SÍNDROME MIELOPROLIFERATIVO CANINO
DE CURSO AGUDO.
G. Palme
RESUMEN.
Debido a un caso clínico compa ible con una leuce-
mia, hemos llegado a la conclusión de que se a a de
un sínd ome mielop oli e a i o según di e en es
hemog amas se iados y inciones ci oquímicas de
médula ósea.
Palab as
cla e:
Sínd ome mielop oli e a i o;
Tinciones ci oquímicas; Médula ósea.
INTRODUCCIÓN.
Se denomina sínd ome mielop oli e a i o a
aquellas al e aciones en la madu ación y p o-
ducción de la hemaci opoyesis de las líneas
celula es que, con ecuencia, en su ase inal
apa ece el concep o de leucemia(1,2).
El. caso que nos ocupa lo encuad amos en
p ime a ins ancia como una leucemia, siendo
necesa ios di e en es o is sanguíneos y me-
dula es pa a de e mina en qué línea celula
apa ecen al e aciones neoplásicas.
Las leucemias las podemos clasi ica en dos
g andes g upos(l, 2,5,S):
• Desó denes mielop oli e a i os: con p o-
li e ación neoplásica de g anuloci os, monoci-
os, e i oci os, megaca ioci os y mas oci os.
• Desó denes lin op oli e a i os: con p oli e-
ación neoplásica de lin oci os y plasmoci os.
Además de la an e io clasi icación, las pode-
mos encuad a en unción de la p esencia (leu-
cémica o subleucémica) o ausencia (aleucémi-
ca) de células neoplásicas en
sang en.
2).
Las leucemias ienen su o igen en la mé-
dula ósea a pa i de la cual pueden in il a
di e en es ejidos. La incidencia anual de las
leucemias caninas es de
31
casos/lOO.
000
animales y la e iología la debemos conside a
según di e en es ac o es: in ección i al, ac-
o es gené icos y ambien ales, adiación y
exposición
químíca.».
Clínica Ve e ina ia D . Palme
C/ Ga cilaso de la Vega,
7.
Cos a d'en Blanes
07015
Po als Nous (Mallo ca).
ABSTRACT.
While s udying a c1inicalcase leading o leukemia, we
ha e come he conclusion ha i s bes desc ip ion is
ha o myelop oli e a i e synd ome acco ding o he
di e en s udies ca ied ou h ough blood es ing and
cy ochemical s aining o bone ma ow sample.
Key wo ds:
Myelop oli e a i e Synd ome; Cy oche-
mical s aining; Bone ma ow.
CASO CLÍNICO.
Se p esen a en nues a clínica un pe o de
aza Sha -pei, macho, de casi un año de edad.
Desde los es meses empieza con p oblemas
de gas oen e i is, p esen ando dia eas al e -
nan es y al e aciones en la diges ión; du an e
es e iempo ue a ado con enzimas panc e-
á icos,
me onidazol,
sul adime oxina y como
die a alimen a ia
Hill's i/d.
En la p ime a isi a se ealiza la siguien e
bioquímica: GPT:
20,1 U/I Y
AMYL:
1164
G á ica
I.
Hemog amacomple o.
Se ie oja.
Hema oc i o 50,2%
Hemoglobina 15,1g/di
Hema ies 7,07mill./J.l1
VCM
71
hcm 21,36pg
CHCM 30,OS%
RDW-CV 15,6%
Valo ación
ci ològica: anisoci osisescasa
poiquiloci osis'escasa
anisoc omasia escasa
Se ieblanca.
Leucoci os 24.S00/J.l1
N.
cayados
1.
9S4/J.lI-S%
N.
segm. 15.624/¡. 1-63%
Eosinó ilos
396S!J.lI-16%
Basó ilos
0/J.l1-0%
Lin oci os 2.232/J.l1-9%
Monoci os 992/J.l1-4%
C.
plasmá icas 0/J.l1-0%
Se ieplaque a .
Plaque as: 214.000/¡.¡1
Bioquímica.
P o eínasplasmá icas 70g/l
Fib inògeno 3,1g/l
&
52
Sínd ome mielop oli e a i o canino de cu so agudo. G. Palme . Clínica Ve e ina ia de Pequeños Animales (A epa) Vol. 16, n.!:! L, 1996
G á ica Il. Hemog ama comple o.
Se ie oja.
Hema oc i o
44,5%
Hemoglobina
16,2
g/l
Hema ies 7,36 mill./~1
VCM
60,46
i
HCM
22,01
pg
CHCM
36,4%
RDW-CV
16,2 %
Valo ación ci ológica: anisoci osis escasa
poiquiloci osis escasa
anisoc omasía escasa
Se ie blanca.
Leucoci os 22.300/~1
N. cayados 446/~1-2
%
N. segm.
14.941/~1-67 %
Eosinó ilos
2.230M-1O %
Basó ilos 0/~1-0
%
Lin oci os 2.453/~1
Monoci os 2.230M
Se ie plaque a .
Plaque as 499000/~1
Bioquimica.
P o eínas plasmá ícas
51
g/l
Fib inógeno 1,9
gil
U/l, u ea: 34 mg/di, albúmina 29 gil, Ca
o al: 10,5 mg/di, Ca co egida 11,1 mg/di,
lipasa: 227 UI/I
Y
un hemog ama comple o
(G á ica I). Se ins au ó un a amien o a base
de Tylosina 3 eces/día coincidiendo con las
comidas; se obse a ambién un aumen o de
los eosinó ilos. El animal expe imen ó una
ápida mejo ía.
Un mes más a de los dueños comen an que
apa ece una pequeña can idad de heces líqui-
das al inal de la de ecación po lo que se aña-
de p ednisona (1
°
mg cada 24 h) jun a con la
Tylosina.
Después de 2 semanas ienen a la consul a;
hubo una mejo ía du an e 5 días pe o pos e-
io men e ecae en heces líquidas y oscu as.
Realizamos un segundo hemog ama comple o
(G á ica
11):
la se ie oja pe manece no mal, en
cambio en la se ie blanca hay un lige o
aumen o de lin oci os y monoci os y la se ie
plaque a ambién aumen a. Las p o eínas
plasmá icas y el ib inógeno disminuyen. Se
de e mina la lFl de leishmania, siendo nega i-
a y en heces se ealiza un cop ocul i o con
esul ado nega i o y se chequea la diges ión:
• G asas neu as (Sudan III):escasas go as,
es ea o ea escasa.
• Ácidos g asos lib es (Sudan III): escasas
agujas, es ea o ea escasa.
• Almidón (Luqol): algunos g ánulos, amilo-
ea mode ada.
• P o eína: abundan es ib as, c ea o ea
ue e.
G á ica
1Il.
O 10203040SO60708090
%pa % o g/di %no m .
1
2
3
4
5
6
7
54,63
4,09
11,38
3,64
11,05
14,53
0,68
TP 0,00
MV
2392
OD
0,29
• Sang e ocul a: posi i o ++++.
• Ac i idad p o easa: nega i o.
Se ins au a un a amien o a base de ampi-
cilina-gen amicina inyec able du an e 3 días y
se con inúa ía o al con ampicilina 250 mg
cada 8 h.
Doce días más a de ienen de nue o a la
consul a y comen an que mejo ó con el a a-
mien o inyec able.
Realizamos la siguien e bioquímica:
• U ea: 49,9 mg/di,
• GPT: 5 U/l, BIL: 0,5 mg/di,
• AMYL: 2.220 UlL.
• T ipsinógeno canino: 8,7 ¡. g/1.
• Fola os: 5,5 ¡. g/l.
• B12: 34 ng/l.
• TU: 15,8ng/m1.
El p o einog ama (G á ica III) e leja un des-
censo en las p o eínas o ales. Se ealizó un
a amien o a base de oxi e aciclina y B12
inyec able sin esul ado posi i o; acudimos a
la salazosul api idina (375 mg/8 h), clo an e-
nicol (150 mg/8 h) y ilosina 3 eces/día. Du-
an e los 10 días pos e io es se man iene
es aciona io con dia eas líquidas oscu as, dis-
ili
53
Sínd ome mielop oli e a i o canino de cu so agudo. G. Palme . Clínica Ve e ina ia de Pequeños Animales (A epa) Vol. 16, n.?
l,
1996
G á ica
IV.
Hemog ama comple o.
Se ie oja.
Hema oc i o 25,8 %
Hemoglobina 8 g/di
Hema íes 5,4milVIlI
VCM 47,78 i
HCM 14,81 pg
CHCM 31,01 %
RDW-CV 25,6 %
Valo ación ci ológica: anisoci osis escasa
poiquiloci osis escasa
anisoc omasia escasa
14 % de Iin oblas os.
Se ie blanca.
Leucoci os 62.900/1l1
N. cayados 18.870/1l1-30 %
N. segm. 31.450/1l1-50 %
Eosinó ilos O/ili-O %
Basó llos 0/1l1-0 %
Monoci os 0/1l1-0 %
Se ie plaque a .
Plaque as (co .) 1.505.000/1l1
Bioquímica.
P o eínas plasmá icas 80 g/I
Fib inógeno 5,8 g/l
G á ica V.
Se ie oja.
Hema oc i o 24,2 %
Hemoglobina 7,6 g/di
Hema íes 5,24 mill./ml
VCM 46,18 i
HCM 14,5 pg
CHCM 31,4 %
RDW-CV 25,7 %
Va~o ación ci ológica: anisoci osis escasa
poiquiloci osis escasa
anisoc omasía escasa
Se ie blanca.
Leucoci os 74.100/1l1
N. cayados 20.7481/1l1-28 %
N. segm. 44.469/1l1-60 %
Eosinó ilos 2.964/1l1-4 %
Basó ilos 0/1l1-0 %
Lin oci os
1.428/1l1-2 %
Monoci os 4.446/1l1-6 %
C. Plasmá ícas 0/1l1-0%
Se ie plaque a .
Plaque as (co .) 1.376.000/1l1
Bioquímica.
P o eínas plasmá icas 53 g/l
Fib inógeno 4,7 g/l
minución del ape i o ypé dida paula ina de
peso.
Se de e mina un e ce hemog ama com-
ple o (G á ica IV): se obse a un aumen o de
leucoci os yp esencia de un 14
%
de lin o-
blas os.
Un cua o hemog ama comple o (G á ica
V): la se ie blanca sigue subiendo; el p o eí-
nog ama (G á ica VI) indica una hipogamma-
globulinemia.
Se solici ó al dueño el pe miso pa a ealiza
una biopsia in es inal (Figs. 1
y
2), acep ando
G á ica VI.
O
10 20 30 40 50 60 70 80 90
0/0
pa
0/0
o
g/dI
0/0
no m
1 54,37
2 6,67
313,18
4 15,53
5 9,87
6 0,38
TP 0,00 MV 6290 OD 0,65
G á ica VI.
T
L
74,1 x 103/1l1
5,24 x 106/1l1
7,6 g/di
24,2 %
46,2 i
14,5 pg
31,4 g/di
1.376 x 103/1l1
WBC
RBC
HGB
HCT
MCV
MCH
MCHC
PLT
u
PLT
WBC RBC
--
,
,,
,,
,,
~
'
,
'
,
'
,
'
.
'
,
'
.
,
:
300 167
RDW-CW 25,7%
W-SCR
W-LCR
W-SCC
W-LCC
%
%
x10
3/1l1
x10
3/1l1
,
..
·
·
·
·
.
40
PDW
MPV
con la condición de que se p ac ica a la eu a-
nasia du an e la in e ención. Se en ia on
mues as in es inales de duodeno, ganglios
ili
54
Sínd ome mielop oli e a i o canino de cu so agudo. G. Palme . Cliníca Ve e ina ia de Pequeños Animales (A epal Vol. 16. n'
1.
1996
Fig.
1.
Es ado del animal el mismo dia de la lapa o omía explo a o ia.
G á ica VII.
Fig. 2. Visualización de los ganglios lin á icos mesen é icos du an e la lapa o-
omia explo a o ia.
MIELOGRAMA Valo ob enido Valo absolu o Valo e e encia
Se ie e i oide.
Rub iblas o 10,2 0,2-0,4
P o ub ici o 14 2,8 0,6-1,2
Rub ici o 11 2,2 8,2-11,6
Me a ub ici o 69 13,8 21,8-28,8
TOTAL SE: 95 19 31,2-39,6
Se ie mieloide.
Mieloblas o 10,2 0,8-1,2
P og anuloci o 37 7,4 0,6-2
Neu ó . mieloci o 15 34,4-5,4
Eosinó . mieloci o 30,6 0,8-2
Neu ó . me amieloci o 11 2,2 5-5,8
Eosinó . me amieloci o 30,6 1,2-1,6
Neu ó ilo banda 59 11,8 10,4-17
Eosinó ilo banda 1
Neu ó ilos 2,3
Eosinó ilos 1
Basó ilos
°
TOTAL$M: 343
RELACION SM/SE: 3,6 1,3:1-1,8:1
O as células
P olin oci o
°°
0-0,2
Lin oci o 81,6 0,6-2,6
Monoci o
10,2 0,4-1,8
P omonoci o 22 4,4
°
Céls. sin clasi ica 23 4,6
Céls plasmá íca
--
0,2-2,2
Núcleos lib es
-
0,6-1
Céls. mí ó ícas 8 1,6 0-0,8
Céls. e ículoendo eliales
-
0,4-2
mesen é icos, bazo ymédula ósea pa a su
análisis his opa ológico. El esul ado de la
biopsia ue el siguien e: en e i is ulce a i a
g a e
y
sínd ome mielop oli e a i o de la
médula ósea.
DISCUSIÓN.
Después de una se ie de meses con dia eas
al e nan es yse a ado con di e en es p o-
duc os, ealizamos una bioquímica pa a
pode
conoce el o igen hepá ico o panc eá ico, así
como un hemog ama comple o donde nos
encon amos con un aumen o de los leucoci-
os o ales que, en p ime luga ; a amos con
an ibió icos po a a se de un p oceso in ec-
cioso
y
que más a de añadimos p ednisolona
al ene un aumen o de eosinó ilos
y
no co e-
gi se comple amen e con el an e io a a-
mien o, pensando que su o igen e a in lama-
o io in es inal de ca ác e inmuni a io.
A pa i del segundo hemog ama, las p o eí-
nas plasmá icas descienden
y
la se ie plaque a
se encuen a aumen ada, pa alela a la p esen-
cia de sang e
y
de c ea o ea ue e en heces,
así como alo es bajos de B12 po lo que se
man iene el a amien o con an ibió icos al
ene una p oli e ación bac e iana in es inal.
El animal a adelgazando p og esi amen e.
El p o einog ama e leja una disminución de
las p o eínas o ales an o de albúmina como
&
55
Sínd ome mielop oli e a i o canino de cu so agudo. G. Palme . Clínica Ve e ina ia de Pequeños Animales (A epa) Vol. 16, n."
l,
1996
Fig. 3. Hema ies o almen e hipoc ó nicos.
• P edominio de neu ò ilos.
• En el cen o, un p ecu so g anuloci ico con g an ac i idad nuclea , c oma-
ina di usa, imagen suges i a pe o no concluyen e de célula neoplásica.
(May-G ünwald-Giemsa y os a asa ácida x 600).
. Fig. 5. P edominio de p ecu so es mieloides, mieloci os, me amieloci os, neu-
ó ilos en banda y madu os. Mioci os no males. (May-G ünwald-Giemsa y os-
a asa ácida x 600).
de globulinas, lo cual, nos indica que la pé di-
da de p o eínas es de o igen in es ina!.
Talcomo se expuso en la In oducción, sólo en
los es adios inalesse puede diagnos ica con e-
cuencia una leucemia
y,
al no ene una espues-
a a pesa de di e en es a amien os con an ibió-
icos, ealizamos un e ce hemog ama donde se
obse a una anemia, aumen o de plaque as
y
de
leucoci os o ales, con des iación a la izquie da,
y
apa ición de lin oblas os. En es e momen o
pod íamos habla que es amos an e un p oceso
p eleucémico o ambién pseudoleucémico.
En el cua o hemog ama pe sis e una ane-
mia no egene a i a con aumen o de plaque-
as
y
leucoci os o ales; ambién se obse a un
inc emen o del índice de RDW de 16 en el
p ime hemog ama, a 25 en el e ce o ycua -
o espec i amen e, lo cual, indica un aumen o
de di e en es poblaciones de e i oci os.
Se es udió la médula ósea median e un mie-
log ama (G á ica VII), obse ando un aumen-
Fig. 4. P edominio de neu ó ilos en di e en es es adios, mieloci os y me a-
mieloci os .
• En el cen o, mi osis con ca ac e is icas neoplásicas .
• P esencia de acuolizaciòn en algunos neu ò ilos.
(May-G ünwald-Gie nsa y os a asa ácida x 600).
Fig. 6. P ecu so es mieloides de di e en e amaño de colo ación nega i a. Dos
p og anuloci os en el cen o. La ci oquimica de células no males pa a la i
Il-
ción de os a asa ácida es la siguien e:
• Mieloblas o: nega i o.
• P og anuloci o: posi i o.
• Neu ó ilo mieloci o: posi i o y nega i o.
• Me amieloci o: posi i o y nega i o.
• Neu ò ila en banda: posi i o y nega i o.
• Neu ó ilo segmen ado: posi i o y nega i o.
• P ecu so es eosino ilicos: posi i o.
• P ecu so es baso ilicos: posi i o.
• Monoci os. posi i o.
• Rub iblas o, p o ub ici o, ub ici o y me a ub ici o: posi i o.
• Megaca ioci o: posi i o.
(May-G ünwald-Giemsa y os a asa ácida x 600).
o en el núme o de mi osis
y
de cie as célu-
las indi e enciadas. Así llegamos a una se ie de
pun os pa a el diagnós ico de leuce niau.
3-7)
(Figs. 3-6): una anemia se e a no egene a i-
a, leucoci osis, omboci osis en los es adios
inales, p esencia de células indi e enciadas
y
de mi osis ano males, c oma ina di usa
y
ela-
ción mieloide-e i oide ele ada.
Después del es udio de los hemog amas
se iados
y
de las ex ensiones de médula ósea
eñidas po écnicas especiales ( inciones ci o-
químicas), nos encon amos an e una en e -
medad mielop oli e a i a.
Finalmen e, el es udio de la médula ósea e le-
56
Sínd ome mielop oli e a i o canino de cu so agudo. G. Palma , Clínica Ve e ina ia de Pequeños Animales (A epa) VoL 16, n.
2
1.
1996
ja la apa ición de célulasindi e enciadas que nos
lle an a un es ado p eleucémico sin exp esión
de és as en el es udio de los hemog amas se ia-
BIBLIOGRAFÍA.
1.
Kenne h, S., La ime , De mis, J. Meye . Leucoci os en la salud yen e -
medad.
En:
E inge , S.J., edi o . T a ado de Medicina In e na Ve e ina ia,
pp. 2.326-2.329. In e -Medica, 1992.
2. E ans, RJ., Go man, N.T. Myelop oli e a i e disease in he dog and ca :
De ini ion, ae iology and classí ica lon. The Ve e ina y Reco d 121 (21):
490-496, 1987
3. Go man, N.T., E ans, RJ. Myelop oli e a i e disease in he dog and ca :
Clinical p esen a ions, diagnosis and ea men . The Ve e ina y Reco d
121 (21) 490-496, 1987.
dos, po
lo
cual, llegamos a la conclusión que
es amos an e un sínd ome mielop oli e a i o de
cu so agudo de leucemia no lin oide.
4. Lei e , C.E., Ma us, RE., Pa naik, A.K., MacEwen, E.G. Ch onic myelo-
genous leukemia in he dogo JAVMA 183 (6): 686-689, 1983.
5. La ime , K.L., Dyks a, M.J. Acu e monocy ic leukemia in a dogo JAVMA
184 (7): 852-854, 1984.
6. G indem, C.B., S e ens, J.B., Pe man,
V.
Mo phological Classiíica ion
and Clinical and Pa hological Cha ac e is ics o Spon aneous Leukemia in
17 dogs. Jou nal 01 he Ame ican Animal Hospi al Associa ion 21
(ma /ab ): 219-226, 1985.
7. Facklam, N.R., Kociba, G.J. Cy ochemical Cha ac e iza ion o Leukemic
Cell om 20 Dogs. Ve e ina y Pa hology 22: 363-369, 1985.
8. Shelly, S. Classi íca ion o Leukemias. P oceeding o Ten Annual Ve e-
ina y Medical Fo um pp. 7-9, 1992.
8UOlECA
AC JlT~J
57
.
.