu en iam L dk, pa ien iam
Y n.
FRVCTV.

43

VAT. FR. 82-84.
uola no a : `quid si pu e?' sed dubi a e non debui , cum e
Iulianus sc iba ex pe sona se ui cons i ui. secundum quae
ius adc escendi locum habe e
1
in
duobus
se uis, si quis con-
a iam sen en iam p oba e . sed nunc, secundum Iuliani
sen en iam
e
Ne a i, cessa
quaes io.
83 Non
solum au em si
duobus
do lego usus uc us lege u ,
e i
2
ius adc escendi, ue um
e
3
si al e i usus uc us, al e i
p op ie as
4
; nam ami en e us m uc um
al e o, cuí e a
lega us, magis
iu e adc escendi
ad
al e u n
pe ine quam edi
ad p op ie a em. nec nouum; i nam e si duobus usus
uc us lege u e apud al e um
si
consolida us, ius acic e-
scendi non pe i nec
5
ei, apud
G quem consolida us es , Beque
ab eo, e ipse, quibus modis ami e e
7
an e
consolida ionem,
iisdem e nunc
ipso
quidem iu e
non
ami e ,
sed
p ae o
secu us
8
exemplum iu is ciuilis u ilem ac ionem dabi uc-
ua io; e i a
9
Ne a .io e A is oni uide u e Pomponius p o-
ba . quamquam Iulianu.s lib o XXXV diges o um sc iba
ipsi quidem ius adc escendi
compe e e, non ¡ce o uc ua io
ab eo
10.
(desun paginae au duae cu qual uo )
84
di iicile es dice e. quamquam
non
sil lo ge, quod Ma cellus
lib o X.iII
11
diges o
ū
m sc ibi , si duobus pu e S ichus lege u
el al e manumi a , al e pos manumissionem epudie , ubi
non
i
caducum, libe a em locum habe e. idemque e si
he es
12
delibe an e lega a io manumi a
13
, mox lega a ius ep -
diaue i , nam e
14
hoc casu libe um o e
ai . i
e. 83 =
Dig.
7, 2, 3, 2
pos modo ela a:
non solum au em si du-
obus usos uc us lege u — iisdem e nunc ami e e i a e Ne a io —
p oba .
c. 84.
c . Dig.
29, 1, 31. Ma cellus 1. XIII diges o um. Si miles
Ti io e Seio se uum legaue i e eum Ti ius manumisisse delibe an e
Seio moxque is lega um omisisse , libe andum o e dico, quia e si he es
se uum alicui lega um in e im manumisisse , deinde lega a ius epudi-
asse , ibo esse .
c. 84
ex .
=
Dig.
40, 1, 2. Vlp. I. XVII ad Sab. Si he es de-
libe an e lega a io se uum lega um manumise i ,- mox lega a ius epu-
diaue i , manumissum libe um o o place .
1 babe o
Y; em. Haubold.
11 2 es Dib
•
.

3 e
Di
b
•., om.. F.

4
al c i undos lega us es
Dig.
II 5 iegue
Dig.
II 6 apud L^
¿
Dig., ad
j''i a
.
11
7
ami e e Dig., ami e e

8 subsecu us I
7
2.

9 e
inse un
jL
10
suppleui Hollweg, in üs quae sequeban u a gumen a a
Dig. 7,
2, 6
ac a i suspica us.

11
xiii
Dig.,
xii h ij 12 hde
Yd,
he ede
I
l
a.

13 mauumi a u
Y
d
`sic',
manumi a Y
m
.
ji 11 e
add. Y
2
,
onz. Ym.
VLP. L.
XVII.
AD
SAB.

VAT.
FR.
85
-87.

44

DE VSV
85
Si
amen pe damna ionem usus uc us lege u , us adc e-
VLp. L.
scendi cessa non inme i o , quoniam damna io pa es aci .
x
^
i•
A
ū
p oinde si ei alienae usus uc us lege u e ex Ne oniano

SÁB.
con i me u
1
lega um, sine dubio dicendum es ius adc es-
cendi cessa e, si modo pos cons i u um usum uc um ue i
amissus. quod si an e e
2
socius ami a , e i danda o ius
pe i io. idemque e si sinendi modo ue i lega us uSUS uc-
us. an .amen in Ne oniano, quoniam exemplum uindica ionis
sequimu , debea dici u ilem ac ionem amisso usu uc u ab
al e o al e i dandam, quae i po es ; e pu o secundum Ne a-

1°
ium admi endum
3
. in ideicommisso au em id sequimu

l¡}^ismi
quod in damna ione.
^
,

W1191
86
Nouissime quod ai Sabinus, si uxo i cum libe is üSUS uc us

lu^s e
lege u , amissis libe is eam habe e, quale si uidendum. e

lióe i; ^
si quidem do lego lege u , ame .si quis ilios lega a ios acce-

l
^^ im
pe i , sine dubio locum habelii p op e ius adc escendi; sed

i a 's^
si lega a ii non ue in , mul o magis, quoniam pa em ei non

,ll}imll^a
ece un , ame si cum
ea
u e en u . ma e au em mo ua,
si
quidem lega a i ue un , soli habebun ju e adc escendi; si

cce:
he edes, non ju e adc escendi, sed ju e dominii, si undus

^i ,imil
,,,^ iolel e
eo um es , ipsis adc esci , sin minus, domino p op ie a is;
sed si nec he edes ue un nec lega a ii, nihil habebun .
quod si pe damna ionem ue a usus uc us lega us ma i,

la;iliaas i
1
q
p oposui
uao i u
add ,
ei
o uul
s l¢¢ ipa^
^
^Ii , %unG
a u^ s
^
n
'
iú ¢
pp
y^¢¢ /
dn
..^ ?'
aullun
'°:.11/ e
^um po
1./11
1/do
000
iie^^
a {-.
•^ ^
^^`
l
1 ^n
^E
^ ^, 1
I1o/
^iqoi
c. 86 —
Dig. 7,
2, 8. Vlp. 1. XVII ad Sab. Si mulie i cum libe is suis
usus uc us lege u , amissis libe is ea usum uc um habe ; sed e ma e
mo ua libe i eius nihilo minus usum uc um haben ju e ade escendi.
c. 87 =
Dig. 7,
2, 8
pos modo ela a:
nam e Iulianus lib o i-
gesimo diges o um ai in ellegendum in co, qui solos libe os he edes
sc ipse i , lice non u lega a ios eos nominaue i , sed u os ende e
magis uelle se ma em i a ui, u libemos secum habea uen es.
1. con i ma u Y
l
n,
'ma e' De l.
2 an ea
Buchhol :5: sed o asse
hoc signi ica u lega a ios pe damna ione a socios esse desine e pos
cons i u um usu n. uc um.
II
3
ami endum d'.
11
4 accedi
Huschke.
5 sun
Y; nalim
habebun
uel
iun '
Hollweg;
sumun
ego.

6
nune
Yd
`sic',
nec
Yuu,
FRVOTV.

4 5

AT.
FR. 87-89.
usum uc um uel pe damna ionem
e
sic sensi ,
guamuiS
i
lega a ii
VLP. L.
sin e he edes soli, in do lego lega o non esse ius adc escendi;
XVII.
BD
a que, si al e i ab al e o lege u (quoniam a seme ipsis inu-
ili e lega um es ), sibi non concu un , ma i ue o non in
o um concu un , sed al e p o al e ius po ione e in eo
dum axa
ius
adc escendi e i ; ma e amen adue sus
u um-
que ius
adc escendi llabe 2.
SS
lulianus subici Sex um quoque Pomponium
3
e e e
4
, si pe
damna ionem usus uc us
cum
libe is uxo i
5
lege u , singu-
la e hoc esse a que ideo li pe sonam ma i
accede e, ne
sine
libe is
ad 'usan?,
uc um
ma e?"
accede e , nec esse lega a ios,
sed ma e mo ua libe os quasi he edes usum uc um habi-
u os. ego, inqui Pompouius, quae o, quid si mix i ue in
libe is ex anei he edes?
e
ai
7
ijos p o lega a iis habendos
e
mo ui
pa em in e i u am, A is onem au em adno a e haec
ue a esse; e sun ue a.
i
89
Vlpianus
ad Sabinum lib o X.VI
8
.
De illo Pomponius dubi a ,
VLP. L.
XVI. EOD.
c.
88 =
Dig.
7,
2, 8
pos modo ela a:
sed
e Pomponius quae i ,
quid si
mix i ue in libe i e ex anei he edes ? e ai ilios
lega a ios
esse in ellegeudos.
sequun u diue sa.
c.
89 =
Dig.
7,
1, 12, 3.
Vlp.
1.
XV1I
ad
Sab.
De
illo — s ipu-
le u aliquid
ex e mea
uel
pe
adi ionew accipia —
quid
se uus
ugi iuus, e ine i an
►
en — pa i a ione e iam usus uc us e ine u .
1
quamuis
sc ipsi,
quasi
2
co nmo.a a
alioquin — adc escendi.
p oposui — habe
cogila ione
cene
ansponenda sun . scilice
usa
uc u
uxo i
culo
libe is lega ,o libe os
lega a ios
esse an ea Iulianus nega a ; iam
addí , e si lega a ii sin ,
pu a
p op e exp essam
de ea e
es a-
o is uolun a e n, amen
in
p oposi o,
id
es he edibus iisde n solis insli u is
ín e
ipsos
non
esse ius adc escendi. nam u he edes
sin Ti ius e Seius
lü,
undí
usus uc us iisde n Ti io
el
Seio,
i e o.
ma i
do lego
legalo
lega us
si , quoniamn l e edi
a
seme
ipso inu ili e lega u ,
pa ís,
quae Tilü
es iu e p op ie a is,
usan'
uc um haben soli Seius e
ma en,
i em
pa ís
Seianae
usum.
Y'uc u n
Ti ius e
ma en
soli neque coniunc i sun a es
in
eodem
usa
uc u.
in
damna ionis au em lega o ius adc escendi
ipso
¿a e
nullu.mn es . co nma a
quoniam — lega um es
e
a que — lege u
ansposui Iielle ;
quasi
si
lega a ii —
non
esse
i. a.
Nollweg p opo-
sui , ipse eiciens. adi us o do po es aliqua enus i a
de endí
u Ylpianus
p imnum posue i su . nma iu n senlenliae Iuliani, scilice eum negasse
líbe os p o
lega a üs habendos e
si
lega a ii essen , ín da nna ionis lega o
adc escendo locu n
non
esse, deinde accu a ius em explice ac ans
í em
de al e o gene e
lega o um e
explicaos
ne
in
eo quidem adc escendi
ius hie locumn habe e.
3
quoque e pomp.
Y;
em. Bócking.

4
p ae-
'e e
V;
em.
ego.
II 5
e líbe is uxo i
Y;
uxo i e libe is
h
°elle ;
emendaui
ego c . c.
86. 6
hia um expleui
ego;
ili po ionem ma i
accede e
I{elle . 11
7
ai
e
Y;
emnendaui
ex
Díg.
II 8 XVII
Dig. ecle:
no a
amen
ex
eodem
lib o
sump a esse quae p aecedun e secun-
dum ho um collec aneo um consue udine n insc ip ionem
non poni
nisi
ubi mu a u
(c
. sup a
p.
10).
DE
YSP
si ugi iuus, in quo usus i
•
uc us meus
1 es , s ipule u
2
ah-
Lp,
quid uel mancipio 3 accipia , an pe hoc ipsum quasi u a 4
gá
B
A
e ineam usum uc u n; magisque admi i e ine i
5
.
nam
saepe e iamsi p aesen ibus se uis non u amu , amen usum
uc um e inemus, u pu a aeg o an e se uo
ueZ
in an es,
cuius ope ae aullae sun , uel de ec ae senec u is homine
7
;
nam
e si ag u a a em us, lice am s e ilis si , u nullus
uc us nasca u , e inemus eum
g
.

lulianus lamen lib o
XXXV diges o um sc ibi , e iam si non s ipule u quid' se -
uus ugi iuus in a annum mancipioue
1°
accipia , Lamen e i-
ne i
11
usum uc um ; nam qua
1
~ a ione, inqui , e ine u a
^
p op ie a is domino
1.,
possessio, e ial lsi in uga se uus sil,
l l
.
90 . a
.
i . a ione
. lib o
e iam
1 de in e dic is
dic is
uc us
sub
non
i ulo
ami i u
eum qui lega o u
p

..
L. .
nomine, non uolun a e eius cui bono uCn
possessio
da a e i
DE 1NTE8
, DICTIS.
possidebi '. Si usu uc u lega o lega a ius undum nanc us
si , non" compe i in e dic ui i adue sus eum, quia non pos-
side lega um, sed po ius ui u . inde el in e dic um `u i
posside is' u ile hoc nomine p oponi u
el
15
`ande ui', quia
non posside , u ile da u , uel ale
lU
concipii;nduin es : 'quod
de his bonis lega i nomine possides quodque u e is ue is
quodque dolo malo ecis i, quominus posside es
li
u e e is
ue e is'
18. ..
91
Idem
lib o 11 de • in e dic is sub i ulo `si u i ui p ohlb7 us iDEM L. II.
esse dlce U '. Non" is, ad quem usus uc us
ueni
111ui
DE
I1VT.
1 meas usus uc us

2 s ipula Y
l
,
s ipule
Y
2
e

II 3
mancipium
Y.
4 u a
Dig.; o7n.
5 e ine e
.Di ;
.
. JJ
6 eg o an e se uo
in an e Y, aeg o an i se uo nel iu an i
Dig. `J 7
homini
Dig.
II 8 e-
iuemus euin
Y,
e inemus usum
uc uin
.Uig. JJ
9 quid
Dig.,
quis
Y.
JJ
10 maucipioque J
l
;
en . Hollweg. jJ
11 e ine i lamen
Dig.
II 12
nain
qua
Dig.,
n enim
(scilice
u
cum linea ansue sa)
qua
`sic' Vd, ubi in
al e a li e a
n
sicilicum obscu a u n pu o, al e am delelam no a delendi
si nili e obscu a a;
nam in qua
Y
12¿
.
i¡
13 a p op ie a io
Dig.
iJ
14
non
om. Y
m
.
(!
15 e
an e
unde
o n.
Y, suppl. Sa igny Besi z p.
580.
?^ ? ? ? ? ?
16 da '
ū
ale cone. Y
k,
da ó oli
*
conc.
Vd loco denuo inspec o, an ea
da
ū
ioli
*
conc.
lege a idem;
daui o(uel e)lacooc. Vb; . . .
aliconc.
Y1c;
da ' uidelic. couc.
e np aui ego in ed. mai., quod imp obaui B uns in
Bekke i e Mu he i anual.
5, 80
non sine causa;
u ile lega o ' ali '
conc. = u ile lega o um
(uel
u ile quod lega o um) ali o mula eone.
B uns 1. c.;
da a uel ali e
dedi in ed. mino e;
quod ali e
conc.
Huschke, sed in
uel
apog apha 'e e consen iun . ia n exp essi quod legi
lice dubi ans I uege . ^J
17 posside is
Yd,
possidens
Y^^.
18
ue-
e is ce e a
Y«; De le senus pos
ue e is
in memb ana paullulum qui-
dem eo loco de i a quicyua n li e a u e negaui
appa e e.

19
nec
K uege .
1
93
YAT.
FR. 89-91.
--
46
n
FRVCTV.

47 —

VAT. FR.
91-93.
um
1
uel qui u endi uendi causa, cum usus uc us ad .... L. II.
eum
non
pe inea ,
in
aliqua e
2
si , posside e eum
3
u de-
llDI
C
TIS
^ -
u , e ob id, qui u i ui p ohibi us es , p op ie deiec us
dici non po es . ideo speciali e hoc in e dic um eo casu de-
side a u n
es
4
.
^
i
92
Idem
lib o IiII de in e dic is sub i ulo `a quo usus uc us
IDEM
L.
pe e u , si em noli de ende e'. Sicu co po a uindican i

IIINT
E
e ius sa isda i opo e , e ideo necessa io ad
5
exemplu n
in e dic i `quem undum' p oponi
0
e iam ei
7
in e dic um
`guem
s
usum ' uc u n uindica e ueli ' de es i uendo usu
uc u
9 .
(N.,
93
Pos pauca sub i ulo sup a sc ip o. Res i u us ex hoc in e -
dic o usus i°uc us in ellegi u , cu n pe i o in undum admis-
sus sine pe iculo in ecdic i 'unde ui' ad eam em p oposi i
depelli non po es . idem Pedius. ali
10
diue sam causan' esse
possessionis, cum ille, qui posses
(desala
paa
.
inae au jua uo au
ocio)
1
locum despe a un i e
ad
quem
e
qui
De le senus pos quan
^

z

^
bis
e que i spexi i a e uli :
ü ul
(po ius qua n
s)suiue
(uel
s)i umü(uel
ē
)qui; ca
es
pe iuc
(p o
ū
ulsuiuel)

leba um
(. .. ca uin
Yb)
9 9 9
es qui Y«;
u
*
(uel
')us
*
uui — (13) —
e (non
g)
a um
Yk.
e np a ina
e
mecí
e alio úui (nupe i- e Lenelius
sic:
usus uc us
sine
1[ege
pe iue siue pe inagis a] uiu)
o nn . eo
nomine /la osa
sun quod spa io
non
capiun u ; quod iam posui
ü us
ū
i uiui uni
ce e e
cías
a iouen
'l
/ abe e elemen o um,
a
es ibus idoneis
cu o
agni o u n.
11
2
eum
ū
i•-
la ishiqua e Y
u
p ima
lec io .e;
eum
īī
in-1 **** hiqua e
ídem loco
denuo
i• aspec o,
omi ía lamen
in e
euül
el
gua o
ud odum ince a esse
—
es a us; euiu
pe ine e aissus
in qua e
V
71z
;
eunl
******1
(non
ll)
i
*
qua e
Y
k
. suppleui
ad
sen en iam i a, a iam B unsio (in 13eiihei'i
min.
5,
82)
suaden e
non
adde em
an e
pe inea .

3
eam
4 deside a um es
Y
k
,
deside a i V
d
seque/de
ues igio
li e ae
ince y;
deside a i

5
ad ou .
V,
s .app . Sci ade
al.
ij
6
p oponi-
u
I usc/ ke.

7
ei o n.
F
M
.
II
S in e dic um quaui Y
a
;
in e dic o
quem

; q
supe posi a uel lineola uel
i
uel
ni
la e a
yb
.

9
`pos
usu uc u í/ il
dees ' De l.

10

dubi ans, ali
uel
al
V
d
;
ai
couicci
dluius.
DE RE
VX4RIA
DE RE
VXORIA AC DOTIBVS1.
94 [Fundus aes i ua us in do em da us a c edi o e an eceden e ex
causa] iduciae abla us es ; quae o
2
, an mulie , si aes ima ionem
do is epe a , excep ione submouenda si ; ai enim se p op-
e ea non ened, quod pa e eius do em p o se dedi ,
cui
he es non ex i i
s
.
Paulus
4
espondi p o
5
p aedio euic o
sine' dolo e culpa ui i p e ium pe en i
mulie i
7
doli mali
excep ionem obesse, quae a uen o icio iudicis ei uxo iae
con ine u . po e i mulie i p odesse hoc quod ai se pa i
he eden' non ex i isse, si conueni e u ; amplius au em e con-
sequi eam p e ium undi euic i euidens iniqui as es , cum
dolus pa is ipsi noce e debea .
95 Paulus espondi solam es a ionem do is epe endae non
su ice e ad mo am do i ac am, u ac io eius ad he eden]
ansmi a u . .
96
Die nup ia um
ui
$
ui gini op uli munus
e
duxi eam.
quae o de dona ione. Paulus espondi , si an e nup ias uxo i
u u ae si ulus a gen eus
9
adi us es , dona ionem pe ec am
uide i; quod si pos nup ias dona io in e cessi , ius ciuile io
dona ionem inpedisse. quoniam igi u die nup ia um munus
da um p oponi u , acilius in iudicio examina i posse empus
dona ionis e ma imonii.
c.
94
=
Dig.
24, 3, 49, 1. Paulus 1. VII esp. Fundus aes ima us —
ex causa pigno is abla us es — excep ionem obesse; conseguí enim
eam — debea .
1
in p ima
quae
ex
hoc
i ulo
supe es
pagina
legi u
al e a
pa s
ub icáe ae
do ibus;
paginae quae sequun u
•
insc ibun u an um-
modo
de e II uxo ia.
Maius
de do ibus e e uxo ia
in lib o ipso,
de
e uxo ia ac do ibus
in
add.
II 2 quaesi um
es
Dig.
II 3 ex i e i
Dig.
II 4
Pauli
nomen in
con ex u no a u
p
li e a
sola
eag•ue
ambigua,
cum possi accipi e íam.
de
Papiniano;
con a in
insc ip ionibus
c.
108.
114. 121
sc ibi u
paul
e
pap.
11
5 p o
oni. Dib.
jj 6 sine
Dig.,
si
sine
Y.
II 7 mulie i om.

8 ui
addidi.

9 si a . . a .. geniali
pm,
si ulba (a)ac(g
uel
q)eniale(o
uel
is)
Y . 0
10 ius ciuile V
d
,
unc ju e
Y"-
id
1 111
le/'
di!
sp
1^^^a^
,,P''#11[11

°ia
^
(1'I^^U ^^
ipC
1111011
^
P
^(^^^!
1,! ^
l^,
ibu 1)3
PAVL. L,
^ ^ ^,il l
'QIICli
VII. RESP.
1
-
i
V
^^
"
paulas
,,^^io o
l
uüe e
al
;,ml
►
peli^ nol
;^ l^,poudi! ebui
;
l
,
UiiU EllUlll pal
^;
UUI
essa ln
1^^ÍUUI ^pliial
;; a pl a, poslaa
^ ^ielu ala is G
^„ guae o, au
;
^^V;
da ÍOOi
C01
.^; 61ü nomi^e V
::,;nlea nuP^iis
c
_-'^ eÍiCe Q,
el
y
,l mo em
ma il
i,cP,^il
^os i4 e
^
dJl
ulhe i á ,
^^ pVPB Opgg

^
8
`?
ll el p,

Uoa 10
°
I)
'
>l ^
aí
' 90g
i
sa
'^!b
u

^ 1ao ic
^!¡
gu
doaa ia
e
ias^
i
d i^a cum
ii? ,11,
s^
al
,.^ nem
p
u e
^^
Pd
i, 81e
'h
i
o
i ,
B
aO
^
o
¡i
d,
el
p^
i .

^ai
o
s
°
la
oil p^ ii 3 Wa
^ P
ü
il i1li
'

a
Va
,
^,
Sac
.11¡
jI
Pe ad
d^l
ea
^
Ú
l
'(II.
a
R
6
^' 9 4
P
nw
e
a
°
oo
I^^^
4
; ^h
+

°
s
Íe^
D ap^o
,

°
ul
,

^. 2
,
VAT.
FR. 94
-96.

AC DOTIBYS.

49

VAT.
FR. 97-102.
97
Paulus espondi id quod do is nomine mali o da um es pos
mo em ma i i
l
,
si
nulla mo a in e cessi , apud he ede a ma i i
emane e opo e e. .^
98
Paulus espondi s ipula ionem quidem in hunc casum con-
cep am `cu a mo ia da i' u ilem esse, e iamsi mix i casus
non in e ueni en
2
;
u au em de do e sua, quam apud
ma i um habe , mulie i
es a i licea ,
inu ili e conuenisse
uide i. i
99
Paulus espondi ilian) amilias ex do is dic ione obliga i non
po uisse.
i
100 Ma e p o ilia pa em do is dedil, pa em dixi ; ilia in ma i-
monio decessi elic is iliis ex alio ma imonio; quae o de
iu e do is. Paulus espondi eam quae da a es
no ua
in
ma imonio mulle e apud ui um emansisse, eam, quae dic a
es , a ma e
pe i
8
non posse.
101 Paulus espondi ebus non aes ima is in do em da is ma i um
culpan", non e iam pe iculum p aes a e debe e.
102:
L.
Ti ius culn esse in pa is po es a e, absen e eo duxi in
ma imonium Sep iciam ilia a amilias, cuius nomine do em
accepi a pa e. pos ea supe ueni pa e , quo p aesen e du a-
ui
4
in diem monis ilii
5
ma imonium. pos modum decessi
L. Ti ius. quae o, an ex eo, quod non con a dixi
8
,
pa e
e iam do is da ioni consensisse uidea u e ideo ac ione _ ei
uxo iae ilii nomine enea u . , Paulus esponda pa em
e iam pos ea nup iis consen ien em e ma imonium ilii sui
e do em e ice e, e ideo ex pe sona li' ei uxo iae
iudicio8
conueni i posse, in qua accione° peculi quan i as deduci u
1 pos mo em ma i i,
si ego, si
pos mo em ma i i Y; a que i a
mulie decessi
pos
in e cessi
inse i Huschke. c . B uns in annalibus
Behke i el ll'lu he, i
5
p.
83. 11 2 si mix i casus non in e ueni en Y;
si
mulie is cu a o es non in e ueni en
conieci I elle ; si
mo is causa non
in e ueni e
ego. hoc ai Paulus uxo em a ma i o do em s ipulan em in
eam diem, qua ipsa mo ia u , ec e s ipula i, e iamsi non mo is causa
sic done u . dona io eiusmodi colla a in diem obi us ciu.s cui dona u ,
non eius qui dona , cum non si dona io mo is causa, non eo nomine
uale (Ylp.
7, 1),
sed uale e ipsa, quonia n conPe u in empus ma i-
monii di em-p i. sic pu o e en a quam p oposue am e nenda ione jus as
dubi a iones a B unsio (in Bekke i ann.
5
p.
84)
mo as con a in e -
p e a ionem in ed. maio e p ola am eui a i. adi am lec ionem nemo
adhuc in ellexi .

3 ma e epe i Y; em.
Sa igny e al. 11
4 duii.aui
d
,
du aui
Y
n
; em.. Sa igny e Kelle . ji
5 mo is e ,
sup a e addi o
a m.
2 ilii,
V
d
; an ea p o e in codice uisse
1
uisum es De le .seno.
`uox
ilii
supe addi u in codice loco uocis
pa e ,
quae subesse in li u a
uide u ' Maius.
11 6 nup iis
uide u excidisse.
7 ilii 8 uulga i
inse i Y, deleui ego. 11
9 in qua (sua Y
m
)
ac ione Y; in quam ac ionem
malim, quamquam apud Iulianum
in
ali locu ione inueni u e ia n
casus sex us
(c . Dig.
2, 10, 3
p .
12, 2, 39).
Collec io III.

4
PAYL. L.
VII. RESP.
VAT.
FR.
102-111.

50

DE RE YXORIA
un ummodo
1
.
in p oposi o u ius ui esponde e ex pe -
p
AV
L
^
sona ili
2
eum conueni i posse, qui solus con axe a , e si

. RESp,
alias placea pa em, quo consen ien e ilius do em accepi ,
ei uxo iae iudicio uulga i conueni i posse.
103
Paulus espondi ei uxo iae i ulo id solum pe i posse, quod
in do em da um es . ex dona ione au em non po es pe i id,.
quod an e ma imonium in s ipula um deduc um non es ,
saluo eo u quae a u ,
u um
pe ec a ui
3
dona io an
non.
104
Paulus espondi digni a em mulie um
4
ex hono e ma i-
monii e auge i e minui sole e.
105 Paulus espondi aes ima is
5
ebus in do em cla is e manen e
ma imonio euic is ui o adue sus uxo em ex emp o compe e e
ac ionem e ideo eius quan i a is, quae in aes ima ionem de-
due o es , sex as e ine i posse.
106 Conueni
s
in pac o do ali, u diuo io ac o sex ae libe o um
nomine e ine en u : quae o, an discidio in e uenien e sex ae
e ine i possin . Paulus espondi secundum ea quae p opo-
107
p
un a posse.

i em quaesi um es , si ui ' epudium misi
e eandem eduxi eaque mulie absen e ui o de domo eius&
discesse i , an aeque sex ae e ine i possin ex p io e pac o.
Paulus espondi , si ue um diuo ium in e cessi e ad eundem
u sum eue sa non
enoua o
pac o
manen e
9
do e
diuo i ,
sex as
libe o um
nomine
i a demum e ine i posse,
si culpa
mulie is diuo ium in e cessi .
108
Paulus
lib o VIII
esponso um
i ulo de e uxo ia.
Paulus espon-
PAVL. L.
di pa em do em a se p o ec am, mo ua in ma imonio
III.RBS1
ilia, deduc is quin is singulo um libe o um nomine epe e e
posse.
109 Paulus espondi pupillo um ma e a uxo em duce e u o-
ibus in e dic um non esse e ideo eum, de quo quae i u ,
e p iuignum uisse e ec e he edem ins i u um uide i.
110 Paulus espondi e iam pos nup ias copula as do em p omi i
uel da i posse, sed non cu a o e p aesen e p omi i debe e,
sed u o e auc o e.
111 L. Ti ius a Seia uxo e sua in e ce e a accepi aes ima um
e iam S ichum pue um e eum possedi annis e e qua uo ;'
quae o, an eum usucepe i .

Paulus espondi , si pue , de
1
m,
id
es
an ea
y
;
m,
id
es
an ummodo
em. ego.
II 2
ilii
Ym,
`mole'
De l.
11
3
ue i
malin
•
c . p.
29 n. 7
e
p.
40 n. 9
11
4
mu-
lie um
Vd
u coniece an Biene uS e Elenzius;
mul o um Y
nl
.
11
5
aes i-
ua is om.
suppleue a Sa igny.
11
6
conueni
om.
7
qu°
inse un Y
2
e Maius
ma e.
1
1
8
eius om. Y
nz
.
11
9 uan e
Y.
jo
41
0
^lo
s
+
^

e
io
d
'
►
°^
l
,
^V^I, 0e
e
i,
s
^
oloe
UO'
li^°
►
ae
dal
;911
3
,3 DeOu
°
l

^^
n
p^ii
^
1
^
19°`,
1
¡°IIIS
d
^ °
{
^^^
1
^

il
^'' ^p

111'^h dIC
^oiclo . ;°11
(110 10',

eI
, Il ^m
li; ^ p
o
lo
I
"
d000luli
alcl ,
SIi^1 pl01'
EiÍP
;l
,
CON li
Íi
d
oe
^qoe
p
o
I!
P^
l
I
I
C OO
^io d^o^lalaioo
u o i°e pe pe
llllll0
^dC11??zh,l
e, lll, 1.
I íi
:os iaqui ,

lo
:e i uelle qaem
0o
euiOeu e
id
lb es
oius
6
ihi p
aóaóilis
''1 p o soo,
I
s
o iao
171
1, o0,
,,
Bu h^eaoao
^
i^e ih
quo
';'141.1'10
^aias
ean
;!u^e, 4aae

c
^liom,
i
',^i^,

°ada u
^
1¡
Ud
,1aale;
R
Y
^,l paalua m
`.,,,91111k
ad
Yd
9ai eoa^
o
•
,e

acii
^8
i;
!
°
1
oieo
^
P^62
`1
I
^
11111111 ;
h'
J¡
a i )
44u>R,
AC DOTIBYS.

51

VAT. FR. 111-112.
Iy
quo quae i u , in u i am causam non incidisse neque ma i us
sciens alienum in do em accepisse , po uisse eum aes ima um
in do em da um pos nup ias anuo' usucapi.
quamuis enim2
Iulianus e an e nup ias es do is nomine adi as usucapi
p o suo posse exis imaue i e nos quoque idem p obemus,
amen hoc unc
3
ue um es , cum es do ales
4
sun . cum
ue o aes ima ae dan u , quoniam ex emp o incipiun posside i,
an e nup ias
s
penden e uendi ione, non p ius usucapio
6
sequi
po es quam nup iis secu is.
i
112 Apud magis a us de plano
L.
Ti ius his ue bis a ma i o epe i .
Anicius Vi alis dixi : quoniam p aes o es Flauius Ve us iunio ,
pe o em
7
11
8
uxo iam Seiae
nomine ab
eodem ex legibus e
edic is. Do em e peculium
1
sc ip a habe e
se
dixi
9
abulis
signa is nec p o uli
10
.
Flauius Ve us iunio dixi :
1 —(18)—
as
sum
11
.
dUUlnUi um
12
dixi : se mo ues e in ac is e i . 1
quae o, Seia mo ua an
ad he edes eius ei uxo iae ac io
ansie i , cum is qui epe
13
I zsse
neque
u o
Seiae neque
cu a o neque p ocu a o neque cogni o au
ac o
eius
1
u-
isse neque omnino ac ionem
habe es. Paulus espondi mulie is
nomine pos ula um ide i
14
I
e
pe
quemcunque
posse ac ionem
ei uxo iae pe pe ua a. i 1
Schol.
ad c.
112
ex .
B
15
1
posse
pe
quemcunque ac ionem
ei uxo iae
I
pe pe ua .
c. 111.
c . Dig.
41, 9, 1, 2. Vlpianus 1. XXXI
ad
Sabinum. Julia-
nus inqui , si sponsa sponso ea men e adide i es, u non an e eius
ie i uelle , quam nup iae secu ae sin , usu quoque capio cessabi : si amen
non euiden e id ac um ue i , c edendum esse id agi Iulianus ai , n
s a im es eius ian e , si alienae sin , usucapi possin : quae sen en ia
mil
►
i
p obabilis uide n . an e nup ias au em non p o do e usucapi ,
sed p o suo.
1 an ino
V
d
Vele a es o asse li e a
i';
p imum
an eno,
deinde
an ino,
mox
anuo
sc ip um uide i auc o es l 2aius; an e
non
Hollweg.
2
sic Huschke,
quoniam
Y, quamuis
Mai.
II 3 um V. II 4 do alis Y. 1I
5 au
inse i Y; deleui Sa ignJ.

6 ususcapio Y. i 7 e Vd,
em Y
m
.
h•uz:us paginae p imas cuiusuis ue sus li e as supe s i es,
cum hodie la ean adglu. ina ae, a solo Malo habemus.
1J 9 `pe o Re-
`s i. u ae, g7.cae uxo eius ui , nomine
ab endem ex 1. e e. do em e
`peculium:
7nanda um sibi ab ea esse
dixi '
Buchhol
y
ium e e secu us
Husclikius, malo: nam manda i si men io ac a esse in ju e, eius in
esponso Pau as meminisse , e abulae signa ae magis ad inuen a ium
ducun quam ad manda um.
II 10 pe uli Y;
e•na. Mai.
II 11
quid
esponde i qui conueni u , ince um: ad sen en iamaliqua enus explendam
ego
p oposui: 'ac iones excipe e pa a us
sum'
(quod eieci lYieding
Libellp oze s
p. 624),
`nullo ju e a e pos ula us
sum'
Husehkius.
II
12 dumui um Y
l
,
dunmui 13 hisqui epe
Vd;
his quae e e
Y
m
.
11 14 pos ula um
n um
F
in
.
II
15 b'
(sic es ibus De le seno e
Ii uege o,
h'
Maius) li e a sin
g
'ula is / ic e deinceps scholiis i a p ae-
mi i u , u suum ue sum occupe .
4*
PAVL. L.
VIII.
RESP.
111
0
52
VAT.
FR. 113.
DE RE
VXORIA
113 — (1s) —
ue ecundiam hoc es ui ae p obabilis ins umen um 1
IMP
nolumus i a — (18) —
in
pe iculum edigi, u eam p aela am
licea
p. . . .
a is
l
eum — (18) --- e us coniunc ionis i -
mi a e p oi

em ^ —
Os)— m
iux a s a u um iudi-
can is ad lixe i '
sen en ia —
(1s) --
a
dep imi u . uide i
enim, u um
in
p ae e i um,
ex
auc o i a e Pauli?
non
nisi
do e
ep omissa aes iman is aliquid emane e
1
debe e, eo
solo
modo2
cons i u a pe endi i mi as pu a e u
e
commu
ni
iu e do ium3,
an, quod nobis
sanc io pa en ium a ec us pe suasi , u
in
sola4
1
libelli da ione
de
do e
obliga io gigne e u .
us a
euidens
impugna
calumnia
pa e nam
es i uendae do is uolun a em
as u ia he e
dum —
(1s) — speciebus, quas do i pa e iliae
nomine
designauel a — (1s) — um libelli sc ip ione p oma
e
de
edhibi ione
j --
(1s) —
a
iliae do em es i ui uolui ,,
us a
Maximus, —
(1s) —
deside a , Rena o submo o, cui
dos
Paulinae nolmine
pe i a es ,
he edes
epe i ionem ins i ue e
po uisse iudicaui .
ju e
Bena us, quoniam demo ui
5
uolun as
soce i
p imo pe
libellum, dehinc 1
es amen o
decla a a es ,
nos
consului , auxilium nos ae mansue udinis inlpl.o a — (1s) --
undique ue sum eius ac ionibus adi um da e . qui cum epe-
i ionem
1 —
(18) —
s
e uiola o necessi udinis iu e
secundo
soce i iu dicio — (1s) -

adipisci me eba u . quap op e Maximi
sen en ia, do em, cuius
pos ula u es i u io, iux a
ex ema a
es i ui uolun a em, qui eam eddi
1
sibi deside a iliu n
non
p ohibe i
placui ;
neo
enim dubium es e ec um es i u io
nis
ei
a
pa e esse
des ina um, cui do em iliae
nomine pe
libellum
da i uolui 6.
Schol. ad
c. 113
p inc,
B'
1 do em
% pe
libellum p omissam 1 e
sine
a ipuia ione
a e e
1
ac ionem.
c.
113.
c . (u uidi Huschkius) Cod. Ius .
5,
14, 7.
Pa e
p o ilia
do em da am
gene o ea
p ius
in ma imonio de unc a nepo ibus pac us
es i ui, lice his ac ionem quae e e
non
po ui , amen u ilis eis
ex
aequi a e
accommodabi u ac io.
1
p op ie a is Y
m
.
2 o
uel g. dubiam•
om..
Tlm
.
II 3
iu e
do ium
sumpsimus ab Huschkio.
II 4 solo
I
lm
,
`ma e' De l.
i
5
demo ui
í em Huschkius.
(l
6
pa e Paulinae
cum
species cenas in do em el
dedisse , ma i us
eas
in libello consignaui pac us cum pa e, u 7no ua
in ma imonio Paulina ilüs u u is eas es i ue e . nihilo minas in
es amen o easdem es a nquam ad se pe inen es cum eliqua subs an ia
he edibus eliqui . iam condicione imple a de iis ebus ce an he edes
pa is Paulinae e ilias eius Rena us: ob inen he edes apud Maximum,
Clius apud impe a o em,.

7
donum yn2.
41
¡^

EXCVSATIONE.

59
si is quem nominaue i e po io necessi udine e idoneus e
^

ideque uel absens dep ehenda u
1
.
i
a1 15S
I em. Pa s o a ionis
2
impe a o is Seue i. P omiscua acul as
po io is nominandi nisi ul a ce os ines cohibea u , ipso
ac u empo is pupillos o unis suis p i abi . cui ei obuiam
'I;,

s
ibi u , pa es consc ip i, si c,ensue i is,
u
collegae pa is
uel
pupilli in decu ia uel co po e, i i em cogna i uel a ines
u iusque
necessi udinis,
qui lege lulia e Papia excep i sun ,
pc io em non nominen , ce e i cogna i uel ad ines amiciue
uóilc,
laque municipes eos an ummodo nominen , quos sup a 4
u
,y

complexus sum, uicini a is au em iu e nemo po io exis i-
ine u .
I
i

159
hnpe a o es
nos i
5
Aelio Diodo o. N Tu o es secundum pa is
uolun a em dec e o p ae o is cla issimi ui i, quod
6
non iu e
11;
es amen o uel codicillis da i ue an , coníi ma os po io es no-
mina e' posse non a bi amu
8
, nam iudicium pa is, lice
iu e de icia , se uandum es .
160
I em. Libe us sicu excusa e se a u elis, i a
e iam
9
po io em
1hG1^

nomina e po es .
¡iuui .
161
l em. Ex ea die, ex qua quis po io em nominaui , deinceps
omuibus sessionibus adue sus eum, quem nominaui , adi e
debe , usque dum causam inia : ce e um si aliquam ses-
sionem in e mise i is, qui po io em nominaui , p aesc ip ione
excludi u . plane illa sessio, quae de plano celeb a u , ei non
compu abi u .
11
162
I em. Si is qui po io em nominaui , li e as pe ie i ad magi-
u¡

s a us, u compellan eum ueni e, quem po io em nominaui ,
¡¡
l;:

pos quam
10
libellos dedi al e a" die li e as accipe e debe ac 12
Ú11^'
1
ep aehenda u
V; em. Blumius.
II 2
o a ione l
Y
. ¡¡
3
pa is
sui uel
V;
sui
deleui o um ex alsa gemina ione;
pa is auiue
pupilli,
quod Huschkius p oposui , eo e u a u quod ex
c. 213
con-
s a aui o a ionem non mem,inísse.
11
4 cu a
h;
em. Iielle us alaíque.
¡I
5
supe es in Y
i;
uísse uide u olim impp úú.
j)
6
quos Y.
7 no-
mina e
po io es
Paulus.
8
a bi amus
Y. ¡¡
9
i a nec
Y;
a sic e
o a io hia nega ione in al e o colo omissa, in al e o adiec a e sen en ia
pe ue sa es , cu n de libe o pa oni libe is u o e da o mini ne ye ba
VAT,
FR. 157-182.
c. 159 = e. 246,
ubi idem esc ip unn adlega um i e o c.
211
a _
e ia ex Paulo:
Impe a o es nos i A. 1). suo salu em. Tu o es —
se uandum es .
{,^4
(01,'j
1. 4

accipi
possin .
uide u au lib a ius
n'
e
e '
pe mu asse
au
epi oma-
1;1
1
 o ma e in co npendium. edegisse quod sc ipse a o lasse Ylpianus :
' ¡''

libe us sicu
excusa e se
po es , i a nec po io em
nomina e
p ohibe u .
1
0
addidi Hollweg. ¡¡
11 al e a
Hollwegius,
alia
Y,
po ue un que
ucile pe mu a a al a e
alia. ¡¡
12 ad
Y.
VLP.
L.
DE
EXCV-
SAT.

^ ^

,.
i ^1^1^1u ;
^
,^°^
11'
a^

1
VAT.
FR. 162-168.

60

^`
DE

^i^1 Iiuile
I
a
^
411
o
l
o
'
^
i°^e
>n
magis a ibus edde e
pe
dinume a ionem uicenum milium ^,p

^mo s^^P @
163
passuum. ^ I em. lllud
cu a e
debe , u in a
diem
decimum
DEFx
C
P—,
I^,I^
+ii^ `i
10
quam li e as eddidi magis
a ibus, esc ip as
l
deposca ; e

sA1
.
^^ Iu`
^
{D^^11
^
ubi eas accepe i ,
pe
dinume a ionem simili
modo
eue i

,a^
o^^
,
debebi e
si
sessionem inuene i
p o
ibunali, edde e p ae-

l°1QDl `
o i, u subno e sua manu quod uole . .,

^
^
l
164
I em.
Si
quis eos, quos po io es
2
nominaui ,
non
p obaue i ,

'
,I
II
'oil
si
adhuc in a quinquagesimum
diem
es , alios po io es po es

;,,li ' h°1 ^
nomina e. ,-.

1, '
^,,

s

^;yi

1l

U
U
l'
165
I em. Quainuis
sup a
dixe im us
3
eum qui po io em
nomina-

i
d^
^^^
1
^
ue i ,
si
ali uam sessionem in e mise i

o
ibunali

ae-

^
,^
ul^c14^'
,

q

p

^ p

,^<: ,
sc ip ione submoue i, u ique ue um es ,
si li e ae non
sun

^uliclliulu
impe a ae; ce e um
ex quo
inpe a ae sun in eum diem,

,,P1^6 ^
u1
i¡ís'^
quo
eddi p ae o i esc ip ae deben , e si
4
hoc
medio
spa io

,^;üielil °^ I
sessio
ue a, non
obe i ,
si
sessionibus
non
adie i ; e i a
in

";;^^
usu se ua u . ^-.,¡ i, guelll
166
I em. Libelli i a o mandi. `C
`Cm
p oxime
dec e o
u o em

,,loliuulC0uli9l,
`
me
J
dandum exis imaue is illi, quod mihi
in
no i iam pe uli

al,^iil^ieluP`, lq
alle
illa
die, nomino
po io em , u munícipem
sup a
sc ip i,

-,il^^uium al
`illum ^eien anum mo an em eo
loco,
haben em
in
subs an ia
^

'

'

'

,: ,, 6a^
u
de ;acel
c^
plus minus an um'.
si
eques Ilomanus ue i qui po io
no-
minabi u , e iam hoc comp ehendi debe .

Deinde
ine
alem

;; lolusle °u^ull
clausulam adda : ` ogo, p ae o , p op e p aesc ip ionis
8
em-

^;I^s^Ii^1iEi^pb e'
167
po a libellos accipe e digne is'. ^
si p o
ibunali dabun u ,

^l^` ^^ i^.
quinque
9
,
de
plano qua uo
dandi
e un e pe endum, u

11?m C
e^1e
?^eus1
167a denun ie u
ex
auc o i a e.
cuna
denun iaue i e
10
non
uene i ,
libellos de e
11
li e as pe a . ^
168
I em

12
quidam amen ius os secundum has leges
pu an dici. diui quoque
Ma cus
e Lucius Ap onio
Sa u nino
i a sc ipse un
i3
:
`si
ins umen is
p obas
habe e
e jus os es
`libe os, excusa ionem. uam Manilius Ca bo p ae o ui cla is-
1 esc ip a y:
II
2 po io em Y.
II
3 quod ue o sup a diYimus
malim uel
id
inse í an e
u ique.
II
4 si
suppl. Mai. II
5 ille
addidi,
pe ueni
p o
pe uli
Huschlce.
II
6 po io es
Y
II 7 municipes Y. II
S
p aesc ip iones Y;
em. Kelle .
II
9
ū
Y;
uel
p o
quinque
p io es;
c . c.
210. 10 denun iaue i
e
Y ex eo . m.
1
es ibus Malo e K uege o,
denun iaue is e
Y an e col' ., de qua dubi aba De le senus; o asse
pos e in e cidi
is
uel
cui denun iaui . II 11 de e
`sic' Y
d
,
de u
Y
11L
.
II
12
hoc loco quae excide un siue lib a ii culpa siue ipsius
b euia o is, eolla is locis in a c.
194
e Coll.
16, 3, 3
e
Dig.
27, 1,
'?, 3
alia e e uiden u uisse: 'ius os au em libe os esse opo e , id es
`non na u ales, sed ex ue o ma imonio e si non secundum leges Iuliam
`Pap'ia
y
nue quaesi os'.
II 13 sc ibse un
'sic' V
d
,
esc ibse un
EXCV SATIONE.
61
VAT.
FR. 168
-177.
`simus accipie . sed ius o um men io i a accipienda es , u l
`secundum ius ciuile quaesi i
sin '.
2
.,
169
I em.
In
3
adop ionem da i ad hanc causam p ode un .
170
l em. Ius libe o um a p incipe impe a um nec ad hanc
causam nec ad mune a
p odes .
(desun paginae duae)
171
1 ¡ ionem po e i s — (40) — 1
non enim es amen a ius —
(40) —

1
172 Paulus lib o 11 sen en ia um. P o —
(40) —
I
u es La lnus
PAVL.L.II.
Iunianus -- (40) —,
í em
qui
codi¡cillis ad es amen um non
sENT.
pe inen ibus
u o da as
es 4.
173 Ulpianus de o icio p ae o is
u ela is —
(40) —
Haben em
in
VLP.
L.
DE
I alia
domicilium
consen aneum
es
a
p ouinciali admini-
°
TVT R.
s a ione
libe a i; iis
i aque
mu ne ibus
subicie u
an ummodo,
quae pe inen
ad es
I alicas pupilli
5
—
(40) —
1
ecu-
pe abi .
i
173a
I em.
S
i ei, quem pa e
es amen o
u o em
nominajui ,
sace do ium con igi , — (40) —
quo
a,due sus
I u elam p iui-
legium
con ine u
6
,
a uen i a demum excusabi u ,
si an e
1 ape -
um es amen um sace dos
ac us es .
174
I em. Haec de
sace do io
dic a
pe inen
ad
eum
quoque,
cui
magis a us
1 excusa ionem
con e ; i aque• haec
non
libe a nisi
a
u elis eo empo e dela is,
1 quo quis consul uel p ae o uel
aedilis es . .^
175
I em. Collegas eos
accipimus, —
(40) —
eandem a em
1 exe -
cean qua n pa e
ac i a i —
(40) —
quo pa e pupillo um
ex

(40) —
I
176
l em. Sicu au em de --
(40) --
lium e i a impe a o nos e
---
(40) —
1
177
I em. Ve e ani
a
eliquo um u elis omnibus excusan u ,
a
I
c.
172.
hinc es i u um capu apud Paulum.
2, 27, 6.
c.
177.
c .
Di
b
•.
27, 1, 8, 10, ubi
sic
ai quem cons a !
%
lpiani
li-
b os de
excusa ionibus e
de
o icio
ecio p ae o is u ela is
pe pe uo
adhi-
buis.se Modes inus 1. III exeusa ionum: ,119
7
l
j
,9
l
dF, 7 ózlpo
pia
xai
á7ca5 171
czp071
-
1112
i acYÉ';
(
o ac
o
71"(aac 15'z9a wza
'I
1
É i, xacew
o
7 dÉOV OV á7 a^,
7 a o
L
uáns SÉ
z
y
)S 7 Owz71s^7z eo7 ^
j
s 7 áílc á a11.7í-
1 u
`sic'
Y
d
,
u i
l
T211
.
11
2
hueusque pe ueni e esc ip um uidi Husch-
h'ius.
3 in
o7n..
Y. 4
Rudo
au.s (Yo mundscluz
1,
279)
sic
e e es i ui :
`p o
es amen a io
u o e
non
habebi u
es amen o
inu ili e da us,
I
li
es
`La inns Iunianus,
quem lex, u o em
es amen o
da i ue a ,
í em
qui codil-
`ci lis
ad
es amen um non
pe inen ibus
u o
da us es ' adhibi is
locis Gai
1, 23,
T
l
lpiani
11, 16,
Dig.
26, 2, 3. 5
c.
173
suppleui
ad
Dig.
27, 1, 19
e Cod. Ius .
5, 62, 2. II 6
c . C.
I. L.
X, 3704:
`cum p i-
`uileáio sace do i Caeninensis muni us po uisse
ab
hono ib. e mune ib.
' ucile
excusa i.'
capi a
173a.
174
(c .
c. 146)
suppleui
ego (c .
S aa s-
ech
3,
226).j
VLP.
L.
DE EXCV-
SAT.
^^
lj4
0
^
10

(ic
VLP.
L.
^
gl^^^,n
OFF. pR. 1
^3
(31
;
5
;
i31

a Y"
U^^^^
^^
l
s
e
(
suqc^^
'!

aol

,

le
°
(ojo'
^d
^
u
se
^l
Y
0^ `QIÍ
O
pg l
111
9/;'` '

ie a
SI
,,^sieeee acie
"` lu
^i
: T el ibu
^ bu^l
lel
^
s
,
I
oel
Ia a^p
i`se
;;,^,
Qu
►
cu au^
I
^;qe^icis o di^^
^^ ^ibE s »eU iop
' ^^lalam
s
ic ac^
^ iel ^Ui^ Se E
zaim a^ec a^se, ^
:^doe ,a qaoqae
9ao miaos ^ais
p^ ^e es ei}si
le e ael ad em
^d6cí a , a Gi
iole im
de a ,
iimem e l,
c^
d^ lCa 3 I0G2ID
1S6 _ 4
a^a;ahooem.
'I
14,1
^

Yn
^
`'`' oua
^a^
loio ..
o

a
.
01J
^iiqq
ee
^
lec/ ole
I
1
u
^ aPa
,

" °+a
DE
ue e ano um au em
ilio um u elis i a, u
non plus
unam
suscipe e cogan u .
1
sed
u um simul
non plus
unam eius-
modi u elam suscipe e debean an
su
j^icia
se nel suscepisse
1
unam, ac a i po es .
pu o
amen ges am u elam eis
non
p o u u am e i a 1
inueni esc ip um
1
.
(-.)
177a
I e a.
Missi nisi
hones a
missione
non
ex;cusan u e i a
de
ignominiose dimissis impe a o es —
(40) —
1
iae Sabinae e-
sc ipse un —
(40) —
1 exauc o a um
e
-
-
(40) —^,,
Ab
u -
bicis plan e u elis excusabun u ,
quia
ing edi eis u bem
non
lice .]
sed
e si
non
sin pe unc i
2
s ipendüs,
amen qui
pos
annum uigesimum missi sun ,
1
si
missionem
non
ignominiosam
accepe un , excusan u
3
. i
1
178
l em.
Sed
p imipila es
e si
a
eliquis u elis uniue sis excu-
san u ,
1
1
u nen
ipsi alüs suis ec e u o em
p imipila em dabun
—
(40) —
lega e
quoque. ipse quoque
in
locum
1 —
(40) —
.
179
I em. Sace dos
ad
empus ac us
4
elsi excusa u
dum sa-
ce do io unbi u ,
j
lamen
pos qua n
id
depos? i , p iuilegium
amplias non
habe e i a
b
esc ip o
diui Pü decla a u
Í —
(40)— (%.,
1
180
I em. —
(40) —
qui
sun
in
p imipila ibus 1 —
(40) —
exemplo
ue e ano um
1
excusán u :

1
181 — (40) — 1
ue e em suam emp
1 — (40) — ses e ia
6
cen um
mi!lia —
(4
0
) —
consumma am eam nan
1 —
(40) —
.^
1
182 —
(40) —
duci ; nam mino uigin; i
pingue
annis —
(40) --
a
u ela
excusan u u 1 —
(40) —
o
da e
mino es XXV
annis —
(40) — N 1
183
l em. —
(40) — cuí da a
es
a
p incipe
7
nego io u n
ZSCalium
adminis a io, quamdiu adminis a ,
one a u ela um
suscipe e
non
cogi u , ne publicae
eí
u ili as p i a o um
iniu iam ad-
e a
8
.
1
o a
•

ciia'nEe 1711
zcd icF wzci,
al
n x aauEVn. o i pon,y jdo a y
^
zoFs la'p¡xóo' o cSF
s
zás zoE[s in
i
cpíZ'o za , oú ws
zw
nc1Á.ac
6naz wza;
o
n
x
uicpFa.EC" zó yEyEVY
6 9-a . Vide p ae e ea Cod. Ius .
5, 65, 2.
c. 177 a. c .
Dig.
27, 1, 8,
9. Modes inus lib o III excusa ionum.
pácpEC
xai O ia.n a ós
oú7ws:
sed ignominia
missi
ab
u bicis
plano
u elis excusabun u ,.quia ing edi eis u bem
non
lice .
1
supplemen a
c. 177,
í em quae sequun u mea sun . (1
2
pe -
ec i
F
M
compendio
male solu o.
1
1
3
supple ii
ad
Dig.
27, 1, 8,
2
11
4
i a e e Huschke ec e.
11 5
a om. Y
m
.
e. 179
suppleui ego.
i1 6
es e ia
`sic'
Y
d
;
ex e ia Y
n2
.
i
1
7
p incipio
Y
m
,
imp oban e De le seno.
11
8
suppleui usus Dig.
27, 1, 41
p ., Cod. Ius .
5, 62, 10,
Ins .
1, 25, 1.
VAT.
PR.
177-183.

62
EYCVSATIUNE.
63
VAT.
FR. 183 a-188.
183a
I em. In uale udinem quoque qui incide i , au ad empus au
VLP. L. D8
in pe pe uum a u ela
excusabi u . hi quos ua
l
;le udo
pe - °
TVT R.
pe ua excusa —
(40) —
eas quoque
u elas, quas an e 1
susce-
pe an , deponun .
i
^
184
I em.
In
u o em qui incide i , i em
excusabi u
e iam ab ea
quam an ea
suslcepe a
u ela,
neque
(amen in
o um,
sed in
locum
u iosi ad empus cu a o `
dabi u . i
1
185
ídem.
Imp

esc ipsi
L.
Ti io
ad
i man i impa em
pe
us ici a em se alie;nis
nego iis ge endis esse, us ici a em
posse excusa io iem
me e i. paupe as pla [ne da excusa io-
nem].
2
186
I em.
[T ia olie a u ela um
excusa ione]m
ibuun .

ia
au em o [ne a sic sun accipienda, u non nume us pup]illo um
plu es u elas acia , [sed pa i nonio um sepa a io. e ideo
qui ibus] a ibus u o da us es , 11 qui indiuisum pa imo-
nium haben
3
, uel quibusdam u o , quibusdam cu a o , unam
u elam suscepisse c edi u .
187
I em. Qui cu am kalenda ii Uadi ano um a p incipe iniunc am 4
in
eques i
5
o dine suscep am adminis aba

s.
188
In ibus non inpu abi u u ela uel cu a, quae a ec a a es .
a ec a am sic accipiemus, si uel appe i a uidea u uel cum
posse quis se excusa e, ab ea se non excusaui . c edi u
enim a ec asse, qui onus cum posse declina e non ecusaui ,
c. 183 a. 184.
c . Ylpianus apud Illodes inu n Dig.
27,
1, 10, 8.
Adue sa quoque uale udo excusa ,
sed ea
quae
impedimen o
es ,
quo minus quis
suis ebus supe esse possi , u impe a o nos e cum
pa e esc ipsi .
1.
12
p . eod.
Sed in
hoc
esc ip o
adiec um es so-
e e uel
ad
empus uel
in
pe pe uum excusa i, p ou uale udo [es ]
qua
ad ici u .
u o
au em
non in
o um excusa ,
sed
e ici , u cu a o
in e im de u .
c. 185 = c. 240
VIp.
de
o . p . u . Paupe as plane da excusa-
ionem
e el. c . Dig.
27,
1, 7.
Vlp.
1. sing.
excus. Paupe as
sane
da excusa ionem
e el.
c.
186 =
Dig.
27,
1, 3.
Vlp.
1.
sin
g
.
de
o
.
p . u . T ia
o. .
dan
excusa ionem.
'F ia —
c edi u .
1
ua o n. Y
m
.
11
2 c. 185
suppleui usus Rudo canis Vo mundscha
2, 56.
11
3
habe en
D g.
4
induc am
Y, emendaui Be ,chhol Ñ: scilice
duo ue un gene a cu ae kalenda ii, an igua in e mane a municipalia
posi a (Dig.
50, 4, 18, 1)
e quam i uli passim memo an p incipis iussu
suscep a, neque p íncipes ipsan cu am cons i ue un , sed p o e eam ab
o dinis elec ione ad suum a bi ium ans ule un
5
seques i
Y;
em.
lYTaius. cu a o es kalenda ii quos noui ex eques i o dine omnes sun neque
in e eos epe i u ui sena o iae digni a is; sed o asse Ylpianus sub
cu a kalenda ii e iam ei publicae cu am comp ehendi e uix diue sam
e saepe a sena o ibus adminis a am.
il
6
excidisse quaedam cum
inde in el egi u quod de ici
i em
in hoc i ulo a o o nissum um os endi
sen en ia: nana cu a kalenda ii e si u elae p oxima es , non i a u
Ido
legi u ad p aeceden ia applica i po ui .
VAT. FH..
188
-196.

64

DE
e .
id
saepe dec e um es
in
u o e, qui
non
po ui inui us
da i
u o ,
uel cu a o e, qui
1
cuius ue a
u o ,
cu a o es
nomina us.
i
189
I em.
Si
quis in e
es
emancipa i ili sui u elam admini-
s e , an ei haec
in nume o
ceda
2
, scio dubi a um. inuenio
amen Fuluio Aemiliano
in
pe sona
3
Manili Op iui esc ip um
emancipa ae iliae u elam nume a i ei
4
in e
olle a
opo -
e e.
i
190
I em. T ia au em one a
in
do
m
o esse su ici . p oinde
si
pa e alicuius uel ilius uel a e
5
, qui es
in
eiusdem po e-
s a e, ia one a sus inea , quae
ad
pe iculum pa is pe inen
quoniam uolun a e eius adminis an , omnibus excusa io
a
u ela compe a.
191
I em. Nume us quoque libe o um
a u ela
excusa ionem i-
bui ciuibus quidem Romanis ea um u ela um, quae Romae
sun iniunc ae,
a
ium
ó
, ea um
i e o,
quae
in
municipiis I a-
licis iniungun u ,
a
7
qua uo
nume o
libe o um; idque im-
pe a o nos e e diuus Seue us
Claudio
He odiano esc ipse-
un .

E
ideo si
quis
a
magis a ibus municipalibus ue i
da us, qua uo
nume o
libe o um debebi excusa i.
192
I em.
Sed
8
si in
p ouincia
dela a
ue i
u ela,
lice Ro nae
excusa io allege u ,
a
quinque libe is debe ecipi. .^
193
I em. Exemplo ciuium Romano um
La inos
Iunianos
s
excu-
sa i opo e .
194
I em. Ius i au em an inius i sin
10
ilii,
non
equi i u ;
mul o
minus
in
po es a e necne sin , cum e iam iudicandi one e
injus os
ilios eleua e Papinianus
lib o V
quaes ionum sc i-
ba
.
195
I em.
Ex ilia nepo es non"
p odesse
ad
u elae libe a ionem
c. 189
c .
Dig.
27, 1, 15, 16.
Modes inus
1. VI
excus. Vipianus
lib o
singula i
de
excusa ionibus i a sc ibi :
Si
quis in e
es u elas
emancipa i — inuenio
a uen
esc ip um — opo e e.
c. 190 =
Dig.
27, 1, 5.
Vlp.
1.
sing.
de
o i: p . u . T ia one a iu
domo una
esse — pa is sui spec en ,
quia
uol. — compe i ;
sed si non
pa is uolun a e adminis en ,
non
p odesse saepe esc ip um es .
c. 191
de esc ip o
l oc
ad
He odianum,
c . c.
247.
1
cu a o ei qui
Y;
em. Maius;
cu a o qui eius
conieci Hollweg.
II
2 in
nume um p ocedi
Dig.
11
3
pe sonam
`sic' Y
d
,
pe sona
j1772.
4
ei om.
Dig.

5
a e
Dig.,
a es

6
ilio um
inse i
Y,
de-
leui
ego;
c . Dig.
27,
1,
2, 7:
oZc a
uo la i (501ws EÚeEL
5 c
91E91
icii csaal iyE a . á abs,
ó lUe n-Eei zé
e
w .

7
addidi Huschke.
i
8 sed
e
Y;
em.
ego.
11
9
iumanos
Y.
II 10
sun
Yd,
sin

II
11
non
add. Mai.
PLP.
L.
D$ ^^io°, iV^g ^ 10
CJ
1
OFF.
TT
R,
i'l
m,
la°
°^
'^ ^a5
k[I"
lo
0,
J

2
^
,lli
^
l° alos
.
1
,''

110
1

O
°
,i^'' ^
la
bil^^
s
,,I`
:
.
¡:11
11111

¡Ole
¡Ole
de
uul
;^, u
I
°

i ee
^

((lll
l'
,
^,

e
;1Ç
elu pi'o eel
del
,,,,^p°U
0i1^ y^ello
o
.,,V,II
',^ibV uu^cudis
„IIV' ul le'^e
°
^eud'^ e public
^^
lli
C
CÍN ^^
;clu^
a e ali
;Il
il
:ue uulim
Vem, ^ed u cu[
ile^dum
O
, q^
e;
^c
ualo° a
i um
^
l)i
acl
lai
e
m'la I eo
iu iW^,
i
i
99
11
e
ID. Y1 u^
iID^ll; pi'0
pe empu^
pu i uocea
I m, E i
3
^CVIll^ a ldll
°
°
il case COC
i)11'0lo T
c
e
uli
l
o
d
a a
11
14
ea11
admi

E
XCVSATIOLN
E.


65

VAT. FR. 195-201.
sjcu i neo ad caduco um uindica ionem palam es , nisi mlhi
VLP.
L. DE
p oponas ex ue e ano p ae o iano gene o soce um auum e -
O
TVT.R.
ec um; unc enim secundum o a ionem
diui'
Ma ci, gua a in
cas is p ae o is eci aui Paulo i e um e Ap oniano
2
conss.
p.
C.
168.
VIII
id.
Ian.,
id habebi auus, quod habe in nepo ibus ex
ilio na is. cuius o a ionis ue ba haec sun : 'e quo acilius
`ue e ani nos i soce os eppe ian , illos quoque nouo p iui-
`legio sollici abimus
3
,
u auus nepo um ex ue e ano
4
p ae o-
` iano na o um iisdem commodis nomine eo um ua u , qui-
'bus ue e u , si eos habe e ex ilio'.
19G
I em. In adop ionem dedisse non noce , nec adop asse ad
excusa ionem p ode i , quoniam soli na u ales ibuun excu-
sa ionem.
197
I em. An bello amissi a u ela excusa e debean ? nam e in
ascibus sumendis e in iudicandi mune e p o supe s i ibus
haben u , u lege Iulia de ma i andis o dinibus de ascibus
sumendis e publico um kapi e XXV/
5
, i em p i a o um ka-
pi e uicensimo VII de indicando caue u . e pu o cons i u-
endum, u e a u elis excusen ; p oinde sine es bello ami-
se a siue unum duosue, p o supe s i ibus ceden .
198
I em. Sed u um soli ui an e nepo es deben p odesse?
subsis endum, quoniam lex quidem p i a o um kapi e XXVII
`ex
se na os" appella , lex ue o publico um kapi e XXVI li-
be o um aci men ione n.
pu o lamen
eandem esse aequi-
a em in nepo ibus, qui in locum ilio um succedun , quae es
in iliis.
199
I em. V um in acie dum axa amissus an empo e belli
amissus p osi
7
? A is o in aoje amissum dum axa ; ego pu o
pe empus belli amissum debe e p odesse, ne publica s ages
pa i nocea 3.
200
l em. E i haec e iam excusa io, si quis
se
dica u elam
alicuius adminis asse e ad cu ain eius uoce u : nam inui um
non esse compellendum suscipe e impe a o nos e cum pa e
201
Polo Te en iano esc ipsi ; i em si quis uxo i suae
9
cu a-
o da u , na n sicu i sena us censui , ne quis eam duca ,
cuius u o uel cu a o ui , i a uxo is suae non debe e
io
cu am adminis a e diuus Seue us h'lauio Seue iano esc ipsi .
1 dei Y
compendio a, quod alibí ades , hic u aliis locis ibus
ma e solu o in
dei
p o
diui
(c. 210. 220)
uel
diuo um
(c.
249).
11
2
i e uui
pos
Ap oniano
inse i iubel Bo ghesius. II
3
o asse so .
sollici auimus.
4
ue e iano
Yd
k
;
ue e ano

"I,.
i!
5
uigin i sex
Y. II 6
xxuii
sena us
Y;
em.
Blumíus.
II 7 sed
inse i
Y,
deleui ego.
II
8
`con a ia
sen en ia eidem Ylpiano adsc ibi u in Dig.
27, 1, 18'.
Hollweg.

9
uxo is suae
Y.
J
I
10
quemquain
pu o excidisse.
Collec io III.
5
^

l^^
^
,1
1
9 ^
í
^
'
J^
1
m
i
I
111iíl^
1

^
^,
(e^^^
;.i
!a? 111
00°
Q.
;;
biul

1`
^^.
11 ^11 Ppl '
,l
1o u
i1i111
,
^
0
11
99
1
¡
'
I
VI1,
ya
ÍYJi^1^
I
^ 1II1
1
)
>
11,
!s ^
}
lo i 11
!ll íl ed .^em
c
:
,aüae id
1
el
1111,9
1íMlil11h91115 9
lÍlPl'I:',1121 c
de ll.
CI ^
l'acllllas ill
pos(ea uo
lamen o
VAT. FR.
202-206.

66

DE
202


I em. P oinde si cui ue i pupilla a pa e desponsa, non
LP.
L.
DE
debebi
ei
u o
da i,
ne nup iae inpedian u , e da us excu- °TT
n'
sabi u ; e
si
sponsae suae cu a o ue i da us, debebi ex-
cusa i; nisi
o e a
pa e
u o
uel cu a o ue i des ina us.
au enim ipse eam pa e despondi e u umque pe icie
1;
au pos
mo em
pa is desponsa es e magis es , u uolun-
a i pa is ob empe e u in one e quam ipsius in ma imonio:
qua e nup iae inpediun u .
203
I em. Es e hoc genus excusa ionis, si quis se dica domi-
cilium non habe e Romae delec us ad munus uel in ea p o-
uincia, ubi domicilium non habe , idque e diuus Ma cus
Pe inaci e Aeliano consulibus
2
esc ipsi .
i
204
I em. P oinde qui s udio um causa Romae sun p aecipue
ciuilium, deben
S
excusa i, quamdiu
iu is
4
causa Romae agun
s udii cu a dis ac i; e i a — (16) —
impe a o
5
An oninus
Augus us Ce eali a censibus e aliis
esc ipsi .
^^
205
I em. P oinde si quis ad u bicam dioecesim
6
pe inens I
es-
amen o u o
dabi u ',
excusa e se debebi ab eo pa imonio,
quod
a
in egio
nibus iu idico um es , pa i e
s
a e p ouinciali.
sed cauea , si lega um accepi , hoc ace e; li
ci e
enim
u bana
sola
adminis a , ue u n
quia
non" in plenum uolun a i pa e ,
lega i
ei pe i io denegabi u ,
idque diuus Ma cus in eo, qui se
a e p ouinciali excusaui
lega o hono a us,
Claudio Pulch o
esc ipsi .
i
206
I em.
An
is qui
se
nolui
11
excusa e nec op inui , pos ea po-
io es nomi¡na e
possi , scio quaesi um
12
.
e magis es , u
possi , si eum empo a
pa ian u ; quos
13
enim
habe , iis
lac-
a
diebus,
lice po io nomina us al e u um debea
eli'ge e,
u um ueli
nega e
se po io em an ue o magis po io em no-
mina e;
e i a —
(16) —
io
14
p ae o i
15
esc ipsi . .,
1
•
1
pe icie u
y
nali n.
11
2
Pe ina.x e delianus consules uiden u
uisse anuo p. Ch .
175
c . Bo ghesius (opp.
3,
111);
Iulianus
p o
Aeliano
num subs i uendus sil, quae i u . ((
3
` o .a haec pagina
(c. 204
is
causa — c. 210
e
si o e)
non es esc ip a' De le senus.
I
I
4
is
F
M
,
s
T
ld
;
quae p aecedun , hodie egun u cua a agglu ina a. sup-
pleui ego.
I( 5
impe a o Ym, a Y
d
.

6
dyocesiln
Y.

7
suppleuí.
Blumius.
8
q
Vd,
quod
II 9 . ... a e
Yi
h
: p im,am li c-
am non agnoui De l. suppleue un Buchhol zius e Hollwegius, n.isi
guod
p o
[e simili e]
spa io de icien e sc ipsi
pa i e .
eliqua huius
c.
supplemen a mea sun .
10
nis a ue um quoniam
Vd, adminis a um
quoniam Ym;
quia non
p o
quoniam (gñ)
p oposui Rudo ius
Yo M.
2,
150. (1
11
uolui
Y
m
.
supplemen a
c. 206
e ia lacuna excep a
ple aque Hollwegiana sun passin a me e ac a a.
I( 12 m
om..

1(
13
uos
Y;
em. ego.
14
[idque impe a o nos e Aelio Diodo ]o
1{laium
secu us Hollwegius, cui . hoe esc ip um idem esse xcisu n es a que quod
cc. 159. 211. 215. 246
memo a u . ((
15
p ae o
Y.
/A
'
`y
EXCVSATIONE.
67
VAT.
FR. 207-211.
207
l
i em.
E si is qui
u o da us es e excusa e se e non e-
VLP.
L.
DE
cep a
excul sa ione po io es
nomina e po es , si empo a die um OFTVT R.
pa ian u ,
I
amen
si
p ae ule i po io es nomina e, pos ea ad
excusa ionem ansi e non
po es ; nam loco
a en is
2
es nul-
1am se excusa ionem habe e, cum po io es 1
nomina . nec
magis
e endus es , si dica se sine p aeiudicio hoc ace e,
o e
adeo simul e
p o i ea u
s
excusa ionem e po io um4
nomina ionem 1 -- (16) —
suscipia
5
.

1
208
6
I em. Is
qui
po io
nomina us es , si quidem nege
7
se
esse in ea coniunc ione, am!plius
nomina e
magis
po io em
non po es ; conuic us ne excusa e se quidem po e i ;
idque
es esc ip o ad Claudium
He odianum de excusa ione inse -
u
m.
..
209
$
I em. Is qui po io
nomina us es , ad omnia haec dies eos
habebi , quos
1
haben qui
p imo loco
da i
9
sun , u eodem
esc ip o decla a u .

1
210
10
I em. Is qui
po io em nomina libellos debe qua e nos da e
p ae o; i
de plano, quinos p o
ibunali, u epis ula
diui"
Ma ci ad Aemilianum 1
con ine u , e dice e,
quo
iu e po io em
nomine , id es g adum necessi u
dinis e
ius cogna ionis ape e
designa e; e ideo
non
su ici cogna um
I
uel ad inem gene a-
li e dice e, sed debebi g adum adice e
12
uel nomen I
p op ium
coána ionis
ad ini a isue
1
3
designa e e ius cogna ionis exp i-Í
me e;
nec
su
ci
co//egam" dice e, nisi in quo collegio addi-
de i . e si o e 11
15
in aliquo ho um delique i , emendandi ei
acul as
in a empus,
quo
pol ui po io em nomina e, concedi u ,
pos ea non,. idque
impe a o nos e . . . esc ipsi .
.^
211 I
1
°Y em. Ne hi quidem possun , quos p ae o con i maui e-
s amen o
designa os, u impe a o nos e
Dio;do o p ae o i e-
c.
208.
De esc ip o hoc ad He odianum
c .
c.
247.
1
supplemen a
c. 207
ueniun e e ab Hollwegio.
II 2 en is Y
m.
3
ea u
Y
771
,
e
*
u
Yd.
l
4 po io em

5
om.
Y
m
.

6 c. 208
suppleui I Iaius. II 7
nega
F
M
,
`male' De l.
II 8
e.
209
sic e e sup-
pleui

9 i
om. Y
n2
.
I1
10 c.
210
pos Maium suppleui en o.
II
11 dei
V; u. e.
195. II
12 adice e
Vd,
dice e
K
m
.
13 n
**
a isue
Y
k
.
j
14
*
am
y
k.
II 15
`usque ad u.
20
(id es usque ad c.
216
ue b.
co-
gna o um)
haec pagina non es esc ip a' De le senus.
11 16
supplemen a
c. 211
pa is pos e io is mea sun . an e ue ba
ne hi quidem
alia e e
esec a uiden u : ` es amen o pa is u o es ilio da i excusa e se pos-
`sun , po io es nomina e non possun '. hoc ai Ylpianus esc ip um ad
Diodo um da um, quod legilu
ce. 159. 246,
s ic e in e p e andum esse,
id es de solo pa e qui ilio u o em non dede i , sed des ina i ,
non de ma e quae u o em, p oposue i , neque mugís de auo qui
nepo i quamuis ex ilio si u o em quamuis libe um non dede i , sed
des ina i .
5*
^ y ^^1 , I
04
110
Ig
l
,

^i
1 ^l1I^a1 ^ll^`^^I
^,^

;
^
a`
,
I '°
9,

I
E
¡^

liÍClp l
¿
^

I^i`'^^I^lal(l'la i
;pal ^apliali '^I
;I'1I,
^,

ia,
c
,
^

^
,;,,
I

1
i,;^d

1
''

^ ¢,II
^111 b
;^ú
,^1

ba
^ ^^I;pl^ o
'PI'^i3'`V ^
^ '
P
ill
o
( ^;

; ^o
g il!illl ^Nlll lI
`
Vea
^

^^ cl
"^ ,;
lil^ ll^;
^ ^

a
` ii.I
`

^ lulml, ail a
^,
i

^1 dilla Had i
a
,^^

^
,:+m aUlaa
, uum, , d
a
Ia alioaela, e
e
i d ` ^:li, gaamdil
11al^^s ca^^ lilill
:' 1! a^, Hi yi
ii
aimill1
11
1
1
111
1
11
111
'
11
11
11
1
1
1
1
11
I
''
1
11
1
1
1
1
1
1
11
1
'
^lu^ a
VAT.
FR.
211-219.

68

DR
um a pa ono
nepo i
ex ilio des
ina u n u o em posse po-
ilis
1
sexus pe ui ilem sexum descenden e,
lice libe i e
u elae uel
1 cu ae des ina i; nam e Papinianus espondi libe -
nam
de
iis an um
1 esc ip um es , qui a pa e e an desi-
gna i. sed hoc e i se uandum
in
ilio solo,
non
in
1 alio ui-
nomina e possin , quae i po es ; e pu o eos nomina e
posse,
°FT
T^
sc ipsi . p oinde si a ma e ue in designad, an ii
po io es
$
io em nomina e.
212
z I em. Nomina e au em po io es non possun inp imis
colle-
gae pa is, u
1 diuus Seue us cons i ui .
213
;I em. Lice au em pa is appella io in o a ione
si ,
pu o
d
e
auo quoque
3
1 accipiendam, quamquam ci ca p imipila es hac
iu e
u i nu , u
ilio p imi;pila is den u soli; non
4
e iam ne-
po i.
214
I em. Sed nec cogna i uel ad ines possun _nomina e po io es;.
p ohiben u ue o
5
,
u o a ione
ex;p essum es , hi soli qui lege
215 lulia
Papiaue
6
excep i sun . 1 P oinde si quis cogna us
al e u a
7
lege excep us lice
non
p oximus da us
ese',
u
Dio
-
1
do o p ae o i es esc ip um, po io em nomina e non po e i T
llegue
po es po i.o em
1 nomina e ad inis qui al e u a
7
lege
excep us
es .
i
216
19
I em. Excipiun u au em lege quidem Iulia cogna o um
sean
g adus e
ex
sep i¡mo
1°
sob ino sob inaue na us, sed e na a
pe in e p -e a ionem,
quiue
in
alicuius
1 ho um po es a e sun .
quaeue in ma imonio, uel hi
11
qui sun
cogna a u n
nos; a um
hoc g adu n
Os
con ingen ium ma i i, uel
eo um, qui sun
in
po es
a e nos a, cogna i con ingen es eos ea cogna ione,
quae
217
sup a
sc ip um g adum 1
non excedi .

I em nup a um nobis
cogna i
a
no
bis ad
eundem
1 g adum uel nos i cogna i ab
218
uxo ibus nos is
excipiun u
l2
.

1 I em. Lege au em Papia
ad ines excipiun u , qui
ui
13
e uxo e gene e nu us
i e
219
soce e soc us umquam ue un , i em ui ícus
noue ca p i-
uignus
1 p iuigna uel ipso um uel eo um qui in eo um po e-
1 ue un .
s a e
ma imonioue sun
quiue
14
1
ui ili
Y.
II 2
c.
212
es i ui , B uns Quid eon e an Val. .
p.
61;
c . c.
158. 3
p imun c.
213
iialum expleui ego.
11
4
pee
Bollwegius e o e.
5
i a suppleui; quae sequun u supplemen a ueniun
a TYenckio.
II 6 Papia om.
Y, addidi lliaius ; c . c.
158.
7
ul a V. I/
8
i a suppleui. 11
9 e
.
216 —218
suppleui e e Hollwegius, ego pauca
mu aui.
li
10
uo
Y;
em. Hollwegius.

11
hi Y
d
`s
ic';
hil
F
a.
11
12 e
pos
nos is
V a.

13 um (uo, uc, ue)
`sic omnino' V
d
;
u
Vm•
cum p ae e ea supplemen a guamas necessa ia spa ium excedan , lib a
ius
hoc
loco uide u e auisse.

14
lacuna7n hane cela
Ym.
?2'?c,
^
Ip, de eac
e,
P3 e` e
a
i
i
s
o
e - e;
^
^
h
a
heak 90
-.-...^,^
'^
1 ,
'd
8up
.1 gi siaB
;
',
L

^
I
^
a
p
p,

"^
I
.

,;j^^
^ °oae
llh
e
1
P?
oP
`
i :
m
l
',
m

l
p

, c
i:11111/1
epm
TI: 16,
^ d° a0
=„
1..^y
Pi ^
a!
aa¡
Nao
Vo
l
ea i^i
hy 144e
alle
meea
^
^p
VAT.
FR. 248-249.
1Y.
QVANDO DONATOR INTELLEGATVR
REVOCASSE VOLVNTATEM.
248
ipsam con umeliis pe sequi neque in' a ec u pie a is moni os
posse mi esce e.

uolumus igi u u , si cons i e i
2
iux a
pa em libe os, con a quam humani a is a io deposci , su-
pe be
c udeli e que
se olle e, emancipa io i mi udine eua-
cue u , idque quod libe is pa e dona ionibus con uli , pa is
dicioni na u aeque iu i
3
subiuga i pa iae eddan
4
po es a i,
e i a illi, qui sac is euolu i a unc ione obsequii ecesse un ,
necessi a is laqueis ads ic i noua commenda ione
5
pie a is
e iam de ec an es ad
id'
uenian . Da a XVII k. Aug.' Con-
s an inopoli Gallicano e Symmacho conss. i
8
249
1
Cons an inus
e
Caess.
9
Mul as saepe na as ex dona ione cau-
sas cognouimus, in quibus uel adumb a a p o exp essis uel
inchoa a p o pe ec is uel plu ima p o omnibus con oue siam
acian , cum agen ium uisa p o ingenio
10
ac acul a e dicendi
au pe ec a de o ma en au inchoa a pe ice en . inde ius
anceps ac p o dicen ium inpulsu uaccillan i sen en ia
non
pa um dec e a di e eban
l
', Maxime ka issime ac
iucundissime
nobis
12
.
hinc enim
1
3
nupe excep is pe sonis dic a lex es ,
in quibus summum ius e uolun as omni
14
libe a sollemni-
1
pe se
*
***
gin
Vd,
pe se
****
q.
in
Y
k
,
pe sequi iu Y
m
.
capu explen-
du n sic e e: [Emancipa i ing ali adue sus eum qui po es a e eos
libe aui seue a poena coe cendi sun , cum dubium non si qui pa e nae
eue en iae immemo es sus inean ] ipsam con umeliis pe se[qui ne]que in
a ec u pie a is mondos posse mi esce e.
II
2
cons
****
Vd,
cons e
j
y
m
,
11
3 s
**
i
Yk.
11
4
eccidan
*
Vd,
eccida Vm;
secunda manas
c
p io em
deleui ; em. ego.
11
5 i
n
qua
commenda ione
V;
iniqua commenda ione
conieci Maius;
nona
commenda ione
iam sc ipsi,
cu n
p oposuissem, in ed.
mai. in
quam
(siue iu
aliquam) commenda ionem,
ini io
i
adhaesi ex uoca-
bulo p aeceden e.
11
6 id
addidi.
7
augg.
h.
^^
8
ue sus uacuus
in codice.
11
9
e Caess.
addi non debui .
11
10
uisap oi (oi
o asse ex
e nend.)
ngenio
Y
k
,
uisap x(?)ngenio
`sic' h
d
;
uisa
ex ingenio
`sic,
quan um uide e lieui ' 1
7:77
-
1
.
II
11
sc ipsi,
uaccillan is
(sic V
d
,
uaccil-
lau i Ym) sen en ia um
dec e a
di e eba
V,
uacillan ia sen en ia um
dec e a
di e eban
Huschke.
11
12
iunc
I
Y
d
,
iucundissimie
7
";
pu o sc iben-
dum
iucn.
11
13
enim
dele um malim.
II
14
sic Huschke,
omnibus
Y.
CONSTAN-
TINVS ET
CAESS.
p.
C. 330.
CONSTA
N—
TINVS ET
LICINIVS
p.
C.
316.

1^ ^^
4
:1
11:1),
i1
^
^^i
1
,
'
0
^oDalo l
J
iV i 110
;;ú10; bs e
;001
iu ecl
,
dibiuc a.
.^^, Dlol
►
os
^^,¡i^p 1^13Íe
ll
j
^,11P 13e
lcC
^-^üi^Ua00191
^
'1042101
;,le
áui;
ac
i
;;^ulaudo iu e
^
:
dh,
la
coba;
i i upú e
Deloi
. ,
IeJ
ol
abulae
sisi aao i sci
,: alis
adilio
il ep iouem)
pos ea
6de l
aü am
doua o
-11
11
(el
co po
lame
al
espos almm
PAT.
FR.
249.

76
QVANDO DONATOR INTELLEGATPR
c. 249, 3
=
Cod. Theod.
8, 12, 1 =
Cod. Ius .
8, 53, 25
p .:
Imp.
Cons an inus
A. ad
Maximum
p.
u.
(sic. cod. Theod. lib i boni, i em
Ius iniani Ye onensis aliique, pp.
Casinas).
Dona io siue
di ec a
si —
cognomina a
sub
hac ie i debe obse ua ione, u — pac ionesque con-
inea
hisque — moles ae.
Consul . c.
9:
i em eodem co po e (Theodo-
siani,
ubi quo loco haec inse a ue in , non cons a , u. Haenelius ad i .
C. Th. de pac is
2, 9). Imp.
Cons an inus
A. ad
Maximum p ae . u b.
In e ce e a e
ad
locum. Pac iones eas uale e uolumus,
si
cum legi-
bus
consen ian . e eliqua.
c. 249, 4 =
Cod. Theod.
8, 12, 1
p . pos
moles ae
i a pe gi :
i a u mino um
de enso es, si
pe
eos dona ionum
condicio neglec a es , ei
admissae
(sic lib i)
pe iculum p aes en ;
quae a Cod. Ius .
8,
53, 25
p .
absun . Cod. Theod.
3, 30, 2 =
Cod. Ius .
5, 37,
21: Idem (imp. Cons an-
inus)
A. ad
l!'laximum p ae . p ae .
(i a Ius . lib i omnes cum Ye one si
el Theod. libe Lugd.,
p. u.
Theod. b euia i lib i).
Mino um (Pupillo um
seu mino um
h s .)
de enso es, s. p. e. d. c. n. e.,
ei amissae pe iculum
p aes en .
1
sollemni a e
(non
solemni a e) V 11
2
sic uel
me e
sc ibendum,
mo e
Y.

3
ocius
em. Blumius.

4
aciendis
non
aciendisue
I^,
aciendi
ac
non aciendi
Theod. Ius . ¡¡
5
pe missa
Theod.

6 ex
om.
Theod. Ius .
i 7
cognomina a
Theod. Ius .; co
*
ni a
Y.

8 es o
p oposui Hollwegius.
1
n
9
quas
Tlieod. lus .,
quia
`sic' Vd,
qs. Y
m
.
i
10
ac iones
inse un Theod. lus .
11
*
ac ionesque
Y,
pac ionesque
Theod. (b eu.) Ius .,
ac ionesque
Theod. (cod. Lugd.) ^^
12
e[cep is]
suppleui &udo ' Yo mundscha
2, 368;
magis placui e[quisi is],
quoniam opponun u íis quas leges indulgen condicionibus. ((
13
sic
Husclake op ime,
in
ce e i
** Y.
11
14
p aes a e
Yd,
u coniece a Ru-
do 'ius 1. c ,
ce a e
Ym,
po a e ccu o a e
Yb.
'^c^p^i, aoa 4,
i
^ui
/le
q ,) e
ai
^c;dis
(sed
ada
o a j
',' +e)
spol
i
a
ói a
ua0i
+P aa
9 lam o ,
^
pk

°'
ue
gl+
all ,
V
n,
T eod
d,
a5
'
h
u u
,
^
^e )';,
a6
14m
.1

e
nli
i,
F
^ell
e^e
^
+a+
Pn
^ 1p iue,
T a' ac
sae (
^; '^dp ,
249
a e
1
,
modo
2
pe ec a
o us
3
suos p aesen i mune e opulen a .
coNSTAx_
2
empes i a dehinc communium dona ionum
cu a
successi ;
Llc ^i
á
absolu is enim illis, quae
ideo p ima
sun , quoniam sun
p.
C.
me.
eligione po io a , ci cumac o
animo ad
uniue sum dona-
ionum genus conspeximus omnes ea um species signis ac
nominibus inp imendas, u
in
hominum con ac ibus di e en-
s
iam sui nuncupa ionum p op ie a e sece nan . i aque
sine
illa dona io
di ec a
si ,
sine
mo is
causa
ins i u a, siue con-
dicionibus
aciendi non
aciendiue
4
suspensa, si ie ex
aliquo
no a o empo e p omissa
5
, siue ex
6
animo
dan ium accipi-
en iumue sen en iis
quan um
ius sini cognomina a
7
, eius
hace
p ima
obse ua io es
b
, u quas° leges indulgen
10
condiciones
pac ionesque
11
p oman u , hisque peni us cogni is uel ecipi-
an u ,
si
complaci ae
sun , uel
eician u ,
si
sun moles ae.
sed
iu e
equisilis
12
pa endum e i
"lec
denegabi u o icium,
4
quin
simul spes abicia u adipiscendi.

in e i i
13
sane
condicionibus
inde ensos mino es,
quoniam p aes a e
14
p omissa
REVOCASSE VOLVNTATEJ'I.
77
VAT.
FR. 249.
249 di icile es , non placui
1.
quo um amen de enso es,
si
o e
pe eos in obeundis dona ionum o iciis, qua um cu a
2
e i
ecep a, neglec a u ili as mino is p obabi u
e i a mino
com-
modis spoliabi u
3
,
ei amissae pe iculum p aes abun ; i a ei4
amilia is dispendii me us e iam segnio es ad ea con icienda
5
ex'
a di a e
inci aba. pos in iisdem consc ibendis p aecipue
nomen dona o is
6
, ius ac
em
no ans p osc iba
7
. um u um-
que
8
iu e complea u neque id occul o au pe in,pe i os au
p i a im ; bis enim ebus saepe
2
clandes ina aus, e quae
ac a sun in ec a
e
induc a
10
quae sc ip a sun simulans aliis-
que ac debinc aliis la giendo
a que
donando" ac saepe uenum
dando", mul os Labendi spe allec os concu e e in expugnanda
6
sibi p op ie a e impuli . abulae i aque,
au
quodcumque
aliud ma e iae empus dabi , uel ab ipso uel ab eo quem o s
summinis aue i scien ibus plu imis pe sc iban u eaeque, u
sup a comp ehensum es , ebus nominibus pe sonisque di-
s inc ae sin ; ac um co po alis adi io (in quam saepe mul i
alia simulando in epen es
13
au ui
14
co po a capien es sollemne
c. 249, 5-8 =
Cod. Theod.
8, 12, 1, 12 =
Cod. Ius .
8, 53, 25, 1
pos
modo ela a.
In consc ibendis au en dona ionibus nomen dona o is, ius ac
em no a i opo e neque id occul e au pe impe i os (a. p. i.
om. Ius )
au
p i a im, sed u abulae
(i a Theod. lib i el Ius . .Ye on.)
au quodcumque —
so s minis aue i scien ibus plu imis (se. pl.
om. Ius .)
pe sc iba u
e co po alís adi io subsequa u , ad excludendam uim a que i up ione n
(imi o i ep ionem) aduoca a uicini a e omnibusque a bi is adhibi is,
quo u n pos ea ide p obabi u dona am em, si es mobilis, ex uolun-
a e adi am dona o is uel, si immobilis, abscessu donan is nono domino
pa e ac am (e co po alis adi io -- pa e ac am
om. Ius .),
ac is e iam
adnec endis, quae apud iudicem ueI u agis a us con icienda sun (ubi
hoc leges expos ulan
add. Ius .)
1
sc ipsi,
non
**
c
*
i
V
d
,
non .. i i—mil 2
sc ipsi,
q ' (qua e Y
n
,
a
um debui esse q .)
cum es
Y.
ji 3 commodis (commodi Y") p obabi u Y 1,
commodis
(sed adno a `m.
2
pe li e am
i
in
commodis
ui gulam uide u
aduxisse')
spoliabi u Y
2
:
m. secunda hia um uide u expleuisse impe -
éc e, quam,g
•
uam o asse supplemen o nullo e i po e i id quod posui
manus secunda;
neglec a u ili as mino is commodis spoliabi u .

4 ei
addi Y
k
, onz.
F
M
,
dubi aba De l.

5 ex Y
2
, iam Y'. II 6 dona-
o is Y
2
Theod. Ius .,
dona ionis 1
71
.

7 p osc iba u
Y;
emendaui
ego ad Theod. jiuius 1. epi omen, sed p aes a
pe sc iba .
no ans es
no a ius.
¡I 8 um (con
Y
1
)
u
*
que Y
d
,
um u oque
Yk,
um ab
u oque Y
?«
;
ab
a codice abesse sc ibi De le senus:
u ique complean
??
Husclike. in ellege exempla duo donan is e accipien is.

9 saepe
Yk,
sae
**
Ydm.
II
10 indic a
Y
2
.

11 a
***
donando
Vd,
ac donando
Y7n.
12
sc ipsi, ac
saepé uel dando Y. II 13
ad
in umpen es
ducil lec io
Cod. Theod.; sed magis es , u ibi sc iba u
i ep ionem. 11 14
sic
Huschke,
ūū
(=uelu )
Y
d
,
uelu i
Yn?.
CONSTAN-
TINVS ET
LICINIVS
p. C.
316.
d
111
VAT.
FR.
249.

78
QVANDO DONATOR NTELLEQATVR
249
illud ius ac uolun a ium inconcessa usu pa ione p ae ipiun ) — coNSTAN
_

ioi
ea igi u ipsa e um adi io p aesen ium
1
,
aduoca a uicini-
LÍ INIVS
p,
a e
omnibusque a bi is, quo um
pos ide
u i licea ,
con- c.
31s.
7
uen u plu imo um
2
celeb e u : non enim ali e uacua iu e
dan is es e i , quam ea uel eius uolun a e, si es mobilis,
ada u , uel abscessu sui
3
,
si
domus au undus au
quid

y,l
u
eiusdem gene is e i , sedem nouo
domino
pa e ece i . quae

'41(o1
omnia
consigna e
ac is iudicis p aes a , u
es
mul o um men-

'y ^li
^
►
I"
ibus oculis. au ibus es a a nullum e ugia , cuius au scien-

:,
i
1z
11

s
iam capia au dissimula ionem ega . i quod
si
iudex

:',, .j-
abe i , cui summa p ouinciae commissa es , mande u is ud

; i
l^°
magis a uum ac is, a que u nullus si subiciendi au su i-

^.^a
piendi locús, cum al e u i commodum si
4
,
eo um
5
exemplis
;^i^^
^
idem magis a us adsc iban .
sic
enim conscien ia mul o um,

';
monumen is iudicio um ac populo um pe sc ip is
6
au li ium

pi°
o

9
causa'
pe uulga is omnibus ides abs usio
non
e i . alia enim

0 ^
esse
S
opo e domino um
s
ini ia, quo um diu u na possessio

' E^^'
saepe
legi ima
p op ie a um
ju a
pe ingi , alis libe ali a um

^ liü-
hones as, quae locis clama a omnibus accipien ium donan ium-

^ Iui^e
que amilias"
libe ali a is e g a iae p aedica ione complea ,

^p^
simul u '
1,
cum si eximium cuiusque donum p ome endo
ce-

i'i, P

lo
pisse, eius iucundi as nulla li ium is i udine minua u . quod
si

,;,
^p
in
12
spec anda
ls
causa
dicendaque sen en ia o ba
publico
es i-

l,^i,
monio libe ali as caecam g a iam obscu osque coe us p odi-

e &u im
de i , quoniam
sola
aus cogni a es , eo um, quae dona a

SP1' ud
dicun u , eme e
non
e i ides acci' pienda:
sed
ui;uo um
ea
aliena ione,
"11
+

^
p

da4i
1
quae publice
non
si es a a, i
n
dona ionibus

igi u
eiec a

•
^^ ;,,
uel
supe habi a
solam eam p obamus, quae
celeb a a
uni;ue sis

Thed^;
s udiis ec e
egulas sup a
p oposi as sequa u . aboli o

1

P P,1
iu e, quod quibusque ebus
donandis Cincia lex imposui
neque

T^do ,
amplias '
ea pe ec ione acienda
quam illa
o dinaue a negamus

o^Gga"
p

I

P

q

g

IIioiu ,
ce ae o mae ue
bo um deinde esse quicquam
equi endum,

¡,P
quoniam iam (
lege commu a a ue ba
e
ipsa aboli a sun an ea

mil
c
necessa ia
in
dona ionibus
1 aciendis. neque ullam
dona ioni-

'11701
h
pa'
ilil ° lu
I ,, ^
1
ki
11
^±^^'^
,41i
le
4
P
m.
e
'
i
,
li
i

i
Pn';
^,
1 p aesen ium Y
2
, p aesen ibus Y
1
. 2 plu iu n Y
l
. (( 3 abscessus
lui Y
l
, abscessus sui Y
2
. 4 locus al e u i, quod commodum si
malim;
c .
c.
163:
`u subno e sua man
u
quod uole .'
11 5 eo um
`.sic'
Vd;
ue um
Y
m
.
({
6 p aesc i
*
is Y. (I 7 an
(sic, non u sole esse
ā
) li ium causa Y;
an e li ium con es a ionem
malim. apud Gaium e saepe signi iea
causa
eande7nque
,
no am
p o
con es a ione
usu pa am esse p obabile es .
(^
8
o asse sc .
sin
p op e
ea
quae sequun u .

9
dominio um
con-
iece un Maius e Hollwegius
ma e.
11
10
amili
**
Y
d
,
amiliis
Ym,
Í1
11 u
om.
Y
74
.
11
12 in
om.
Y
n
. 11
13 exspec anda
Vd,
expec anda
Fin;
em. ego.
^qp
4
REVOCASSE VOLVNTATEM.
79
VAT. FR. 249-252 a.
;
bus
iam ac is con oue siam ?lolum2GS
conlÍla e, eum u u is
CONSTAN-
1 iS
e
hanc legem
ponamus, quae, u omnes cognoscan
quae
TINVs p.
C.
P

g

p

I
q

^

g

g

323?
iussimus, —
(36) —
p og ammal
i ,
uo p ae e enda es '.
P oposi a III
non.
Feb . Romae Sabino e Ru ino
1 conss. in
o o diui
T aiani
2.
Schol.
ad c.
249, 6.
Dona iones apud
ac a
i mandas e p aesen ibus mul is inplendas.
250
I
Papinianus
3
lib o XII esponso um. lnpe ec am
dona ionem
pe ec am
e
ici uolun as ;
libe ali a is nouissimum
usque
in diem
ui ae pe seue ans.
251 I li em. Non ideo dona io —
(36) —

iliae adi a placui
—
(
36
)
—
1
an em sibi ecepisse -=
(36) —
252
I em. Cum
4
ma e absen i ilio — (36) — I ad eum eci , quas
p ocu a — (
36
)
—
I quae ins umen a p aedio um e —
(36) —1
p aedio um ad ilium p —
(36) —
I
uel se uis eius adi a
non' — .(36) — p aeldio um ad ilium pe uen —
(36) —
ma e -
nae
uolun a is e ei
6
—
(36) —
I causa edi e iussisse —
(36)
—
!
possessionem p aedio u
y
n —
(36) —
cons a e.
i
252a
I em. —
(36) —= I
ac am p aedio neque mancipa o —
(36) —
habuisse. espondi nec ideicommiss
7
— (36) — I in aede
1
legem expleui secu us e e Huschb:ium, sed ue bis mu a is. ((
2
in.
Codd. e Theod. e Ius . binis locis, í em in Cons. subsc ip io haec
es :
da a II
I
(VI
Gnus.)
non. (k.
Ius . 1. quin o)
Feb . (Nou.
Theod.
1. e io secundum lib os b euia os)
Romae
(om. Ius . 1. quin o)
Sabino
e Ru ino conss.
(316)
i man que subsc ip ionem cum sum.mus con-
swazis lib o una op i no um., ín e quos e iam. T
l
e onensis lus íniani
codicis u umque locum, se uaui , um o do cons i u ionum, qui u -
ba u o us his legibus ad alium annum ela is. con a in insc ip ione
lib i ua ian ; nam Maximum eum ad quem lex dala es p io e loco
Theodosiani appellan
P. V.
b euia i,
P. P.
Lugdunensis in ege ,
P. P.
lus iniani, in his he onensis, omi es; pos e io e loco
P. V.
cunz.
Theodosiani Lugdunensis e ple ique alii um lus iniani Ve onensis
aliique;
P. P.
haben in Theodosiano Pa isini duo
4403. 4404,
in
Jus iniano Casinas. uides p imo loco in Codice Theodosiano a che ypo
uisse
P. P.,
pos e io e
P. V.;
id ipsum e iam e io loco uisse ue i-
simile es eo quem semana Consul a io; nam
P. V. in
ea edidi Cuiacius.
szibsc ip io adi a si no a es , p ae ec us u bi non ui is ad quem
sc ip .a es Maxinzus, nam III non. Feb . a.
316
Ye iz,cm Ru inum.
p ae ec u am u banam ob inuisse cons a ex indice p ae ec o um; p ae-
o io p ae ec us eius nominis quonzinus eo anno ue i nihil impedi .
sed quae ini io huius legis ci a u cons i u io de dona ionibus in e
excep as pe sonas cum uidea u ea esse, plan' a.
319
Cons an ínus de-
di ad Bassum p ae ec um u bis (C. Th.
8, 12, 4),
o asse lex haec
da a es ad Maximum p ae ec um u bis 111 non. Feb . a.
323
non
Sahino e Ru ino consulibus, sed Seue o e Ru ino. ((
3
paulus
y;
em.
Mai u colla is cc.
253a.
254. 255. 257. 258,
quae ex Papiniani
1. XII esp. pe i a pe inen ad eandem
exce p o um
se iem. c.
250
supplemen a e e sun Rudo cana.
.11
4
cum
`sic'
Vd ;
cuius Y^n.
5
ū
(—
non) Vd,
n
l
mk(
?
). ((
6
e ei
'sic' Y
d
,
e
e
YM. ((
7
ideicom,
missum s
y971.
PAPILA. L.
XII. RESP.
•
80
QPANDO DONATOR n TELLEGAT®R
sac a aedi u
1
—
(36) — li i e is pos mo em suam — (36) — I
pos modem suam — (36) — ll — (36) — eddi am . . , , , ,
a ionem
2
I
-
-
(36) —
ui , quod ne iduciae da e u ( --- (
3
6
)
._
num accepi pe ueni e qui I — (36) —
,
I
253
.
_ (36) — dona io
3
pe ici u ; cum au em c edi o 1 — (s6) —
" ea), si debi o pecuniam, quam dele
ga —
(36) —
s ipula ione
ac am noua ionem 1 —
(36) —
dam s ipula ionem ueni 1
-_
(36) —
inchoaui espondi.
i
253a j
I em. --
(36) —
possessione adi a, qua n in i a n 1 —
(36) .--_
donaui , in iis p aediis ui .
253
b
i
I em. —
(36) — [Dona iones in concubinam colla] as non posse
euoca i conue',[ni , nec, si ma imonium iil e eosdem pos ea
ue i con ac u]m , ad i i um eccide e Í [quod an e iu e
ualui ; an au em ma i alis hono e] a ec io p idem p ae-
cesse i
4
(
—
(ss) ----
[pe sonis compa ]a is, ui ae coniunc ione
[conside a a pe pendendum esse espondi.]
254
I em.
[Species ex a do em a nia e ui o iliae no]mine
adi as iliae, quae 1 [p aesens ui , dona as e ab ea ui o
adi as uide] i espondi, nec ma em { [o ensam epe i ionem
habe e uel eas ec e] uindica e, quod ui cauis¡[se ex a do em
usibus puellae sibi adi as,] cum
6
ea signilica ione non
[modus dona ionis decla e u nec ab usu p op i]e as sepa e u ,
sed peculium 1 [a do e puellae dis ingue e u .]

1
255
I e n.
[Pa e qui iliae quam habui in po es a e mancipi]a
donaui e peculium, (
quamquam solu a po es a e iu e
eman-
cipa ionis ui a
7
deces
si , ei
[non ademi , ex pos ac o dona ionem
uideba u p.e ]ecisse.
i (
c.
253a = Dig. 39, 5, 31
p .
Papinianus 1. XII esponso um. Dona-
iones — espoudi neque enim abulas 'ace e ma imonium.
c. 254 =
Dig.
39, 5, 31, 1
pos modo ela a
Species — dis in-
gue e u . iudicem amen aes ima u um, si ma e iu e con a ilia "
o lensa eas euoca e ueli , e ue ecundiae ma e aae coug uam bonique
ui i a bi io compe eu em e o sen en iam.
ex ema non Papiniani sun ,
sed T íboniani (Pacida Ins . §
206 no a l; Lenel. paling. Pap. .
687).
c. 255 =
Dig.
39, 5, 31, 2
pos modo ela a.
Pa e — peculium
emancipa ae non adenia, ex pos ac o — pe ecisse.
FAT. FR.
252a-255.
I
^
^^pÍl
•
1
P
APIS. `.^i
^
^18,
g3I, REBP,' ,'! ^ G
Y
^
^
IUc
P
11
I
.,
^^
1U3111
c14P11e
;l
l
p
^
>'
^'^^^ ¡l^;
u^
6y°'
J
li Q1
:;

8
Pi'd111
111
,
?
P
10
s;lui
;
(>d
p UP
^ o
1VII.
;.^
ÍQ
1
1
El
^`.'Ji1TÜ01, 91
JIdJ (iú '',
a 9^P1 ^i^e
Mil
11
°^.-11119
111100
:.
11u IIU1
121(
',^BVG 0i0
`111
m^
'11,Ú
,o
^
...
1
similem casum ac a , u monui Di ksenus, Papinianus 1.
VIII
esp. = Dig.
31, 77, 26:
`Dona ionis p aedio um epis ulam igno an e
ilio ma e in aede sac a ue bis ideicommissi non subnixam deposui
e la e as ales ad aedi uum misi : ins unzen um uolun a is 7neae
pos

?^

os mo em meam ilio meo adi uolo.'
ll
2
*
*
*
i am
******a ionem

^
`I ,
,y
i^
z??
,.
V
d
,
asua******ai ( ?)
**
em
Vk, poenam mad .. a ionem
V? ^.
II 3 a io

1^
1
^
nomine
`sic'
Vd,
aclio
J
ī
^ c
.
ÍÍ 4 p aecesse is V
m
.. Í^ ^ 5 mine
om. V
n
^;
ilm
"

,I1,
nne ui o
Dig.
N 6 cum om. V y^z.
^l
7 ui a
V,
*p a
Vd-

supple

;^^h(
^
7n
en a
y
nea sun .

^ l'^
^
i,1w ,
°
4
4y
Ç;, q

REVOCASSE VOLVNTATEM.
81
VAT.
FR. 256-259.
o
256 — (36) —
ba p aedio um, quae pa e ei
pos J --
(36) —
am
PAPIn.
L.
dona ionem genui 1 —
(36) —
esse ; pa ui e enim e e
1
XII.
RESP.
—
(36) --
nam
lice iu e dona io
pe ec a
non
p oba e u , a -
bi um J
he edi a is diuidendae —
(36) --
nihilominus pa is
uolun a em
ec e secu u um 1 —
(36)
ea
da i sin .
^, 1 (
256 a
I em. Rec e iliae
in
po es a e pa em donasse espondi, cum
al e i
g
iliae
p op ia
p aedia (( p aelega e e adiecisse `excep is
quae so o i uae donaui'. nam e
es amen o
libe ali a em con-
i ma am e ape e pa is decla a am uolun a em; quod diui-
sionis
a bi io
su ici iu is quoque ue bis de icien ibus.
257
I em. Eiusmodi lege
deposi a in
aede
a ca,
u eam ipse solus,
qui
3
deposui , olle e au
pos
mo em domini Aelius Spe a us,
non
uide i pe ec am dona ionem espondi.
258
' en].
Pomponius Philadelphus do is
causa
p aedia iliae Pom-
poniae
4,
quam habui
5
in
po es a e, adidi e
me cedes'
eo um
gene o
so]ui
7
mandaui : an
ea
p aecipua
ilia
e ine e
possi , cum omnes
$
ijos he edes
ins i uisse , quae eba u .
ins an]
causam e inendae possessionis habe e
ilia a,
quoniam
pa e p aedia
de
9
quibus quae eba u do is esse uolui , e ma i-
monium
pos
mo em quoque pa is cons i e a
10
,
espondi;
iliam
11
e enim, quae na u ali e ag os e inui
1
2
,
specie do is,
cuius capax 'ui
18,
de endi.
759
I e1n. Mulie
sine
u o is auc o i a e p aedium s ipendia ium
ins uc um
non
mo is
causa La ino
donaue a . pe ec am
in
p aedio ce e isque ebus nec mancipii
14
dona ionem esse ap-
pa ui , se uos au em e peco a , quae collo uel
do so
doma-
en u , usu
non cap a. si lamen
uolun a em mulie non
mu asse ,
La ino
quoque doli p o u u am duplica ionem e-
spondi;
non
enim mo is
causa
capi u quod
15
ali e
16
dona um
es , quoniam mo e Cincia emoue u .
c. 257 =
Dig.
39, 5, 31, 3
pos modo ela a.
Eiusmodi — non uide i
celeb a am dona ionem espondi.
c. 258

Dig
.
.
10, 2, 35.
Idem (Papinianus) 1. XII esp. Pomponius —
de endi.
1 sii
**
I
Y
d,
si . . Y
n
,
sin
y
b; pos
sii
seguí po uisse la e as ad sex,
??
inem ue siculi sc ip u a uaca e aiun Nlaius el I' ueg
•
e .
11 2 i
Yk,
**
i
Vd,
si Y
n¿
.
11
3
sic Dig., ec e pu o;
ipse qui solos Y. II 4 Poui-
ponia om.
Dig.
II 5 habeba
Dig.
ji 6 edi us

7 solui
Dig.,
ului Y. ^^ 8 cum omnes
Dig.,
cum commuues
Y. ))
9 de .Dig.,
om.
Y.
i) 10 s e e a
Dig. 11 11 espondi iliam Dig., p o iliam `sic'
Y
dk
,
espondi
pe ilia a
Ym.
IÍ
12 enui 13 uisse Dig. jj 14 nec inane
om.
in hia u Y
d
,
habe Y^^,
neo
**
Y
k
.
))
15
quam
Y
d
,
e o e pu o.
16 al e o
V; cm. ego.
Collec ,io III.
6
4'
10I11G
11,
^IL!
^
VAT.
FR. 260-262.

8
2

<
AD LEGE31 CINCI.AM
(AD LEGEM
CINCIAIVI
DE
DONATIONIBVSI.}
I en^.
Filius emancipa us,
cui pa e peculium
non adema,
es
quidem
p o
dona o uel
p o
suo, quod ius am causam
possidendi habe , usu capi ,
sed
debi o es conueni e
non
po-
es neque li es peculia es
2
p osequi,
si non
si
in
em suam
cogni o da us au nominum delega iones in e uene un . plane
quod ei solui u pa e
non
dissen ien e, debi o em libe a ,
nec in e es an emancipa um igno e uel ei
non
esse pecu-
lium ademp um, cum ei subs an ia
plus
pollea
3
exis ima-
ione
alsa.
2
61
I em. Peculium uindic a manumisso uel in e amicos
si non
adima u ,
donad'
ide u . quae
a io
aci , u
ex
ius a
causa
possidens usucape e
em
possi . aliud
in
his placui , qui b
es amen o
6
libe a em accepe un
uel
es amen o
pa en is' po-
es a e soluun u ; quos ami e e peculium,
si non
si lega um,
cons i i , neque enim
aci a
libe ali as de unc i pe mi en isg
e ine e peculium po ui in ellegi.
262
I em. Sponsae
es
simplici e dona ae
non
insecu is nup iis
non
epe un u .
sed
e
si
ad ini a is
con
ahendae
causa
do-
na iones ac ae sun e nun ium sponsus
culpa
sua emise i ,
aeque
non
epe un u .

quod i a in ellegi opo e ,
si
e o-
1
ue sus duos hoc loco laodie uacuos in codice olim uidelu occu-
pauisse ub ica ad
legem Cinciam de dona ionibus;
num a sequen i
znde pagina, quae o d.i u in medio
c. 261,
haec incipi in summis o iis
pe sc ibi, i a u in p imo pagina. um pa i lega u ad legem
Cinciam de
dona ionibus,
in sequen ibus in e so o dine
de dona ionibus ad legem
.Cincíam.
cum amen
/ ic
i ulas a p aeceden e
'guando dona o in ellega-
u
euocasse uolun a em'
commode sepa a i nequea e is in quo u-
b ica uide u uisse locus in mediam exee p o um Papiniano um se iem-
incida , a lib a io m.agis quam ab auc o e hace ub ica p o ieisei u
adiec a inep e p op e ue ba quae p aecedun
`quoniam mo e Cincia e-
moue u '.
Maius i ulzcm illu n coepi a c.
266,
sine idonea causa.
}
3
2 peca í T
quod uide u signi ica e
pecunia ias;
emenda ^i ego. ^)
pullea Y 11 4 dona o i
Y, sed
o
dele um esse no a De l.

5
qui
Y
o
k
,
om.
in hia u Yd. ÍJ
6 an uni
Y;
em.
ego,
sciliee p o
.
1}
7
a
ccepe un
******
o pa en is V
d
,
accepe un 'u
****
o
Yk,
accepe un si
es amen o pa en is Y
m
.
in ed. mai. sc ipsi
pa en es,
de s a ul
i
be
i
s
híc se monem: esse a bi a us; p aes a amen e ine e
es amen 4
pen-
is ,
u signi ice u po es as eius , qui es amen o pa e , el explica e de
manumissione id.eieommissa ia:
uel mo e pa en is
I uege . JJ
8 pe -
mi en is
`sic'
Vd, u
uolui Maius,
p omi en is
Yn^.
DE
DONATIONIB V$.>
83
VAT. FR. 262-266.
candis dona ionibus condicio
non
comp ehenda u non coniunc o
PAPIN. L.
ma imonio non pe iciendi con ac us'. ,.

XII.RE5P.
263
I enl. Eam quae bona sua üiis pe epis ulam ci a s ipula-
ionem donaui , si neque possessionem e um singula um
adidi neque pe mancipa ionem p aedio um dominium ans-
uli nec in e posi is delega ionibus au inchoa is li ibus ac-
iones nouaui , nihil egisse placui .
264 I em. Ma em , quae sine u o is auc o i a e ilio dona ionis
causa p aesen es se nos
mancipio
dedi , pe ecisse dona ionem
appa ui .
'264a
Pollici a io dona ionis in e p i a os uim obliga ionis non in-
duci 2.
265
I em. Au um e a gen um, quod in e
p aesen i
ui , pa e
ilio sui iu is donaui eiusque possessionem adi am esse in-
s umen o palam eci : non idci co dona ionem
in i am ac am
exis imaui, quod
usum
omnium e um apud pa em
ilius
eliqui .
266
Vlpianus lib o I ad edic um de ebus c edi is. Iudebi um
3
VL
PIANVS
solu um accipimus non solum si omnino non debeba u
4
, sed
AD
•
EU
°L,
e si pe aliquam excep ionem pe i non po e a , id es pe -
DE
RB:
pe uam excep ionem.

qua e hoc quoque epe i po e i , si
CRED.
quis pe pe ua excep ione u us solue i . unde si quis con a
legem Cinciam obliga us non excep o solue i , debui
5
dici
epe e e
6
eum pose, nam sempe excep ione Cinciae u i po-
ui , neo' solum ipse, ue um, u P oculeiani con a
Sabinia-
nos
8
pu an , e iam quiuis, quasi popula is si haec excep io,
c. 266 =
Hig.
12, 6, 26, 3.
Vlpianus
1. XXVI ad
ed. Iodebi um
au em
solu um — sed
e
si pe
aliquam excep ionem
pe pe uam
pe i
non
po e a . qua e hoc quoque epe i po e i , nisi sciens
se
u um excep-
ione solui .
1 sc ipsi,
si
euocan is dona ionis coudicio
non
coniunc i zna imoni
(-nii Y
7,1
)
comp aehenda u
non
pe iciendi con ac us
Y;
si
euocandae
dona ionis condicio
non
coniunc i ma imonii comp ehenda u
non
pe -
iciendi
con ac as
Sa igny Helle Hollweg, quod aleo me non in-
ellexisse;
si
euocandi dona iones condicio nun coniunc o
ma imonio
comp ehenda u ,
non
pe iciendi
con ac as
Husehke, pa um ec e. ((
2
capu hoc
euzn
in e ue sus lega u , non u scholia ad ma -
ginem, neque a gumen o suo ad seholia sese accomm.ode , ecle Husch-
kius ad ipsam conzpila ionem e uli : uide u nen, cum absi
i em
uocabulum, ne uenia ex supplemen o eiusdem, qui alio loco (c.
5)
Papinianum adlegaui . ((
3
indebi um
non
Y;
indebi um au em
Dig. ((
4
debea u
Dig.
(1
5
debebi

6
dice epe e e
`sic'
Y
d
;
dici
epe e e
Y
m
.
((
7
nec
`sic' Vd,
non
F
M
.
8 con a abulas Y;
em.
R
udo , Bdcking.
6*
}
VAT. FR.
286-20.

84

, 1
LEGEM
CINCIAM

,
l
^
P^
IJ

sed
e he es
1
eius , nisi
o e du an e
uolun a e decessi
do-

^^'
9
dolQ^
P
na o :
unc enim2 doli eplica ionem locum habe e impe a o 1,11'11114:
nos e esc ipsi in hace ue ba 3. ,.^

'

266a
G ego i ^nus lib o XIII i ulo.
Imp.
Alexande Flauio Menand o.

d`
ALE-

:
^,,
a
P o essio dona ionis apud ac a ac a
4
,
cu a neque
mancipa-
g
A inER
i
l/
^^

P. C. 82
9.

^,

ionem neque adi ionem subsecu am esse dic, des ina io-

4101
nem po ius libe ali a is

quam e ec um ei ac ae con ine .

; o
^+l giQ

eap op e quod non habui ilius uus dominium, si quae

í ,. le:
'

ad i mas ue a sun , obliga e pac o suo c edi o i non po ui ,

',:^,,^,p^l
^uid^ l'

nec quod sine é ec u ges um es uindica ionem ui iu is

;,
^
, P,
impedi . P oposi a lII kal. Ian. Alexand o Aug. III e Dione

-;;^!^i6i) ^
II conss. ...

SiN!^
^,^, ^
267
Impp.
Seue us e An oninus Augg. Cosoniae Hila ae. Ac io
sEFERVS ,^s^;,^^cii^
nona ex p omissione, quae dona ionis causa 'ac a si , da i
E'CAC
Lg- ,,;04/1
non
sole . P oposi a p id. kal. Ian. Romae An onino , II
s
P . C. 205. ;;I;,;;
,
,i do
conss.

;í^^ad^!

268 '
Quae eba u , an, cum Seius iliam suam emancipa i e
$

RES P.

(,Jl;iüidll
apud ac a p o essus si ei se dona e undum nec ins umen a

,^,,
h!ú
dona ionis ece i , an uidea u p o essione ac o unl pe ec a

.
^,^
esse dona io. espondi,
si
neque
mancipado
neque adi io
secu a es , solis ac is dominium
non
ansisse.

;;: ^lagiúl
269 Vlpianus lib o XLVI
9
ad Sabinum. `V quod u endum
ma en
I,P. L.

''l'
` iliae dedi , non uidea u dona um e si dona um
si , non
xLVI. An -``^u
`ualea ,
in
po es a e
ilia cons i u a pa is; aliud esse,
si
do em 10

SAi .

_: ^0l
`dedi '
11
.
i Vlpianus: cons a , quod u endum iliae da um

'°0Pü
es , non esse dona um ; sed e si dona um
12
esse , aeque do-

na io non uale e in iliam conla a, quae in pa is e a po-

+;^
^^

es a e. plane si in do em ma en ilíae dedisse , uale quod

^alioa
 ac um es ; po es
13
enim
dona e
iliae, cum,
quamuis
es

,,:i..
;.i+uleo
ma i i ian '
4
,
quandoque ilia uel sola,
si
iu is sui ue a, uel

^l^^iem
uolun a e iliae pa e habea ei uxo iae ac ionem. me i o

"'lú0^e1
igi u Sabinus ai , si inscia uxo e uel
inui a
in
do em dedi 1
5,
1 he is Y. i) 2
dona o

Yd, dona o e enim

. 3
esc ip-
um omisi epi oma o .
11 4 ac ae
Y; em. ego.
li
5 libe ali as
dk,
libe ali a is Y
nz
.
6
omissum es Ge ae nomen, con a quam
i
in
codice Jus iniano; scilice cum sylloge haec edeba u , uigeban adhuc
memo iae damna iones apud Byzan ios pos e io es obli e a ae. )) 7 in-
sc ip ionem excidisse mani es um es .
¡1 8 emancipa e
Y; em. ego.
II 9 XLIII
emenda Lenel paling. Ylp. .
2903. II 10 in do em
malim.
j+ 11
`non sun haec ue ba Sabini, sed glossema quo agmen a a gu-
nen u n indica u ; Sabini ue ba suspico esse ela a in Di s.
23, 3, 34'
Lenel paling. Ylp. .
2903. )J 12 dona o Y. )j 13 po es
Y'
z
,
pos
P. I) 14 cum quamuis es ma i i ian
sc ipsi,
cum es ma i i ian
qu$muis Y, quamuis es ma i i ian cum
Huschke.
)J
15 inui a ma i us
in do em dedi Y, inui a ma i o in do em dedi
Huschke,
inui a ma e
DE
DONATIONIBVS.>
91
VAT.
FR.
283-287
p op ie a em dono dedis i i a, u pos mo em eius qui acce- DIOCL.
ET.
pi ad e edi e , dona io in i a es , cum ad empus
1
p op ie-
M
A
á
61)•
c.
as ans e i nequiue i . si ue o usum uc um in eam,
con a quam supplicas, con ulis i, usum uc um a p op ie-
a e aliena e non po uis i. P oposi a V id. Ma . Maximo e
Aquilino conss.
284 Idem Alexand iae. Ea quidem, quae iu e dona ionis a soc u
IIDEM
p.
c.
ua in e conla a sun , mane e inconcussa ec o p ouinciae

286'
e icie .
de
ma imonio ue o e inendo
2
ui a bi i es , an
uelis e iliis communibus in e uenien ibus in eodem p opo-
si o pe seue a e. P oposi a III id. Oc . He aclea Th acum
Maximo e Aquilino conss.
285
G ego ianus
lib o XIII
i .
Idem Au elio
3
Aban i.

Si iliae uae
IIDEDT
p.
C.
possessiones, de quibus agi u , neque mancipas i
p
eque adi-

280'
dis i, us a ue e is, II ne ex una p o essione uel
4
u
suas eas
uindice —
(
36
)
—
p aese im
cum undos ibu a ios
esse
( icas —
(
36
)
—
1
e iam ab iniu ia empe a —
(
3
6) —
I
Maximo
el Aquilino conss. —
(36) —
286 I
Eodem lib o eodem
i ulo.
Idem Iuliae Ma cella[e. Quo ies
d0
—
IIDE
A
p. C.
na io i a con ici u , u pos empus] id j quod dona um es

290.
alii es i [ua u , ue e is iu is auc o i a e esc ip um es ,] I si
is in quem libe ali a is compen[dium con e eba u s ipula us
non si , placi i] ide non se ua a
6
, ei qui libe a[li a is auc o
ui
7
uel he edibus eius condic iciae ac ionis] pe secu ionem
compe e e. sed cum p[os ea benigna iu is in e p e a ione
diui p inci] Ipes ei qui s ipula us non si [u ilem ac ionem
iux a dona o is uolun a em] dece nendam esse admi[se in ,
ac io, quae so o i uae, si in ebus humanis] age e , po ui
dece ni,
si que p oponis ue a
sun , ibi
adcommodabi u .
P oposi a
Si mi
[XI kal. Oc . Augg.
IIII e
III conss.]
287 {
Cons an inus e Caess. — (36) —
Dona ione secundum iu is
CONST. ET
no mam pe ec a
nec ea quae ma es in ilios con ule a.[n
LIC. ET
p

I

q

CAESS, p. C,
euoca i ju a pe mi
un . sane si gene ali e
8
an ummodo uel

318.
s ipula ione in e posi a

uel mancipa ione o ius
pa imonii
dona io celeb a a i
es , id quod dona um es s a e non
po es ,
c. 286 =
Cod. Ius .
8, 54, 3. Iidem AA. (Impp. Dioel. e Maxim.)
Ma cellae. Quo ies — uolun a em compe e e admise in , ac io — age e ,
compe eba , ibi accommodabi u . PP. XI k. Oc . ipsis IIII e III AA. conss.
1 ad empus
Ius .,
ad e Y. 11 2
o asse
escindendo.

3 au elio
om.
in
lac.

4 au
uel
au
nea

5 id om.
Y
m
.
p
6
imple á
Ius .
p 7
anc o in e ui
Ius . cod. lib i.
II 8 gene ali e
FM.

PROBPgp
C. lao,
IMP
IMP....
1110
^ l
;1a1O'
VAT. FR. 287-290.

92

<AD LEGEM CINCIAM
cúm haec dona io ad id u p op ie as possi
I ans e i non
c
oNST.
xx
ualea .
qua e num hoc
modo
ibi consu
li
possi , ec o em cáÉS'RT

p ouinciae in e pella e
po e is 1. —
(36) —
1
Licinio V e C ispo

31-8..1)'°'
conss. —
(
36
)
—
i
288
(G ego ianus
lib o XIII
i .)

Dominus) 2.
Imp. P obus Massiciae 3
R _
(36) —
Indubi a i iu is
i es , siquidem
dona u am e
quaedam
dixis i neque apud ac a ins u
men a ecis i au
eundem cui
donabas dominum e
j`ecis i pe ei cessionem
I pe -
ec am ac solam ibi
4
possessionem e inuis i, eum em ea n uin-
dica e sibi
I non posse, guando apud e eius ei p op ie as
mansi , -- (36) — nec unc ionum pen
siones uel pe eum
cui
5
don[a a es non
e a
uel ab ac o ibus ipsius
nomine]
celeb a ae nunc
6
ibi obesse a
7 . . . . .
po e un —
(36) —
ius um magis um summa um — (36) — cum commina ione
uide
8
—
(36) — I
p ae ini ione
allega, u , si
p aesidi
9
em
p obaue is — (36) — compeljla u
10
.
P oposi a VI
11
kal. Ian.
Messalla e
G a o
conss.
II
289 —
(
36
)
-
p s ipendia ii uel ibu aI ü — (36) —
non sine
adi ione dona io
pe ici u . pone igi u sollici uldinem —
(36) — egi
12
non adidisse ea uel quae — (36) — euocanda 13
non sun . P oposi a non.
Oc .
j —
(36) —
^,
290 —
(36) -
modo p eces
uas
14
ides adiuue . ce e um —
(36) — lem decla a
15
uolun a em — (36) — onem ab eo
pe ecis i, si quidem eminis
16
J
quo que -- (36) —
in
amilia
degen ibus pa e
dona e
icide u cum mo i u uolun a e
non
mula a —
(36) —
s adeo emolumen i ibua I — (36) — les
quod ibi ex pa is ebus iu e — (36) —
i aque ne ibi in e-
an emp amina a um
17
uo um inquie udinem, si qua
ibi
adquisi a sun --
(3
6
) —
pe
dona ionem, quae ibi ex bonis
c.
288 =
Cod. Ius .
8, 53, 4. Imp. P obus A. Ma ciae. Si unc-
iones pe eum — celeb a ae sun , ibi obesse non po es . PP. V k.
Ian, Messalla e G a o conss.
1
capu hoc ec e ad sen en iam es i ui Husclikius, ue ba mulaui.
11
2 d
linea aiec um si e diuus explicabi u sine
dominus,
a ionem
non habe e accessi omnino e o e (u. p ae .
p. 11). II 3 massiciae
Y,
Ma sciae, Ma ciae, Ma iae
Ius . lib i mss. II
4
au
ibi
au
iui
M.
II
5
sic Ylus .;
cuius
malim.
11 6
Huno
Y
d
(
)
k
,
non
,
Y
m
.
II 7 al
P
e
,
a Ymd
.
11
8
uide.
Ynzk,
uid
Yd.
(i
9
si
p ae
Ym;
esse
lineolam
in codice nega De l. II
10
u, ex emum expleui Huschkius.
II
11
V
Ius . (Haloande ). jI
12 . . egi
Y
m
,
egi
yk
,
*
sic
(uel
g)i
Yd.
II
13
oca
uda
`sic'
Y
dk
,
spe nenda
Ym.
(I 14 . .
a
Y
m ,
`ma e' De l.
K •
11
15
dede a Y
l
. 11
16 eminis
add. Y
2
.
11
17 es
Ym.
DE
DONATIONIBVS.>

93

VAT.
FR. 290-293.
pa is
obueni ,
modo
eam —
(36) —
ad diem
nouissimum IMP
• . , •
uolun as pe seue ans 1
pa is
con
i maui --
(36) —
debe 1
e iam undi ex pecunia a pa e 1
ibi dona a emp i possessio
—
(36) —
pe
eum
ibi adi a ac pos modum 1 a
le
e en o
apud
e
mane e —
(36) --
si ec e emis i solu ione
p e ii2
ac a nume ans quod penes
1
e
ui —
(36) —

Da a III
kal. Oc . Ve ona —
(36)

I
291

Fi mam esse —
(36) --
e um pa e na um dona ione[Tl
in
IMP , , . .
e conla am, lice in po es a e
cons i u o ibi pa e donaue i ,
.-.-.
(36) —
modo in diem
nouissimum ui ae uolun as 1
du a-
ue i ,
non
igno abi — (36) — p aeses p ouinciae cuius e i
de
hac
e
iudicem
da e. is um ue o um
3
quae p ae ulis i
4
—
a ione
habi a — (
3
6) —
cu abi , ne
quid
ia con a uolun a em
de unc i 1
e i a in e uos — (36) — a bi um
diuisioni dabi .
qui i i
amiliae e ciscundae iudicio —
(
36
)
—
id
spec a e
de-
bebi , u ibi is ae es 1
e p ae e ea —
(
3
6) ---
po io
ex legi-
bus ab in es a o de
bi a
adiudicen u . —
(
3
6) —
P oposi a V
kal. Iun. T eue is 1 — (36) —
III
b
conss. N ^
292 — (
3
6) —
Dona io quidem a pa e in ilium 1
amilias colla a
DIOCL. ET
ipso
iu e nulla es — (36) —,
sed
benigne subueni u
ilio,
si
CÁE S.E
c.
in eadem uolun a e pa e ^
pe seue ans decessi ; uale enim

295.1)«
nouissima
8
uolun as, quam in ex; emum
diem
pa e e inui ,
modo
legi ima
omnibus
po io quae ab in es a o debe u
11 in-
liba a se ue u . iux a quae adi co ec o em ui um cla issimum
amicum nos um e ea , quae in p ecem con ulis i, adlega,
qui in examina ionibus eam sen en iam p ome , quam iu is
a que aequi a is a io dic aue i . P oposi a Mediolano XII'
kal. lan.
Tusco
e Anullino conss.
293
1
Idem Au . Luciano. In dona ione ei ibu a iae ci ca excep- i1DE
3
p.
c.
am
e
non
excep am
pe sona a legis Cinciae nulla
di e en ia
es , cum
e
uacuae possessionis induc ione celeb a a in
u ius-
que pe sona
pe icia u
e , si hanc secu am pos huiusmodi
placi um non cons e , mani es e nec coep a uidea u . qua-
p op e in his quidem, quae solo ibu a io consis un , a maio e
V e XX annis in uacuam induc os
uos
10
possessionem os endi
conueni . e um au em mobilium siue mouen ium, si ex-
cep i
non" uis is, quae mancipi sun usu cap a uel manci-
1
e iam,
pos
(
expunc a)
u
e iam
Vd;
uel e iam
Ym.
2
ii
Ydk,
i
uel a
Ym.
11
3
a eis umue o um
Y
d
cu is secundis; an ea e ule a
a e
is um
**
um;
ín e
ú e
una
has am spa iolumue uidi K uege ;
a e
na n
u
eo um
Y
nL .
1
1
4
immo
p o ulis i.
II 5
iun
`sic' Y
d
,
ian.
Y i .
11
6
II
Y^n.
11
,
?
po io
Ym.
II 8
sima `s
i
c'
yd
;
ssimam

II
9
VII
Ym, 'male' De l. 11
10
uos
o n.
Y,
addidi ego.
I
1
11
non
om.
Y,
addidi Rudo `'.
VAT.
FR.
293-294.

94

<
AD LEG}Ebi
GINCIiai
pa a, pos uel an ea maio e empo e a uobis anni possessa,
a ilio ac a uendi io ' e um ma e na um ad e e pe ec a
e iam dona ione po e i
de ensionem,
ne
8
exemplo ino iciosi
es amen i possi haec auoca e. quibus omnibus p aeses p o-
uinciae suam no ionem p aebebi . P oposi a
IIII kal. Iun.
Diocle iano e
Maximiano
V e IIII conss. N

1.11(11
Q7
2941
Papinianus lib o XII esponso um. Quod pa e iliae, quam
PAPIN.
L..„,101
habui ac e inui in po es a e, donaui , cum eam dona ionem
xII. REBP,
es amen o non con i masse , iliae non esse espondi ; nam

um, 9
e peculia non p aelega a communia a um esse cons aba .

^üai
d;
diue sa a io es con a legem Cinciam ac ae dona ionis.

,'lleai^ea
unc enim excep ionem
9
uolun a is pe seue an ia doli epli-

^u
,
q»
c
ap
i
ca ione pe imi
10
; cum pa e iliis, quos habui ac e inui in

''`"B
po es a e, dona , nihil p odes non mu an uolun a em, quo-

? em
!iui ^
e
ne
111
11
1
11
niam quod p aecessi o um in i uin es .

unde cum
lius

a
m
mal
i
in diuisione bono um penes a em quod pa e donaue a

:^
i^
c
e o e lapsus eliqui , po ionem eius non esse cap am usu
Se uio Sulpicio placui , quod neque a e ipse donaue a ne-

ualidam

2
que pa e dona e po e a
11
.
cu e go quod ui uxo i dedi ,

±;oi(a ca
c. 293, 2 =
Cod. Ius .
4, 38, 4. Iidem AA. (lmpp. Diocl. e Maxim.)
e CC. Au elio Luciano. Cum es ibi dona as ab he ede dona icís
dis ac as p oponas, in ellege e debue as duplica i — po uisse, sed ex
dona ione e adi ione dominum — bona ibi ab — dicis, ad — auoca e
o11?issis
eliquís, e iam subsc ip ione.
n
seque
??

NI:
ci

1
esse
p o . .
Fin ,
ee
(sequen ia
in
hoc
u.
euanue un ) Yd
II
2 unc

11111
Ius . II 3 p o ui
Ius . 1
4 demons e u
lus .
II
5
bona
addidi
ex
Ius .
II

'14118,
6 ea
Ius .,
eo V. II 7 uendi io
lus .,
uendi ione Y. II 8 de ensionem Y1,
de ensione in V
2
,
de ensiouem ne uel
lus .
II 9 excep i V;
suppleui ea uae

E,
l
9^oc
necessa ia uisa sun
ad
sen en iam explendam,
quamuis magis e edam
olla,"
^
iiQi^
ue siculum
olla,
"
excidisse.
I) 10 eplica íonem pe imi u
expunc a
m

BámiP^l
Y
a
;
eplica ione pe imi u
Y
2
,
eplica ionem pe imi Y
1
secundum

I!
o
c^'
Maium; em. I elle e ^udo :
C . c.
312. II 11 CYCNVS
li e is

i l^ecell;
magnis
obligue
sc ip um
in
huius paginae
ma gine i
n e io e lusus li-

i,^g ¢a:
b a ii es .

^
¡`C ^
o ¡,
,1Phei
°1h
DIOcL
BI'
^^^
m
.
auoca i non possun ; nec mancipi ue o adi ione ac a p op e "^
3
P.
e.
J
'P(I.p
eiusdem in e dic i po es a em similis possessionis p oba io ne-

o
cessa ia es . nam si excep us uis i p iuignus um cons i u-1,110
2
us, sola
adi io su ici . quod au em
es
ibi
ab he ede

:
Qio`d
dona icis dis ac as esse p oponis,
^luplica i
1
ibi i ulum pos-

; ^,/,s1
sessionis non po uisse cons a , sed ex pe ec a dona ione do-


';
,
,1,,,
l'
,01
^^,m
^^^
possi m
consis e e
is e e
us a
ac um
emisse
demum
,
cum
ibi
ei
p o ue
p op ii
ae
3,
emp io
si ex dona
non
-
minu

^;^ cceee
n
ione e non uisse dominum mons e u
4
. sane quoniam

;;^ llie
^`
omnia
bona
5
uobis ab ea
6
dona a e ad
i
a dici is, ad hoe

;'^^J^e„
^i'
:,; ^,e >^o
DE
DONATI0NIBPS.>
95
VAT.
FR. 294-297.
'no e solu o ma imonio, si uolun as pe seue aui , ini deci-
PAPIN.I,.
ma um au e i non opo e e maximi p íncipes nos i suase-

RESP•
un
e
i a sena us censui ? sed nimi um libe i, qui epul-
sam dona ionis auc o i a e iu is ule un , aliis a ionibus ad
bona pa is pe ueniun , ac ple ique plus habe e quam a es
iu giis
eiusmodi con endun .
Scliol.
ad. c.
294
ini .
E'. Nihil p odesse ilio amilias dona um, si
es amen o
I non con i me u dona io, quamuis pa e ) non mu aue i uolun a em. e
E+
1
e
e ia. <In a 7 pagina X adno a,:
2
1 simiiis huic inc(ipi ?) ad no an/ VI. ) 3
295 Impp. Seue us e An oninus Augg. A ilio Na ali
4
mili i. Si sE .
ET
a e uus in po es a e pa is in diem mo is pe seue aui ,
A
Ó O o p.
dona iones, quas a pa e in eum conla as esse ad i mas, nul-
lius esse momen i dubi a e non debes. de pa is igi u bonis
diuidundis cum a e uo apud eum, de quo me es
b
,
con-
sis e. P oposi a XIIII kal. Sep . Faus iniano
s
e Ru ino
conss.
Schol. li'.
Quae e sup a
7.
296 Papinianus lib o II esponso um. Dona ionem, quam pa e
PAPIN.
L.
in ilium, quem in amilia e inui , us a con uli , a bi e n.
RESP•
he edi a is diuidundae non sequi u ; e ideo, si a e cohe es
apud a em suum possessionem e o e iu is lapsus elique-
i , usu capio pa is non e i .
Schol. B'..
Quae e sup a7.
2
97
8
Diui Diocle ianus e Cons an ius
9
Clodiae Iuliae P olemaidi.
DIOCL. p.
C. 285.
Cum ma em uam dona ionis ins umen a in nep em suam
ecisse nec ea adidisse dicas, in dubium non ueni libe ali-
a em, quae
non
1
°
adsigna is ins umen is minime coep a es ,
inualidam esse. igi u u quaes io
11
,
quae in e nos o a es ,
cogni a causa comp ima u , a Mi a ma e i a
p
eque ins u-
men a neque possessionem adi am esse os ende. P oposi a
IIII non. Nou. Sunea a Diocle iano Augus o II e A is obulo
conss.12
Schol.
ad
c.
297
ini .
B'. Dona ionem non adsigna is ins umen is non uale e.
...,.....,.

_ ^

.,...,.,.,...,-.

....,.,^
1 seques
Y
2
o asse ui
adno a[ io]'
Ií uege .
1!
3
uncís
anb'ula is ci cumse ip a sc ip a sun manu diue sa. (uide sup a p.
16).
II 4
na ili
Y;
em. Bo gl esius opp.
3, 140. i 5
o asse
de quo
pende
es. i 6 Faus ino
esse debui .
i 7 q
(lineola aiec um)
s.
Y;
quod
sup a
Maius.
11
8
hunc locu a e p oxime posi a ex-
p essi . Maius in abula.
i 9
cons an inus
Ym.
debui esse
Diocle ianus
A.
s
impliei e ; u. sup a p.
12. II 10
quae
non
secundum scholium
H
eimbach, cuí in ed. p io e con adixi non ec e,
quoniam
Y.
I!
11 que ella
Fin,
no a male explica a; e o em in ellexi Hollweg.
12
eiusdem anni e p oxime sequen is diei cons i u ioni sup a
c. 23 --;
Cod.
Ius .
4, 48,
5
subsc ip um es in codice Ye on.ensi, qui
s
ubsc ip ionem se uaui solus:
pp.
11II non
nob . a ubino diocl.
a.
ii e
a is obulo css.
igno us locus u e que (C . comm. de subsc . Diocl. p.
422);
<`
1/11
PA.T. FR.
298-305.

96

<AD
LEGEM CINCIAM
;
^
298 Paulus
lib o
LXXI
ad
edic um,
ad
Cinciam. Pe sonae igi u PAV
L,
L.
^Q^^I
cogna o um excipiun u ' his
2
ue bis: `

quis cogna us co-
m

^gI AD
.

gna a in e se, du sob inus sob inaue p opiusue
3
eo si
4
,
siue

^ ^4^
En
quis in al e ius po es a e manu mancipioue
5
e i , qui eos
hac cogna ione a inge quo umue
is
6
in
po es a e manu
mancipioue
5
e i , eis omnibus in e se dona e cape e
lice o'.
299
I em. Quinque igi u g adus pleni excep i sun e ex sex o
una pe sona, sob inus e sob ina.
i
300
I em. Excipiun u e ü , qui in po es a e eo um
uel
manu
mancipioue , i em quo um in po es a e manu mancipioue
e un .
301
l em. llague si is qui in eo' g adu es in po es a e habea
eum, qui mihi longio e g adu si , da e ei po e o. sic e
lex Fu ia sc ip a es , eo amplius, quod
8
illa lex sex g a-
dus e unam pe sonam ex sep imo g adu excepi sob ino
na um.
302
I em. Excipiun u e ad inium pe sonae u p iuignus p iuigna,
noue ca ui icus
9
,
soce soc us, gene
10
nu us, ui e uxo ,
sponsus sponsa.
303
he i . Sed in hac ad ines qui sun empo e dona ionis ex-
cipiun u , idemque e iam diuus Pius esc ipsi ; leges enim,
quae
uoluissen
e iam eos excipe e qui uissen , nomina im
id cauisse.
304
I em. Excipi u o em , qui u elain ge i , si
11
da e uole ,
quia u o es quasi pa en es p op ii
pupillo um
sun . (nam
pe misi eis
in
12
in ini um dona e.
13
) con a u possi pupillus
dona e, non excepi .
305
I em. I em excipi `si quis mulie i ui giniue cogna us do em
de Sunis a Pannoniae supe io is (c . C.
I. L.
II I
p.
507)
cogi ans Huschkius;
si ue um inueni , la e o asse in
A ubino
mansionis
i il
m. p. a
Sunis a dis an is
Iouiae
nomen an iquum, hoc enim ei imposi um uide u
esse ab ipso Diocle iano.
1 iocipiun u

2 in his Y, in lege his
Huschke
5 3 p op iosue
Y
l
,
p op iusue
F
M
.

4 eos e Y;
em. ego. p ae e ea
in e se
770-
les um
es e o asse huc male inla um ex clausula, u in ipsa lege sic
e e ue i :
siue quis
cogna us cogna aue duiu axa sob inus sob ioaue
p opiusue eo e i . ¡¡
5
uñnnioue,
id es
ma imonioue
Y; em. jYenck,
ec e omnino, cum hoc ce e loco de cogna o um coniugibus non agi ex
sequen e c.
300
cons e .
5 6 is
(scilice
qui eos hac cogna ione a inge )
addidi.

7 i aque si is qui in eo
Maius, i a si
is quiq in eo
que si is qui quin o
Huschke.
II 8
malim
quoque.

9
se .
ui icus
noue ca. ll 10 gene om.
Y
ni
.
II 11
si ei cuius u elam ge i
Huschke
sed uide u signi ca i u o em non ge en em non excipi.
12 in
om.
Y.
ii 13 nam p. e. in
(om.. Y)
in ini um dona e
uide u in e pola um,
eum
de ini a dona ione p ae e ea in his non aga u .

DE
DONATIONIBYS.)
97
VAT.
FR. 305-312.
con e e uole '; igi u quocumque g adu cogna us do is nomine
PAVL.
L.
dona e po es . i

L
EDAD
306
I em. Quaesi um
1
,
an e cogna a cogna ae ul a excep um
g adum
2
dona e possi . Labeo sc ibi non posse ; sed a io
aequi a is aeque
3
in eminis es .
307 I em. I em excipi , `si quis a se uis quique p o se uis se ui-
u em se uie un accipi
isue
dui '
4
. his ue bis `si quis a se uis'
se uis
5
libe i con inen u , u pa onis da e possin . sequen-
ibus ue o excipi u , u is qui bona ide se uii , si pos ea
libe p onun ia us li , possi da e ei cui
se uii
g
.
Sabinus
u aque
sc ip u a
libe os pu a ?
con ine i e bis'
idem
dic um.
308
I em. Sed an um pa onum a libe o excipi . quidam pu-
an e iam libe os pa oni excep os, quoniam libe us con ine u
se ui appella ione e sicu in XII abulis pa oni appella ione
e iam libe i pa oni con inen u , i a
9
e in hac lege.
309
l em. Con a au em
1°
libe i a pa onis excep i sun ? e hoc
iu e u imu , ne excep i uidean u , u e da e" e cape e lex
iis
12
pe mi a .
^.
310
Paulus lib o XXIII ad edic um de b euibus. Pe ici u dona io
PAVLVS L.
in
excep is pe sonis sola manci a ione uel

omissione^
xxIII.
AD
exce
p

p

p

p

ED.
D
E
quoniam neque Cinciae legis excep io obs a neque in ac um
BREV.
`si non dona ionis causa mancipaui uel p omisi me da u um';
idque e diuus Pius esc ipsi .
i
311
I em.
Sed
in pe sona non excep i sola mancipa io uel p o-
missio non pe ici dona ionem. in ebus mobilibus e iamsi
adi ae sin , exigi u , u e in e dic o
u ubi
13
supe io si is
cui dona a es , si ie mancipi mancipa a si sine nec mancipi
adi a.
.
312
Diui
Diocle ianus e Cons an ius Au elio Onesimo.

Suc- DIOCL. ET
cesso ibus dona o is pe ec am dona ionem euoca e non pe - CóÑSTEET
mi i u , cum inpe ec am pe seue ans uolun as pe doli mali
GAL.
p.
C.
eplica ionem con i me . unde adi us p aeses p ouinciae, si

293.
1 quaesi u
legi posse nega Mau.
11 2 excep um Y; excep um
g adum
ego;
excep am
Rudo '.
il
3 eaquae Y,
em. ego;
eadem
Rudo ;
nisi po ius quaedam excide un , uelu : ea
quae [in masculis e iam] in
eminis es .
B
4 accipi dui
Y;
isue
addidi ego;
dui ue iis
Hu.sch/ce
con a c.
309
secundum lec ionem adi am e omnino ue am.
II 5
se uis suis
Y; quod au sic emendandum es u eci ego au cum Buch-
hol zio an ea pos
se uis
inse endum
suis;
quod minus place , cum hoc
solea in ellegi magis quam enun ia i.
II 6 se ui Y'
e Maius.
11
7
libe os pu a
addidi.
11
8 bis
Y;
en .
Maius.
11
9
eca p o i a
Y.
11
lo con a an i em
conieci Buchhol z. 11
11
e
da e
o asse delendum.
11
12 eiis Y.
11
13 u
Vd,
uel
Y
n3
idque lib a ais uolui ; ec e solui
-S'a igny.
Collec io
III.
7
^6,
^
0
de possessione e pulsum animadue i nec annus excessi , ex
DIOaI, i
JT
`^
u
^
1
^,
in e di
c o


II,
ul es i ui e cum sua causa p ouidebi ,
c
óNS^ ÉT ^^ 1^¡i
uel si hoc empus ini um
es ,
ad
o mulam
p omissam, ^AL.
p
,
c ^
^^
,g,
quasi
3
nullas ui es dona ionem habuisse dica u , quaes ione

293.

1:,^ ''^'
ac i examina a,
iudice7n
4
p aeses p ouinciae
sen en iam

'í4
l'
o
s
I
e e
5
cu abi . P oposi a VIIII kal.
Ma .
• Diocle iano
V
e

^PJ
^
eaoa
Maximiano IIII conss. ^

ú
►
Schol.
ad c.
312
p inc.:
B'.
Nec
inpe ec am dona ionem
a
sueeesso ibus
6
posse

,''
^
^u0;i
euoca i.

^
U^I^I
313
Idem Laelio Semp onio
7
Laepo io. Dona io p aedii quod I1D ¿ 6
p
e,
P
,^
â
^
P
mancipi es in e non excep as pe sonas adi ione a que man-

?>
cipa ione
8
pe ici u , eius ue o quod nec mancipi es adi-
ione sola. si igi u pa ona ua in ebus humanis agens
sup a dic o iu e ex causa dona ionis, e en o sibi usu uc u,
ocle iano
Di
9
Aquileiae
Aqu
Ap .
Ap
.
kal
e
idi
p
a a
D
.
one
p
in e

¡,i9^'^P
ad e eundem undum ans uli , in ellegis ius uum sa is esse, .4
.,;
►
;^°I°,
muni um, si amen cunamo e e u pa ona, quam p aedium

-^°s;
`
°'
donasse commemo as, possessionem ei dona ae non euocaui .
iux a quae adi us is cuius de ea e no io es auc o i a em
lam
ug. VI e
Cons an io
II conss. i

:
illn i+°^
d l
a d
olua^
l
Schol. ad c. 313 p inc.: B'. Dona io p aedi mancipi ab eo quod nec mancipi lo

j
J ^p,^
es
in quo
disc epe .
la
Schol.
ad c.
313
in.:
B'.
Dona ionem p aedii
pa ona° in
libe um i a i mam
u
i^
^
y
i^
o
a
; li?/
.! q
VAT.
FR. 312-314.

98
<AD LEGEM CINCIAM
314
Ide
►
;i Au elio" Apollonidae. In ilium a pa e dona ionum
consc ip is ins umen is eum
12
in uacuam induc um posses-
sionem ho um lec io mani es a . ce e um sine dubia ac i
quaes ione diuus Ti us An oninus pa ens nos e
nec
necessa ias
angus ias
73
,
a ione eius conso ii quod nascendi empo e libe is
e pa en ibus da u , cogi ans, non admi i sc upulosam inqui-
si onem s a ui ; nec idci co pa is indigna ione posse dona-
ionem ius am umquam escindi summa cum a ione placui ..
P oposi a V id. Nou. Melan ia Caess. conss. .
Schol.
ad c.
314
med.:
B'.
T adi ionem in e pa en es e ilios
non
equi i
neo
pa is indigna ione
14
ius am dona ionem debe e escindi.
IIDEM
p.
C. 294.
]
em
p o
e
Budo , Buchhol z,
ibi em
Huschke ; po es amen adi a
lec io e i.
2
e i mulam
`sic,
sed m..
1 o
supe
i
uide u posuisse'
Yd;
es
o mulan).
Y
nz
;
es
pe
o mulam
Rudo ;
es
ad
o mulam
ego.

3
sic,
scilice
qs, Y:
e a Husch.kius. !]
4
iudicem]
sc ipsi,
iu e
Y.

5
e e Y
2
, ace e Y
1
.
^^
6 non
inse í,'V;
'non
dele i uide u '
Maius
e De l. ^^
7
Aelio Sympho o
m.alim.
8
adque emancipa ione
dele a
e
Yd,
adque
mane.
FM.
II
9
Aquileiae
om.
Y
772
.
(I
10
nec manepi
Yd,
non
mancipi Y
m
,
^
male'
De l.

11
Au eliae
V;
em.
ego.

12
s
i
c
(non
cum,
u ai Huschke) Y.
II 13
necessa iis angus is
V;
cm.
ego.
c .
Blumius
in
Bekke i Jah b. des gem. Rech s
3, 202. (( 14
indigna-
ionem
Y.
DE
DONATIONIB VS.,
99
QAT. FR. 315-316.
315
Idem Vlpiae Ru inae. Cum ex causa dona ionis u e que do-
DIOCL. ET
minium ei ibu a iae uindice is, eum, cui p io i possessio ueI
M^ ^ -
c_
soli adi a es , habe i po io em
1
conueni . Da a XII kal.
Ma . Do oco o o
2
Tibe iano e Dione conss.
^
Schol.
ad
c.
315:
B'.
Si in causa
dona ionis
duo
sibi dominium ei ibu a iae
uindicen , po io em
esse cui
possessio adi a es .
316
Idem
Au eliae
3
Homonoeae. Si non es in uacuam posses-
sionem ex causa dona ionis induc us is con a quem
4
suppli-
cas, nulla a ione ibu a ii p aedii dominus cons i u us ex-
aneus
b
uindica ionem habe e po es .
Schol.
ad c.
316
p inc.:
B'.
Eum cui
non
si adi a possossio, em
ex
dona ione
sibi uindica e
non
posse.
(desun quae sequeban u
j
c. 315
in alio eo undem i npe a o u n esc ip o Cod. Ius .
3, 32, 15
in e alía legun u haec:
si ex causa dona ionis u ique dominium ei
uindice is, eum, cui p io i possessio soli adi a es , habe i po io em con-
ueni .
1 po ione n Y,
em.. li aius ex scholio.
II 2
Du oco o um Remo u n
in ellegi monendum uide u , quoniam inuen us es qui Do oco o i oppidi
nomen in o a an iqui a e usquam legi nega e .
3
aug. Y; emendaui
ego, cum in similibus insc ip ionibus omnibus simplici e si
idem,
con a eius ad quem esc ibi u e e sempe duo nomina enun ien u . (!
4
is con a quem Y
n
;
jis qui con a quae
Vd; 'p o
quae
o asse
quam'
Yk. II
5
scilice qui es ex pe sonis non excep is: i aque nihil mu andum.
IIDEM.
7*
DE COGNITORIBVa
FAT. FR. 817-820.
DE COGNITORIBVS ET PROCVRATORIBVS.
317
Apud
ac a ac o'
p ocu a o i haec sa isda io emi i sole ;
nam cum apud ac a nonnisi a p aesen e domino cons i ua u ,
cogni o is loco in ellegendus es . ad de endendum cogni o e
cons i u o dominus, non cogni o ac o i sa isda e cogendus
es ; cum ue o p ocu a o de ensu us in e ueni , non dominus,
sed p ocu a o iudica um solui sa isda e compelli u . quae
sa isda io adeo necessa ia es , u eam emi i non posse
3
, e iam-
si apud ac a p ocu a o cons i ua u , diuus Seue us con-
s i ue i . cogni o e enim in e uenien e iudica i ac io
4
domino
uel in dominum da u ; non alias enim cogni o expe ie u 5
uel ei ac ioni
6
subicie u ,
quam'
si in em suam cogni o
ac us si . in e uenien e ue o
8
p ocu a o e iudica i ac io ex
edic o pe pe uo ipsi e in ipsum, non domino uel in domi-
num compe i .
318 Vlpianus lib o VIII ad edic um. Non Lamen sic pu a ce is
ue bis cogni o em da i debe e, u
9
,
si quid uisse adiec um
uel de ac um, non ualea da io u in legis ac ionibus.
319 P(aulus). E iam G aecis ue bis cogni o em da i posse in e
omnes cons a .
.^
320

Secun u haec ue ba: 'e qui eam, quam
in po es a e
c. 320 —
Dig.
3, 2, 1
p . ex Iuliani 1. I ad ed.
P ae o is ue ba
dicun : in amia no a u

qui eam, quae
in po es a e eius esse ,
gene o mo uo, cum eum mo uum esse sci e , in a id empus, quo
eluge e ui um mo is es , an equam ui um eluge e , in ma imonium
collocaue i , eamue seiens quis uxo em duxe i non iussu eius in cuius
po es a e es , e qui eum, quem in po es a e habe e , eam de qua sup a
comp ehensum es uxo em duce e passus ue i .
quaedam ho um Ya i-
canus b euia o impe i e abieci .
1
suppleui Hollwegius.
Il
2
ex Ylpiani 1.
XIV
ad edic um num capu
uenia , dubi a Lenelius (paling, inc. .
22);
Pauli 1.
LXXIV
ad edic um
ibui Huschkius; quod sequi u Ylpiani nomen huic opinioni magis
aue .
II 3 possi Y
II
4 iudica io
Y; em. h'elle Li iscon es . p.
308.
5 cogni o i expe i u
Y; em. Hollweg,
cogni o iudica i expe ie u
Huschke non ec e, nam ex
i. s.
no a non colligi u i. soli a iam simili e
no a i.
ac io Y Ij 7 quam iam Y
d
,
`giam
linea supe duc a, id
es
quoniam
cod.' Maius.
II 8
ue o
om. Ym.
I
I 9 uel Y. II 10
Pauli
lib o VIII ad edic um adiudican Huschkius e Lenelius (paling. Paul•
.
162).
II
11
c . Lenel. paling. Ylp. .
307.
.(1011D,
.. ...2
YLP.
L.

?
112U1 I
VIII. AD
ED.

:1111I
gl
PAVLVS
?^^Q 2beJ)
L. VIII.
AW,p,O¡le
ED.?
lo.
VLP.
L.

'lld
205
q
VIII.
'AD

IQÚbl
yen
ED.
».
.^^^, úa
y
lll 1
Db°
}
^ÍVp
11111
`^S PBI^
°

CU
'11
11
1
;^ 10^4
8
,
Ilq iml
A ^ nh ^
p^¡12
17'11
^

1^
^^11'.
11/111,14
!1111'
a
c^
MOSAICÅIRYM
ET
ROMANARVM
LEGYM COLLATIO
RECOGOVIT
Til. MOMMSEN.

,,
^^
^i^11V
,
^;^^1
RI
'
O
u
B
codex Be olinensis La . ol. 269.
V codex Ve cellensis
n.
122.
W codex Vindobonensis n. 2160.
a
b
ubi addun ii ad codicum sigla in locis ab ipso lib a lo co -
ec is, dis inguun sc ip u am p io em e pos e io em i a u ,
quae ea um non ades in appa a u, cum ex u consen ia .
1 2
ubi addun u ad codicum 'sigla in locis co ec is a manu diue -
sa, simili e dis iuguun sc ip u am lib a ii e emenda o is.
[ ] uncis quad a is quae comp ehendun u , absun pe pe am a lib is
sc ip is.
< > uncis angula is quae comp ehendun u , adsun pe pe am in lib is
sc ip is.
Libelli quem edimus
Colla ionis,
u
appella i
sole , legum
Mosaica um e Romana um p ae e ipsum es es an iqui nulli
ad nos pe uene un ; nam
quód
Blumius ad edic i Theode-
iciani c. 59 adno aui o asse id p o icisci ex
huius
lib i c. 4,
1, qui u umque locum con ule i , eicia necesse es . codices
au em qui Colla ionem habean ex an es; qua uo alio um
ab illis diue so um uel ce e qui possin diue si uisse, aliqua
no i ia supe es . sun au em hi:
1. Libe hodie Be olinensis La . ol. n. 269 sc ip us saec.
IX eiusque pa e p io e magis quam pos e io e cons a mem-
b anis o mae qua e na iae nume o CCII, qua um amen .
200'-202 haben es passionem S. Go gonis ma y is a manu
saec. XII uel XIII exa a ae sun , qua e nio hodie . 183-190,
con inens lus iniani Ins i u ionum pa em ex emam Diges o um-
que p incipium (u. ho um ed. meae p ae . p. XXXXIIII), a glu-
ina o e demum adsu us. hoc demp o qua e niones li e is
alphabe i signa i sun excep is p imis duobus, quibus soli
indices con inen u , cum a medio e io . 20 ex us incipia .
capi um colla ionis index legi u . 17-19, ipsa . 150'-182'.
191; ex ibus lib a iis, qui coniunc a ope a uolumen sc ipse un ,
is a quo Colla ionem habemus i em exa aui p ae e ea magnam
pa em eliquo um addi amen o um ad Iulianum, de quibus in a
dice u . ma gines subinde mado e exesi sun e co up i.
ipse lib a ius quaedam emendaui ; co ec o em, nisi quod
saec. XVI quaedam adsc ip a sun o asse a Pi hoeo, libe
non es expe us. — Eum
lib um
Cha ondas (uide in a) ai
esse `biblio hecae
Dionysianae',
quae non po es esse
nisi
monas e ii S. Denis p ope Pa isios; con a Pe us Pi hoeus
cum sc ibi in suam se eum in ulisse `ex an iquissima Se-
quano um au Mandubio um biblio heca, in qua pe anuos
oc ogin a' (uolui opino oc ingen os) 'e amplius la ue a ', quam-
nam in ellega nescio, nec o asse uolui in ellegi. u u es ,
c. a. 1570
1
ueni
ad
Pi hoeum illum, apud quem he edesque
1
)
In
epis ulis Cuiacii
ad
Pi hoeum se ua is
in
cod. Pa is. Dupuy
700
(exce p a inde
a
Sa ignyo sump a edidi Blumius p ae .
p.
VI, e-
ü
Di'
il
e'
:,
p ophela
^ij^
el
lle
.

^
110
eius ma chiones
de
Rosny
pe
saecula adse ua us es . deinde
a. 1837
cum biblio heca Rosnyana publice ueni e , Be olinum
znig aui . a ione cum dubi a i nequea lioc esse ipsum uolumen
a
Pi hoeo
adhibi um
l
,
con a ium qui adseue an missos aciemus.
— Desc ipsi
lib um
pos
Blumium
(Zei sch i
ü gesch. Rech s-
wissenscha
uol.
10 a. 1842 p. 298
seq.) aliosque is, cuius
cu a
in
Ge maniam adla us
es , Gus auus Haenel
in
p ae .
ad
Iulianum
p. IV;
iios a
causa
excussi eum
a. 1881
Rudol us Schoell ipsi-
que eum cum huius edi ionis plagulis denuo con ulimus. — Li-
b um hunc
an equam
ede e Pi hoeus cum amicis communicaui
Cha onda Con io Cuiacio Scalige o. Ludouicus CHARONDAS
in
edi ionis
Diges o um, quae p odii An ue piae
a.
1575, p ae-
a ione sc ip a Lu e iae
k.
Ian.
a. 1572 ex lib o
`de colla ione
Romano um cum Moysis legibus' inuen o
in
sc ip o uolumine
'biblio hecae Dionysianae' i uli p imi
c. 11
edidi sump um
omnino
ex
uolumine Pi hoeano, u ua ia lec io eap op e
in
appa a um
ela a
luculen e os endi . — An onius CONTIVS quod
a. 1573,
eo
ipso quo
o um commen a ium p imus edidi
Pi hoeus, subseciuis lec ionibus suis inse ui eius
c. 2, 6
nondum,
u ai , ypis imp essum,
id i em
ex
hoc codice cons a sump-
um esse
2
. — CVIACIVS quaedam
ex
hoc
lib o
eno aui se -
ua a
in
biblio heca Be nensi
(u.
Blume p ae .
p. XIX). —
Apo-
g aphum eius eci SCALIGER (cod. I.ugdun. Scal. 61 .
105 —
123;
c .
ca alogus
bibl.
Lugduno
-
Ba auae ed.
1716 p. 342),
ad-
huc
u ile, nam cum eo empo e
ma gines
in eg i essen , hic
illic exemplum a che ypi uices aci . adhibuimus e ipsum
missum Be olinum.
2.
Libe biblio hecae capi ula is Ve cellensis
n. 122
mem-
b anaceus olio um
183
o mae quad a ae, saec.
X, a. 1822
a
Blumio epe us eiusdem
ope a
inno ui . p imus qua e nio
cum
pa e
indicis capi ulo um in e ii
subs i u o
alio a gumen i
cognoui uolumen mea causa amicus P. F. Gi a d p o esso Pa isinas)
p imal u de e noua huius libelli men io i die 17. Oc . a. 1570;
accep o deinde apog apho use de eo Cuiacius agi d. 15. Non. eiusdem
uidelice anni. unde ad Pi hoeum uene i , in epis ulis non indica u .
1)
l ihilominus dubi aui Haenelius (p ae . ad lnlianum p. IV).
2)
P ima edi io subseci a um )ec ionum, quae p odii Lugduni (non
Pa isiis) a. 1555, id capu non habe ; p imum edi io a. 1573 (An . Con ii
iu is consul i lec ionum subseci a um iu is ciuilis libe p imus ab auc o e
denuo ecogni us a que auc us. Au elianis ex o icina Eligii Gibie ii
1573) c. IX p. 74 con ine ` agmen um ex in eg o Pauli lib o singula i
'sub i ulo quemadmodum iniu ia um agendum si ' exce p um, `nobis',
u ai auc o , `ab amicis communica um nec umquam an ea ypis edi um'.
lec iones sun Be olinensis p op iae, u 19, 16
aga — 21, 4
mo a —
1 o
numedius nigidius.
inspexi has edi iones mea causa quem sup a
nominaui Gi a d.
111
alieni. nos a causa e Paulus K uege lib um elegi e e-
cognoui deinde a me oga us Ch is ianus Huelsen. adno a iones
ad huius codicis ma ginem inuen as, edi as a Blumio p ae .
p. 'XXXIII, ecogni as ab Huelseno, ac a as nupe apud Con-
a um
(Geschich e de Quellen
des
óm.ischen Rech s
uol. 1
p. 314) subieci.
ad 1, 7 (= cod. Ius . 9, 16, 6) :
Imp .
Ius iñ. A. Si quis cum elo ambulaue i hominis
negandi causa, sicu his qui hominem occide i pena
subiace .
2, 5 (= Pseudo-Eleu he ius (uol. 1 p. 696 Mansi) indeque Be-
nedic us Leui a 1, 398. 2, 381 MG. LL. II B p. 69. 94):
Iudici non es sine
accusa o e dampna e,
quia e do-.
minus
Iudas,
cum u esse , quia non es accusa us
minime abieci .
ad 4, 2 (quae [ ] includun u , euanuisse 'e e in codice ai
Huelsen):
[Omnia e go, que] adue sus absen es in omni nego io
au loco agun u [au iudican u , om]nino uacue u , quo-
niam absen em nullus addici nec ulla lex dampna .
acile e go ho no hominem [ allie e po es , non] amen
deum, cuius oculis omnia nuda sun e ape a. unde
ai p ophe a: dominus noui cogi a iones hominum
quoniam uane sun .
kp. Cle ici, qui in quacumque sedi ione a ma uolen es
sumpse in , epe i amisso o dinis sui g adu in mo-
nas e io paeni en iae e udan u .
ad 12, 1:
abo ] S(cilice ) laus uel auxilio.
ad 14, 1 (in ex um ela a) :
In e p ae a io. Plagia ius es qui hominem libe um
api e uendi .
Pos ue ba 16, 2, 8
i em p onepo es,
a quibus codex o di u
capu CXXVIIII, haec in ex um inse a:
equi e
pos
capi-
ulum
CXXX
mo
IIII° (quod es codicis ul imum)
capi ulum
Cum
XXX V, in a che ypo adsc ip a ue in necesse es ad
ue ba 16, 2, 8
si ex
duobus —
16, 2, 10
ma e a eandem
h
abue in i em
in hoc lib o omissa, in a che ypo uidelice ad
inem supple a, sed in apog aphum non ansla a. libe ipse
iu ege desini 16, 3, 13 in
pe ine i.
3. Libe biblio hecae Pala inae Vindobonensis n.2160, an ea
Sa
lisbu gensis n. 360, memb anaceus oll. 184, sc ip us e ipse
saec. X, a. 1822 a Lancizollio epe us, deinde ope a cum Biene i,
qui indi a inde complu a publici iu is eci apud Sa ignyum
`,.
1111
112
Zei sch i ü
gesch. Rech szaissenscha
5 (1825) p. 338
seq.,
um Blumii inno ui . hic libellus ibi es .
162'-184'. ios a
causa
eum denuo con uli idem K uege , ecognoui
ad
huius
edi ionis plagulas Ludouicus Ha mann. ini ipse in ege
16, 8,
2 in
possessiones.
4. Hincma um Remensem Sa ignyus
(Gesch. des óm.
Rech s im Mi elal e
2
2
p. 282) docui boc libello usum esse in
commen a io sc ip o c. a. 860 (Duemmle
Gesch. des os dnk.
Reichs
I p. 457) de diuo io Lo ha ii e Te be gae duobus locis,
p imum (opp. ed. Si mond. uol. 1 p. 627): `sc ip um es in
`lib o Leui ici: qui do mie i cum masculo coi u emineo, u e -
'que ope a us es ne as, mo e mo ia u : unde e leges Ro-
`manae dece nun in capi ulis de s up a o ibus, quod legens
`quisque inuenie ', deinde magis explici e p. 634: `uenia ille
`qui in sua libe a e es , e legali e au quod ei impingi u
`de endens libe e u au illis de quibus epu a u , quoniam non
`solum pa iceps, sed e iam auc o e execu o c iminis es ,
`conc edens legali e punia u , e au in libe a ione illius is a
`quae in cus odia es e p op e imo em supe se mendacium
`dici , legali e libe e u au in puni ione illius legali e
puni-
`a u , sicu in p imo lib o legis Romanae capi ulo sex o de
`s up a o ibus e in capi ulo sep imo de inces is e u pibus
`nup iis p aecipi u e in ce e is, quae Ch is iana iu a
de-
'p omun , ius i iudices lege e possun '. in ellegun u i uli
quin us e sex us edi ionum nos a um, sex us e sep imus
au em u apud Hincma um e iam secundum lib um unicum ex
hodie no is, qui nume os habea , Be olinensem ; ce e ibi an e
i ulum de s up a o ibus legun u ue ba
expl. i ulo quin o.
`p imi lib i' p aesc ip ionem cum ex nos is coclicibus unus
Vindobonensis habea , id ipsum in suo e iam Hincma um in-
uenisse appa e . Iulianum au em cum saepe adhibea nec a o
eum ci e sub uocabulo legum Romana um (Sa igny 1. c.
p. 281), ue isimile es hunc libellum ab Hincma o epe um
esse luliano adiunc um
1
.
habui au em secundum haec co-
dicem nos is melio em, o asse ho um omnium a che ypum.
5. Iohannes Tilius (du TilIe ) episcopus (-1
.
a. 1570)
p imum sedis Sain -B ieuc, pos ea oppidi Meaux, cuius ex
1
)
Sa ignyus 1. e. quod conieci Hincma o codicem Theodosianum
non b euia um p aes o uisse Iuiiano snbiunc o e Colla ione, eo ni i u
quod alibi ci a amquam 'in lib o VI i ulo XVIII!' inuen am con-
s i u iouem Cod. Theod, 4, 17, 1 = Cod. Ius . 7, 44, 3. a ue o de-
mons aui ad illum locum Haenelius halle Hincma um sumpsisse ex
codice Ius iniano, scilice epi oma o, e sc ipsisse uel sc ibe e debuisse
lib. VII i . XLIII!.

aom
113
biblio heca
I
)
ipsius alio umue cu is p odie un Ansegisi e
Benedic i Leui ae capi ula ia (1548; c . MG. LL. I p. 263),
Vlpiani egulae (1549), Pho ii nomocanon La ine ue sus a
Gen iano He e o (1561), lex Salica aliaeque similes (1573;
c . S obbe
Bech squellen
1 p. 9), Ma cellini comi is ch onicon
(1619), na aui Pe o Pi hoeo, u e e hic in Colla ionis
edi ione emissa a. 1573 p. 66, `habuisse aliquando se' p isci
sc ip o is, qui cum Moysis legibus Romanas con ulisse , ' ag-
men a panca, quibus ille Licinii Ru ini nomen ibueba '.
eandem na a ionem accep am sine dubio ab eodem Pi hoeo
secu us Cha ondas in p ae a ione
sc ip a
a. 1572
lib um
de
colla ione legum Romano um e Moysis ai c edi esse Licinii
Ru ini. i em Cuiacius pos qua n in obse ua ionum lib o VII c. 2,
qui p imum p odii a. 1564
2
), in e iu is auc o es Ch is ianos
posui Licinium Ru inum, a gumen o millo alla o, sed espiciens
o asse na a ionem illam Tilianam, in eci a ionibus ad Paulum
in e p e ans Licinii Ru ini auc o is egula um 1.
XIII
ad
Paulum sc ip am epis ulam (Dig. 40, 13, 4) sic ai : `is es
`L. Ru inus qui con uli leges dei cum legibus populi Romani:
` ui enim
Ch is ianus, e
illa colla io, quae non i a dudum edi a
`es a Pe o Pi hoeo,
habe
in quadam biblio heca Ge maniae
`p ae ixum nomen Licinii Ru ini.'
Liciniu n
Ru inum iu is
auc o em in Diges is adhibi um u ab hoc commen a io ae a is
Theodosianae alienum esse omnes consen iun , i a quod Husch-
kius commen us
es
misso
Licinio auc o em habendum esse Ru-
lnunl
Hie onymi aequalem nemini opino
p obaui . o a es
ni i u
na a ione
Tilii á Pi hoeo ela a (nam Cuiacium pende e
ex na a is sibi a Pi hoeo non dubi o), neque Tilius eum lib um
habuisse se dixi , sed uidisse se in biblio heca nescio qua
Ge maniae, modo omnia haec pe o a plu ium ec e adi a
habeamus. si uidi Colla ionis exemplum aliquod si ie id quod
pos ea Pi hoei ac um es sine diue sum, ce e Licinii Ru ini
nomen ei p aesc ip um uisse pa um c edibile, cum eiusmodi
auc o is nomen aeuo Theodosiano pa um conuenia .
6. Canonum sylloge saec. XI in I alia supe io e ab ecclesi-
as ico quodam ex Hibe ia o iundo quinque lib is o dina a,
se ua a
in
codicibus Vallicelliano
B.
11 (quem adhibui u po e
Va icano emenda io em)
e
Va icano n. 1339 e Casina i n.
216 in e exce p a ex Iuliano complu a lib o qua o c. 106
(cod. Va . . 188) locum huius libelli
1,
7 a e sub
bac
p ae-
sc ip ione: `de homicidio qui aliquando
absoluun u , aliquando
3
)
Ka ó Cls zcd
á71o0zó101
Tilius edidi a. 1540 ex codice inuen o
Pic ani in biblio heca canonico um S. Hila ii.
2
)
Adsun haec ue ba in ipsa edi ione p incipe, gua a mea causa in
biblio heca Pa isina inspexi p o esso P. F. Gi a d.
Collec io
III.
^ l ^ ^P i.
'`11
liel
114
`damnan u . Ius inianus ex.'') lec iones os endun adhibi um esse
a compila o e codicem Ve cellensi p oximum, sed eo melio em.
7. Codex olim Bellouacensis, iam biblio hecae publicae
Pa isinae n. 9652 (an ea suppl. La . 779) saec. IX (egi de eo
diligen e Haenel in p ae . ad nouellas pos heodosianas p. XIV)
in olio 164 ul imo pos b euia ii Ala iciani clausulam con-
ine sc ip a a mana non mul um pos e io e p ima ue ba i uli
Colla ionis X sub p aesc ip ione `X de deposi o'. ea mea
causa desc ipsi Hen icus Omon 2).
Libelli pa s hodie supe s es ad nos pe ueni una cum
addi amen is , quibus Iuliani nouella um impe a o is Ius i-
niani ue sio La ina in codicibus ibus sup a sc ip is auc a
es . hanc appendicem libe Vindobonensis, qui ad a che ypum
commune p oxime accedi , ep aesen a uel ce e olim ep ae-
sen aba
3
)
i a u Iulianum excipe e Colla io, seque en u haec:
1.
Nouella Ius iniani
34
(scilice secundum nume a ionem
co po is nouella um CLXVIII hodie ecep am)
La ina
u nulli licea mu uan i
(Elaenel
pos
Iulianum
p. 160*;
Schoell
in
adno a is
ad
nou.
34).
2.
Nou.
65 La inae
epi ome
de
e is uel domibus
(edi a
apud Cuiacium
in
exposi ione Nouellae eius opp. ed.
Neapol. uol.
2 p. 1109) 4).
3.
Nou.
114 La ina
de
sac is diuinis snbsc ip ionibus.
4.
Non. 143 = 150 La ina
de
ap u mulie um e sponsa ae.
5.
Nou.
138 La ina
de
usu is
sup a
duplum
non
compu-
andis
(ed.
ex lib o
Be olinensi Pi hoeus cum Colla ione
a. 1573 p. 55).
6.
Nou.
121
G aecae
de
pa ia iis solu iónibus
epi ome
(ed. Pi hoeus
in
ed.
a. 1573 p. 56
e Haenel
pos
Iulianum
p. 196).
7.
De
consilia iis domini Iuliani an eoesso is dic a um
(Pi hoeus
1.
c. p. 59;
Haenel
1.
c. p.
198)5).
1)
Me kel apud Sa igayum
Gesch. des dm. Rech s im Mi elal e
7 p. 75 c . 2, 299; Con a ,
Geschich e de Quellen des dmischen Rech s
I
p. 88. 215.
2)
Legem Baiuua iu um A. de Daniels
(Handbuch de deu schen
Reiehsgeschich. e
1 p. 219), paeni en iale codicis Vallensis He m. los.
Schmi z
(die Bu/'sbüche
Mogon iaci 1883 p. 189 seq.) con endun dis-
posi a esse ad o diuem Colla ionis, pe pe am u e que.
3)
Deside an u hodie olio auulso c.
I
ex ., II o um, III p inci-
pium, sed c. II in e c.
I
e
III
ad uisse index i ulo um decla a .
4)
Pi hoeus eandem Nouella n pleuam edidi cum Colla ione a. 1573
p. 57, non ex lib o hodie Be olinensi, sed ex diue so, u signi ica
p. 112, scilice siniili Viudobonensis iu . cin. n. 19, ex quo eandem dedi
Biene
Gesch. de No ellen
p. 493.
b
)
Huc pe inen quae in epis ula d. 15. Nou. 1570 Cuiacius sc ibi
1`I^
lilill ^
-. Ei GeG.
;;>i'
j
P
,
Dl
5^40Í
COq
ion
i 1,11
_,;.^Illlnl
115
8. Colla io domini Iuliani
de
con u o ibus (Pi hoeus
1. c.
p. 63;
Haenel
1. c. p. 201).
°9. Ve ba
quam
iam
uideo consc ipsisse in egia ciui a e
(Iulianus ed. Haenel
p. 178),
quae i em adsun
in
Iuliani
codice omnium
op imo
Pa is.
4568
p aemissa subsc ip i-
oni:
in hac cons i u ione iniun u nouellae cons i u iones,
quae pos codicem diui nominis Ius iniani p omulga ae sun ,
u appendicis au.c o em illa
ad
ipsum Iulianum appa ea
e ulisse;
id
num ec e ece i necne, quae i u
(u.
13iene
Gesch. de No ellen
p. 79;
Haenel
ad
Iulianum
p. XL;
K uege ,
Geschich e de Rech squellen
p. 355
no .
14).
10.
Nouellae lus iniani
134
G aecae
de uica iis
ce . ue sio
La ina ea
ipsa quae legi u ín Au hen ico.
11.
Nouellae
117
G aecae
de diue sis capi ibus e solu ione
ma imonii
p ae .
c. 1. 2
eadem in e p e a io, quae es
in
Au hen ico (nou.
112), sed
u appa ea Au hen ici
sc ip o em
llano ad
G aecum a che ypum emendauisse,
i aque ipsam ac am esse
ab in e p e e
ue us io e
1).
12.
Scholia
ad
Iulianum indican ia singula
capi ula quid in
ue e e iu e mu a in ; incipiun :
p imum e secundum ca-
pi ulum non solum innoua an e io es leges, sed e iam con-
i ma
(Biene
Zei sch . ü gesch. Rech swiss.
5 p. 345
seq.;
p ae .
ad
ed. meam maio em Diges o um
p.
VIIII. XXXXII).
13.
Ius iniani cons i u io
p o debi o ibus in I alia e Sicilia
bine
an um
no a (in
Nouella um ed. Osenb ueggeniana
p. 740; in
ed. Zacha iaei nou.
168).
14.
Locus
de nume o es ium,
quae es lex Dig.
22, 5, 12 co up a.
15.
Locus
de cecis e debilibus
(Biene 1.
e. p. 356)
o iginis
ince ae.
Be olinensis
in ibus
discedi : p imum omisso
c. IX
habe
ad Pi hoeum desc ip a mihi a Gi a do :
`Ce qui ea a ee le li'u inus es
es bon. E la
collec io
,
de u o ibus [in a c. VI11]
me plais o .
E aussi les lieux qui son co és pa le mesme culea su chacune
ques ion du, d oi . E ous e ez en b e
[iu ellebi obss. 12, 38]
qu'il n'a pas men y
[in ellegi dic . de cons. c. 34]
quan á la loy de -
.nie e Loca . [= cod. lus . 4, 65, 35]
qui a b and aison si elle es bien
pesée. Elle ai qu'aujou d.huy
aedi i ium edic um pe ine e iam ad
loca iones e conduc iones'.
1
)
Scilice quod in G aecis es ,l,l TCd
Te) xaZaÁcTL
FG
TOC's na al
ni
i?x
Tw

^
óuw
ócpF íl.ó^u o
,ucos
appendix Iuliana i a eddi :
pos quam
a^elique in omnibus pa em quae lebe debe u , in
Au ben ico au em
ilüs
es p o
omnibus.
legi igi u in e p es p io non
7 ac6i, sed
7LaaG,
Pos e io e o em sus uli . p ae e ea ue siones duae paucis locis ex-
cep is, ubi i em co ec io subesse po es (u c. 2 in.
c la'Tac 5ac
in appen-
dice ue i u
con ahi,
in Au hen ico
consis e e)
non di e un nisi pe
co up elas lib a io um.
8*
1011
d1
^
10-
116
bis
c.
X e eo loco quo legi u in Vindobonensi e . 149 sub-
iunc um ipsi Iuliano ea o ma, quam edidi Haenel pos Iulia-
num p. 192; deinde c. VII dic a um de consilia iis i a ibi pe -
sc ip um es , u pos ue ba
ci ca cen esima decima ela as
(p. 198 u. 9 Haenel) spa ium uace ium e e pagina um, se-
qua u lex dei, ea absolu a . 191 eliqua pa s dic a i a ue bis
si au em que a u
pe sc ip a si ; denique c. XII e sequen ia
a Be olinensi absun . Ve cellensis ad Be olinensem p oxime-
accedi ; sed absun ab eo pa s dic a i de consilia iis ea quam
Be olinensis sepa a , i emque c. VIII—XI, nec pos p incipium
dic ad, quod ini c. DXCII i
dem de episcopis e monachis
siue
al e o dic a i de consilia iis in ue bis
ci ca cen esima decima
ela as,
s a im sequi u lex dei, sed in e ponun u p imum haec
quae sequun u ei lib o p op ia e o asse a lib a io qui eum
sc ipsi adiec a, nam in indice capi ulo um non compa en l)..
Lex
IIII.
DXCIII. Cons i u io

Cod. Ius . 5, 71, 4.

Idem
Me idia i. Pupillis uel adul-

AA. Mi h ida i. Non solum
is es suas nec uindi nec

pe uendi ionem

us ica.
dona i uel commu a i lice

p aedia uel subu bana pupilli
nec cum a e suo.

ueladulescen es aliena e p o-
hiben u , sed neque ans-
ac ionis a ione iegue pe 4
mu a ione e mul o magis
dona ione nec alio quoquo
modo ea ans e e e domi-
nio suo possun . igi u e u
si a ibus uis pe ans-
ac ionem undum dedis i ce .
Cod. Ius . 5, 71, 1. Imp.
An oninus A. Muciano. Ven-
di io quidem p aedii, quod
iu e pigno is . . . dis ac um
es , ad sena us consul um,
quod de alienandis p aediis
pupillo um ue adulescen-
ium . . . ac ual es , noii
pe ine . sed si e iamnunc
in ea ae a e es, cui sub-
ueni i sole , adi us com-
pe ens iudex, an e in in eg-
um es i ue e debea . . . .
dispicie .
1
)
Qua i capi is o igo dudum agni a es ; ia eliqua unde ueniae
docui Haenelius
ad
Iulianum
p. VIII.
DXCIIII. lex I. Imp. An onino
A. Muciano. Mino quod
absque
u o e
uel cu a o e
uindedi
uel
obligaui , dum
ad legi iman] e a em uene i ,
es i ui u illi.
1
123
eius lib i (u 145, 11. 169, 15. 179, 9) e e o es non a i (u
186, 6
ep ehende en
p o
e
p aebe en ,
quod debui esse
se
p aebe en )
emendan u adhibi is lib is aliis, sed adeo non immu-
nis es ab in e pola ione sibi p op ia lice a a e modes a. i a
179, 2 uocabulum
ene u
e 195, 24 uocabulum
enim
de suo
sc ip o addidi . di og aphiam ex a che ypi ma gine in ex u a
ansla am dep ehendimus 152, 26, ubi ad
non
ambigi u
adiec um
ui non
-dubi a u ,
quocum iungemus, quod 180, 15 in loco
qui po es uide i lija e in ex um admissum es
hd,
scilice
hic
dees . —
Ve cellensis u saepenume o am in ue is quam
in alsis cum Vindobonensi conueni (u u e que habe 185, 8
denses abdican
p o
deus e adicaui
B,
194, 1
umponun u
p o
umpun u ),
i a ide hunc longe supe a nec desun loci, ubi
unus ue um se uaui (148, 1
in ami
V
cum Dig.,
in amem
W,
in amiae
B —
148, 2
iube i a
V
cum Dig.,
iube
B,
iube in a
W).
nam in Vindobonensi in e pola io la e g assa a es passim o i-
ginen) ducens ex leui e o e Ve cellensis.
150, 23
diuum]
B,
dum
V,
quod
W
154,
16
ei] BV,
quia
ei
W
155,
15
p op. p .
id.] B,
p op idiae
Y,
p op iae dixi
W
(unde adno a io co igenda)
159, 1
co igendum]
B
V,
succu endum
W
164, 5
his] BV,
i a W
168,
20
u accede ]
V,
u acceda
B,
u an i
de W
169,
1
suscepe a ] BV, suscepe a s abi
W
174, 9
u em magis eum]
non
u em eum esse
W
186,
6
se
p aebe en ] ep aebe en WV, ep ehende en
B
187,
8
sed
dii] sedi
B,
edde VW
188,
1
conen u ]
B,
conuen u
V,
conuenia u
W
195, 3
obsis un ]
B,
obs i uun
V,
cons i uun
W
Nihilominus non solum sup a uidimus appendicis Iulianae
o man) in lib o Vindobonensi a p is ina p oxime abesse, sed
e iam hic libe Ve cellensi p oximus e ex ibus de e i-
mus saepenume o ue um se uaui cum B con a V nec a o
con a
u umque,
u 147, 23
eo um
W
cum Dig.,
illo um BV.
equidem cum ad con amina ionis suspicionem con i mandam
a gumen a idonea non habeam (nam 142, 1
au
B, an e V,
au em
an e W —
191, 20 ex V,
e
B,
e
ex W —
194, 5
e
B,
es
W,
es e
V
non su iciun ), quomodo ie i po ue-
i , u am BV quam VW in e se iungan u communione
non pauco um e o um, ue am lec ionem e inean modo BV
con a W, modo VW con a B, modo B solus, modo solus V,
modo adeo solus W, non habeo quomodo explicem; hoc uideo
neque ullo ex hisce ibus lib is ec e nos ca e e posse neque,
duo um consensu con a unicum es em em decidi.

,^ a^ }^^^^
►
^
oiK
124

1 ^
;
101

No is iu is, scilice iis quibus usi sun lib a ii Gai Ve o-

,i
nensis
e agmen o um
Va icano um
e
a quibus
cons i u iona ii

1 ;
a619
in sc ibendo codice Theodosiano iussu sena us abs inue un ,

;;^`¡J^'
Í
qui sc ipsi hunc commen a ium non magis uolui u i;
nullo enim loco ce um ues igium eo um epe i i ue e
pe i i non neáabun . neque u i ec e iis po ui in
commen a io
non o ensi usui des ina o, sed quae apud iu is auc o es in-
ueni , in communem
o mam
ans uli
no is
iu is pe i e solu is.
sane non pe ueni id ad no as eas, quae communi usu ob inen
e adsun simili e in lib is codicis Theodosiani e alibi; quo
pe inen loci duo 140, 11, ubi
exemplum sac a um li e a um
in lib is nos is mu a um es in
quod
si
na um opino ex
ex. s.
1.,
e 141, 14, ubi cum lib i habean
uel es e ba
esc ip i,
in
a che ypo uide u uisse
u. .,
adsc ip a deinde in e p e a ione
duplici al e a ue a, al e a alsa.
O hog aphiam o maui ad leges saeculi eius, quo sc ipsi
auc o , expulsis soloecismis qui lib os quos habemus occupa un
e sine dubio simili a ione ad ue un in communi eo um

a che ypo oc auo saeculo uix ue us io e. in appa a um ex

.;^^ 6^1
o hog aphicis ea admisi quibus in c isi non ec e ca e emus;
eliqua menda in appa a u p ae e missa qualia sin , indicabi
conspec us quem subieci non plenus sed qui su icia , o ma us
maxime ad Be olinensem, sed espiciens i em am Ve cellensem
quam Vindobonensem in his quoque duobus illis in e io em.
Fi'li ^
Adsimila ionem p aeposi ionum in composi is alem exhibui,
qualis es in
B;
longius p og essa es in
VW,
u
a i-

ci u
166, 16 W—
a in-
159, 6 V W—
app aehende e

TiHi
►
u
162. 23 VW —
compell-
147, 16 W, 148, .14
W
geminan u consonan es pe pe am:
consummi
175, 8 BW —
a icae, agg es is, be ice, mannumi e e, sicca ius
W
non geminan u pe pe am :
a ec os
158, 5
B —
comenda a

1G^ppp
169, 2
B —
comoda i
169, 8
B —
comen a -
193, 16
B
—
e ac o es
163, 12
BW —
exusi , exuse i
passim BW

e o em
160, 14
B —
manumi e e
143, 8
B —
posi
151, 9
B

^i^i
—
emi enda
177, 19
B.

,?
e,
ae, oe :
e
p o
ae: admisse,
que,
i em
e a is,
p
•
p

p o
p aese im
e-
p ae-
passim
B :
e iam equen ius
VW

^ b

ae
p o e:
a ocissimae
148, 6
B —
cognuscae
147, 23
B

111
--
ius ae
147, 22
B ----
op imae
141, 6
B —
uidilicae
178,
19
B,
i em
aeadem, aeam, lae ali e , p aecum
e
sic deinceps
B,
a ius
VW.
�
e
i
e
p o
i:
impede
157, 1 V —
p es e i
140, 4
V --
p euigna

.
^^i
1.1
^^l }
110
,;^
};;
;7 6
125
159, 10 B -
seue issemae
158, 13
B - egin a
151, 18
B
-
uademonium
147, 17
V - uendica -
137,
3 V.
151, 21
V - uindede i
173, 9
B.
182, 9
B.
i
p o
e: abige i
174, 4
V - accipe i
165, 17 B -
diocli ian- B
148,
21 -
di ime in
160,
8
B V W -
in e ice i
151, 2
V - edime is
175, 5
BVW - eli-
ga e
165, 5
VW.
176, 14
VW e cons an e
W -
suscipe a
169, 1
W -- uidilicae
178, 19
B - uinde-
de i B
173, 9. 182, 9;
uindide i
183, 19.
e
e
oe
e
uel
ce
p o
oe: obedi e
158, 21
BWV - pena
161, 14
W.
165,
8
BV.
182, 14
W - paena
163, 10
V.
174, 2
B.
oe
p o
e: poenes
164, 7
B V W - poenae (- penes)
171,
17. 21 -
coep-
p o
cep- (accoepe i , concoep us, suscoe-
pisse
ce .) passim
in
W
i
e ii dedi, u legun u in
lib o
Be olinensi.
i
e
y
y
p o
i: s y pes
195,
7
B -
abygeus, a by iu
y
n, cyba ia,
olym, by icus W
o
e
u
o
p o
u: calomnia
151, 6. 7
V - con omacia
186, 6
B -
o iosis
194, 16
B - o num
179, 14
BW - g ado
177, 9
B - pecodum
158, 8
BV - ponia u
158, 2
B -
poni ionum
177, 7
B.
alia u sun
maximo
p o
maxi-
mum
ecepi
in
appa a um.
u
p o
o: augu ia u
185, 3
B - cummun-
179, 14
B -
o ui u
182, 4
BW -
humicid-
152, 19
V.
153, 2
V -
in e oga u
185, 5
B - nepus
189, 6
B - p ae u i
193, 25
V.
194, 13
V - sace dus
136, 7
B
u
e
oe:
inpoene
181, 12.
b
e
u
b
p o
u: abia
159, 8
B - abunculus
196, 23
B - adop-
iui
mu .
in
-
bi
189, 18
B - dibus
186, 19
V -
eba is i
141, 7
V - abo e
159. 14
B - se uabi
152, 20
BV - sebi ia
147, 14
V - be be a us
146, 7
V
-- be bicem
175, 21
BVW - by icus
168, 4
W.
similia
mul a
epe ies
in
appa a u.
u
p o
b: ci a -
169, 21
BV.
169, 22
BV - conp oua a
178,
15 B -
conuuio
151, 15
B - inp oue
169, 22
BV
-- liuellum
148, 6
B - nouilissim-
157, 12
BV -
p eui -
140, 14
B.
148, 8
B V - p oua en u
187, 11
B
p ouaue i
139, 15
W

sauinum
180, .3 W
c
e
qu
c
p o
qu : álico
177, 9
W - cominus
170, 21
B V W
'1aum
126
q p o
c: quogend-
143, 17 V -
quohe c- 141, 10
B.
149,
11
B.
182, 5
B - quohibend-
157, 17 V -
quomoda -
169,8W.
ci
e
i
ci
p o
i: accio
164, 3
B.
164, 4
B.
169, 13
B.
178, 1
B
-
con enciosos
188, 11
B - leccio
161, 18
B - in-
pacien ia
154, 2
B - no icia
186, 3
13 - pocio
193, 5
B.
193, 11
B - e cio
156, 12
B.
i
p o
ci: condi io
137, 19
BVW - conui ium
1.45,
6
B
i iimi i ia
176, 12
B - iudi io
169, 6
B -- pe ina ia
187, 15 -
p ouin ia
cons an e e e
BW sa ia u
176, 18
B -- suspi io
140, 16
B - ansla i iae
153, 10
B
i
p o
c i : iu isdi io
150, 22
W.
d
e
d
p o
: ad
169, 22
B -- adque
passim
BVW - ad amen
175, 24
BW - capud
28, 5 V -
inquid
145, 15
BVW.
160, 27
BVW - quodquod
193, 13
B.
p o
d: aliu
174, 8 IV. 192, 20 IV -
apu B
sempe
-
se
31, 9 V. 32, 4 V.
e
ph
p o
ph: epa odi us
138, 15
e inui.
ph
p o
: nephas
e
nepha ius W
sempe .
h
male addi a:
habiguni
173,
16
B - hac
cons an e e e
nec
a o,
u
158, 5. 8. 9. 159, 6. 164, 2
1
. 172, 4
consen ien ibus
ibus
lib is -
his
i em passim e saepe,
u
162, 2. 169, 1. 170, 3. 25. 171, 14
consen ien ibus
]ib is -
an ehac um
158, 15 IV (m. 2) ---
ha eas
176, 9
W
-
holina um
176, 22
B - ho dinem
170, 16
B.
181,
9
B - ho um
1
70, 16
B - adhi e
TV
passim -
a chadius
155, 1
BVW - nechisque
152, 6
B - cohie i
166, 10
BVW.
166,
11
BVW -
cohe c- ple umque
BVW
-
pos hum.i
190, 20
W
male omissa:
ac enus
158,
16
VW - ad ianus B
con-
s an e -
e mogenianus
170, 8
B - o eo u
172, 19 V
-
pe o esca
140,
5
13V - ospi ium
155,
13 V -
con ai u
140, 5 V,
de ai
147, 20 V
m in ine
uocabuli passim
modo
adici u
modo
demi u , sicu
os endi appa a us.
m
e
n in lib o
B
non
con undun u (quamquam
uimdicando
legi u
158, 13), sed
ec e sc ibi u
numquam, amquam
ce
.
necgle
,
q-
passim
W.
p
in e
mn
male inse i u
in
B
nusquam,
a o in V (138, 14
dampna u ,
151,
7
calompnie),
passim
in W.
ll
g
127
lg
s
e
x
x
p o s:
ex ina-
143, 12 V, 159, 23
BV. exs im
-
.
143,
12
— con a exs e
193,
7 B
x
mu a um in
cx: deuincxi
159, 15
VW
e passim
W —
ins incxi
138, 15
W.
Diximus de lib is sc ip is , quibus lúe commen a ius
con ine u , e qua condicione adi um accepe imus explicuimus.
iam uideamus, quo empo e e quo loco sc ip us si , i em de
auc o e e i ulo eius si quid s a ui possi , denique quos
lib os auc o adhibue i ad syn agma hoc concinnandum.
Sc ip um esse commen a ium an e a. 438 ec e colle-
ge un Haenelius (ad C. Th. 9, 7, 6) e Huschkius (apud
Sa ignyum
Zei sch i ü gesch.. Rech swissenscha
uol. 13 p. 5)
inde, quod non solum nullo loco adhibui co pus Theodosianum
eo anno edi um, quamquam sex o i ulo admodum ap ae e an
am lex a Cons an io lI a. 355 la a C. Th. 3, 12, 5 quam al e a
a.
393 Theodosii I nobis se ua a in solo codice lus iniano
5, 5, 5, sed e iam legem, quam Valen inianus II a.
390
emisi ,
i ulo quin o inse ui non ad eam o ma a, quam accepi in
co po e Theodosiano 9, 7, 6, sed ad p is inam eamque plenio em.
sumpsi igi u eam ex eius ae a is nouellis cons i u ionibus edi o
co po e ab oga is e ue ba, quae in lib is adsc ip a sun `i em
Theodosianus' necesse es uenian ab iu is pe i o ae a is pos e-
io is qui haec collec anea adno a i . ex ipsa illa lege in haec
collec anea ecep a colligi u libellum edi um esse non solum
pos annum 390, sed e iam pos Theodosii de Eugenio uic o iam
a. 394 epo a am. nam lex illa cum ium impe a o um qui
um ue un uocabula legi imo o dine p aesc ip a habea , auc o
au em haec ei p aemi a :
men em legis Moysi impe a o is Theo-
dosii cons i u io
ad
pienum secu a cognosci u ,
uni Theodosio
legem in Occiden e emissam ipse degens in Occiden is impe io
adsc ibe e po ui neque uiuo Valen iniano, qui pe ii a. 392,
neque Eugenio impe an e; ec e au em exo dio ali usus es ,
pos quam deuic o Eugenio Theodosius u iusque impe ii dominus
ac us es .
p
eque amen inde, quod Theodosium impe a o em
appella , non diuum, college im libellum sc ip um esse eo
uiuo, cum a
ali
uocabulo abho uisse uidea u u po e sec ae
Ch is ianae; ce e unico loco, ubi ex sua pe sona p incipum
consec a o um men ionem aci , p. 48, 10 Diocle ianum e
Maximianum e ipsos appella
impe a o es.
denique i a inibus
nimis angus is concludimu , nam deuici Theodosius Eugenium
a. 394 Sep . 6, obii d. Ian. 17 anni insequen is. mul o minus
p op e ea, quod iu is auc o es eos solos adlegaui , quos admisi
lex de ea e la a a. 426, libellus s a uendus es hoc anno
128
m
,,i
U^^^I1^1
1:.111
,'^^,
w`sl
I
141
G
^^^^^écl
V,^^
-°
1

',1i
pos e io
esse; nam ec e omnino Huschkius
(1. c. p. 9
seq.)
monui lege
ea sine
dubio
id
ipsum sanci um esse, quod usu an ea
ob inuisse . sequi u inde libellum p odiisse in e
a. 394
e
438,
sed
u
p opias ad
illum annum quam
ad
hunc accede e uidea u .
Sc ipsisse auc o em
in
pa ibus Occiden is cum inde colligi-
u , quod ue us
es amen um
non
G aece adhibui ,
sed La ine,
um
ex
subsc ip ione saepe ci a ae cons i u ionis
390
pp. p .
id. Maias Romae in a io Mine uae.
ea
cum
in
Theodosiano
co po e haec si :
pp. in o o T aiani VIII id. Aug. Valen iniano
Aug. IIII e Neo e io 'coss.
e
da a
si secundum u umque
es em
ad
O ien ium uica ium u bis Romae, sc iben i
in Occi-
den e
e maxime Romae s a im u
edi a
es acile inno esce e
po ui . con i ma u inde quoque quod
sup a
posuimus libellum
non
mul um
pos
legem eam edi am publice p odiisse.
Ti ulus ope is auc o isque
nomen
la en . secundum
sup a
p. 118 ela a
quod appa e
in
communi nos o um lib o um
a che ypo
p o i ulo
p aesc ip um uisse
lex
(uel adeo
legem) dei
quam p aecepi dominus ad Moysen
si
ueni
ab ipso
auc o e,
i ulum
ab
eo p aesc ip um
sine
dubio exhibe impe ec um,
cum
es
equi a , u addi a ue in alia:
e lex Romana quo-
modo conuenian .
sed
cum an iquissimus omnium
de
hoc
lib o
es is
Hincma us
eum laude
sub i ulo
legis
Romanae
(u.
p. 112)
e i ulus ille acile concinna i po ue i
ex
libelli
exo dio
e capi um quoque diuisionem auc o' is consilio omnino con-
a iam e eg egie inep am a che ypi sc ip o in use i ,
magis
c edide im p aesc ip ionem eam addi am esse
a
lib a io
eo qui
nos o um lib o um a che ypum exa aui , e inuique p op e ea
insc ip ionem
ab
Hen ico S ephano inde
(1580)
ecep am Colla-
ionis legum Mosaica um e Romana um
non an iguan-1
eam,
sed
ap am e uulgo no am. i ulo um insc ip iones ipsius auc o is
sun .
ad
nume os quod a ine ,
sup a
uidimus Hincma um
usum esse exempla i huius libelli diuiso
in
i ulos sep endecim
e
pos
eam ae a em mu a a insc ip ione i uli hodie p imi e
obli e a a
ub ica secunda
exempla e ec um esse i ulo um
sedecim an ummodo,
ex quo
nos a descendun . nihilominus du-
bium es , num nume os illos ipse auc o adsc ipse i ; nam com-
muni usu auc o um iu is nume an u lib i,
non
nume an u i uli 1)
1
)
Ab
hac lege neque Theodosius
II
neque lus inianus ecesse un .
codicis Theodosiani exempla quod adhibui qui legem Romanam Bu -
gundionum composui
sane
nos is omnibus ue us ius neque
ub icas
ne-
que
leges nume aui , cum illae suis ue bis, hae
ad
p aesc ip iones ibi
lauden u . lus iniani quoque auc o es neque Diges is suis nume os u-
b ica um capi umque adsc ipse un
(u.
ed. meae maio is p ae a ioneni
p. X)
neque idem ece un
in
codice; ce e codex Ve onensis longe
op imus omnium,
sed
amen e ipse hic illic b euia us u osque nume os
adsc ip os habe G aece.

129
neque c edide im auc o em ab eo discessisse. p op e ea nu-
me os hodie ecep os non mu aui ad Hincma ianos, sed sub
signo insi icio um e inui.
Auc o em appa e execu um esse, quod signi ican e alii
Ch is iani sc ip o es e Te ullianus ue bis his (de apol. 45):
scia is ipsas leges ues as quae uiden u
ad
innocen iam pe ge e,
de
diuina lege u an iquio e
o ma
mu ua as esse,
neque sub-
s i i in iis, quae ad nos pe uene un , sed o um ius complexum
eum esse ue isimile es , cum insc ip io codicum am Hinc-
ma iani quam Vindobonensis os enda p imum lib um solum
nos habe e eumque o asse e ipsum impe ec um. disposui
lib um compila o i a, u incipe e a delic is, quae pa s in e-
g a supe es , seque e u ius p i a um. in delic is o dinandis
auc o , u bene obse ua un Sachse apud A. de Daniels
Hand-
buch de deu schen Reichs- und S aa en ech sgeschich e
I (1859)
p. 219 e Con a us
Geschich e de Quellen
des
dmischen Rechis
I p. 89, decalogum (Deu e on. 5, 17 seq.) adhibui , scilice i uli
I.
Ia.
II.
III.
p o iciscun u a p aecep o qua o o
cpo aio'8 s,
i ili IV. V. VI. a sequen e
o
µo xs o'é s,
i ulus
VII
pende
a lege o xa,icpl s,
VIII. IX
a lege o
2pE do,uacZ e9j6 s,
X—XV a p aecep o, ne e um aliena um pe audem po iamu .
ex iu e p i a o ad nos non pe ueni nisi p imus i ulus de
e he edi a ia. auc o em u iu is pe i um uisse collec anea
es an u , i a condicione ecclesias icum e ipsum, cum in
exo dio i uli sep imi lec o es compelle ue bis
sci o e iu is
consul i. ad
o i
usum eum sc ipsisse ue un qui conice en ;
mihi uide u id unum secu us esse, quod sup a posui, neque ullum
indicium dep ehendi, quo signi ice u iudicio um causa siue sae-
cula ium siue ecclesias ico um haec collec anea composi a esse.
Auc o em lib i sc ip i quos habemus nullum enun ian
neque c edibile Tilianum Licinii Ru ini nomen p aesc ip um
habuisse (uide sup a p. 113). nec magis i mum es es imo-
nium, quo syllogen hanc ad Amb osium episcopum Mediola-
nensem euoca e emp aui Rudo ius'). scilice Ebed-leshú
me opoli a Nes o iano um Nisibi anus A meniacus mo uus a.
1318
in collec ione canonum synodico um
2
)
u demons e
de
1)
L. c. p. 276 seq. adsensus es uel ce e non dissensi Maximilianus
Ihm in s udiis Amb osianis (anual. Fleckeisen. suppl. uol. 17) p. 68.
ec e obse ua ab Amb osio auc o um G aeco um Romano umque bene
dic a i a a e i, u eadem adda mul o melius e mul o an e a pa ia chis
p ophe isque ue e is es amen i dic a esse, sed id pa um p oba ; nam
ea compa a io apud ecclesias icos sc ip o es a Te uiliano inde a-
la icia es .
2)
Edidi Al. Assemani apud Maium sc ip . ne . Bou. coll. uol. 10
(1838); hunc locum (ibi p. 54) ue i Roedige apud Rudo ium accu a e
Coll
e
c io
III.

9
..

^^
,;
;1
e^
130
o dine diudenda ium he edi a ium in ecclesia sa is cons a e,
enume ans qui legum de ea e con a ia e disco dan ia con-
cilia e a que compone e s uduissen , pos quam memo aui
synodos duas Nicaenam a. 325 e Cons an inopoli anam a. 381
i a pe gi : `composui deinde (leges) pos hos Amb osius epis-
'copus Mediolanensium, cum a Valen ino ege iussus esse sc i-
'be e e in o dinem edige e s a u a e
ábcs yqµóóc
1
)
egio-
`num : e
ex
egibus Ch is ianis e iam sc ipse un iu a e
`dec e a Cons an inus ille magnus e Theodosius e Leo.
2
) e
`haec quidem, u compe imus,
in
e a Occiden is'.
sane
empus
aliqiia enus conueni , cum Amb osius
diem
obie i
die 4.
Ap .
a. 397,
e agi libellus hic de
he edi a ibus use neque in en io
sc iben is e s ili genus
ab Amb osio
abho en ; denique ue sio
Pen a euchi quam auc o adhibui ei
qua
Amb osius usus es
ce e simillima es
3
).
sed amen cum libellum sup a demon-
s aue imus edi um esse pos mo em Valen iniani II, ei nullo
modo dedicad po ui . nec magis c edibile, quod posui Ru-
do ius, auc o em sc iben em non an e a. 394 p ouocasse ad
iussum Valen iniani p imi an e uigin i e e annos de unc i.
`s a u a quoque e o dines p aesidibus ansmissa' in hunc
libellum pa um quad an . denique opus exile e sc ibae magis
quam sc ip o is pa um conueni ui o pe eos annos summum
locum non in ecclesia solum, sed in e publica quoque ob inen i,
e si ab auc o e am cla o e am lec i a o ueni e , apud Ch i-
s ianos sc ip o es ae a is pos e io is es imonia non de ice en .
Ad lib os u ueniamus, quos usu paui iu is pe i us sae-
culi qua i exeun is ho um collec aneo um o dina o , in Pen-
a eucho sa is p esse sequi u sep uagin a in e p e um ue -
sionem G aecam, cuius p op e ea locos exce p is his espon-
den es in appa a um c i icum e ulimus. ex um G aecum
ab ipso adhibi um esse homine degen e in Occiden e ea ae a e,
ubi biblia La ine ac a sine dubio acilius pa aban u quam
G aeca, pa um p obabile es , neque alibi ulla G aecae lin-
guae no i ia in libello dep ehendi u . non usu pa am esse
ab eo ue sionem Hie onymianam cum cons e (nam ne eo
e pe i e, u mihi quae en i espondi Noeldekius. C . B uns e Sachau
sy isch- dmisches Rech sbuch
p. 176.
1)
Vocabula haec G aeca Sy us e inui .
2)
Ho um ium impe a o um nomine signi ica u compendium iu is
id quod edide un B uns e Sachau.
3)
Amb osium ,usum esse ue sione ea, cuius eliquias se uan co-
dices Lugdunensis e Wi cebu gensis (uide in a), s a uun H. F. Reusch
iu eph.
Tübinge heolobische Qua alsch i
a.
1870 p. 46; Vlysses Robe
in p olegomenis edi ionis p. (:XXX.
11
i
hqll
151
131
iquidem loco, ubi codices Colla ionis duplicem in e p e a ionem
iux a ponun .
XIII =
Deu .
XVIII,
Hie onymiana
adhibi a es ,
sed di e un ab éa ambae), in e an ehie onymianas (quas
solen uulgo complec i sub nomine I alae) eas, qua um no i ia
ad nos pe ueni , num
dep ehenda u
ad quam haec ex-
ce p a ec e e e as, quaesiui e eius ei g a ia composui quae
mili inno ue un ad has pa es pe inen ia, sump a
1)
alia
ex
nodice Lugduni Galliae adse ua o (ed. Vlysses Robe Pa isiis
a. 1881), alia ex Wi cebu gensi (ed. Ranke Vindobonae a. 1871),
alia denique ex pa um ecclesiae adlega ionibus composi is a
Saba ie io e ex Speculo Augus ini an ehie onymiano.
Exod. 20, 16 (= . IX) Augus inus quaes . in exod. II, 71, 6
(3 p. 415 B):
Falsum es imonium non dices adue sus p oximum uum.
Luci e de A hanasio 1, 3:
Non alsum es imonium dices adue sus p oximum uum.
Augus inus spec. c. 42:
Non dices alsum es imonium adue sus p oximum uum.
Exod. 21, 18. 19
(=
. II). 20. 21 (= . III) ex Lugdunensi:
Si au em li igaue in duo ui i e pe cusse i quis p oxi-
mum suum lapide au ligno e non ue i mo uus, de-
cubue i au em in lec o,
,
e si su gens ambulaue i ho no
o is cu n bando, innocens e i ille qui pe cusse i eum:
ue um amen quod cessaui e medico cu am illius dabi .
si quis au em pe cusse i se uum suum au ancillam
suam de us e, e mo uus ue i sub manus eius, uin-
dicio uindice u . si ue o supe uixe i die uno uel duo-
bus, non uindicabi .u : p e ium enim illius es .
Augus inus spec.
c.
58:
Si au em ixahun u duo ui i e pe cusse i aliquis ex.
his p oximum suum lapide au pugno au e o el non
ue i mo uus, decubue i au em in lec o suo, e si
exsu exi ho no e ambulaue i cum baculo, innocuus
e i qui pe cussi : an um quod cessa iones eius dabi
e cu a iones. si quis au em pe cusse i se uum suum
au ancillam suam ui ga e mo uus ue i sub manu eius,
iudicio uindice u : si ue o supe uixe i diem unum
uel
duos, non uindicabi u , p e ium enim eius es .
Exod. 21, 21 (= . III)
Augus inus
locu . in Exodo II, 99 (3 p.
347
Ð):
Si
quis pe cusse i se uum suum
a
u ancillam suam
in
ui ga.
•
1
)
Neque libe Monacensis 6239 a Ziegle o edi us neque Va icanus
O
obonianus 66 publici iu is ac us a Ve cellonio haben quae nos is
iocis espoudean .
9*
--- 132
Exod. 22, 1 (-- . XI) Augus inus quaes in Num. IV, 10 (3 p,.
531 C) :
In
Exodo dici u
si
quis u a us ue i ui ulum au ouem,
es i ue e debe e quinque ui ulos uel qua uo oues,
si
occide i au uendide i .
Augus inus spec.
c.
74:
Quod si
quis
inuolaue i ui ulum au
ouem
e occide i
eum au uendide i , quinque ui ulos edde p o uno,
ui ulo e qua uo oues p o una oue. quod si paupe
es e non habe unde edda , uenia p o u o.
Exod. 22, 2. 3 (= : . VII) Augus inus quaes . in Exod. II, 84 (3
p. 449 D):
Si au em pe odiens inuen us ue i u e pe cussus
mo uus ue i , non es illi homicidium : si au em o ie u
sol supe eum, eus es : p o mo e mo ie u .
Exod. 22, 7. 8 (= .
X)
ex Wi cebu gensi:
. . .
ue i de domo hominis si inuen us ue i , u
edde duplum: quod si non ue i inuen us u , accede
d(o)m(inu)s domus in conspec u dei e iu abi nihil
maligne ecisse ex omni commenda o p oximi au de
omni e qua accusabi u .
Leui . 20, 10 (= . IV) Augus inus quaes . in Leui . 111, 83 (3 p.
521 B) :
Homo quicumque adul e aue i uxo em ui i au quicumque
adul e aue i uxo em p oximi sui, mo e mo ian u .
Num. 27, 2-11 (= . XVI) ex Lugdunensi:
e accesse un iliae Salpaa . . .

e s an es con a Eleaza
sace do em e con a p incipes in omnem synagogam
ad os ium abe naculi es imonii dixe un : pa e nos e
mo uus es in dese o

e ili non ue un e
non delea u nomen pa is nos i de media plebe eius,
quia non es ilius: da e nobis possessionem in media
a um pa is nos i. e ob uli Moyses iudicium ea um
con a dominum e locu us es dominus ad Moysen
dicens: ec e
iliae Salpaa
locu ae sun : da am dabis
eis possessionem he edi a is in medio a um pa is
ea um

e iliis Is ahel loque is dicens: ho no
si
decesse i e ijos non habue i . . . . dabi is he edi a em
domes ico p oximo ipsius de ibu ipsius e possidebi
quae sun ipsius, e e i
haec iliis
Is ahel
ius i6ca io
iudicio um secundum quae cons i ui dominus Moysi.
Num. 35, 16, 17 (.— . I) ex Lugdunensi:
Si
au em
e o
pe cusse i eum e mo uus ue i ,
homi-
cida
es : mo e punia u
homicida. si
au em
lapide
139
COLLATIO
1, 7-
8.
1, 7, 1

PAVLVS
lib o
e
i ulo
qui
sup a:
Qui hominem occidi , aliquando absolui u e qui
non
occidi , u
homicida
damna u :
consilium
enim
uniuscuiusque,
non
ac um puniendum es . ideoque
si
cum
uelle occide e;
casu aliquo
pe pe a e non
po ui , u
homicida
puni u : e
5
is, qui casu [iac u] eli hominem inp uden e e ie i , ab-
2
solui u . quod
si in
ixa pe cussus
ho no
pe ie i , quoniam ic us
quoque ipsos
con a
unumquemque con empla i opo e ,
ideo
humilio es
in
ludum au
in
me allum damnan u ,
hones io es
dimidia
pa e
bono um
mul a i
elegan u .

10
1,
8,
1

I em
sxECORiANVS
lib o
iIII
[sub i ulo] ad
legem Co neliam
de
sica iis e uene icis alem cons i u ionem poni :
Impe a o An oninus
A.
Au elio He culano e aliis mili ibus.
F a e ues e ec ius ece i ,
si se
p aesidi p ouinciae op ule i :
cui
si
p obaue i
non
occidendi
animo
lus am
a se pe - 15
cussam esse, emissa homicidii poena secundum disciplinam
mili a em sen en iam p o e e .

P oposi a p id. kal. Feb .
p.
C.218.
Lae o
bis
cons.
c.
7,
1 =
Paulus
5, 23, 3.
c. 7, 2 quod si . . . opo e _
Dig.
48, 8, 17
mu . sic:
Si . . . . pe-
ie a ic us unius cuiusque in hoc collec o um con emplad opo e .
c. 8 =
Cod. Ius .
9, 16, 1
addens in ine quae legun u in a p.
140,
5--8: c imen — inpu an u .
1 lib o e ]
sc ipsi,
lib o e io quin o
BY,
libe e ius .u. I . 11
i ulus W.
11
qui] quo I , quod
BY: c .
137, 20.
11
2 qui hominem . . . .
10 elega u
adsun in collec ione canonu
3
n Yallicelliana (u. p.
113).
11
3 occide i
Pauli lib i.
11
homicidam
B,
homida
JYa.
11
4 non
om.
Y.
11
si
om.
B,
qui
Pauli lib i.

uelle
B.
11
5 casu] id casu
Pauli
lib i.
11
u ] e
W.
puoi u
Paulus,
punia u
lib i, e iam Yallicell.
11
6 bis
lib i, e iam Yallicell.
11
iac u eli]
Paulus,
eli
BYIY,
elo
Yallicell.
11
ede a]
occidi
Pa.uli líb i.
11
7 ho no pe c. IV.
11
pe ie i ]
Paulus,
e ie i Y, ue i
BW Yallicell.

ic us]
Dig.,
íocus
B Yalli-
cell.,
bo os
I ,
uo us Y.
11
8 quoque ipsos] Y Yallieell., quoque ipso
B,
ipsos quoque
W.
11
uuumqueque

9 in ui '
Y.
11
damnen u
B,
dampua u TV. 10 demedia pa e
B,
dimidiam pa en .
11
11
lib o (lib os
B ind.),
libe
W.
11
iüi lib i,
xiiii
Pi hoeus.
11
sub i ulo
addidi.
11
lege
B.
11
12 sicca iis
B.
11
bene icis TY, bene iciis BY.
11
13 Au elio
0771.
Ius .
11
he culano]
Ius . (Bas.),
he cula io
BYW.
11
14
si se]
Ius .,
sine
lY,
sine
B,
si em Y. p esidis
I .
11
15 cui] qui
Ius .
11
animi
T
ī
'.
11
ius am]
B,
jus a
YTY, 'Io o o Ius . (Bas.),
ho-
minem
Ius . (lib i nos i).
11 a se]
Ius .,
a e
lib i.
11 16
pe cussa
Y,
pe cussum
Ius .
11
esse emissa (-sam
B) om. W.
11
poenam
TY,
penam
Y.
disciplina
Y.
11
17
mili a e TY.
11 p o e e ]
Ius .,
p o e e
B,
p o e e
Y,
p o e
lY,
;e e
Huschke.
11
18 p oposi a Y, p oposi am
TY,
p o-
posi io
B.
11 p id
kl.
eb u le ío uis

B,
om.
YlK';
lI k. eb .
lac o II e ce eali
Ius . (Nal.)

14/ ,
140

iI ^
^
u^dl^
1
,
9, 1

I em
GREGORIANYS
eodem
i ulo
e
lib o
alem cons i u ionem

1^
^
^ e,l í
poni :

'Oi
^
^ap
o

Imp.
Alexande
A.
Au elio Flauio e aliis mili ibus.
Si

,,
^
^ya
úu
0
^`
modo
p o quo
libellum dedis is,

non dolo
p aes i i mo em,

,^
1
eo !
minime pe ho esca :
c imen
quippe i a con ahi u ,
si
e
5

,?
D
Oioio,

uolun as occidendi in e ceda . ce e um
ea,
quae
ex
imp ouiso

;,^Piu' ¡gel
aJOLLATiO
1,
9--10.
casu po ius, quam
aude
accidun ,
a o
ple umque,
non
noxae
p.c.222.inpu an u . P op.
XIII
kal. Aug. Alexand o cons.

J'1001
1, 10, 1

I em
GREGORIANVS
eodem
lib o
e
i ulo ale
esc ip um

,(1111 c
dedi :

10

+-`
^
e0dal
Exemplum s(ac a um) 1(i e a um) dd. nn. Haue Aga ho

;
kUca
k(a issime) n(obis). Quali as p ecum Iuli
An onini
clemen iam

,0p^á
d0
nos am
si
hoc
acile
—
po e i , omni
commoui :
me u
ce .
.
quod adseue e homicidium
a u ,

e

se non
uolun a e,
sed
casu
o ui o
ecisse,
cu o
calcis ic u

1):
',.:1
:1
i
.1
,1
1T
o
il
iIIII
II i, i
l:11
1l
Ill
illlii
mo is occasio p aebi a uidea u .

quod
si
i a es neque
supe 15
hoc ambigi po e i , omni
eu o
me u ac suspicione, quod
ex
admissae ei
disc imine
sus ine , secundwn
id
quod
adno a ione
p
os a
conp ehensum es , uolumus libe a i. Da . p id.
k.
p.o.290.
Decemb.
Diocle ia io
Aug. IIII e Maximiano conss.
c. 9 c imen . . .
inpu an u
=
Cod. Ius .
9, 16, 1
adnec ens haec
eons i u ioni diue sae (sup a p.
139, 13).
c. 10 =
Cod. Ius .
9, 16, 4
mu . sic:
Eum qui adseue a — uide-
1 i ulo
(e i .
B ind.)
e
lib o] lib o
e
i ulo Y,
e
lib o
onz.
W.

3 a.
om
•
. BIY.
II
auio
B.

4 quo]
Y,
quod
B, om.
TIT
II
dolum
W.
I
I
5
quippe (qu
*
ppe
¡V
a
)
i a] enim
Ius .

si
e ]
Y, si
e i a
IV,
e
si B.

6 ex
(om.
Y)
imp ouiso casu (imp obis occasum
IY)
p. q.
aude
( audem
IY)
accidun (accedun
Y) a o ( ac o
Y,
o o IV)
oyn.
B.
11
8
p op. — cons. om. YIY.

9
alem

11
exemplum s(ac a-
um) 1(i e a um) d(omino um) n(os o um). Haue Aga ho k(a issime)
n(obis)] quod
si
d
ū
ñ (dnm B)
babe
aga u
(ga a
IY)
kn
lib i;
exemplum
sac a um
li e a um Diocle iani e Maximiani
AA.
Aga ho
(sic
Cas.,
aga hocli
uel
aga hodi
alii) Ius .; quod dedi, ince um es , sed p ae-
se ip io codicis Ius iniani
cum
sine dubio p o czsca u ex G ego i-
ano co po e, id au em compila um si sub Diocle iano, p obabile es
id e e quod sup a dedi ibi p aesc ip um uisse, po ui que
e(xemplum)
s(ac a um) 1(i e a um)
compendiis sc ip um abi e in
quodsi.
nomina
impe a .o um a uisse uiden u , ce e an e ue ba
dd.
un.
pe sc ibi non
po ue un .
11 12 p e eum
Y.
Il
13
acilem
YIY.

humicidium
BY:
11
14
se] sed Y.

uolun a e
sed]
uolnn a em
W.
II
casum
Y.
11 o ui u
IY.
11 ecisse
lib i.
11 calicis

ic um
lib i.

15
occusu
IY.
^Í
p eui a
B,
p aebui a
W.
11
16
omni eum] omnium
BIY,
omium
Y,
eum . . .
omni
Ius .

hac
B,
a
W.

suspec iouem

quod]
gua a
Ius .
11
ex
om.
W.
11
17
admissae ei] admise i
ei

su-
s ine ]
B,
sus ine
Y,
sus ine e
W.

adno a io

18
subsc . om.
p id.] iii
uel
uii
lus .
11
19 diocle iaoo IIII (1I1
Scal., de Cci
B) . . .
conss.] Si mi
ipsis
AA.
IIII
e
III
conss.
Ius .
141
COLLATIO
1,
11.
1,11,1

VLPIANVS
lib o
e
i ulo
qui
sup a :
Cum quidam
pe
lasciuiam
causan) monis
p aebuisse ,
conp oba um es
ac ual
Tau ini Egna i p oconsulis Bae icae
a
diuo Had iano, quod eum
in
quinquennium elegasse .
2
ue ba consul a ionis e esc ip i i a se haben : `In e Claudium, 5
`op ime impe a o , e Eua is um cognoui, quod Claudius Lupi
` ilius in conuiuio, dum sago iac a u , culpa Ma i Eua is i i a
`male accep us ue i ,
u
pos diem
quin um
mo e e u . a que
`adpa eba nullam inimici iam cum Eua is o ei uisse. amen
`cupidi a is culpa coe cendum c edidi, u ce e i eiusdem ae a is 10
`iuuenes emenda en u . ideoque Ma io Eua is o u be I alia
`p buincia Bae ica in quinquennium in e dixi e dec eui, u
`impendi causa duo milia pa i eius pe solue e Eua is us,
3
`quod mani es a eius ue a paupe as.' V(e ba) (esc ip i) :
`Poenam Ma i Eua is i ec e, Tau ine, mode a us es ad modum 15
'culpae: e e enim e in maio ibus delic is, consul o aliquid
4
'admi a u an casu'. e
sane in
omnibus c iminibus dis inc io
c. 11 =
Dig.
48, 8, 4, 1.
c. 11, 3 e e e — 4 admi e e =
Dig.
48, 19, 5, 2,
quasi essen
Ylpiani.
1 lib o om. Y.
ii
qui]
TY,
quod
BY,
quo
Cha .
11
2 pe om.
B.
i lasciuiam] 1. nimiam
W.
11
3 au ini egna i]
B,
au ini egna ii
Cha .,
. e ga i Y, . he ia i
IY,
igna ii .
Dig.
11
ue icae
BY,
ue ice Y.
11 4 quinquennio
IY.
11
5 ue ba — 6 op ime
om. Y.
11
consul a ionis]
B
(índex)
IY Cha .,
consola ionis
B
( ex .).
:li
haben em
BTY,
haben
uellem [ esc ibas]
Cha .
11 daudium
IY,
clodium
B
Cha .
11
6 imp.
B,
impe a o i
.
11 e
om.
Y.
1i
eua is um]
B
2
IY,
eua is us Y, eu**
is um
B
1
.
11
cognoui
B.
i gladius
B,
clodius
Cha .
11 luppi
BY.
il
7
iac a u ]
Cha .,
lac a u
B,
ie i u
TY,
ie i u
Y.
11 culpa ma i]
Y,
culpam manu
B,
culpam a ma io
I ,
culpa manu ma ii
Cha .
11
8
mele
B,
melle
IY,
melea Y.
11
mo e e u ] commo e u TY
1
, commo a e u
1Y2.
i
1
9 Bulla ioimici ia
B.
11 cum eua is o ei]
sc ipsi,
cum eba is i
B,
eua is i IY, aba is i
Y,
cum eua is o
Cha .
11 uisse amen]
sc ipsi,
uisse nec
BW,
uisse ne
Y,
uisse nec
Cha .
11
10 culpa]
TY,
culpan).
BY Cha .
li
c ededi BTY. 11 ea is Y. 11 11 emenda en u (- e u
IY)
ideoque ma io eua is o (e eua is o
TY)
u be i alia] e
( el. om.)
Y.
11
12 p ouineia] e p ouincia
Y.
11
ue ica
TY,
ue ica Y, ue icae
B.
i quin-
quennio W.
1
in e dixi e ] in e dixi e
TY,
in e dixi
Y
Y
,
i e dixi
B,
in e -
dixi
Cha .
1
dec eui] Y
Cha .,
dec eui
BTY.
11
u ] e
lib i e Cha . 1
1
13
causa a
Y.
1
duo milla] ses e ium d. m.
Huschke.
11 pa i
.
11
pos
eius
excidi
quem in e eci
uel simile quiddam. 11
eua is us] eba is us
B,
e
ba is us
Y.
11
14 ue a eius
TY. li
uel es ue ba esc ip i
lib i:
in
a che
ypo, u uidi e e iam Bynke shoek, ui
u.
. adsc ip a
in e p e a ione
al e a alsa, al e a
2 e a. Pi hoeus
p o
uel es
dedi
uelis esc ibe e
idque
ipsum habe Cha ondas. 11
15 poenam]
B,
poena
Y,
poenae lY.1i ma i eha-
is i
B,
ma i aeba is i
Y,
ma ii e eua is i
W. 11
ec e e au inae
B,
ec e egn. au ino
Cha .
ii
es] es
lib i.
!1 16 e e ] e e en
Y,
e-
e a IY. i 17 ami a u
T
Y
TY.
11
an] banc
lib i.
li
casu] occasio
YTY.
i
dis ic io haec poenam dis inc io haec poena
(sic)
W.
142
OOLLATIO 1,
12--13.
haec poenam au ius am p ouoca e debe au empe amen um
admi e e.

1, 12, 1

MODESTINVS
lib o
di e en ia um
sex o sub i ulo de scien ibus
e igno an ibus gene ali e loqui u :
Nonnumquam pe igno an iam delinquen ibus iu is ciuilis
5
uenia ibui sole , si modo em ac i quis, non iu is igno e :
quae scilice consilio delinquen ibus p aes a i non sole . p op e
quod necessa ium es addi a dis inc ione conside a e, u um
scien e an igno an e aliquo quid ges um p opona u . e eliqua.

1, 13, 1
PAV .VS
lib o e i ulo qui sup a:

10
1
1d1
Qui elum u andae salu is causa ge i , non uide u ho-

2
minis occidendi causa po a e. eli au em appella ione non

;i^e
ā

,
an um e um con ine u , sed omne, quod nocendi causa
po a um es .
c. 13, 1 =
Dig.
48, 6, 11, 2;
Une
es . Paul.
5, 23, 7.
c. 13, 2
hinc es . Paul.
5, 23, 7.
1 poenam] poena um
Cha .
11
au ] an
Y,
au em an e
W.
11
ius am]
Dig.,
ius i iam
lib i e Cha .
11 p ouoca e] ence e
Dig•.
(an e
co .),
elige e
Dig.
(e
co ).
11
au e°np.] au emp. Y. 11 3 modes inus
lib o (lib um I ) . .. i ulo oin. Y.
11
4 gen. loq.] loq. ali e i a.
Il
5 delinquen ium .
11 ciuili
B,
ciuiles
W.
11 6 ueniam
j
W.
ac o
FÍE,
pac o
B.
11
7
qui scilice
BIY,
quis lice Y. 11 con-
silium
W.
11
p aes a e
W.
11 8 addi am
W.
11
dis inc ionem
BYY.
11
9 scien e ad igno an e
B,
scien iae an igno an iae Ya. 11 aliquo] ali-
quod Y.
11
10 libe e i ulum
W.
11 qui] quod
lib i
c .
137, 20. 11 11
u andae] u a de Y, u a de
W.
11 salu is] s. suae Dig.
11
causam
Y.
11
ge i ]
YYY,
age e
B,
ge un
Dig.
11
uidea u
lib i,
uiden u
11 homines Y. 11 12 causam IY
11
appella ionem
lib i.
11
13
omnem
B,
omni
W.
^^^^ ú { ,
,,

e{
COLLATIO
2,
1-3.
<TITVLVS
II)
DE ATR 0 CI INIVRIA.
2, 1,
1

MOYSES
dici :
Si au em con ende in duo ui i e pe cusse i al e al e-
um lapide au pugno e non ue i mo uus, decubue i 5
2
au em in lec ulo, e si su gens ambulaue i homo o is in
baculo, sine c imine e i ille, qui eum pe cusse a p ae e ac
cessa ionis eius me cedem dabi el e medico inpensas cu a-
ionis.
2,
2, 1

YLPIANYS
lib o singula i egula um sub i ulo de iniu iis:

10
Iniu ia, si quidem a ox, id es g auis, non es , sine
iudicis a bi io aes ima u . a ocem au em aes ima e sole e
p ae o em idque colligi ex ac o, u pu a si ue be a us uel
uulne a us quis ue i . e eliqua.
2, 3,
1

PAPINIANYS
lib o de ini ionum secundo sub i ulo de iudica is: 15
Pe hominem libe um noxae dedi um si an um adquisi-
um si , quan um damni dedi , manumi e e cogendus es a
p ae o e qui noxae dedi um accepi : sed iduciae iudicio non
ene u .
c. 1.
Exod.
21: (18) Mi) ai`
^oc^Soec^ ac ^ o a aQES xah za a-
,

„

,
Iwac zó nl ¡a o
i

,l.l^gw ^¡ n y,u ^ xai
l
.ci
i
áno^á ¡
xazax^c3^^¡
dF
^n
^

?
z^¡
xo
i
,
(19)
^á ,la aa ás ó^ix ^^Ownos cE^OC^za ;¡a ¡ FIw ^^ i ^o`ái3óo
^.

^

,

,as

,

^nozlóEC
xa
Tal
a^wos
la ca

aS
o
na á^
•
ní^i
l
z
J
s
a^OyEc

a o
a^ a
iazeEia.
4 con ende i V.11 al e ] unus YY.
11
5 Iapidem
YY.11
dec. au .] e dec.
.
11 6 o is]
Pi hoeus
ad
G aeca,
o is
lib i.
11
7
baculo] b. suo Y(P).
1i
ac cessa ionis] ac cessa iones
Y,
acessionis
B,
accessionis TY.
11
8 ei]
aea
B.
11
;
cu a iones
YY
11 10 ulpianus lib o singula i egula um
(lib
siugulo um de
W,
lib o egula is
B
ex .,
lib o egula i
B
ind.)
sub
i ulo om. Y. 11 iniu iis] iu iis
B (ind.).
11 11 iniu ias
YY, om.
Y.
)
g auis non es ]
sc ipsi,
g auis es non
Fl
Ī
;
g aui e um non
B.
11
12
iudici
.
i
1
13 idque] adque
B.
11 colligi]
Bb,
collegi
Ba,
collegi
13^,
colligi Y. 11 ex] e
W.
11 ue be a u
Y.
11
uel] au
.
11 14 quis
am.
B.
11
15 papinianus (papianus
BYY)
1. d. (de ini io um
B
ind.)
s. s.
i ulo
onz.
Y
11
de iudica is] de i. pe sonis
Y.
11
16 hominem libe-
o um
TY,
hominum libe o um Y,
1
noxae dedi um] noxiae dedi um
B,
mox ad edi um
lY
mox edi um Y.
11
17 quan i
W.
11
damnum
B.
11 dedi o W.
11 18 p
ae o e] p e o e Y, p ae u o e e
W.
(j noxae
dedi um]
lY,
noxae aedi um
B,
noxa aedi um Y.
1) iudici
Y.
a
l
asp,
COLLATIO 2, 4_5.

144
2,
g,
1


LPIANVS
lib o
XVIIII
ad edic um sub i ulo si a ebi u iniu ia
occisum esse, in simplum e cum dice e :
Rupisse eum u ique accipiemus, qui uulne aue i , uel ui -
gis uel lo is uel pugnis caedi , uel elo quoue alio uis gene e
scide i hominis co pus uel umo em ece i : sed i a demum, 5
si damnum da um es . ce e um si in nullo se uum p e io
uilio em de e io emue ece i , Aquilia cessa iniu ia umque
e i agendum. e go e si p e io quidem non si de e io ac us
se uus, ue um sump us in salu em eius e sani a em ac i
sun , in haec nec mihi uide i damni Aquilia lege [agi] posse. 10
2, 5, 1

PAYLYS
lib o singula i e i ulo de iniu iis:
Gene ali e dici u iniu ia omne, quod non iu e i :
speciali e alia es con umelia, quam G aeci
[ü
^
OC
appellan ,
alia culpa, quam G aeci dabxnµa dicun , sicu in lege Aquilia
damnum iniu iae accipi u , alia iniqui as e inius i ia, quam 15
G aeci]
ácFs;xía
uocan . nam cum p ae o non iu e adue sum
nos p onun ia , iniu iam nos accepisse dicimus: unde appa e
c. 4 =
Dag.
9, 2, 27, 17.
1 ulpianus 1. xuiiii
(sic BIY,
xuiii Dig.
ec e) ad
e. s. i ulo
( i uli
IY)
om. Y.
11
iniu iam
lib i.
11
2
e cum dice e ]
BY,
e cum
dice e
IY: edil eadem o mula, sed u ibi lib i habean
doce e ,
in loco
ex
eodem lib o peli o
177, 21:
Huschkii coniec u ani
u condice e
e u aui
Lene' Z sch . de Sa igny-S i ung, dm. Ab h.
8,
195
ec e, nonn ec e
ipse ue ba ac aui . o asse o mula esponde al e i
ad locum
(in a
15,
2,
4:
legi u
de e necessa ia ad locu a C.
Th.
2, 10, 6
e nou. Ma-
io iani
11;
í em
in e ce e a e ad locum
passim in Consul a ione), am-
quam dixisse : `Ylpianus (cum age e de ac ione) in simplum e cum
dice e ', u simili e lauda Moysen.
II
3 qui] qui au em
W.
11
uel lo is]
uel loe is
B,
uel o iens
YIY. II
pignus
W.
4 cedi
B,
occidi
YIY,
cecidi
Dig.: equi i u
cecide i . II uel elo quoue alio uis gene e sci-
de i hominis]
Lachmann,
uel elo cum alio uís (alio bis Y) gene e cede i
(occide i YIY) hominis
lib i,
uel elo uel quo alio u scinde e ,alicui
Dig.
II .5 uul umo e
I .
II sed] Dig., uel
BY,
uel si
IY.

6 damnum] d.
inju ia
Dig. II
ce e um] ce e o l
Y
IY, e ce e o
B.

si in] sin
I , si
Dig. (j
nulco Y
a
.
11
7 uilio um

de e io emue] de e ío em uel Ya.
aquilia] ad aquilia Y
IY
b
,
a aquilia IYa, ad aquiliam
B. II
cena
YIYa
uel
b
^
cenas
j
Yb
uel
a.
II
8 e i ] i
. pos
agendum
ins.
dum axa :
aquilia enim
eas up iones quae damna sun
pe sequi u
Dig. D
p e-
ium
Y.
de e io
Y. II
se uus ac us Dig.
II
9 ue o
Y,
ue un
lY.
II
salu e
B,
sal e
Y,
al e
IY. II
sani a e
B,
sani e
YIIl
II
10
nec
om.
Dig. (I
uide i]
lib i e Dig.,
uide u
edd.
II
damni aq. lege]
damnum da um a que ideoque lege aq.
Dig. II
agi]
Dig., om.
lib i.
II
11 libe
B ( ex .). ^^
singula i e i ulo] singulo um i uli
.
^^
12
dsci u
(sic)
IV, dici Y. II iniu iam
B.
II 13 alia
es
lib i,
alias
Ins .
e
sic
e iam deinceps ubi
nos
alia
posuimus.
II
" lpa
ad
16
g aeci
om. lib i, adiec a sun ex loco simillimo Ius iniani Ins .
4, 4
p . II
16
ad xaa
uocan ] adician uocan
B,
adicen
YTY. 11
p ae e
IY. II
non iu e]
Ins .,
nos e
lib i.
II adue sum] BY
b
,
adue sus Y
a
IY
II 17
p onun ia e B, p aenun ia
I .

u
^^11
Ii'
JJ^`
COLLATIO
2,
5
-6.
2,
5,
2
non
esse ue um, quod Labeo pu aba , apud p ae o em iniu iam
leCV dum axa
signi ica e.
commune omnibus iniu iis es ,
quod sempe adue sus
bonos mo es
i idque
non
ie i alicuius
s
in e es . hoc edic um
ad
eam iniu iam pe ine , quae con u-
4
meliae causa i . i au em iniu ia uel in co po e, dum cae-
5
dimu , uel ue bis, dum conuicium pa imu , uel cum digni as
laedi u , u cum ma onae uel p ae ex a ae comi es abducun u .
s
iniu ia um ac io au legi ima es au hono a ia. legi ima ex
lege duodecim abula um: 'qui iniu iam al e i aci , quinque
`e uigin i ses e io um poenam subi o'. quae lex gene alis 10
ui : ue un e speciales, uelu illa: `si os egi libe o, CCC
[si] se uo, CL poenam subi o ses e io um'.
Idem
PAVLVS
eodem lib o singula i sub i ulo quemadmodum
2, 6, 1

iniu ia um aga u :
`Qui au em iniu ia um', inqui , 'agi , ce um dica , quid 15
`iniu iae ac um si e axa ionem pona non mino em quam
2
`quan i uadimonium ue i '. ce um dici , qui suo nomine
1 non] nos
lib i.
II labe Y, libe
TY. ((
2 hyb in
B,
ib in Y, im-
b im
T
V
.
I(
commune omnibus iniu iis]
Lachmann (addens pos
mo es
addendum esse
aliquid;
sed po es explican sic: quod inju ia sempe i
adue sus b. m. e quod alicuius in e es id de quo agi u non ie i),
com-
munem omnibus enim iu is
lib i. ((
3 ie i] ie i YITI (( 4 edic am
IV

ea
Y. ij
5 i i ] i quid
Y.
I( inju ian'
B.

c edimus
B.
6 ue bis] in u.
TY.

uel] c uel Y
a
.

digni a em
TY. (( 7
u ]
Dig.,
uel
lib i.

pa onae
B.

p (a)e ex o e
B (de quo male e e Husch-
kius) Y.

((
adducun u
BTT
/
.
i( 8 au ] ad
IY. (
hone a iam
legi imam
W. !!
9 legem
BTY. ((
inju ia
Y. ((
10 e ] ex
lzb i.
uigin i] ui gi i
IY.

ses e io um]
F
h
,
sex e io um
Y
a
, es e io um
B,
esi ium TY. (( poenam subi o]
sc ipsi,
poenam (-na BY) subi
lib i:
poena san o
Huschke.
gene ali ui Y. (( 11 ue un ( ue in IV)
e speciales uelu illa si os
(sic e e Blume,
uelu mani es os Y, uelu
mani es us
TV,
uelu illa manu us iue si os
Lachmann)
egí
om. B. ec e
Blumius e7nenda ionem quani p oposui de endi u po e a che ypi minus-
culis sc ip i li e a u ae accommoda am: Lach
y
nanniana (Sa igny Zei -
sch i ü gesch. Bech swiss.
10, 311)
ingeniosa magis es quam p o-
babilis, nam lex duodecim abula um a casibus speciali e p oponendis
ec e ab.s ine neque usquam p ae e ea in lege saepe me no a a eiusmodi
addi amen i men io e . Gaius enim quod ai
3, 220: pugno pu a au
us e pe cussus
e in a
2, 5, 4
Paulus:
pugno pu a an us e an lapide,
ipsi signi ican haec de suo, non ex lege se memo a e. denique haec
uocabula si lex posuisse , neque iu is auc o es neque g amma ici id
e ice en .

ccc] TY, ecen os

12 si
om. lib i,
a
si
ins.
Gaius
3, 223. (( cl] ad
W.

subi o ses e io um] subi o ex e -
io um BY, om.
W. ((
13 singula i (singulo um Y') sub i ulo
om. Y.
j
^
14 iniu iam
B,
inju ia
VW. ((
15 iniu ia
BY,
iniu iam

añe
B.
11
ce um] c
.
qui 16 iniu iam . ((
axa ionum
W:
no mino e
Y:
non maio em
Huschke
male omnino. ((
quam
om.
W.
17 ie i
Y
a.
Collec io III.

10
145
^de^¡P
¡di
â
(7OLLATI4 2, 6--7.

146
demons a iniu iam, neque i a, u pe disiunc ionem hoc an
illud accidisse conp ehenda , sed u necesse habea au unam
nomine suo em designa e au plu es i a conplec i, u omnes
2,
6,
a
eas accidisse coga u p oba e. ce um au em an ince um
dica , cogni io ipsius p ae o is es . demons a au em hoc 5

J,1
loco p ae o non uocem agen is, sed qualem o mulam eda .
4
ce um non dici , qui dici pulsa um se siue ue be a um.
sed e pa em co po is demons a e quem in modum, pugno
pu a an us e an lapide, sicu o mula p oposi a es : `quod
`Auli Age i mala pugno pe cussa es '. illud non cogi u dice e, 10
dex a an sinis a, nec qua manu pe cussa si . i em si dica
o
b
in ama um se esse, debe adice e. quemadmodum in ama us
si . sic enim e o mula concep a es : `quod Nume ius Ne-
`gidius libellum misi Aulo Age io in amandi causa'.
2, 7, 1

PAVLVS
lib o sen en ia um [quin o] sub i ulo ad legem 15

'11
Co neliam de sica iis e uene icis :

Causa mo is idonea non uide u , cum caesus ho no pos

,^plo
aliquo dies o icium diu nae ui ae e inens decessi nisi o e
ue i ad necem caesus au le ali e uulne a us.

1
9^'
c. 7
hinc es .
Paulas
5, 23, 5.
1 demons am
Wa.
neque i a . . . . accidisse (accidisse
BY)
c. s. u. n. h. a. unam nomine (nomini Y, nominis
B)
em ( e
B)
designa e
(Pi hoeus
ad
Dig.
47, 10, 7
p .
1, des ina e
BY)
au plu es] se
(om.
eliquis) W.
11
3 conple i
lib i.
1! 4 au em an] au
W. jj
5 cogi io
IV.

es
om.
Y.

demons a a
lib i.
11
6 age e is
B,
age i is Y
W.
l^
7
se siue ue be a um]
sic
e e Huschke,
si (sibi Va) si ue be a us
lib i.
ji
8 e ] el
W.

demons e
edd.

immodum Y, in modo
W.

9
pu o
lib i.
lapidem
BW.
o mulan' p oposi a]
YW,
posi a
B.
11
quod auli age i (age ii B) pugno mala
(Pi hoeus,
mola
BY)
pe c. es
om.
IY, inue i
mala
pugno
ego:
quod Aulo Age io a Nume io Negidio pugno
m. p. e.
Huschke.
11
10 coge u Y.

dice e
B.
j] 11 sinis am
B.
11
nec qua] nequa
BY,
neque
I .

manus
W.

pe cussa si ]
Huschke,.
pe cussi
lib i.

i em] i a
lib i.

12 addice e
B.

in ama um
Y
a
.

13 e om.
YW.

e mula
B.

numedius
B,
nomedius Y, in
nume io
W.
11
nigidius BY, nigidio
W.

14 libellum misi ]
sic
e e
I
%
onckius,
illum inmisi
lib i:
sillum inmisi
14 naud,
sibilum immisi
Huschke,
imum immisi
Lenel paling
•
.
1
p.
1113,
sed
ho um ue bo um
nullum o mulae ap um es . i
15 paulus (paulo
B
ind.)
lib o (libe
W)
s. quin o (om..
BY)
s. . ad 1. co neliam om.
Y.
II 16 bene icis
W,
uene iciis Y, beni icis .
B.

17 non] no
Y.

caesus] laesus
Pi-
hoeus.
1] 18 aliquos

diuu e nae
B.
II decessi ] cessi
W. (}
19 necem] uicem
I .
Ny
COLLATIO 3, 1-3.
3,
1,
1

MOYSES
Si quis pe cusse i se uum au ancillam ui ga e mo uus
2
ue i in manibus eius,

iudicio uindice u .

quod si supe - 5
uixe i die uno au duobus,

non uindicabi u ,

p e ium enim
ipsius es .
3,
2,
1
PAVLVS

lib o

sen en ia um

[quin o]

sub

i ulo

ad

legem
Co neliam de sica iis e uene icis dici :
Se uus si plagis de ece i , nisi id dolo ia , dominus ho- 10
micidii eus non po es pos ula i: modum enim cas igandi e
in se uo um coe ci ione placui empe a i.
3,
3,
1
VLPIAPIVS

lib o

oc auo

de

o icio p oconsulis sub i ulo de
domino um saeui ia :
Si dominus in se uum saeuie i uel ad inpudici iam
15
u pemque uiola ionem conpella , quae sin pa es p aesidis,
ex esc ip o diui Pü ad Au elium Ma cianum p oconsulem
2
Bae icae mani es a u . cuius esc ip i ue ba haec sun : `Do-
`mino um quidem po es a em in suos se uos inliba am esse
`opo e nec cuiquam hominum ius suum de ahi : sed domino-
20
` um in e es , ne auxilium con a saeui iam uel amem uel
`in ole abilem iniu iam denege u his, qui ius e dep ecan u .
3
`ideoque cognosce de que ellis eo um, qui ex amilia Iuli Sabini
`ad s a uam con uge un , e si uel du ius habi os, quam
c. 1.
Exod.
21: (20) M
SÉ
zis
nazál' ¡ zó nac"áa a zo
Ti
7
7 acc ío'x ¡ a TO I Oá iáw iai c
7 o^á ^ nó zás
;o eas
aiJ oú,
^
^íx J I
xc cxi75i¡ó Ta .. (21) leo)
dl d'cccl3ccóa'
?i
^u^`Qa F la

cS ío, oúx x-
c cx7•¡9í
j
zcu
• Tó
9
/be
áQy Q o aúzo ^óz y.
c.
2
Uno
es . Paul.
5, 23, 6.
c. 3 ¡
Dig.
1, 6, 2.
4 au ] e
.
ui gam
IY,
ui go Va (?). 6 die] de die
.
11
8 paulus
lib o (libe /V) quin o
(om. BW)
s. s. . a. 1. co neliam om. Y. II 9 bene-
icis
II
Y
,
bene iciis Y. ^^ 11 pos ula e IV. ^^ enim
(om.
w
)
ne
mu es:
p
os
empe a i
uiden u secu a esse alia:
sed an ea e si eum dominus
excessi , homicidium non commisi .

e ]
onz.
W. 11
12 cohe ci ionem
YW,
quohe ci ionem
B.

13 ulpianus lib o o. d. o. p. s. i ulo
om.
Y.
II 14 seui ias
B.
11
15 se uos

pudiciciam
B.

16 u pequi
Va
es e
h° uege o,
u pequu
Va es e
B'uelseno,
u pequae
Y
b
.

uio-
len um W.

conpellan
YW.

sun
Ih. 11
p incipis
IY

17 diui
om. W.
II ad
om. YIh.

au elii
IY,
aeliuui
Dig.

p oconsole
B.
18 be icae
B,
be ice
Y,
ue ice
W,
ue icae Dig. II
mani es abi u
19 se nos snos
B, suo (suos Yb) se nos (se uo
es e
I uege o)
Y.

inli a a
Y.
11
20 ne
B.
II 21 nec
W.

seui ia W.
11
22
inju ia Y.

denegen u
W.

qui] qui si
B.
I 23
eo um]
I Di:.,
illo um
B
Y.

sauini
Y
auini

24
con uge an
lI : 11
si nel]
Dig.,
sine
líb i. 11
habi os]
Dig.,
habi i
B,
abi i
Y,
abu i IY
147
<TITVLVS I11>
DE IVRE ET SAEVITIA DOMINORVM.
dici :
10*
a;
OOLLATIO
3,
3-4.

148
`aequum es , uel in ami iniu ia ad ec os cognoue is, ueni e iube,
`i a u
in
po es a em Sabini
non
eue an u . quod
si
meae
`cons i u ioni audem ece i , scie
me
admissum seue ius
3, s, 4 `execu u um'. diuus e iam Had ianus Vmb am quandam ma o-
nam in quinquennium elegaui , quod ex leuissimis causis 5
ñ
ancillas a ocissime ac a e . i em diuus Pius
ad
libellum
Al i Iuli esc ipsi
[in]
haec ue ba: `Se uo um obsequium
non

‘J0
`solum
impe io, sed
e mode a ione e su icien ibus p aebi is
6 'e ius is ope ibus con ine i opo e . i aque e ipse
cu a e
`debes ius e ac empe a e uos ac a e, u
ex
acili equi e e 10
`eos possis, ne,
si
appa ue i uel inpa em
e
inpendiis esse
`uel
a ocio e domina ionem saeui ia exe ce e, necesse habea

°
pmu
`p oconsul
u. c.,
ne
quid
umul uosius
con a
accida , p aeueni e

,,
`e
ex mea
iam auc o i a e
[ e] ad
alienandos eos conpelle e.

^^^oli6u
a.
152
`Glab ione e Homullo cons.'

15
3,
4,
1

GREGORIAPiYS
lib o
XVIIII.
sub i ulo de
accusa ionibus :

,, Om^^l
Impp. Diocle ianus e Maximianus Augus i Au elio Sac a o
mili i. Cum se uum uum [ui] aeg i udinis g aui e opp essum
a i
munus implesse p oponas, p op e inmode a am
cas iga-
ionem calumniae accusa ionem eme ge e innocen iae
a io,
20
a.
285
cuius iduciam ge is,
non
pe mi i . P op.
non.
Decemb. Diocle-

.1^i .Yi
iano
A.
III. e
A is obulo cons.

:' d oío^4u^^
ei
ou>,^
!
I
:
^' ^ i' í^i
y j1M1'(<lXü
aáyE w
1'
'1
1
1 es om.
BW.
11
in ami]
Dig. (Y),
in amem IY, in amiae
B.
11
iniu iam
B11
7
.11
ueni i
B Dig.
N
iube i a]
Dig.
(iube a
Flo .) e (Y),
iube in a
117,
iube
B.
11
2 po es a e
YW Dig.
sauini 8Y.
11
quod] qui
Dig.
ec e.
11
meae] me Y.
11
3 admissum] a. hoc Y, hoc admissum
Dig.
uulg.
11
4 diuinus Y, diuis
B (ind.).
1
umb iciam
Dig.
11
ma ona-
nam
B, ma ona Y.
11
5 in
om. W.
Í
6 ac a e ] (Y), ac a e
B,
ac aui lY, ac asse
Dig.
11
i em]
B ( ex .),
idem i em
lY,
idem
B (ind.)
Il
dinus p. ad 1. a. i. esc ipsi (sc ipsi
W)
in
(om. BW)
h. u. om.
Y.
11
8 impe ium edde mode a ionem
W.
11
10 debe
BY.
11
empe a e]
empe a e
B.

uos]
IY,
e uos
BY.

ex
acili]
Lachmann,
e acili
BY,
e acile
W.
equi e e] ep i ne e
Lachmann.
11
11 eos]
Y,
eo
B,
om.
W.
11 possis] IV, possi
BY.
11
ne si]
Pi hoeus,
nisi
lib i.
11
in—
pa em e]
Pi hoeus, in
pa en e
BY
b
,
in pa en em W, in pa e
Ya.
1{
inpendis Y, inpendus lY
l
.
11
12 a ocio e domina ionem saeui ia]
Lach-
mann,
a ocio em domina ionem (-ne
Y)
seui iam
lib i.
11 habeas W.
13 p oconsul u. e.
om. Y.
con a] con a e
Lachmann. 11
acceda
YW.
11
14
e ]
se
e
B,
sed e
Lachmann.
11
auc o i a em W.
11
e
addidi Lacjimann.
11 15 g auione e omulo ( omolo Y)
lib i.
11
cons. x
I ,
om. Y. 11 16 lib o (libe
TY)
xuiiii
(sic BlY)
s.
.
om. Y.
II 17 impp.
(imp , pp W) dioclicianus e m. augg. (augus
B, om. W)
au elio sac a o
(sac a i W) mili i
BW, om. Y.
1(
18 ni] sac a i IY, om.
BY.
H
19
a i munus] auemu W
b
, g auemu
a
.
11
inplisse
Y.
11
cas i-
ca ionem
Y.
11
20 accusa ionem] causa ionem
B.
11
ianocen iae] inno i iae
BYb,
innoci iae
Ya.
11
21 p op

a is one conss.
B, om.
YW.
251
auc o
ad
exemplum Legis Romanae pa iculis
ex
eis i ulis
exce p is p aemisi .
capi a I
—V haus a sun
ex
Codice
G e-
go iano,
I
—X ex
Pauli sen en iis,
XI
e
XII ex
qua o Codicis
Theodosiani
lib o:
o dinem igi u ,
quo
haec co po a
in
ipsa
Lege
Romana
exce p a sun , Appendicis
I
auc o inue i .
hace XII capi a
sequun u quinque cons i u iones
ex
qua uo
i ulis p imi Codicis Theodosiani lib i desc ip ae: quas
non
ab ini io
huius Appendicis
pa em
e ecisse eo ue i simile i ,
quod singulis i ulis nume i
ab I
usque
ad
IIII p ae ixi sun :
accedi quod,
si
indici ub ica um codicis Pa isiensis
4403
lides
habenda es ,
ab
huius codicis Appendice i uli III
e IIII
abe an .
Appendix
II
ex a
in
codicibus Be olinensi
270
saeculi
IX,
Epo ediensi
35
saeculi
IX
uel
X,
Pa isiensi
4406
saeculi
X
miscellaneo. haec quoque
una
cons i u ione Codicis Theodo-
siani
(§ 5)
e duabus Pauli sen en iis
(§ 8. 9)
excep is
ex
capi ulis iu is Romani
in
Legem Romanam Wisigo ho um
non
admissis composi a es .
ad
quae accesse un scidae siue o mae
edic o um, quibus absen es
in
iudicium uocan u
(§ 11-14),
eiusdem
ni
allo o iginis, cuius sun o mulae
in
egnis Ge -
manicis composi ae'): eaedem scidae
non
coniunc ae cum Appen-
dice II
bis in
aliis pa ibus codicis Pa isiensis
4406 ( ol. 58.
68
2
) e
in
codice Lugdunensi
-
Ba auo
47
saeculi
X
legun u .
in
llano
au em Appendicem scidae illae p op e Pauli sen en iam,
quae Appendicis
II
pa ag aphum
8
e lici , uiden u ecep ae esse,
in qua de
inis edic is e
de
pe emp o io
edic o in
eum
p oponendis agi u . ce e um
ma e ia
quae pa ag aphis
1-10
Appendicis
II
con ine u
sa is
a e in se
cohae e :
pe ine
enim
ad eos,
qui au
pe
con umaciam
ab
iudiciis absun au
condemna i uel con essi sun .
cae
Codicis Theodosiani con-
s i u iones quae
in
hac Appendice legun u ,
non
in eg ae ecep ae
sun , nec
aude
ca ui is qui eas mu ilaui : ce e
§ 1,
quae
mu ila non
po es
non ad
con umaciam
in iudicio commissam e-
e i,
in eg a
quam maxime
ab
hac iu is
pa e aliena
es
3
): nec
dubi andum es ,
quin
p o essio
in § 4 ela a,
qua n epi oma o
de
con essione apud iudicem ac a in ellegi
uolui ,
si
in eg a la
1)
C .
Monumen a Ge maniae his o ica Leges
V p. 534,
B unne
Deu sche Rech sgeschich e
I § 58.
2)
Ini ium scidae
legi u in olio, quod ab huc codice
auulsum
hodie
ex a in on e codicis Pa isini 4410.
3)
In Th. 6, 27, 10 hace p aecedun :
In e eos qui consula i a is gesse-
in
digni a em
e eos qui me ue in p incipa u7n is
g ada
po io habea-
u ,
q ci
p io
locum digni a is accepe i . quam sanc ionem omnia debe-
bun
o
icia cus odi e.

252
cons i u ionem habe emus, au ag o um au aliqua similis
'o e . denique pos scidas colloca ae inem Appendicis II
aciun sen en iae aliquo Pauli ad SC. Silanianum pe inen es,
quae quomodo cum eliquis coalue in , non in ellegi u .
Haec de codicibus e de indole Appendicum. ad Appen-
dicem I edendam adhibui codices Pa isienses 4403. 4406.
4419, O obonianum,
Mon ispessulanum, Be olinensem
1
),
ad
Appendicem II codices Be olinensem e Pa isiensem 4406,
ad § 15-17 huius Appendicis codicem Epo ediensem. Los
codices omnes ipse con uli
2
). co up elas omnibus
codicibus
communes e e non mu aui, quia
ie i
po es , u
-
ipsis Appen-
dicibus an iquio es sin . insc ip iones capi ulo um, quae
G ego iani e Theodosiani Codicis men ionem aciun , cum in
lib is Be olinensi Epo ediensi Pa isiensi 4406 in b eue con-
ac ae sin , eas in Appendice I ex eliquis codicibus es i ue e
licui , semel e iam in § 4 Appendicis II ope lib i . Va icani
eg. 1128, qui hu ic Appendicis II i ulum solum Legis Iio-
;<nanae adieci , exple e po uimus.
1)
Au eliaoeusem codicem ab Haenelio colla um bis ei aui p. 253,
10 e 256, 5.
2)
Ya isieuseiu 4410, qui con ine § 11 usque ad p. 262, 4
admo,
dedi
ad
colla ioueui linus ii, quain adhibui Zeume in Mon. Ge m.
his o icis. a Lugdunensis codicis dep aua a lec ione iu Zeume i edi ione
eno a a abs inui.
I
L =
Pa isiensis
4403
(incipi p.
254,
16
conuene is,
de-
sini in
p. 258, 24 da a):
de indice huius codicis uide
sup a p.
250.
O =
O obonianus
2225
119
=
117on ispessulanus
H
84
N =
Pa isiensis
4419
B =
Be olinensis
270
(desini in p.
257,
5 in es a a)
P =
Pa isiensis
4406.
1

I Cons i u .io XxXIII G ego iani lib. de pos ulando i ulo xi .
Imp. Go diands A. Iouino. Nulla n exis ima ionis in-
amiam anunculus uus pe imesce ic ibus us ium subiec us,
si sen en ia non p aecessi ignominiae maculam in ogans.
4
PP. i kal. Sep . Pio e Pon iano conss.

a. 238
2
Imp. Seue us e An oninus AA. Manilio. Si nulla sen-
en ia con a e dic a es , quae in amiae de imen um ad e ,
sine causa imes, ne exis ima io a laesa si ob id, quod in
ca ce em pe iniu iam coniec us es.
3

II De pac is cons i u io .

10
Imp. An oninus A. Iulio Maximo. Si debi o i uo he es
ex i is i, ac io, quam adue sus eum habuis i, adi a he edi a e
con usa es . sed si eam, pos eaquam in iudicio quoque ob-
inuis i, ei adidis i, qui minus sen en ia supe aue as, ea con-
1
p io nume us
I
in P colloca us es an e clausulam Appendicis
II
in
hoc
codice p aeceden is, c . p.
000, 00:
in B pos i uli nume um
(XII,
u. i.) abe aui : eliqui nume um omi un .
JJ
cons . xxxIil g ego-
ianus
OM,
ins i u io g ego iani
BP, om,. N.
de pos .
(pon olando
01'I)
i ulo
xii
(u
N, xi
om. P) OMNP,
i ulo
xii.
i de pos ulando
B.
II 2
exaes ima iones
0,
exac ionae NP, exac ionem
B.
ÍJ
3
uuus
0. H
pe -
imesci
OMN.

ic ibus us ium
01W,
us ibus
NBP.
JJ
4
ignominiae]
igno
P.

mascula Na, macula
N
b
.

igno ans
O ,
igno as
NBP.
^J
5
po iano
N,
pouano
BP,
pon io
OM. ^^
conss.
om.
03/.1J
6
an onius
B
a
P. ^^
nullius
0/1.
11
7
inin amiae OIVI, in amamiae
N.

ad e
om.
NBP.

8 causa imes]
causa iones
N.

exes ima io
01V,
aes ima io
BP.
JJ
ob
id]
obs e
BP. JJ
9 es]
es
MN.
10
u
de p.
cons .
VIII
Au elianensis e index L,
II
de
pac is cons .
BP,
i ul.
de p.
cons .
I
0,
de
pac is cons . II
. (u .
om. 111?) MN.
JJ
11
an onius
P.
11
maximo]
mox
OM. JJ
debi o i uo he es ex i is i
01W,
debi o i uo he es exis is
N,
debi o es (es
in li u a)
io he es ins i u us
B,
debi o es io he es
ins i u io
P.
JJ
12
ac ione 0119 ac ionem
11
T
BP.
11
13 ea
NBP:
eam he e-
di a em
equi i u .
II in
om.
O.
obs inuis i 1VI. iJ
14
ei] e
NBP,
ex
051:
JJ qui
miaus
0111,
comminus
N,
quominus
BP,
quem
Cuiacius.

sen-
en iam
BP.
254
APPEND1X
1,
3-5.
dicione pac oque, u am ce e is c edi o ibus quam
ibi
in eo,
quod ibi debe e u , si eam he edi a em non adisses, sa is-
ace e , pac i conuen ionisque ides se uanda es . quae
si
non se ua u , ex s ipula u, si modo ansac io ac a es , ac io
4
dabi u .
PP.

kal. Aug. An onino

e Valen e conss.

a.
213
4

III G ego iani lib.
u
i . x ii si u se he edi a is abs inea .
Imp. Seue us e An oninus AA. Ve o iis F on ino e
aliis. Si uos pa e nae he edi a i non miscuis is, ob eam em
es i ica io necessa ia non ui , cum ides ue i a is uel bono um
adminicula non deside e . quod si p o he ede gessis is, an 10
p op e ae a em cui subueni i sole in in eg um es i ui de-
bea is, aes imabi cuius deea e no i ia es .
PP.
y
non
Ma . Sa u nino e Gallieno
conss.

a.
798
5

lIII G ego ianus lib. ni i . xii si ce um pe i u iii.
Imp. An oninus A. Iulio. Si pa e na he edi a e e abs- 15
inuis i e a pa e nis c edi o ibus conueni is, secundum iu is
o man' ue i e po es. sin ue o pe miscuis i e he edi a i
nec ae a e pe mi en e in in eg um es i u us es, u abs inendi
§ 4 =
Cod. Ius .
2, 38, 1.
1 pac uque
OMPB.
II
in eo quod
OM,
in quo
NBP.
II 2 ibi om.
NBP.

adisses] adsis
O3I.
II
sa is ece i NBP.

3 ide
N. II
es ]
sun
BP.

4. ex s ipula u si
01V1,
ex ipula i
NBP:
p aesc ip is ue bis
uel ex s ipula u si hoc
se . II
5 il] i
P
e
es e
Haenelio 1V .

mi
in ma g.
0,

ni
in ansi o
ue suum
M. II
an onio
P.
II
ualen e]
balbino
se . II
6 ni (IIII 0,
o n.
M)
g eg. . . . abs inea ]
01Y1,
Il
. IV, om.
BP.

7
an onius
P. II
uic o iis
O111,
om.
Cod. Ius .

on ino
Cod.
Ius .

el]
ae BP.

8 he edi a e M.
II
miscuis i
N. II
em om. Ba.
]I 9 ue i a i
NBP.

uel bono um] ue bo um
Cod. Ius .
II
10 admini-
cula non] adminicula num
0,
adminiculandum deside i
BP.
^
gessis is . . . 12 es ] gessis is uel bono um possessionem accepis is,
p op e ae a em e. s. s. in in eg um es i u ionis auxilium accipe e
debe is
Cod. Ius .

an] án
B,
a'
ī
P.

11 p op e ] p op e ea O1V1.

cui]
cujas
BP.

subueni e
OIYI.

solue 0, solui M. 11
in
o n. NBP.
12 ea e]
ON,
he e M, a s
BP.
II
no i ia]
ui
no io
(Cuiacius).
II
13
sa u nino . . . conss. (conss.
an e
14 il'
colloean BP,
an e
15 imp.
colloca
N)
om. OM

II
gallieno]
i i
gallo. II 14 un ...
xII
1VI,
1III
g ego ianus lib. ni i ul.
xlI
0,
g ego iaa. lib.
III. IIII
i ulo 1V, ni (ni
om.
P)
g ego ian. lib. in
BP.
II si
ce um pe i u (pe i
NP) NBP,
om.
OM.
iu] conss. VIII
BP (c :
ad u.
13),
om. .O
a
,
an e
lib. in
suppl.
06,
II
I
an e
si
in ma gine
colloca
N.
II 15 an onius
NBP.
II
julio
_NBP,
lolio
OM.
pa e nea
P.
II
he edi a e e
OM,
he edi a e
BP,
he edi a em
N.
II 16 c edi o ibus] he edi a ibus
BP.
II conueni es
BP,
conuene is
LOMN.
II
iu is] iu is secundum
P.
1
17 o ma
L.
II e po es
0,
e po es
M,
po es
LNBP.

si
LNP.

he edi a e
LBP.

18 pe mi e e
L.
j^
es] es
MN.
d
1.
jl
^
l
^l^
^
^I^^,
6j
b
^3M
6
^ael^,h

7
11
11,
8
eGlu^^^

y
10
iViEÉ1':
e;,
11
s
l, ^`'
0111
,
I IP
y 4
;
I
^^^
255

APPEIVDIX 1, 5-11.
ius habe es,
e omnibus c edi o ibus he edi a iis
in ellegis
Imp. Alexande A. Aglao. Eum, qui bonis pa e nis se-
cundum edic i o mam abs en us es , he edi a iis ac ionibus 5
conueni i nulla - a io suade e eliqua. P oposi a ia kal.
Mai. Alexand o A. conss.

a.
222
VI Paulus lib. mi i . de in es a o um he edi a ibus.
Legi imi he edes iu e Gallico in a cen esimum diem nisi
adie in he edi a em, ad p oximos eadem successio ans e u . 10
Filius ma e nam he edi a em eandemque legi imam nisi
adeundo quae e e non po es .
Feminae e si ul a consanguineas he edi a es ad succes-
sionem legi ima a non admi un u , p oximi a is amen ad
successionem pe e e non p ohiben u .

15
VII
Lib o p imo i . de he edi a e uel quid aliud pe i u .
Possesso he edi a is, qui ex ea uc us cape e uel possi-
de e neglexi , duplam eo um aes ima ionem p aes a e coge u .
li uc us in es i u ione p aes andi sun pe i o i, quos
unusquisque diligens pa e amilias e hones us collige e
20
po uisse .
§ 7
c . uol. II p.
101
ad
u. 26.
§ 8
hinc es . Paul.
4, 10, 4.
§ 9
c . uol. II p.
101
ad u.
26.
§
10
hinc es . Paul.
1, 13 B, 8.
§
11 lainc es . Paul.
1, 13 B, 9.
1 in ellegis e
L,
in elliges e 1V, in ellegis i
BP,
in ellexis i
031.
II 2
III
non.
(kal.
NBP)
sep .
om.. L.
an onio
P,
an ono
0.
II un
conss. N, conss.
BP, In 011, om. L. 11
3 (un
B, om.. P)
g eg. (g g s
L)
lib. i i .] quin as i ulas g ego ianas lib. i N.

x in] s n
►
i
BP.
a bi um
LOMBP.

u ile
L,
i ule
M,
i ul'
0. II
conss.
xIli
NB,
consul.
y
P, xii L, om. 041.

4 aglao
LN
b
,
aglado
0,
aglad Na?BP.
1I eum] cum
L. II
pa e uis
BP.

secundan) I similis secunda a
0111,
si
cum
N.

5 elic i
111,
elec i 0.

o ma
LN.
absen us
B,
ab en us
L.
11
6 conueni e
O,'1?BP. I
7
mai.] ma.
L.

alex.
a.
conss. i paulas]
alexand o uc. i paulus
OM,
alexand. ss. i i . paulas
L,
alexande
uc. conss. i i ulas N alexand o u. c. cons.
y
(
y
om. P) BP.

8 un
i .
B,
III
i ul.
0111,
IIII
LNP.
II
9 legi ima
O1Ñ1,
legi ime
B, i
legi imi
P.
callico
BP,
colliquo
L.

10 adie in
LBP,
age en
N,
adhe in
O
I
iI.

ans e u ] ans . in p. non eg.
L.

11 ma e na he edi a e
BP.
eademque
L.
11
12 adeunde
N (non
4.11
po es ] p.
in p.
non
eg.
L.
11
13 ul a] ul a e si
NB,
ul a
e
P.
consanguineis
Pa.

he edi a is
( Ii
pos
pe i u
colloca
P)
1. i
BP. I
qui
P.
JI pe e u
L,
pe i u
Ii
.
N.
18
duplum
e.
aes ima ione
L.
coge u ]
cog.
in p. non
eg.
L.
I¡
19 ii] hi
MN.
in
om. OM.
20
pa e ] pa e .
III.
O
(c .
256, 1), pa e nal
M
'
II hones os
NBP. I
colligi
BP.
21 po uisse ] po .
in p.
non
eg. L.
esponde e debe e.
PP.
In non. Sep . An onino A. mi conss.
a.
213
V G ego iani lib. i i . XVIII
a bi ium u elae
cons . x
III.
,13^

M.
II
14 p oximi a es
LNBP, pe ii M.
ji
ad] a ione?
II
15 p ohibe u
p'
l
6
y

L.
II 16
ü
1. p. i . 0, VII i . 1. p.
L,
lib. I i .
N
(uide mox),
II
APPENDTá
1,
12-18.

256
12

VIII Ti . de amiliae he ciscundae.
De omnibus ebus he edi a iis iudex cognosce e debe e
celeb a a diuisione in semel de omnibus p onun ie .
13

Iudici amiliae he ciscundae conueni , u ea, quae quis
ex communi accepi , au ipsa au aes ima ionem eo um e-
5
p aesen e , u in e cohe edes
diuidi
possin .
1
4


Iudex amiliae he ciscundae nec in e paucos cohe edes,
sed in e omnes dandus es , quin inu ili e da u .
15

Omnes es quae socio um sun communi diuidundo in
indicio in e eos sepa an u .

10
16

VIIII
I.ib.
y
i . de e iudica a.
Ra io calculi saepius se pa i u subpu a i a que ideo
po es quocumque empo e e ac a i, si non longo empo e
euanesca .
17

X Ti .
de in es a o um he edi a ibus lib. ni!.

15
Filii uulgo quaesi i ad legi imam ma is he edi a em ad-
spi a e non p ohiben u , quia pa i iu e u ipso um ma ibus
i a ipsis ma um de e i debue un .
18

Is a sen en ia in lib o qua o habe u :
Ad iliam ancillam uel libe a a ex sena us consul o
20
Claudiano e ec am legi ima ma is in es a ae he edi as pe ine e
non po es , quia neque se ui llegue libe i ma em ciuilem
habe e in ellegun u .
§
12-15
hine es . Paul.
1, 18, 2-5.
§ 16
hinc es . Paul.
5, 5 A, 11.
§ 17
/ ine es . Paul.
4, 10, 1.
§
18
hinc es . Paul.
4, 10, 2.
1
VIII
i .] VI I
iul.'
L,
i .
liI
31,
III
B,
VIII
pos
he ciscundae
P,
o7n. O (c . ad
255, 20)
N.
11
amilia
iIIBP.
11
he ciscudae
L.

2 iadex]
inde
OM.
11
e
o n. LNBP.
11 3 in] hi
P.
Il
4 iudicii
N.
1 ea] ean
P.

5 ex
o n. OM.
11
accipi
L,
accepe Oa, accipie
BP.

an
l^ u e-
lianensis,
u
L0MNBP.
11
ipsum
N.
11
exes ima ionem
N,
aes ima ione
L.

((
ep aesen i
M.
11
6 cohe edes] quohe edes sed
P.
11 possin
Lb,
possun
NBP,
possi LaOM:
in p.
non
eg. addi
L.
11
8
quin
inu-
ili e
O,
qui non u ili e LM, qui non u ili a e (- a i
N) NBP:
alioquin
inu ili e
Cuiacius.
11
9 omnes
om. 1V. 11
diuidendo
P.
11
10 sepa an-
u ] sep. in p. non eg.
L.
11 11 VIIn] I
L, pos
iudica a
colloca P,
07n.
0.
^I
i .] i .
y
N,
I
i . V
BP.
11
12 oga io
N.
11
cauculi
LBP,
caucoli
N.
11
subpu a e
BP.
11
13 po es N.
11
empo e (- em P) ac a i
BP.
11
14 euanesca ] en. in p.
non
eg.
L. 11
15
x] XIII'
B
a
,
om. 031, pos
lib.
IiII
colloca P.
11
iu es o um N.
11
16 quaesi
NBP.
11
17 pa e.
LBP.
11
u ] in
LBP,
hii 1i
O,
hi u M,
om. N.
11
18 di e i O. 11
uolue un
1V.
1
19 is a] i a
P. 11
sen ia
L.
11
lib o] b.
M.
11 20 ilium . . . ell'ec um
OM, iliam . . . e ec a
N.
11
sena us
0,
sena o
A!,
sena u
LBP,
ea
na anl
N.
1
1
21 legi ima a
OMBP.
11
22
libe i
N.
11 ciuilem
BP,
ciuile
L,
ciuili
N
b
,
cili
Na,
uel
OM.
^^

257
APPEND1X
1, 19-21.
9

Ad legi imam in es a ae ma is he edi a em ui cines
Romani, non e iam La ini admi un u . ciues au em Romanos
eo empo e esse opo e , quo eis de e u e ab his legi ima
he edi as adi u . pe inde au em ma is ce io es ilii iun ,
non nun io accep o, sed p o liquido compe o, quod in es a a
5
decesse i .

20

XI Ti . Theodosiani lib.
IIII
de e iudica a.
Imp. Cons an inus A. ad P oculum. P eces e impe a a
esc ip a non place admi i, si decisae semel causae ue in
iudiciali sen en ía, quam p ouoca io nulla suspenda, sed eos, 10
qui
ale
esc ip um me ue in , e iam limine iudicio um ex-
pelli.
Da a
ii kal. Ian. Cons an ino
A.
e Licinio conss.
a.
319

21

XII Ti . de sen en iis ex pe iculo
eci andis.
Imppp. Valen inianus Valens e G a ianus AAA. ad P o-
bum ppo. S a u is gene alibus iusse amus, u uniue si iudices, 15
quibus eddendi iu is in p ouinciis pe mi imus acul a em,
cogni is causis ul imas de ini iones de sc ip i eci a ione p o-
e an .

huic adicimus sanc ioni, u sen en ia quae dic a
ue i , cum sc ip a non esse , ne nomen quidem sen en iae
habe e nle ea u , nec ad escissionem pe pe am dec e o um
20
appella ionis sollemni as equi a u . Da . ni non. Dec. T iu.
G a iano A.
III
e Equi io u. c. conss.

a.
374
§ 19
hinc es . Paul.
4, 10, 3.
§ 20
hinc es . Cod. Theod.
4, 16, 3.
§ 21
hinc es . Cod. Theod.
4, 17, 1.
1 ciuis
OM.
H
2 la inae
BP.

ciues a. omanus
BP,
ciuis a.
omanus 01YIL.
H
3 quo (quos M) eisdem e u OM, quos eisdem
NBP,
quos hisdem
L.

e
om. N.
H
4 pe inde
sqq.] c . om. 11 ad p.
104, 1.
ma es
LN.

ce io is
M.

5 nun io] nun io mo is
Mo nmsen.
accep us OM, apcep o
N.

aliquido
BP.
i conpe a
LNBP,
compa a a
OM.

in es a a M
a
N
b
, in es a N
a
, in es a e
LOMbBP.
i 6 decesse i ]
decesse in in p. non eg.
L.
H
7
x (x
M) . . .
lib. l heod. 1. u .
x. .
e in ma g. u sus
x. .
0, xi
i .
hoc loco om., sed
x
pos
iudi-
ca a
addi P. i
8 cous an inusl con s.
L.
i a. N,
om. LOMP. i p e-
ces
e ] p ecessi
03IBP.
impe a
0M. i
9 admi i
P. i
10 iudicialia
L,
iudicialis
N,
iudiciale
P.
i subpeudi
N.
H
11 qui] ui
P,
u
N.
H
ali
0M.

lumine
P
a
,
limin e
L, limen
eius
N.
H
12 il
om. L.

e
licinio (liciuo a.
P)
om.
L.

conss. xu
i .
L, x
.
N,
c. xi .
OM,
conss.
P.

14 imp.
0MN.
i e ualens e
L.
i 15 s a uns
O.

iusse-
am

u
om. LNP.
i 16 eddendis
OM.

ju es
P.
H
17 ul ima
his
L.

de ini ionis
OM,
di ini ionis
P.
H
de sc i;p i] desc ibe e
OíVI.
i
18
diducimus
L.
II sauc ione
OM
j
sanc iones
1
19 cum sc ip a]
consc ip a
N.
II 20 esceosionem
N,
ecessionem
P. i
21 m non.] id.
non.
P,
id.
N.
iu.
M,
ium
OP,
iu.
N,
om.
L. ))
22 a. ni e eq.
u. c.] n
e equi i
ū
s
P,
a. in e aequi i uic. N,
om. L.
^
conss.
L,
coas.
P,
heodosianus lib. i
0111, om. N:
in p. non eg.
addi L.
Collec io
III.

17
APPENDIS 1,
22-28.

258
22 Imppp. G a ianus Valen inianus e Theodosius AAA. ad
Clea chum ppo.
Iudex
in p o e enda sen en ia, quae iu gan-
ibus possi ad
plenum
ecensea , quidquid nego io ue i in-
la um, quod sense i , sc iba e elega , ne pe e o em iudicis
i e um a p imo dio nouus li is sen ia u euen us. Da . x kal. 5
Sep . Cons an inopoli Hono io e Syag io conss.

a.
382
23


Idem AAA.
ad
Symmachum
pu.
Sen en ia
non
ualea ,
quae
ex
libello
la a non
ue i . Da . III kal. Dec.
Med.
Rico-
me e e Clea cho conss.

a.
384
24

Lib. I i . I de diue sis esc ip is.

10
Impp. A cadius e Hono ius AA. Eu ychiano ppo, Re-
sc ip a ad consul a ionem emissa uel emi enda in u u um
his an um nego iis opi ulen u , quibus e usa docebun u e
ce e a. Pa a il id. Dec. Cons an inopoli Hono io A.
1111
e
14
Eu ychiano conss.

a.
39s
25 Impp. Hono ius e Theodosius AA. Iohanni ppo. Pos
alia. Nulli habe u ambiguum e iam ab he edibus e p o
he edibus posse sc ip a nos i nominis allega i nec excludi
empo ibus nec abole i casibus impe a um e ce e a. Da . x i
19
kal. Ma . Rauenna p. c. Hono ii
i1Ii
e Theodosii AA.

a. 413
26

II
Ti .
De
o icio ec o is p ouinciae.
Imppp. Valen inianus Valens e G a ianus AAA.
ad
Vi-
uen ium ppo. Vnusquisque iudex
in
his locis sedem cons i-
§
22. 23
hine es . Cod. Theod.
4, 17, 3. 4.
§ 24. 25
bine es . Cod. Theod.
1, 2, 11, 12.
§ 26
hinc es . Cod. Theod.
1, 16, 11.
1
impp.
M,
imp.
ONP.

len inianus heod.
OM.
11
ad
clea co
N.
11
3
posse
P,
p osa
OM,
pos
Mommsen.

i e censea
N.
11
nego ium
NP, pe ii M.
11
5 ad
p imo dia
N, pe ii M.

nouus Ii is
0,
nonos
li es
LP,
nouae li is
N,
pe ii M.

sen ian u
LNP,
so ian u
0, pe ii
M.
11
6
cons an inopole
0, o
y
n. L.

e syag io
o n. L.
11 conss. idem
(i em
P)
om.
OM.
11
7
aaa.
L,
a.
0,
aug.
P, ag. N,
olli. 1V1.
11
pu.] pp. ú.
N.
11
non] es
dona ionis
non
P.
11
8 da a
LNP.

111
om. NP.
11 med.
icome e] medl. icome o
N,
ined iconie e
P,
ichome e
0111.1
9
cilia co
N
b
,
ilia co
Na.

conss.
P, om. OMN. I
10
i . i]
.
N,
om.
P: hic nu-
nie us e e endus non es ad Theodosianum Codicem, sed ad ,4ppendicis
diuisionem c . §
26-28.
^^
11
imp.
ONP. (^
hono ius]^ hed.
N,
heod.
P.
p
12
c
onsula ionem M, consola ionem
ON.

mi enda
OM.
11
in]
si in
P,
nisi
in
N.
11
13
hi s a um
P.
11
ducebun u
1V.
11
14
ili
NP,
il
OM.
11
id.]
kal.
id.
0.
11
15
cons.
N,
om.
OM.
(j
16
imp.
OP.
17
habi u am ambig.
011
1
1.
11
18
nos e N
a
.
11
19
casibus] cui sibi
N.
11 impe a um
NP. ^^ x i NP, x 031.

20
p. c.
N,
pp.
0117,
ppo.
P.
11
hono io
MNP.
11 un]
VIII
N. 11
aa.
OM, a.
cons.
uel aa.
cons.
l
♦
',
aa.
conss.
P.
11
21 u
i .
om. P.
I{ 22
imp.
ONP.
11 e ualens
aa.
(om.
g a .) NP,
11
23 in
his]
nihil
0M.
!I^
.41
,^
^
,
'i
259
APPEITDIX 1, 26-28.
ua , in quibus opo e omnibus ‘p aes o esse ec o em, non
deue icula deliciosa sec e u . addimus sane, u eius, qui
p ouinciae p aesiden em p op ia possessione suscepe i , age ,
quem diue so ium babue i p aedic us in ansi u, isci ui ibus
uindice u . i a enim iudices mansiones ins ue e e ins au a e 5
ni en u . Da a kal. Ap il. T iu. Valen iniano np. e Vic o e
Co Ss.

a.
369
97

Ti .. III De o icium

com omnium.
Imp.
Iulianus
A. ad
Mame inum.
Conuen is ec o ibus
a sublimi a e ua edi non minus c iminalia ac a quam ciuilia
10
iubemus, bis uidelice , quo um salus ad disc imen uoca u .
Da a xi kal. Dec. An iochiae luliano A. I e Sallus io conss. a.
863
1
°
Q
1
^
}
^
1
'

^S

Ti . IIII De assesso ibus domes icis e cancella iis.
^li.1p"^';11-


Impp. A cadius e Hono ius AA. Caesa io ppo. Si quis
iudicum uel ciues eius p ouinciae quam egi uel ce e pe e-
15
g i os consilia ium sibi uolue i adscisce e, an um qua uo
sibi menses ad e inendum eum, quem ex eadem p ouincia
sumpse i , ibu os esse cognosca , donec ab aliis euoca um
locis suis ac ibus adhibue i , i a u emensis qua uo men-
sibus c imini de u , si quis ul a boc empus consilia ium
20
c edide i e inendum. Pa a i id. Dec. Cons an inopoli S i-.
licbone e Au eliano conss.

a.
400
Explici libe legum Tbeodosiani e Nouella um. deo
g a ias. amen. elici e .
§
27
hinc es . Cod. Theod.
1, 22, 3.
§ 28
hinc es . Cod. Theod.
1, 35, 1.
2
diue icula
OP.
II
deliciosa
Cuiaeius,
eligiosa
NP,
elegiosa
0-Y7.
11
addemus
O37.

eius qui] quis qui
N,
quisque
P.
II
3
p ouin ia
N.
{I
p aesiden ae ZV, p aesidem empo e
031.

possessionem 11
.

4
quam
N. I)
ansi um
N,
ansi o
P.

iu ibus
P.

5
mansionis
OH. ))
in-
s au a e]
in is a ue e
OM.
II
6
ni an u
P,
mi an u
N.
I)
ium
P.
ualen iaoo
p.
e
N.
7
cons.
N,
om. OH.
I) 8
i . . . . omnium]
sic
acuo spa io an e
com
elic o
OM, i em
P, om.
N.
;I
1
0
ad
sublimi a ae
uae
di
nominis
1V,
a
sublimi a e uae nomminus
O,11, ad
sublimi a em
uendi
non
minus
P.
11
c iminalalia
IV.
II
11 co um
(non
eo um) IV.
j)
12
xi[
P.

an ioche
NP. ))
salu io 11'. )) cons.
N,
om.
OH.
II 13
i .
cancella iis] i em
P, om. N.
II
domescis
M
a
.
)J 14
imp.
0_1VP.
qui
NP
e
es e Haenelio M. ))
15
iudicium

cines
(ciuis
011P)
.
pe eg inos (—
nus
0311VP)]
ciuem . . . pe eg inum
C ciacius.
I
I
eius om.
P. ))
quem
uel
que
N
a
.
I)
ege
0J'IP.
II
16
adsc. (adscis-
.isce e
0117)
an um
om. P.
II 1
7 mensis
O.
que
P. ))
ex
om.
Al
es e Haenelio.
II 18
ibu us esse
0:11P,
ibu o se
esse 1V.
II
alius
P.

19
i a u emensis] i a au em
me mes
11
es e Haenelio,
id
au em
unenses
N.

20
c imine OM.
j) 21
i
id.
dec.
O31P,
inee us
1V.
II
c
ons an inopolis
P.

s ilicono
N.

22
au iano M
a
,
au ia P
-
L
(emend.
m.
1).

conss.
om. OH. ))
23
explici . . .
24
elici e ]
lib. i
i l.
0.
JI heod. e nou.] omano um
N.

24
elici e
om.
P.
17*
y,.
01,1
a^
APPENDIx
2,
1-4.

260
II
B =
Be olinensis 270.
P =
Pa isiensis 4406 ol. 53-55.
E =
Epo ediensis 35 (ad § 15-17).
Q = Pa isiensis 4406 ol. 57 (con ine § 11-14).
R =
Pa isiensis 4410 ol. 1 a e 4406 ol. 68 (con ine
§
11-14).
1

Ex co po e Theodosiani lib. i i . xx ii.
Imp. A cadius e Hono ius AA. Caesa i ppo. Ad locum:
Non de u u a poena quindecim lib a um au i, quam in con-
umaces olim di alis sanc io de iniui . Da .
II I k. Ma . Cons p. 4
A cadio
IIII
e Hono io
i i AA.

a.
396

ii
2

Ex co po e Theodosiani.
Imp. Valen inianus e Theodosius AA. ad
G ego ianum
c. . p. Qui e io conuen us cum dela o e neclexe i adesse
;
iudiciis, non solum iu gii quod exo um es amissione mul-
e u , ue um e iam sump us e li is expensas ei edde e com-
10
pella u , quem supe luo li igio c edidi esse uexandum. quod
quidem e iam in absen em con umacem pos inam, u dic um
es , conuen ionem s a uendum esse censemus. Da . VIII id.
Iun. Mediolano Hono io nb. e Euodio u. c.

a. 3sB

^
3

Ex co po e Theodosiani.

15

"
Imp. Cons an inus A. ad Maximum p . u bis. Ad locum :

:'k
^
Eum, qui sciens iudicio adesse neclexe i , u con umacem

h
iudex poena mul aba.Da . x kal. Iun. Si mi P obiano e

^h
Juliano consulibus.

a.
232L.

;
^
4

Ex co po e Theodosiani lib um sub i ulo xx ii cons i- 20
;
n;
u io sex a.

^¡B
Imp. Valen inianus e Theodosius AA. Flo o ppo. P o-
essio uniuscuiusque inmu an con a s a u a legum nos a um
p o calumnian ium incons an ia e ua ie a e non po e i .
24

0
Da . III kal. Ian. Cons an inopoli An onio e Syag io.

a.
382

''1
§
1 —
Cod. Theod.
6, 27, 10.

'11
§ 2 =
Cod. Theod.
10, 13, 1.
§ 3
hinc es . Cod. Theod.
2, 18, 2.

¡l,
§ 4
h2ne es . Cod. Theod. (Haenel)
4, 20, 2,
c . ad
u. 20.

J:
?i.,
i:,
ib
^,
`üili
4J^^
iki
ç k
:
i
a9 I
';h
p 1
2
caesa io
4
cons p.] coos.
P,
consul'
B.
JJ
8
adesse] asse
B,
esse
P.
11
10
sump os e li es
BP. 11
14
nb.
P,
ii
ob.
B:
ui
n. p.
uel
nob. p. JJ
u.
c ] y
ū
c
BP.
JJ
16 p .
B,
ps.
P.
JJ
18 penan'
P.
J^
mul aui
BP. JJ
19 consub.
B.

20
§ 4
in
codice
Va icano
eg.
1128
ad
inem Theodosiani Codicis
adsc ip a
legi u . p
lib um (lib,
y
emend.
L
ésme). • . .
sex a]
Va ic., om. BP;
c . ad u.
22.
JJ
22 imp. . . • heod.1
idem
Va ic. ec e o asse. 11
ppo.]
Va ic.,
ppo. sub i ulo
BP,
c . ad
u.
20. Ji 24 p o]
pe
Palie.
J
ín
*
cous an io
B.
jJ
25 iii k.
ian.
BP,
k. iun.
Va ic. 11
cons an inopolim
Va io.,
om. BP.
Scholia haec nupe in monas e io mon is Sinai de exi
e desc ipsi G. Be na dakis. p imus ea edidi R. Da es e in
epheme ide Bulle in de
•
co espondance Hellénique IV 1880
p. 449-460 e in annalibus Nou elle Re ue de d oi ancais
e é ange 1880 p. 643 sgq. apog aphi a ui o doc issimo Be -
na dakis con ec i, quod undamen um es omnium quae huc
usque appa ue un edi ionum, imaginem dede un edi iones a
Zacha iaeo a Lingen hal (Mona sbe ich e de Be line Aka-
demie 1881 p. 620 sqq.) e a me (Zei sch i de Sa igny-
S i ' una R. A. IV 1883 p. 1 sqq.) pa a ae. deinde Huschlce
scholia edidi in Iu isp uden ia An eius iniana a. 1886 quin-
um ecensi a p. 815-834. usius p ae e ea de
scholiis
egi
Hila ius Alib andi in S udi e documen i di s o ia e
di i o III
1883 p. 33-46. 99-132.
Scholia non cum Vlpiani ope e coniunc a, sed pe se
sc ip a sun in cha is papy aceis; cha ae quae ex an nu ilae
sun , nec supe sun ni allo plu es quam XVII: uigin i enim
quae habemus agmen o um sex (nobis agmen a 9. 10. 13.
14. 18. 19)
uiden u pe ine e
ad cha las ex
u aque
pa e
sc ip as, cum eliquae cha ae, u solen papy i,
in al e a pa e
sc ip u a uacen .
In
o dinem olio um cum Be na dakis
non
inquisiuisse ,
edi o es
alii alium o dinem dede un .
nos in ea e,
u
pa
e a ,
po issimum Vlpiani
ad
Sabinum
lib os
secu i sumus;
p ae e ea
nume os
lib o um e capi um seu i ulo um, qui
in
ipsis agmen is laudan u ,
in
auxilium adhibuimus
1).
De
auc o e scholio um coniec u am ace e
non
lice .
nomen
scholias ae uide u la e e
in
li e is

quae mul is
scholiis p aemi un u . cum a uen ho um scholio um non-
nulla uelu § 5 e 10 non a n V]piani opus quam
scholia
quae an ecedun adno a e uidean u ,
o asse
ex
diue so um
auc o um scholiis
agmen a
nos a
composi a
sun .
1
)
C . Zei sch i de Sa igny-S i uug IV p. 28 sqq. in nonnullis
d
isseu i Lenel Palin enesia II

1151 sqq. ca pi e a scholias a signi-
ica i i ulum e a gumen a p.

(c . § 22. 30. 35. 40) e ambi us
eo um (c .
§
43.
44) suaden .

268
Quod ad ae a em scholio um a ine , ea in e annum 439,
pos quam Theodosianus Codex uim legis ob inui (ci a u enim
in § 2. 3) e annum 533, quo Vlpiani opus e in o i usu
e in iu is scholis Diges is Ius inianis cessi , sc ip a esse
appa e ; neque imp obabili e Huschke conieci ea an e io a
esse cons i u ione Cod. lus . 5, 1, 5 auno 472 la a, qua non-
s i u io in § 2 ci a a uide u aboli a esse.
Edi io mea eo agmen o um apog apho ni i u , quod
pos minus accu a am Zacha iaei edi ionem ipse loco sup a
lauda o edendum cu aui. a quo ubicumque lec io in con-
ex um ecep a ecessi , apog aphi lec io in adno a ione addi a
li e a C eno a a es , u amen no is iu is ce e isque sc ip-
u ae compendiis, quibus lib a ius am in La inis quam in
G aecis usus es , quoad ie i po ui , plena sc ip u a sub-
s i ue e u . In con ex u es i uendo e e eg egias Zacha iaei
coniec u as secu us sum.
C = apog aphunl agmen o um edi um in annalibus
Zei sch i de Sa igny-S i ung
R. A. IV
p. 5 sqq.
SCHOLIA SINAIT.
1-3.
I (Da es e
1
Zacha iae
1).
1
Tó á?[EÁEúaEpo
2— co *
o
ócxwau o Ei ac T7J —
pe iculosam uiola ionem
7apápae[l ] 1 -c7¡ µ ^T^ xcd
5 non
esse sp-onso 2cel sponsae
Te )
µ C T pc

á},A'
)
Te )
.
—
sed in lib o
III Theodosiani
1
y'
,6

To" OEOaoa'caVO )

Codicis
i ulo XV
cons .
XV
Whócx05 TGTÍLUJ cE
'
7
1
i
cs'
To5

con i ma poenas
de
nup iis
TCTXou ScáTaI
►
xpocTÚVE[ ]Tás
con ahendis p omissas e qui-
ccEpc Q'uQTaa
•
ECUs Tw yaji.co
10
dem usque
ad
duplum.
poenas 1 xod µEXpl Toú
8czXo .
3

Eo43.:

TCXEúpo T7¡,;

Sab.:
ex pa e
sponsae quae
a-c s
zapac-cou}J.ÉV s ( Tó
nup ias ecusa , u e e cons i-
yáµo
xóx
,
p a
•
o

TUJ
u ione *
in lib o
III Theod.
(3cMc;) TO5 OEOáoaca oú 15
Cod.: nam
de ea sola
loqui u .
[xc íd xoc]
*
BcaTáIEC
•
7 EpIyáp
in sponsi au em pe sona (u i-
aÚTT^
s
µó s bca1^ÉyETac. 1
mu ) XVII
cons .
in
G eg.
E ,
S
^^
Tó
zp óo-cU7co
Toú N. -
Cod.
lib o V —
eum
ex
poena
c T7Jpos BcaxEXEúoilE (?)
p omissa
non
e
icaci e ene i,
Tc;) E' j31 3a1,w Toú G egopcoc oú 20
quod nup iis
impedimen o
ue i .
x z)aLxo;

ÓLaTáIEC ; * * * *
in ine
au em
TaT aÚTOV ÉnEpUJT 'aÉV-ca
zpóc TCµo
Éx (
Toú ɵzcoó a ac
TW
[yá]µcu 11 xaTx
`
Ea' S [a ]
ÉV^iUVáUUJs. ÉV ^É
Tcü TÉXEG 25
Toú
§ 2
J á aI s] non ex a , c . Cod. hui.
5,
1,
5 § 5. 6.
§ 3
ci a álF ] Cod. Theod.
5, 3,
11?
4 —
coy *
o]
js ipula ]ion[o]s
Zacha iae.
II 6
oil)'

alio
C.
II
7
políw
]
ó
C.

8
71 cE']
n
¿a C.

10
yáµw ] aFcm
C.
11
16
nFQI
yac]
nFe n-ae
C.
u 19
d ax .ol oµk` [o ]
Huschke.

20
g ego ianoil
cpec
C.

21 ****
Taz]
llyE
yá
P
Zacha iae,
l
UyFZa
Huschke:
deside a u p ae e ea men io i u i.
1
^
III (Da . 8 bis Zach. 5).
5
Tá
aúTá

I * É
Tw

in
He mogeniano Codice
He mogeniano xwb x TCTXw
25
i ulo
LXVIIII
c. CXX,
quae
px',

[á] pX
i
u —

incipi u — biu n
*
é. Sab. hanc
biu n
*
ē
. aíl xa o a yap
enim egulam lene: ( epudia )
g
x
,
e
To oúTOV -

* * * * * o a
uale e opo e ea, quae non
npoon
l
jxe xpaTec
Tac
µ[ i]
sed since a uolun a e
áXXéc xaa'apá
b aala-e 30
ac a sun , u in He mogeniano
y óp,E[ a].

É
Tw He mo-

Codice i .
XLI
cons i u io
XIV
geniano xcúb x TCTXCp }la' '45
e — dici

casus,
in
b' xai, [i¡]
* [cS ázaIlc]
cpy
quo simula um epz.cdium p o

—
^^^a, écp' C
ue o accipi u , uelu i cum
Tó
ixo xb epud o[ ]
I á Ti,
35
emancipa a
ilia
ic o epudio
§ 5 (e 6)
OÍ
s
ó E
sqq.]
c .
Cod. Ius .
5, 17, 12.
270
SCHO LIA SIn AIT.
4. 5.
II (Da .
4 *
[ó]nep É ac o a Éj3
T[o] UJbE
•
ÉX
,
w
1 T s ábEXcp0
xai, beóµe os ETecpá o Tc ós
I ¿ni T
nóámiaT Ip w Tos
zns aúTOÚ 1 ábEXcp s Én y-
yEíXaTo Te )
ETEcpá CU
noc' pa-
QxeuáE
T7J
abeXcp a TO
o acpa j¡ ac aúTCp, InepwT -
aelc xa % npóaT µo
'
oµ c -
p.áTw , el 1
1.1,32
To TO
no n •
6 be oúx

ne1B-5 7,
T12 aúTOÚ ábeXcp'i
oú
15ÉXE aúTi ÉxboD ac.
xa^
ÉpcuTOás EIno áb aµo
(
El a
T
.
;7 ÉnepwT ac (In
con a bonos mo es únápXo -
Qa , [ w]anep cp oé ó IIa"uXos
p 13Xcw ce' esponson aúTO

I * * * de s ipula io[n]

1 be

¡lb 7€.ú-
8 Zach. 2).
quod ali ac o eueni : qui
so o em habui indigui que in
aliqua e S ephani cuiusdam qui
5
eius so o em amaba , S ephano
p omisi ac u nm se, u so o
sua ei copula e u , poena quo--
que X au eo um adiec a, si
id non ecisse . is au em so-
10
o em impelie e non po ui
uel e iam in mal imonium
colloca e non uul . equidem
consullus dixi inu ilem esse
s ipula ionem u po e con a
15
bonos mo es ac am , quem -
admodum Paulus in lib o XV
esponso um dici

20
2
***
ónEQ]
7 E 9*7 EQ
C.
1{
3
To cji SE]
T
*TCVá
'
E
C.
jj
9
17 Eacc n0E4]
EnT
i9io
(p o
191-oo
o lasse oc i)
C. jj
10
xa 7 Qoa' µ o T.
oµ 6 . .
12
9 E1$E11] IsE
C. II
14
Exh" a .
uel ExdEx,917 a
C?
17
mo es]
*
op C.
II 18
paulus]
Dig.
45, 1, 134
p . jj
19
esponson]
^son C. II 20 *** de] Tns de
C? II
26
cxe,Yil
u]
*
Qx µ
C. II 28
To o o
C.
jj
*****
o a]
[ á a' ,u ] cc a
Zacha iae,
sed
sequen ia magis ducun
ad [Tá
epu]dia. II 29
e<
u[^ xa á
á áTn ]
ñl.Xá
Zacha iae.
II 31
y o,cEVaj
Zacha iae, o
i
u F
C.
271

SCHOLIA SINAIT. 5-8.
ákip9oús
kay,Pá EZxc. cin
ÓTE
/1
e[man]cipa a
a ya-H
j
P T" jV
ui o
u sus —
ic o
[ epudio]

1

,,
,^
,
1 Ti 7 po xa
xa
w
TOCÚTVI TeT) á ap 5
7 áÍ iLV TEXEUT —
IV (Da . 9 Zach. 6).
hanc

do em e
6


I
e
TWV
esponso (?)
ou
^s 7 EÚaEClls 77
a***
aEV^
.
G
**
ulbini
xa
[3!X1cp E'
TOS"
ac7 Ao5 aúTOÜ
o
TETXw 1
de
sponsalibus. ápx
,
7 Tc ?)nTC-o
de die pone ¡
ciu
ē
a : 17.É-ce)
7 4 É^o aEa
epudio
XúEC
1
.

,

.

,
To ^yaµOV xac µ ,aTECa .
áT07 0V
^
y
áp
Tó
P
yáu,o
ac -
Exoús T7
j
s
óuo oEas
aEÓ¡l[FVo
cá]
1

poenas
xa
µd7 aca-
19 ÉaEG au laTaaaac.
7
,
`0
É7zspaoT í9^E 5
7j
xa;
,^
E7 EpCOT7pÚ-e aa poenan, Ea
acjaa a7
,
1 Tó yá.µo , oú
xaT-
XETac EL luS
[coi)]
1
11É-
TpoU
T
3
j
S ob mo em, óao
^a aTO
7apa;xaTI.Xec 6
óc -ip acóc
T7js
mo es
7 alaw

óí apa á7 aLTEGV á7 ó
T C,
E71 TUJ 7 poaT iU,[G) É] 7LEPU)T1 j-
aE[ws 56]o
i
a aTO
xc El
xaTá
* ToUTo


i ulo de sponsalibus. ini-
ium con ex os `de die —':
10 unicuique libe um si ma imo-
nium e sponsalia dissolue e.
absu dum enim es ma imo-
nium, in quo pe pe ua con-
co dia equi i u , p op e poe-
15
nam, non ex uolun a e con-
se ua i.
20
Qui quaeue poenam p o-
misi , si ma imonium dissol-
ue i , non ene u nisi in guau,-
i a em eius quod ob mo em
p omissum es , quan um ui
25p op e mo em libe is in e -
uenien ibus (?) e ine e po ui
uel mulie a i o exige e ex
poenae p omissione.
30
V (Da . 4 Zach. 12).
8

1x7 o nTO —
i

—
ibu a ii u in — es de
iulio Ec— 1 —
ibu a io
d)s
do e VI e VII — dici con-
§
6
lyb-w sqq.]
c .
Dig.
35, 1, 71 § 1. 45, 1, 134
p .
2 i]
C.
11
10
ue bis
de die ponencia
ciu
ē
a
(sic uel
cim
e
a
20 -1
xai Huschke,
T71s mo es
T aída» —
Tó ] ó‘ d'ea? c . T a .
27 a c ea
uel a de C.
Toi^ d
s
cnlo ]
zcd dispu a ionon
Zacha iae.
II 13
incipi Dig.
2, 8, 8 (Paul. 1. xi ad ed.):
a ue bis
C) o asse scholion incipi .
j] 17
T'Is] z) C.
i
1
7
xac C. ^^
24 mo
ē
000 (uel
oa'o )
C. ^^
26
iz aea] z ¡s
mo is
n;aód'w
[i7 ó w ^
^
y ii
.
120
Dig.
33, 4, 1 § 1. 23, 4, 2. 26 § 2.
33
iou a ioi
C.
P
SCHOLIA SIN AIT.
8-12.

272
T*u --
I —

de do e
.1
2
S
xac

ax. xa
a
l<
j3
xai
9
—
,
1
—T Cp^ac
ócáTaIcs. Tó
7cXEOV
¡las-
xa c8cxw[s] 1
[ ea]T
É TC
1
75
7Po15 1-15cp
µi
gE ac
Ti)
á B
P
é EXupá-
ECV
Tac
I7caPXcaxá
xa^
oüTco ; a éQT7xEV
^¡
[a zw
]7ZO19[^x
i
]
77 É [ya];-
µcu
yEVON.ÉV J xa iá To
ū
a -
ópós, Pc 3Xúp É To
ū
G [e-
go ianu xoídcxoc]
1 TE-19 9
7capocTE? .E15TCp
i
y'
To
ū
TiTXo
cpnQí .

Q7)µEiwuac To
ū
[i-o]
j xai
µ
o
a ap7zay s
Cucó
T715
*
acaTáIEUJs
To
ū
a.
*
¡
ī
,p * *
¡J
ETá Tó[ G] ego ianon
xCÚacxa ..)?¡
T
i
iS ÉV T(.5
ca' (3c-
13Xécp To
ū
G[ ]ego ianu , -±TXw
ca'

TGT% oU.
11


Ex
pecunia
do al[i]: Tó
óc7Có
7cpocxcµaía[
S
o dí]jas
Ceyopa-
ó1.Le o 7cpáyµoc 7cóxECTac
T7^
y acxE.

E7)p,elwc ac
Tó
do ali.
To
ū
Tó
cp( Qc) xal,
ó
Ma cianus É
TY^
ú7 o[5ipxacíg]
s i u io. Amplius disce: e ia a
si speciali e in ins umen o
do ali sc ip um si ui o
non
lice e p ouincialia p aedia pig-
5
ne a e, sic
quoque
con a
ui um eo um hypo heca con-
s an e ma imonio ac a con-
s i i , u lib o V G ego iani
Codicis i ulo paenul imo cons .
10III dici . Sab.: no a hoc nec
u be is cons i u ione

pos
G ego ianum Codicem uel ea
quae es XII in G ego iani
lib o XI i ulo XI.
15
20
Ex pecunia do ali: es ex
do ali pecunia emp a ene u
mulie i. no a `do ali'. hoc
dici e iam Ma cianus in hy-
25
po heca ia.
VI (Da . 9 bis
Zach.
13).
12
s.
iins
ī
zi xai
17 iL T'1^S -


e
de — do e
ui
in
7zpocxós xa-c¿[X4TMG
ó
á -i2p
quan um
ace e po es ene u .
§ 11
non
uide u spec a e ad Dig.
23, 3, 27
(I
lp. 1.
xxx i
ad
Sabinum), ubi quae i u , num es ex do e compa a ae do ales ian (c .
1.
26
eod.), cum hoc scholio um agmen o de undo do ali aga u e
illa quaes io nisi obi e non a inga u .
§
12
spec a ad Dig.
24, 3, 12
Ylp. 1.
xxx i
ad Sab.
1
l
Te ) —
[ lTlcp — óS]
g
ala
,
Zacha iae.
II
2
ax.]
áiáT(aU)?
11
5
Yeacp
i
]
Zacha iae,
.en
C.
11
9
o Tw] oi E
C? lj ii
aÚTUJV
? o-
,9 ixn Zacha iae,
T

To8'

C.
II 1
0
aE11o,u6
,
72
C. (I 11 g ego-
iana
xcédcxos
Zacha iae,
o

C. II 13
71
T.
C.
11
14
aap.]
Eap.
C.
11
15
a aQnaans
C.
l
17
Tó g ego ianon
Zacha iae,
TO ** éc
C.
ii
21 n=eocxc,uaías o alas
Zacha iae, T eocxcµaw
**
1
Xa
(
ccel 0)C 11
28
zns
FXa ce
neobxos
C.
11
29
xaTéXE ac] Zacha iae,
T
E
— Tac
C.
i
Fh;
'+P

273
SCHOL. SINAIT.
12-17.
ECS
o --iudu — ouE .
1
áwpa o .
Ia(3. 6 [M]odes inus (3c(3Xicp
di e en ion aúToü TCTXW
S
á[ a] cpÉpEC
Piu
BcáTaIc
AÉ-
youQa

¡ii.ó o
1[7cl
7ceoc];-
xós, áxXá 7z2VTÓs
o alXá^yµ[a oc
g ax]
19-á a
Tó á bpa
al
E ,s óao Yy`Ec
xaTaBcxcgE[aáac] E

13

[da l'ió]-H2
s

ÉpacTEUo•E
7LOÓs
TÓV
x
,
pE[liía17
[a71Z'oT1]
TOa'OÚTOV
aÚTÓV
á7Lac'CEC
[u,ó]
o ,
óQOV Óú aTac
xaTa-
P3áXXECV.
o-x
,
uPó
Tó
j pac on.
14
Kad ó 7zaTp xal,
ó[TCá]-
Tpco
xazóxo T[ac si]s
Sa'o
[syo ]¡a'c
p.65/0V5 oúx
E!s
Tó
7L[á ].
No
s

VII (Da .
15


G auio i: 6
á i¡p
papó
Tc
1zhÍ
µ1.1.EX77a
•
as
Oc
Pulch um ! Sab. — Modes inus
lib o II di e en ia um
e en ia um i ulo
VI e e Pii cons i u ionem,
quae dici non solum de do e
5
sed e iam ex omni con ac u
conuen um ui um e in quan-
um habe condemna i

10
C edi o cum debi o e
suo
• pac us es , u quan um ace e
po es ab eo exiga . hoc pac um
uale .
15
E pa e e pa onus du n-
axa in quan um haben e-
nen u , non in solidum.
19
5
Zach.
9).
G auio i: ma i us qui g a-
ius aliquid deliqui
VIII (Da .
,

.

,

^
16
xa o a
P
yEVCxo , z c EQTC
ne-
cessa ia

Tca [l µa]za.
17

[N]ecessa ia
éo
•
TCV
3a7za - i-
N.aTa, cz) 111¡
yc o;µÉVw xaT-
EaCxgETO
ó
á p l ayóµe-
os
z
I
ei uxo iae.
7
Zach. 8).
egulam gene alem, quae sin
25
necessa iae impensae.
Necessa iae impensae sun ,
quibus non acas condemna e-
u zci ei uxo iae ac ione
conuen us.
§ 13. 14
spec an
ad
Dig .
24, 3, 14 § 1
e
2, 14, 49:
Vlp.
1.
xxx i
ad
Sa b.
§ 16-18
in e p e an u
Dig.
25, 1, 1. 3:
Vlp.
1.
xxx i
ad
Sab.
1
pos
él;
expecies
óao
a a ac xa a¡
g
ánEC .
11
2
aa¡S. bis
C.
^J
7
au adAáyµa os I
y
aZ3
,
4za
Zacha iae, a aAlayµ —
-
JJaz
C.
13 yó o ] Zacha iae,

J
TOP
C.

15 ó
7T
ázeco xazh
e
Xo zac
Fis
óao ]
Zacha iae,
a' —
zecw
zF c
*
aao
C.
11
21
c anio i
C.
J
I
laeu
C.
IÍ
26
aana ^µa a] Da es e,
daza,' —
µ
C.
Ji
27
ya oµl co ] 7 c o-
µ a
*
C.
11
28
l ayó,u1 os z?^]
Zacha iae, F a oµan C.
Collec io III

1
8
SCHOL. sINAIT.
18-20.

274
Nos
gene ali e : uides, quo-
modo e iam Vlpianus
egula a
nobis pona : quas impensas
p o
empo e uc uu n
causa
5
ui eci , eas cum uc ibus
compensa nec e en ionem
a-
ci : quae ue o pe pe uae sun
e
in
longum empus u ili a em
p aeben , uelu
moles
uel pis i-
10
num uel plan a io, eae
eces-
sa iae sun e do em niinuun .
idem dici e iam Paulus
lib o
VII ad
Sabinum
i ulo XXXV.
18


Nos
gene ali e : óPás, ^ws
xal Vlpianos xa o [i / ]
óaa
$a7Ca Í
21
.LaTa 7cE7C01,nxE
ó
óc i
jP
1 [ ]pbo-xacoa T¿b
xap7:6) Z sxs , TaúTa ToZ[c]
I [x]aPi o[Lc] compensa eusTac,
oú µ^
7ZOCSC
zii
I e en iona.
óo'a 8[É]
ócy111, ^
xad 17z1
[7 ]oXú[
xOÓ o ]
I apé,X
,
sc ; j
Xpsca , do
,
p,w).o[c ¡] ^ aP-
Toxo^s
►
,o -
^ To
cp TSÚaac,
TaúTa neces [sa] ia
Éa-TC
xa^
p.scoZ

7pob a.
ToúTÓ
cp ac
xal (
ó
Paulos
31
1
69.1,(
9

Tcb
ad
Sabinum aúTOú TCT)
n
U)
X". 15
19

[V]bi
non
sun co po a:
TÓ[L]s
Tá
necessa ia 8ana -
necessa iae impensae
p.aTa
IX (Da . 11
Zach.
7).
Vbi
non
sun co po a: um
20 — a
D.) .a

[iá]
p.ÉV-
Toc nolup a ia

á ca Ei
o cM ílo]'7E[I]sTac,

j ]
jipa
g
XocTO
ic

Ey`sc aúT í.
[Ei] I
al
oú 13oúXsTac IXsc
aúTá

y i
j
,
,
aL[C)oTac^
zc^^]
a
^
^pc
app cca
Toú acpsXé-
C7D-ac
aúTá
p
`
j
P,c0 [ ]o Tc
T i ápXaEa 6Mc .
20 —
uolup a ia ue o neque exi-
gi neque compu a , nisi
o e
mulie eas habe e p ae e a .
sin
au em mulie eas habe e
noli , ui o licen ia da u eas
25
au e e, dum p io em habi um
non
laeda .
§ 18-20
in e p e an u Dig.
25, 1, 3 § 1. 5. 9:
Vlp.
1.
xxx
ad
Sab.

ad §
21
c : Dig.
23, 4, 5.
1 nos
gene ali e ]
his ue bis incípiun Dig.
25, 1, 3 § 1.
II
2
xa o ísc] Zacha iae, ca'a o .l
*
C.
II
n,ui ] , ,uc
C.
II
4
á
^
ó] Da es e,
«Vine
C.
7
eÓc xacea] Zacha iae,
*Q
oc x,ya
C. 7
zn
e en iona
óaa
dF
dcn sxi] Zacha iae,
X
zeEZ
ā
zw cwa á
*
a n ayxn
C.
II
9
i^J ]
n
C.
II
14
pcpíw] ó
C.
Il
15
sabinnm] s
ā
ó
C.
II
16
ubi
(o
C) n.
s. co -
po a
sun ue ba Ylpiani
in
Dig.
25,
1,
5.
II
17
zozE]
Zacha iae, czo
*za
C. II 19
imaginem huius paginae delinea am
a Fieb e
Ga d -
hausen edidi
Lene"
Zei sch i de Sa igny-S i ung
II
R.
A. p. 233
sqq.
II
21
bolump a ia
C
(Ga d hausen).
II
áb aczsi .1.oyíEZac]
Zacha iae,
a ---
i
*
szac
C.
II
23 ain-á F ] Zacha iae, a w
C. II
26
ácpE.lá &ac a. ,un
illá7Tzo zc] Zacha iae, acpE2,1
*
,9 (uel
E)
a',9uc a a
,un
4wa
*
o z
C.
II 28
61Jic ]
Zacica iae, .ci
*
c
C,
a
a
záac
Da es e.
Sab. — in p aesen i i ulo
—
de aduen icia do e loqui-
u (P).
De do e: de aduen icia do e
dixi in p i eceden ibus lib o
XXXI
i ulo I. lepe quae ibi
dic a sun .
ac soce : cum ad soce um
dos pe ueni , po es pac o eius
condicio de e io ie i,
e
quod
pa e in do e danda eam ad-
275

SCHOL.
SINA1T.
21-27.
4b dona iones: non ualea
pac um, quod e en ionem ob
es dona as uel ob inpensas
uel ob es amo as olli .
Sab. a bi ium ei uxo iae:
in p aesen i
XV
capi e os en-
di , qui ei uxo iae ac ione
expe i i possin .
Mo a: no a quod mo a in
aduen icia do e ac a pa e ei
uxo iae ac ionem habe . disce,
quod de unc a ilia pa e habe
21

Ob dona iones:

lo-Xz!éTw
pac on á acpoú[ ]

Ti2 ob
es dona as ^i
j ob inpensas
ob es a[mo]' as e en iona.
22

Sab. a bi ium ei uxo iae: 5
É
-c-q5 7cap6 TG e' xECpalaCC
acd[áo'] xEC
coi

b aµ.É, ous
,
x! ECV
T
ei uxo iae.
23


Mo a: o- ,elwo-a
►
,
ÓTC
mo-
as yEVoµÉV ;
.
1,171 -:, ;
a[duen]-
10
I icias 7 poc
,
i óc; 6 Ta T p ExEc
T7
ei uxo iae. l.,á[,91E,
[Óu ]
TeXeuz o áa- ,;

x6P s 6
^,

.
TaT O
EXEC T

14
X (Da . 12
24
ap

ay
`
T
Té"»
ē
-(5 15 c
ÓTa[
g
] iyá,l
,
) TEXEVT
^
a' i
y ^
xa%
au :,:
:
k
E
17 [1]
PwT
— /

o
commi eu'IllMa
]
— ECVEy
.
0 y*
I
Tou

MT:c-
20
TGUJ U'a Ta.
25
Sab. -
w
Tu"? Tap6 Tc
TCTXC.U) ocaso
acaXEO-
*
:< I Q
E*c
zijg
aduen icias 7 pocx6;.
26

De do e: TEPl T s aduen- 25
icias zpocxó;
.
[sI ]'TO * 1,[ ]
To

w
[^^c] Too^,a(^oüo-c (3c^3^^^ Xa'
TLTÍ^U)
1
a.'. á áy[ co^ ]
^I
Tá
ÉZEG
P 8s¿ Ta.
27

ac soce : óTa
E¿S Tó
7Cé -
30
'aEpo
[i^
neo l] I ^PXETac,
lú aTOCC
dcá
pac u Aa(3-7 ac.
xad (
ÓTC
6
7 aT p É?CCdo` s
Zach.
3).
—
si in ma imonio mulie
mo ua es e

i;'.
^;
1
cóyyFZCO
C.
II 3
incensas
C. 5
a bi ium
Huschke,
a bi '
C
secundum Ga d .hausen,
a bi e '
C secundan?
Be na dakis,
a bi um
Zacha iae.
II 7
c cjáoxEc] Zaeha iae, cicE
*
*
xc
C.
j
i 17
ó a ? i Zaeha iae,
o a*
C.
II 19
commi ea,S
h
ií ac]
Zacha iae,
commi eue w
*
C.
11
23
ac EO c calEc
*
OE
*
c] nlaTÉws cscaa.ÉyETaa nEOI Zacha iae.
I!
24
7351]
Zacha iae,
n s C.
II 26
Eán-o
*
]
no cF
C.

zoc"s 71Qoila
^
lo 6c J
Zacha-
iae,
E
*TO*
npo24o a'i
C.
II 29
e0EV cc$
C.
I
I
30
socepozo
C. II
33
bu]
u i
C?
18*
uen iciam
pulch um
ace e po es .
no a
e u ile.
Si ilias amilias mu uo ac-
5
cep o da do is nomine p o (P)
ilia sua, non es aduen icia
dos. aliud es , si quis
276
SCHOL. SIN9IT.
27-33.
7poa a 8ú a-cac
77
0
[
11
a'ac
oc T
ad
uen ician. a liEicoo-occ
á)paco
[xai]
ó
ij
QCµo .
28 . 'Eá ú7cEIoúa-coS óa ECo-á-
µEVOs
17CCó45
aóycp
7coo xó;
„
E
,
-
c-
.
12Ç^auTOÜ ^ ^yaT ,
póS
o x EaTC[ aduen 2cz]
a
157Cpo[iI].
TEpó
ÉQT[l.] ,
EL Tes
E

XI (Da .
29
p
E
[E]n-Exoc ,[o

ei uxo iae
bcdóuE o
p ocu a opa
mo
* TE
—
óc —
aúTw manda o
ToÚ TE
TOCTGÓ;
xa(,
T [C]
anaTpóS. 11,cca?Lo óÉ
ó
^^
Ta.T
p
l [^12 ];Xla-5l^ N.ó o,
^ ^.

,

c
,
oE xop7^ a^u ac Ec Tcu.
30

Sab.
e
*
osa:
1 Tc;w Tapó Tc
cS
xEcpa)
n
.ocEcp
ócóáz-xEC,
Tc¡ é
xc Ó cúETac
TÓ(,
ÉTL

TpoLxL
c p,13aE o Ta.
31

'ETl
7Các oláó-í27.oTE
Tpocx1
do[l]o xa^
cu[l]pa[n] 1
XpE-
^

.

^

,

,
c C TE^
ó
a p, op.ocu^S cp Qc
xai
ó
Paulos 131[3a1cp
72'
T60
[ es]ponson

aúToú
Tpó
(3”
cpú
n
) .co
'TOS
"
Ta.o S To ^3c-
[3),GOU,
(in
0poc
(3
ET
I
* xcU
Toú
de
libe is adanOscend[iS]
TCTXoU oÜTC )S
Sab.. — in p aesen i XVI
capi e os endi , cuius pe icula
sin ea quae do i accidun .
20
In omni do e dolum e cul-
pam ma i us p aes a . simi-
li e dici e iam Paulus lib o
VIII esponso um duobus an e
25
inem olüs — i uli de libe is
adgnoscendis sic
10
Zach.
10);
10

communem ei uxo iae
da um p ocu a o em

ei
manda um es pa is e iliae.
po ius au em pa e solus man-
de ,
ilia c,onsen ia .
15
29
XII (Da . 3 Zach. 11).
32

ca EAa o —
33

—
ÉTG
Toú TaTpóS
1.7cEpco-
adue sus pa em qui do e .
T7119'í TOS
7CpoC[xa]
•
1

p omisi . sed in e dum ui o
§ 29
c . Dig.
3, 3, 8
p .
§ 33
spec a ad Dig.
23, 3, 33:
VIp.
1. i
(xxx i
se .) ad
Sab.
1
7 ocijoac]
7 o *
G*
Jclac
C.
11
3
xai ó ¡a'cFco ] ** oosim
C?,
xai
yeí^d ,uo Zacha iae.
11
5
2,óycp 7aQocxós E] d8yw7 cp x,E C, yá,ul3e9
7 Qo7xa 71
.
4)
Zacha iae.
11
7
aduen icia

7 Qoil]
Zacha iae,

1.
x
1
7 eos
C; c .
Dig.
15, 3, 7 § 5. 15, 3, 8. 9. 23, 3, 5 § 8.
11
10
É i) oc o
¡]
*
c cxó
i
C.

11
0*TE —
cSc —]
w6 E í c( ó(18-w
Zacha iae.
11
12
mandaion
C.
11
15
?3
,
áZl
e
di9co]
Zacha iae,
E
—
yE0'Ew
C.
11
22
culpan]
» w .
pa C.
11 23
ó,uolws] Da es e, u cu7n. (?) sup asc ip o C.

25
esponson]
Zacha iae,
*
e
ū
C.
11
26
7E2.0110
C.
11
33

ld',9ó F]
Zacha--
iae, — aXi65o ac C.
SYPPLEMENTA
AD
TOMYM ALTERYM
COLI.EGIT
P.
g
RVE GER,

I
PAPINIANI QVAESTIONVM FRAGMENTVM
la Ha menopuli Hexabiblum 2, 4 ecep a sun s a u a de nouis
ope ibus ex uendis, quae unde haus a sin indica p aesc ip io § 12
p aemissa haec:
'Enaexcxá

oí A xa).w l o 'Io lca oí
oí
ccexc b o os
TCJV
ó
l
uw
cj ? Ilaila c í ¡.
in e haec
s a u a ex a e Papiniani quaes ionem uidi Zacha iae a Lingen hal
(Zei scb i de Sa igny-S i ung R. A.
10, 252); nam in § 51 sub u-
b ica
'Ena^OXcxó nF^i ánó^ /^Fws ó^Ow"
haec legun u :
.

^ .

.

^, E

^,

,

.

.
T ^ ^7cc Tá op ^ a7 oc^c
,
8u acTac
l
)
Tcs
xc ^ ECV,
,
a>S
E^7z^
o IIa7LCa os
2
)1
,
)-c
.
45TpcTw 1ic^)^Cw .76) Zocaco^TCc^ cn
É TeAEuTalá To TCTXou
3
)
ZocacQTCw c
(id es
p ospec um
mon ium au e e lice , u dici Papinianus
lib o
IlI quaes io-
num
in ul ima
i uli — quaes ione)
Ad e ii lib i a gumen um haec quaes ío non quad a (c . Lenel
Palingenesia I 817); expec es eam ex i isse in i ulo de ope is noui
nun ia ione, de quo Papinianum in lib o XXI egisse ue isimile es .
PAPINIANI RESPONSORVM
-FRAGMENTA
BEROLINENSIA ET PARISIENSIA
In Aegyp o auno 1876 uel 1877 agmen a codicis memb anacei
saeculo IV uel V exa a i de ec a sun , quo um alia ad quin um alia
ad nonum Papiniani esponso um lib um pe inen ; illa hodic Be olini
in egio an iqui a um Aegyp ica um museo adse uan u , haec ex an
Pa isiis in museo quod Lupa a (Lou e) uoca u .
Quin i lib i agmen a ex ibus, noni ex qua uo pa iculis hodie
cons an .

olim au em omnes quin i lib i pa iculae i a in e se-
1)
d a a1
.
Zacl a iae, oú cSú a ac adi u ,
quae lec io neque pe
se p obabilis es e eo e u a u , quod sequi u apud Ha menopulum
uel po ius Iulianum secundum a gumen um Zenonianae cons i u ionis (Cod.
lus , 8, 10, 12 § 4) p ospec um in mon es una demum obs uí lice e
cum uicinus ceu um pedum in e uallum elinqua .
2)
Ila7 a ós
se .
3)
i uli nume as in e cidi .
PAPINI.ANI RESP.

2
8
6
cohaese un , u unum olio um pa e ice en ; idemque de ibus noni
lib i pa iculis cons a ; qua a quoque pa icula, quam in a sub nume-
is IX e X edimus, ie i po es u agmen o um sub nume is V e
VIII edi o um ue sibus ex emis i a adhaese i , u p imi agmen o um
IX e X ue sus pa es ul imo u u ue suum illo um agmen o um e e-
ce in .
Folia i a u diximus ex laciniis disce p is composi a in eg a non
suo , sed cum ma ginibus magna sc ip u ae pa s abscissa es . ac ne ea
quidem quae ex an omnia legi possun ; adeo sc ip u a pa im euanida
pa im umo e ac si u obscu a a es . paginae codicis binis columnis
sc ip ae sun ; in quo ue sus diuisae ue in , dici uequi . singuli
ue sus in lib i V agmen is usque ad XXVII la e as con inen , in
lib i IX agmen is nume us li e a um XXIV e e non excedi . sin-
gulis Papiniani esponsis no ae Pauli e Vlpiani p aemissis auc o um
nominibus minio sc ip is subiunc ae sun . esponsa ipsa a maio e li e a
an e ue sus ini ium a amen o sc ip a incipiun . ad agmen a lib i V
in ma ginibus in e io ibus, quae solae ex an , e in in e columniis
scholia nonnulla G aeca addi a sun l).
O dinem olio um, quem in lib o V es i uimus, e plica u ae o ma
suade , qua in e se haec duo olia cohae en , e a gumen um. Responsa
enim Papiniani in hac pa e o dinem Edic i pe pe ui sequun u , in quo
u ela bono um possessionem an ecedi
2
). de o dine agmen o um Pa-
isiensium non cons a . nos eum o dinem elegimus, u p imum aga u
de iis, a quibus mauumissi libe i non ian (I—IV), deinde de libe a ibus
secundum cons i u ionem diui Ma ci conse uandis (V. VI), denique de
s a ulibe is (VII. VIII). possis amen o dinem i a inue e e, u agmen a
V—VIII p aecedan I—IV. agmen a IX e X o asse iungendas esse
agmen is V e VIII sup a diximus.
Lib i quin i agmen a ipse p imus legi
e
edidi anuo 18793).
deinde pos quam ex apog apho edi ioni meae addi o Hila ius Alib andi
conexum pa icula um olii secundi ec e cons i ui
4
), huius olii ag-
men a memb anis denuo colla is anuo 1881 auc ius e emenda ius edidi5).
Noni lib i agmen a cum imagine helio ypica anuo 1883 p imus
edidi Rudol us Da es e
s
). cum in bac edi ione qua uo laciniae seo sim
1)
C . ad § 7. 9. 11. 12. 16. 19. 20. 22. De his scholiis egi
Zacha iae Deu sche Li e a u zei ung 1881 p. 370.
2)
Lene! Edic um pe pe uum p. XIX. XX e Palingenesia I
p. 900 sqq.
3)
Mona sbe ich e de Be line Akademie 1879 p. 509-518. 1880
p. 363-369, c . Zei sch i de Sa igny-S i ung R. A. I (1880) p. 99
—115.
4)
S udi e documen i di s o ia e di i o II (1881) p. 63-94.
5)
Zei sch i de Sa igny-S i ung R. A. II p. 83-96. Huschkii
edi io in Iu isp uden ia An eius iniana anuo 1886 ecensi a p. 436 sqq.,
quae non hac sed p io e edi ione mea ni i u , iu es i u ione agmen-
o um nihil p o eci .
s
)
i ou elle Re ue de d oi angais e é ange VII (1883) p. 361 sqq.
PAPINIA 11I RESP.
5,
1. 2.
ecensi ae essen , dua um lacinia um conexum agnoui Hila ius Ali-
b andi
l
), has cum e ia lacinia ego demum coniunxi. agmen a ipsa
u mihi ansmi e en u , impe a e non po ui; gnamob em lec iones
Ila-
es ii cum helio ypia op ime con ec a con uli, nec us a, quamquam
mul a eo um quae Da es io appa ue un , in hac imagine dep ehende e
non po ui. ex Da es ii meisque lec ionibus composi um es apog aphum
a me una cum es i u ione ho um agmen o um auno 1884 edi um2).
ad dubia quaedam soluenda A. Esmein anuo 1886 nouam agmen o um
imaginem pho og aphicam sibi pa aui indeque lec iones agmen i I
emenda e emp aui
3
). meo denique oga u locos ab hoc ui o doc o
ali e a que a Da es io uel a me lec os P. F. Gi a d diligen e exami-
naui
4
); cuius s udio unius loci lec ionem diue sam ab eis quae an ea
p oposi ae e an debemus, in eliquis locis ince as e alleces umb as
u de ini e , ei non cessi .
In edi ione quae sequi u
ea,
quae con a codicis idem da a sun ,
inclina is li e is exp imun u , i em supplemen a, quae p ae e ea un-
cinis quad a is inclusa sun . singulas la e as quae pe ie un au legi
non po ue un s ellulis indicaui, maio es hia us uel eos, in quibus
nume us li e a um p o ce o de ini i non po ui , lineis expleui. ue sum
diuisio ali ]ineola I indica a es . in adoo a ione c i ica lec iones co-
dicis addi a no a C eno a ae sun ; ubi in lib o nono lec iones Da es ii
e mcae disc epan , illae no a
Cd,
hae no a
Ck
signi ican u .
FRAGMENTA
LIBRI QVINTI
I
1

Tu o es absen i[s pupilli,
qui annos]

inplesse , n

[cu] a o es ui ad

1 un ius i * * c

I neque o ici

I um placui u

.
5
2 Pos mo em
u[ iosi non dabi u in
cu]¡ a o em
[qui
nego ia]
1 gessi
a[c io iudica i, si modo]
1 nullam
[ex consensu
noua i]
onem ac[ am
e in cu a o em obliga ionem];[esse ans—
la am cons abi ].
§ 2 =
Dig.
26, 9, 5
p .
:^..,.,.
1)
S udi e documen i di s o ia e di i o IV (1883) p. 125 sqq.
2)
Zei sch i de Sa igny-S i ung R. A. V p. 166-180.
3)
Nou elle Re ue de d oi angais e é ange X (1886) p. 219 sqq.
4)
C . adno a io ad agmen um I.
7 iudica i ac io Dig
•
.,
quae addun
non magis quam
in u o es.
+^
pos
consensu Di
b
.
addun
pos deposi um o icium. II 8
cu a o em]
cu , uel u o em
Dig.
287
PAPINIANI RESp. 5,
3-10.

3

* * l

J

J

4

Tu o

1
pi

5

Pos

11

6

[He es ins i u us, qui non habui subs i u um, p iusquam
5
he edi a em adi e , quam impube i es i ue e debui , ui a de-
cessi . cum he edi as in I alia esse , sc ip us au em he es in
p ouincia ui a decessisse , u o es p ouincialium e um culpae
nomine condemnandos exis imaui, si causam es amen i non
igno an es u ili a em impube is dese ue un : nam (he edi a is)
10
in p ouincia ideicommisso es i u o causam J quiden2 in is ex]-
pedi i
po uisse,
[ ]el[ um au em
adminis] a iónem ad eos eJ[ci-
de e
debui]sse,
qui u elam J
[in I alia suscepiss]en .

7

[Adue sus u o em,
q]ui pupillum J
[he edi a e pa is abs] i-
n ll , [ac] iol[nem

denega] i
non opo e c edi([ o i
qui
15
cum ipso u o e]
con axi quamuis u o !
[pecuniam in e'm
inpube] is
ue e i .

p * ciand.

8

[Cu a o es adulescen] is
mu u[i] J
[pe iculi g a ia cau ionem
inuicem
1
sibi p aebue un
e
in
eam
em J pigno a dede un .
20
cum
o ] icio 1
[deposi o soluendo
uiss]en , J
[i i a a cau ionem
esse ac a]m [e pigno is uinculum solu] um
I
[appa ui .]
III

9

[ius
1 ciuile nepo ibus qu
*
* * *
[bono um possessio-
nem pe] e
e non cogi u ne min * * * * * * uo 1 nepos u ilius 25
sem

J nem inui a is es ui

J quam
ex iliae pe -
sona se * uas [ex]Jcep ione doli placui emenda i.
10 Sc ip us
[he es]
ilius pe a em
em[ancipa]J um
ac
p ae e i um edic[ o
commisso]
J con a abulas solus pos-
sessionem [a]ccepi[ . ex]J a iis lega a p aes abi
[negue edic-
30
§ 4
o asse edi in Dig.
27, 1, 28
p .:
Tu o pe i us an e
dec e i diem ( si aliquod p iuilegium quae i 1 ec e pe i ionem ins i u am
exclulde e non po e i .
§ 6 =
Dig.
26, 7, 39 § 3.
§ 7=
Dig.
26,
7,
39 §4.
§ 8 — Dig.
26,
7,
39 § 5.
ad §
10
c . Dig.
37, 5, 14
p .
15 § 1.
15
ad ue ba
c edi o i . . . con axi
in ma gine adno a u
**
n (uel
zc) a oiS.
11 17 [inpnbe] is. iue e ' C. 11 25 e e
uel
ie e
C. 11 ad
y
e ba
nepos
sqq. adsc ip um es scholion hoc:
ui iona
UyFC.
xa-Uo
^FZac ZÓ izxQna [o ]
Tals 2azo eYiacs
7zedowT o
ZÓ ná Áap la Ea .
II
uo
uel
cio C. II 26 quam
uel
quod C. 11 28 he es]
o asse non
h
(= he es)
sc ip • im, sed li e a aliqua expunc a es . II
28
e
29
expleui
Alib andi.
288

i

2
89

PAPINIANI RESP.
5, 10-14.
um]
1 commisisse uide u , qui uol[un a] em pa is ue i po ui
ac
d[ebui ] ;
1 idque op imi maximique p incipes nos i

j
diui Had iani
in pe sona
Co neli[i]

j
*
ni demons aui .
11


Bono um possessione
con a abulas
p ae e i o
ilio
eman-
cipa o
da[ a
sc ip]
[ ]us he es
al e
ilius, qui possessio[nem j
5
1:

ac]cepi uel iu e ciuil[i
con]
en us n[on] 1 accepi , lega a p ae-
1

cipua
n[on]
hab[e]
bi .
lh

Paulus:
cgc
ilio
qui —
*
[bono um possessionem]
pe e ej
l ,

po ui ,
con a
se ua[bi u ]

[in e ]dic um.
Paulus: cge
ilio

bono um possessionem pej e e
lo
con a
se uabi [u ]

cilum

um sem ueb * * * .
:

12

P[e]culium cas en[se
suus he es]
accelp a bono um
[posses-

sione]
con a abulas
au in es a i [p]a is a ibus [con] e e
n[on] cogi u . [i a]que
isco

IV
13


[Filius emancipa us in es a i pa is bono um possessionem
accepi . nepos
ex
eodem
in
a]jm[ilia e en us semissem he edi-
a is]
cum emol[umen o
colla ionis habe]
bi .
conl

1 quoque possession

.
[idem]
I nepos
si
pos[ ea
possessionem in es a i
pa]j is accip[ia ,
a i
pos
emanci]jpa-
ionem
[pa is quaesi o e
in amilia]
i
e en o
[bona
sua con-
e e co] ge u .
Vlpianus : Scaeuol[a]

j iu is *
c

j **
omissa bono um possessione
s

j ** ssian


[ma]ncipa


j
pi

m *
sind

j
ni sed
e
1 commisse C.

2
lacuna
sic
exple i possi :
nos i [ esc ipse un
idemque sen en ia].
II 4 abulas] ab. es amen i
Di
?
,..
'I
emancipa o
om.
C.
II
7 ad
inem esponsi adsc ip um es scholion:
Pinp.
1.154zos
emancipa u p ae [e ]i u
dínmezac 6 ac FR F ] —. ^^
9. 10
haec Pauli
no a
uide u di og aphia esse no ae sequen is. ^^ .
11 sem]
in
C
appa e s
Ē ,
o asse SET,
unde
e
icias
se ;uebi u . ^^ 12 c
á
s
éi é
n
***** accep a
C.
11
ad u.
13. 14
scholias a adno a
CCBS '
P
IS
•
SB.
18
comma in e
habebi
e
idem
in e posi um o n. Dib•. l!
30
pos
abs inui
Dig. pe gun :
lice sub ili as iu is e aga i uide u , a amea
uolun as es a o is
ex bono
e
aequo
uebi u .
Collea io
III.

19
14

Fi[lio] p ae e[ i o
qui] u[i
in
pa is po es a] [e neque li]-
be [ a] es [conpe un neque lejga a p aes a]n u ,
si p[ ae e i] u[s
a i
¡b
u
s
pa ] em he edi a is auoc[aui .
quod
si]
j
bonis
se
pa is abs in
[ui ]

 j

a . p

§
11 —
Dig.
37, 4, 22.
§ 12
c . .
Dib'.
3 7, 6, 1 § 15.
§ 13 —
Dib•.
37, 6, 9.
§ 14 -=
Dib•.
28, 3, 17.
15
20
25
30
15

Pa[ ] o[nus
bono um]
possessionem acce[pi
secundum (
al-
bulas
[es amen i libe i]

1 u i pu

1
in
poss[essione]

1
Vlpianus: hc

1lle
P
ÁPI
~
RESP.
5,
15-20.
290
V

5
16

iuscop 1

17

m in I alia 1

ni , ame si
pa!

[do]micilium cum 1

i pos-
sessio bo 1

s*** indis sub 1

uo *
p[os]sun ex albo con a (

od ab

.

10
18

mmo * * * p ae o , quoniam dom[i]ci
[li]
—ns * im *
* * * p * nc ins * 1 — pi * * * scda op

1 — e p***
bo

1 —c
**
[do] micili

I

19

pa is con a
a [bulas]

ib * * * * da

a * da

1

isse

1 — mp — i 15
in po

1

ad*** exhe eda i sa is * cum

os g adu exhe eda i 1

loci * * i

d *

ii

ino,^ i ,1

OS**
j

debi i 1

mili he ed —
1

a* si
aucl[ ]

20
VI
20


lu

[p]ossessionem habe e ideoque
1 lib[e is
e
pa] en ibus p imo lo co
[lega a
]elic a p aes abi , quae non
p aes al en u
si
con]dicio ins i u ionis del ecis]se[ ]. eadeín
e un abulis quoque non si;[gna] is; de e u enim con a
25
nuncupaR io]nem possessio, cum ualui nuncu
[pa i]o,
ame si
p imus g adus
[non
u]alui .
[Si a]
s[ec]undo exhe eda us non ui , pul[ o
con a]
nun-
cupa ionem pe i posse bono um possessionem. I [cad]uca iae
ad §
20
c .
Dig.
37, 5, 10 § 2. 12. 13.
6
iux a
u.
6-10
adsc ip a
sun scholia haec:

za o


^xEa

w
7.
2.1
7
,12
0
€&
EC
¿a ó
^á zw
á ox^o'zac.
Pa-co os
–
x[al]
yáp xa'c ^ ais (?)
E w
' as
p ae e i ois
Eú,íap a Ei b cyECVwaxEC
lega a.
áE1 aÉ zix
au a
.i
i
cSú azo
[IZÓ
zo
p
ī
oí.
FxE
y
,
áT Ep
l[x] ' oí.; 7 01

(n-oílczaxo
Zacha iae) 7 cyE y
. ((
14
in in e columnio
in e
§
19
e
21
pauca ues igia scholii G aeci appa en , cuius a gumen um in ellegi
nequi .
11 23 pa en isbus
C
a
.
in ma gine ad u.
22
legi u
PROYHNPI-
TERITHN. ((
24 de[ ece] i[ ] C? j( 25 con a] n con a Ca. ((
ad u.
26-27
adsc ip um es scholion hoc:

1
*
** NITOIOYT * * * 1
TI
CU
IXBdATIiICI ^
NONIIC
•
bJCINTC[) I
S • B • II;
ul ima
ue ba
sic
explices:
s
II,

s"
"%l
icu
í .lw
í . ((
28-291, 2
uiden u adno a o is esse,
sed
spa iu n quod uoc.
secundo
an ecedi
non
plu es quam
I
li e as capi .
PAPINIANI RESP.
5.
9.
enim
non
o endi u , cum
1
[uoca u }
suus he es qui legem
exclu
[di
c]aduca iam.
21


[Tes amen o
i]u e
ac o
nepos al e i
ex
I [ins ]i u is sub-
s i u us
con a
[abulas]
1 bono um possessionem acc[e]pi . quo-
niam
in
p üsun * *
m
1 g adum,
a quo
p ae e i us es , eum * *
5
1 .e
non
successu um.
Paulus: adquin iu e
hono a io
po es ¡ succede e, immo
successi .
Vlpianus :
i[dem Iulianus
p]u a , qui nega ne po e[s
sub-
s i ]u os
in
up o
es amen o
1 secundum
[a]bulas
ha[be e]
10
possessionem,
sed con a abulas.
1
Ma c[ellus]

mi.
sen-
en ia
Ma[ celli
meJlio uide [u ].
22


Filius [emanci]pa us, qui possession[em
con a]
1
abulas
acc[ijpe e po ui , in es a i 1 pa is possessionem accepi adque
i a
ilia

15
FRAGMENTA LIBRI NONI
1
1

—
cessis

2


Se uos
ab
eo, qui nua *
id
* cen[sus
es ],
1
an e c imen
in-
la um manumis[sos] 1
ad
libe a em pe ueni e placui .
sed
20
manu;missi quoque simili e u pa onus 1 incenso um c imine
ene¡bun u .
Vlpianus: Qui
a me (?)
census [ ]empo e n[on] 1 ue in
libe i * * * * *
a —.
§ 22 =
Dig.
37,
7,
5
p .
2 [c]aduca ia C.

9 [subs i ]u us C.

13
ad §
22
adno an u
haec .

o"

*** E a c ccl o 7-[;
7
b ya] Í zÉ pa ó dÉ
emancipal os
(emancipa oi C)
g
Úyxa EV
zYl
I
i9 yaz‘ea
,A a
zou
I
[£zE`^OU] 7 acc ós
?
yQáiPas.
u
[emanci]pa iuus C
a
. II 19 nua * d * census es ] no * id. con
Ck,
nodi ducen i Cd, ñc
ō
di cens. (= non condi censum)
lege e sibi
uisus es Esmein, qui non a endi in Iiuius ae a is lib is
ō
in medio
ue su non usu pa i p o
on.
iam pos quam agmen is oga u meo dili-
gen e examina is P. F. Gi a d mihi nun iaui sibi appa e e
nod
.,
(uel
q) dlÉ
(uel
) cen
,
ipse in Da es ii helio ypia dep ehendi haec
nüál
i
d
*
cc
n
—;
expec es
qui censui
se
sub axi .

20 sed manu-
missi] so!missi

21 u ] ui Cd.

eneb'ibun ' ,Cd.
ii
23 qui] q.
(= que,
nisi o e sc ip um es
q.) C. a me]
Cd, an e
e
sup a
ue sum addi um uide u
a
e in e a e
me
spa ium in e cedi , quod
punc um uel u. g.
i
li e am capi C
k
: quamob em in a o asse sc ip u ae
compendium la e .
empo e
C
k
,
em o e C
d
. 1! non] n
Ck,
n
•
Cd. lj in
libe i
o asse desini ue sus, u a sequens "allax u cb a si ;
sane
Cd
hanc li e am non agnosci . Esmein legi
lib.
é
m (= libe a em)
[p o essi].
19*
•
291
PAPINIANI RESP.
9,
2-8.

292
Paulus:
Si
cluso censu [manu]missi sun 1 nec pos ea
census
[ac u]s e[s ],
ince[n] so um poenis n[on
ene]n[ u ].
Paulus: Qua e ipsi
si
cluso
[censu
manu]lmissi sun
3

Apu[d u]e e es au em an equam [in]census 1 do[min]us
iudica e [u ,
libe a] es
ob¡ ine[ ]e cons i i

io
— 1 5

p
* c ali

bp. xxx 1

co

l[i]be is 1 *
[manu]mis

in
II
4

Vipianus : Excep is qui
es amen o
libe a em [acceEpe un .
5

Quodsi ue bis ideicommissi libe a em acce[pe in ] , 1
10
eo um causam p obandam.
6

Se uum
in

e

1 commisso * * * ceue

I
uindica i
pu
* *
u
us[ a]

,
mi
* * * * * i i ,
cum
pos
i

J
is
sine dom[i]no
esse espondi

1 p iusquam
usucapia u , ius a[m libe ]¡ a em
a
ideicommissa io
[non
a]cci-
15
pe e

1 * * aco

in
emo a 1

¡
p is inum eddi.
7

q
publicandus
e

1 domini e[ss]e desini inie

1 iniec ione e eum qui
e

lib. a e
eius qm
p o essus

1 libe a em

ip * * diu
- Had[ ian] —
III
8


u
a e manumisso i conjin 1

e
u ilem dan-
dam q
**
enim
pe
ig¡[no an i]am
iu is labsus uidebi[ u ].
ad §
4. 5
c .
Dig.
40, 1, 20
p .
§
1 Papin. 1. x esp.; Causan' mino
xx annis, qui se uum dona um manumi endi g a ia accepi , ex abun-
dan i p oba pos diui Ma ci li e as ad Au idium Vic o inum; e enim
si non manumise i , ad libe a em se uus pe uenie . Non idem in
ideicommissa ia libe a e iu is es , cuius causam mino debe p oba e;
nam libe as nisi i a manumisso non compe a.
2 ac us es ]
Da es e, —
sé Yk, — as c'
'
d
.

uon enen u
Da es e.
3
cluso

CdCk,
cluso cen

Esmein.

in
sun
desini
sc ip u a secundum C
d
Ck;
sun — lib. em
Esmein.
II
4 apud ue e es
Da es e.
I
dominus
Da es e.
II 6 bp.] bono um possessio?

co]
com Cd.

9 ulpianus
o771.
Ca.

accepe un
Da es e.
II
12 [ idei]-
commisso
p oponi Da es e.

13 pu
Ck,
po Cd.

mi a is i i
Cd,
cui lec ioni spa ium
non
su cci ;
us a manumi i cons i i
Da es e.
11
14 esse]
ee
C.

15 ius am libe a em a ideicommissa io ( csio
Cd,
e o e o asse
p o
e io) non accipe e
Da es e. I
I
16 emo a
1[ibe a e s a um] p is inum
Da es e.

eddi
uel
eddi
*
C
k
. II 17 q[uil
publicandus e[s u incensus]
Da es e. iniec Y
k
,
in e
Vd.
II 18 qm
p o essus
Ck,
quinpessus
Cd.
II
19 libe a em] lib. em
Ck,
lib. es
Cd;
u. 17
sqq. Da es e i a es i ui :
qui publicandus es u incensus, domini
esse desini in e ea manus iniec ione, e eum qui emo a libe a e eius
qui non p o essus es libe a es.

21 u C
k
, li
Cd; inde Da es e es i-
ui :
na u ali a e manumisso espondi.

uel pn
* Ck,
pi)
Cd.
c
C
k
,
e
Cd,
II
22 q
**
]
q
C
d
,
q

l ^
Ck.
^^
enim]
N (id
es
cubil
ue
nihil)
C.

pe om. C. II ig] íq Cd, i*Ck.
20
299
FRAGG3í. DE IVDICIIS.
II

um esse . sed cum lege de bonis ebusque
eo u[m] hominum i a ius dice e iudicium
1
)
edde e p ae o
iubea u , u ea
ian ,
quae u u a o en , si dedi icio um nu-
me o ac i non essen , uideamus, ne ue ius si quod quidam
sense un e de uniue sis bonis e de singulis
III
es an

es i uendo deinde
e[x]
1
abundan i p ae-
[ce]Ipi
p ae o ibus, u i

i
*
nom ***
2
)
edde en .
DE
IVDICIIS
LIB

II
IIS
¡{ IP
il
^.<
i0^
^
^
^:
0
FRAGMENTVM DE FORMVLA FABIANA
Ex Aegyp o Vindobonam in collec ionem Rayne i a chiducis lacinia
memb anacea illa a es , quae pa em in e io em unius olio um pa is
e eci . imagine o memb anae pho og aphicam exhibe edi io p inceps,
quam a. 1888 pa aue un P a e Ho mann. o dinem olio um iidem ui i
doc issimi ex plica u ae quae in e haec olia in e cedi habi u cons i-
ue un . p io is olii ue sus quinque plus minus mu ila i, undecim
qui sequun u in eg i se ua i sun ; pos e io is olii ue suum decem
paucae li e ae ex an . sc ip u a lice pe spicua si , lec io amen ag-
men i mendis hia ibusque pe mul is impedi u .
De pos e io is olii a gumen o coniec u am ace e non lice ; p ius
agi de o mula Fabiana, qua aliena iones in audem pa oni a libe o
ac ae escindun u . de auc o e agmen i e de ope e, cuius id pa em
olim e eci , non cons a . ce e ad Vlpiani lib os quos ad edic um sc ipsi
id non pe ine ; ea enim quae in § 2 legun u , apud Vlpianum aliis
ue bis edeun in Dig. 38, 5, 1 § 25. men io Ma celli in § 8 ac a ad
auc o em saeculi p. Ch . n. secundi exeun is uel e ii duci ; sc ibendi
a io opus in modum quaes ionum composi um p ode e uide u . G aden-
wi z haud spe nendis a gumen is duc us de Pauli ad Plau ium lib is
cogi aui (Zei sch i de Sa igny-S i ung IX p. 394 sqq.)
FOLIVM I RECTVM
olun idua.
s[ed]
sun
qui
con a
3
)
sen
j[ iun ]
con ] ac u
4
)
ueni e cum eo con ahe u ,
J

1)
ludida
Huschke.
2)
u i eo (um) nom(ine) iud(icia)?
3)
con a
uel
con C.
4)
sen[ ian , quia haec ac io
ex
con ] ac u
Lenél.
5)
con ahe u , [liee i a concipi]a u _
Lenel.

[ex
a u
5
) o -

[Document text truncated for crawler view.]