Daiktavardėjimas ir daiktavardiškumas architektūros ir statybos terminijoje

Lina Rutkienė34 Daiktavardėjimas ir daiktavardiškumas architektūros ir statybos terminijoje doi.org/10.35321/term30-2 Daiktavardėjimas e daiktavardiškumas architektūros ir statybos terminijoje Substantivization and Nounness in Architectural and Construction Terminology LINA RUTKIENĖ Lietuvių kalbos institutas ORCID id: https://0000-0001-6661-3115 ANOTACIÓN el Artículosnyje, basado de la arquitectura y la construcción terminos diccionarios, de estas áreas científica y docomosis literatura recoptas terminos, se examinan daiktavardėjimo y daiktavardiškumo cuestiones. Nustačius, que arquitectónicas y constructivas terminía daiktavardėja o daiktavardiškai se utilizan atribúgios con preesaga -inis, -inė, įvardžiuotiniai būdvardžiai, įvardžiuotiniai deliviai y sudurtiniai būdvardžiai, abordanami estas palabras, einantys terminais, daiktavardiškumo laipsniai. Calcula se, a las cuales temáticas grupos de terminos entreinantes adjetivos y participantes inclinę daiktavardėti frecuentemente. ESMINIAI VOODŽIAI: daiktavardėjimas, daiktavardiškumo grado, šalutinis término dėmuo, terminas. ABSTRACT Los Estados miembros deberán: The article examina issues of substantivisation and nominalisation based on dictionaries of architecture and construction terminology, así como scientific and educational literature in these fields. It identifies the degrees to which adjectives with the suffixes -inis, -inė, pronominal adjectives, participles, and compound adjectives in architecture and construction terminology undergo substantivisation. It evaluates the thematic groups that tend to undergo the most substantivisation in terms of adjectives and participles included within these terms. KEYWORDS: substantivisation, degree of nounness, secondary term element, term. 35Terminología | 2023 | 30 ĮVADINS NOTABOS Daiktavardėjimas, arba substantyvizacija, lietuvių kalbotyroje dažniausiai nagrinėjamas kaip objektą pasirinkus bendrosios kalbos žodžius. Išsamiai esta temá es tyrę Adelė Valeckienė (1957), Pranas Kniūkšta (1976), Aldona Paulauskienė (1983, 1994), Aurimas Markevičius (2012), plačiai tema išnagrinėta i Lietuvių kalbos gramatikoje (LKG 1965). Gilindamiesi a otros temas, substantivizaciones en la cuestión común en el habla es debatida y Sau- (2019) y liaus Ambrazas (1995), Vincentas Drotvinas (1963), Ramunė Vaskelaitė kt. Sin embargo este fenómeno no menos actual es y terminología (nors terminologinių investigaciones tema hablamia, hay que reconocer, falta). Sudaiktavardėjusių palabras, en términos, seguramente se puede encontrar en todas las áreas de ciencia, sin embargo no todos ellos se fijan en diccionarios. En este artículo, basado de la arquitectura y la construcción terminos diccionarios, términos recopilados de la literatura científica y docomótica de estos ámbitos, pretende discutir daiktavardėjimo y daiktavardiškumo cuestiones de estos ámbitos terminijoje. Teniendo en cuenta lograrlo salikilcr los siguientes objetivos: 1) basado kalbininkų intujvalgos, abordar daiktavardėjimo reiškinį; 2) establecer arquitectónicas y de construcción terminos, que va daiktavardėti linkę o sudaiktavardėję palabras, grupos temáticos; 3) discutir estos términos de daiktavardiškumo grados. artículo El principal método aplicado analítico descripomasis. Aplicando este método se recogen, sistematizan y analizan datos empíricos, resumidos los resultados. Recogerti termininas de origen morfologicamente punto de vista se disuelven en tres grupos, entonces se disuelven en temines grupos y se analizan como estos miembros de grupos. Investigimui material principalmente recogida de XX a. finales XXI a. fuentes: arquitectónicas y construcciones terminos dicynos (pagrindines fuentes) y de mokomųjų libros, monografías, vadovėlių, artículos de recopilines, paskaitų konspektų. También se basa en el artículo y por unas cuantas período temprano (XX a. primera parte) fuentes, requeridas terminos raidai revelados. De total de 21 fuente recopilar 165 nesikartojantes sudaiktavardėję, daiktavardėjantys y daiktavardiškieji terminos. Architektūros y la construcción términos se examinan juntos, ya que estas áreas están relacionadas, muchos de esos mismos terminos es característico tanto arquitectūros, como la terminología de construcción. Por ejemplo, Valdemaro Michalausko zodyno Mediniai y múriniai budatai, konstrukcijos bei elementai pratarmėje escribe que el libro skiriama architektūros ir civilinės ir industrijske statybos specialybių studentams (MMPK 1988: 3), taigi en una publicación se presentan tanto arkitektūros, tanto construcciones termininai. Lina Rutkienė36 Daiktavardėjimas y daiktavardiškumas Atkreiptina architektūros ir statybos terminijoje atención, que todas las ideas del artículo basadas sólo recopilada material otra srita y otra materia análisis, en sí mismo obvio, puede revelar otros resultados. Tirti daiktavardėjimo y daiktavardiškumo cuestiones son nelegva tarea, ya que estos procesos son graduniški, ilgai trunkantys, establecer concretos palabra de daiktavardėjimo comienzo, dvižodžio y daiktavardžiu virstančio nedaiktavardinio término dėmens ratio, sudaiktavardėjimo grado algunas veces muy keblu. Sin embargo, sin embargo que y de pequeña cantidad y de puntos de vista de áreas científicas noampadas de cobertura de datos de diferente período, considina, puede proporcionar importantes información tema examinado. 1. TEORINS ENZOALGOS DAIKTAVARDIŠKJIMO IR DAIKTAVARDISHKUMO QUASIMU Daiktavardamiento es uno de la transposición, o hipostazės1, tipos. Kalbotyros Lituanos termín daiktavardėjimas, o substantivización, define se como [K]itų kalbos partes palabras de (lietuvių kalboje especialmente būdvardžių y skaitvardžių, así como particivių) vertimas daiktavardžiais (Gaivenis, Keinys 1990: 41). A. Paulauskienė este fenómeno, atribuido a neformantina palabras de darybai2, defineía per significanzas criterios: <...> es peculiaridad de palabras reiškiančių vertimas daiktą reiškiančiais žodžiais (Paulauskienė 1983: 42). Puede escultarse opiniones que substantivizaciones no debiese confundir con paradigmacia, ej., tales palabras como muchosiabutis (daugiabučiam (būdv.) muchosiabučiui (daiktv.)), laukinis (laukiniam (būdv.) laukiniui (daiktv.)) son no substantivizaciones, sino ejemplos paradigcijos. Sin embargo, en este artículo se sigue las opiniones de Vinco Urbucio él sostiene que formalus exvusia būdvardinės kaitybos paradigmas pertvarkym[as] en daiktavardína tėra posteriornis daiktavardėjimas (Urbutis 2009: 349). Así, daiktavardamiento principalmente relacionado con cambios de significación categórica daiktavardėjant toma blėsti señamio o otra (previamente de la parte del lenguaje) significado y él adquire la significación categórica de daiktavardío. Kalbinų lietuvių daiktavardėjimo, o substantivizacijos, definityse más acentuado proceso de vertimo, transėjimo. Ya mismo daiktavar1 Hipostazė [V]iena de la parte del idioma vertimas de palabra o forma de otra parte del idioma palabra: jaunoji (įvardžiuotinis būdvardis, virtęs daiktavardžiu), truputį (suprieveiksmėjęs daiktavardžio vienaskaitos galininkas), gracias (daiktavardis, virtęs polinksniu) y pan. (Gaivenis, Keinys 1990: 79). 2 Lituvias de la morfología kalbininkė daiktavardėjimą tiempo funcionales de palabras doybos reiškiniu (Paulauskienė 1994: 4346). 37Terminologija | 2023 | 30 dėjimo, como y substantivizaciones, término suponuoja procesiškumo, contínstinumo a través tiempo semas. Sin embargo, sin duda, discutible fenómeno puede ser relacionado no sólo con el virtimo proceso, pero y con dayba. Stefanas Höfleris, estudiós los adjetivos daiktavardamiento, sostiene que la substantivización en las clásicas lenguas indoeuropeas puede encontrarse de dos maneras diferentes: 1) el adjetivo virsta daiktavardžiu debido a las palabras defación, cuando aplicadas morfológicas o morfonológicas operaciones, esto es la denominada substantivización directa (angl. ‘direct substantivization); 2) atriburdis daiktavardžiu virsta gradualmente. concepú, más tarde daiktavardis pasaidizado. Esta substantivización, que ocurre debido elipsés (Höfler 2020: 181186). Vena de las últimas clases de substantivizaciones razones debería Iš pradžių egzistuoja būdvardžio ir daiktavardžio sintagma, žyminti sudėtinę considerarse la lengua, también y terminos, principio de economía. Por otra parte, este principio como y se opone al principio de precisión de términos, según el cual el término compuesto ciencia concepto la expresa más precisamente, taí y más claro. La substantivización directa en terminología sería posible atar con nuevas terminos doyba según tipos de doyba, susiformuusius debido a substantivizaciones aplicando elipsę, y con nuevos terminos creación según ejemplos, cuya mayoría también es substantivizaciones aplicando elipsę resultado. Teniendo en cuenta la recopilada material, el segundo caso (t. y. creación según ejemplares) abarcaría el uso de caractervardjes y daiktavardišką participiones cuando las necesidades de nominaciones del ámbito científico satisfacidas como una palabra término de inmediato se parenkamas en caractervardis o participis, no se puede hablar del término daryb, porque el acto de daryb aquí nevyksta, noks daryb formantas no participva en este proceso. Por lo tanto, se dice que se trata de la creación de un nuevo término según ya existentes ejemplos. Cuando los términos se hacen según los tipos de hacía que se han formado, es más preciso hablar no de daiktavardėjimą (kaip procesą), y de būdvardžių y participantes daiktavardiškumą tal término lo usaba Pranas Kniūkšta monografijoje Priesagos - būdvardžiai (Kniūkšta 1976). P. Kniūkštos usado término en este caso actual es y él se prestará para este estudio. Mokslininkas distingue unos daiktavardiškumo grados. Con preesaga -inis de inmediato como daiktavardžius padarytus palabras kalbininkas atribuye primerojo3 daiktavardiškumo grado de palabras búriui. Otras (en este artículo según eiliškumą llamaremos segundo) daiktavardiškumo grado cuando precesagos -inis vediniai paraleliai puede ser consumados y daiktavardiškai, y 3 P. Kniūkšta neapibrėžia, neįvardija skaičiumi, cuál es el grado, escribiendo el primero omenyje turima seka. Lina Rutkienė38 Daiktavardėjimas e daiktavardiškumas būdvardiškai. Otro architektūros ir statybos terminijoje grado (en esta publicación consideraremos tercero) [D]aiktavardiosamente pavartojami tales prejes -inis vediniai, que como yep acostumbran como būdvardžiai (t. y. okaziniai sudaiktavardėję būdvardžiai)4. Pero, según P. Kniūkštos, [G]ali ser y atriščiai: palabras, adqualėję como daiktavardžiai, pavartojami būdvardiškai (Kniūkšta 1976: 117118) (ketvirtasis daiktavardiškumo grado). Al efectuar este estudio P. Kniūkštos división es necesaria y porque quepa y a otros daiktavardėjimo casos, i. i. įvardžiuotinių būdvardžių bei dalyvių ir sudurtinių būdvardžių daiktavardėjimui y daiktavardiškumui. Así, aunque P. Kniūkšta divide sólo preesagų -inis, -inė vedinių daiktavardiškumo grados, en este artículo el teório del científico será pomėginta adaptado a todos encontrados daiktavardėjimo y daiktavardiškumo arquitectūros y construcciones terminijoje casos. Aunque en la común charla daiktavardėti tendusias diversas partes del lenguaje, empirica materia indica que más frecuentemente arquitectónicas y constructivas terminijā daiktavardėja o daiktavardiškai utilizado būdvardis, rečiau dalyvis. Vykstant daiktavardėjimui, cambia, concretėja būdvardjio o participio significado ella incluye y daiktavardjio significado. Así, tal término marca toda la realiją y ella característico señimį, demaneci, tiene didelį semantinio carvį. Sin duda, debido a loiktavardamiento cambian gramaticales señas, a menudo y foneticas peculiaridades. 2. DAIKTAVARDIŠKI Y DAIKTAVARDJANTYS BŪDVARDŽIAI DALYVIAI ARCHITEKTŪROS IR STATYBOS TERMINIJONA TERMINAJA En la Lengua Común, como pauso A. Paulauskienė, daiktavard puede traducir įvardžiuotines y formas participativas, preesagų -inis, -inė (málkinė), -ienė (bulvinė), -ėtis (varšktis) vediniai, sudurtiniai y priešdėliniai (juodabisada, beprtis, begavis), todos ellos con el significado y la estructura gramatica adecuada del daiktavardė (Paulauskienė 1983: 43). Datos de dádivo estudio mostraron que la arquitectura y la construcción terminijoje de daiktavardėjimo y daiktavardiškumo casos son mucho los menos: daiktavardėja o daiktavardiškai se utilizan 1) calificativos con prefaños -inis, -inė, 2) įvardžiuotiniai būdvardžiai y įvardžiuotiniai dalyviai y 3) sudurtiniai būdvardžiai. Quantitativos datos dados 1 figura 4 A. Paulauskienė tales casos discute al hablar hablando de daiktavardišką būdvardžio vartoseną (Paulauskienė 1994: 39). 39Terminología | 2023 | 30 2.1. Terminai su būdvardinėmis priesagomis -inis, -inė Esos preceptas que contienen terminos problemáticos cuestiones deberían discutirse más ampliamente. La cuestión principal: si de todo estos preesagos čius terminais, galima sieti su daiktavardėjimu? Kalbotyroje yra įvairių vedinius, einannuomonių y por daiktavardišką significado que tienen esta preesaga vedinių prieskyros de la parte de la categoría. P. Kniūkšta gramatikoje daiktavardžio kategorijai priskiriamus žodžius su priesagomis -inis, -inė, tokius kaip milinė, nosinė, skardinė, stoginė, vamzdinė ir pan., laiko Dabartinės lietuvių kalbos daiktavardiškai vartojamais būdvardžiais (Kniūkšta 1976). Stasys Keinys casi al mismo tiempo publicuotame artículo tales términos como durpinė, muitinė, siurblinė y kt., discute como daiktavardžius (Keinys 1975: 71). Actualmente Lituanas gramaticas de la lengua lituanas, hablando de présagas -inė vedinius, escribe que [Ž]ymi parte esta présaga (igual como y más adelante va preésagas -inis) daiktavardžių principio, matyt, tėra buvę paprasti -inis, -inė būdvardžiai, quienes sólo más tarde sudaiktavardėjo (DLKG 2005: 115). S. Ambrazas -ina, -inė, -inis llama būdvardinėmis preesagomis (Ambrazas 1995: 191). A. Markevičius señala a lo que [D]ėl aiškių atribuycio y daiktavordžio de la ausencia de criterios en los diversos diccionarios hay bastante confusión (Markevičius 2012: 144). Volviendo a la arquitectura y la construcción terminos, debería enfatizar que la mayoría de ellos es hacer como daiktavardžiai según susiformavusį palabras darybos tipą. Basándonos P. Kniūkštos daiktavardiškumo grados teoría, estos términos serían primerojo daiktavardiškumo grado. La mayoría de tales términos adjetivos probablemente nunca han ido, sus, como adjetivos, no fijata en diccionarios (p.ej.: areštinė ALKAAŽ 2009, kareivinės ALKAAŽ 2009, liftinė STŽ 2002). Así, en este caso vuelgi conviene hablar no sobre daiktavardamiento, y sobre daiktavardiškumą. Tokie termininai, evaluando sinchroniamente, sietini con morfologine palabras daryba. Cómo afirma V. Urbutis, [D]aiktavardėjimas 1 figura. Daiktavavardėjimo y daiktavardiškumo architektūros ir construcciones terminijoje casos de terminos, enreikštų terminų, enreikštų terminų, contenedores būdvardines precesagas -inis, -inė 26 % daiktavardiškais įvardžiuotiniais būdvardžiais ir dalyviais 61 % 13 % daiktavardiškais sudurtiniais būdvardžiais Lina Rutkienė40 Daiktavardėjimas y daiktavardiškumas puede acabarse en lo architektūros ir statybos terminijoje que fuera būdvardžio présaga sinchronialmente ya se percibe como daiktavardžio haybos présaga (Urbutis 2009: 350). Sin embargo, evaluando diachronialmente, inspiraciones con daiktavardėjimu, se ven las causas de aparición del tipo daybos. Así, a menudo precesagas -inis, -inė turintys termininos no cualifican daiktavardėjimo ejemplos, sólo visibilizadas sujesiones y, según P. Kniūkšta, se puede hablar sobre sus daiktavardiškumo grado. Por otra parte, algunos unavoodžiai termininos con prefajos -inis, -inė puede ser y daiktavardėjimo resultado. Sin embargo, investigando sinchroniamente, viendo monodómico y dwiodómico term competencia, determinar exactamente, cuales hacer según doybos tipo, y cuales son el resultado del paso, es compleja. Vienažodžių terminų con prefajos -inis, -inė architektūros y construcciones terminijoje hay nemažai: rastas 101 terminos, asignables a dos principales grupos temáticos: lugares y construccinių partes denominaciones. Como muestran datos empíricos, más frecuentemente preesagų -inis, -inė vediniais nombradas lugares. Este grupo se puede subdividir aún en smulkesnius pogrupius: 1. Mayormente esto nombrimiones edificios, locales, instituciones, en los que queda, se hace, se produce lo que dicho dicho base palabra. Esto se ve no solo de la significación hecha, sino también de las definiciones de términos: durpinė pašiūrė, donde kraunamos durpės STŽT 1978: 49; kareivinės patalpos kariškiams nuo romėnų laikų STŽT 2009: 23; merginė mergų kambarys ALKAAŽ 2009: 32; padarginė vieta, patal padpa padargyti MMPK 1988: 44; paukinė paukščių TV, paukštid 2009: 26; MMPK 1988: 75; sargybenė 1988 sargo bokdelė bokdelė, aromas pri piles, dvaroga ar stadia ar city vartų ŽAŽ 2009: 23; pastarinė pastatė tpatatė, part of the church, part of the vats, or pastel; pastel: 43; pastel: 75; MMPK 2009: 43; MMP: 75; 2. Priesagų -inis, -inė vediniais nombrinama lugar, la cual es destinada para ello, destino significaciones atspalvį, sin embargo aquí destino significación ryškesnė, además, primera grupo fundiniai palabras son concretieji daiktavardžiai, y estas kas pasakyta pamatiniu žodžiu. Nors pirmosios grupės žodžiai irgi turi abstraktieji daiktavardžiai. Sin embargo en muchos casos definidase el significado de la función no actualizarse, e.g.: pavėsinė nedidelis ligvas vasarinis pastatėlis sode, parke, paprastai be durų ir langų MMPK 1988: 79, nedidelis alkano pavidalo statinys, característico XVIXIX a. sodų ir parkų 41Terminologija | 2023 | 30 arquitectura; [A] parte de un complejo arquitectúrico, generalmente un una alturaštis edificio separado parado ALKAAŽ 2009: 124. A otros subgrupos pertenecen pocas terminos. Būdnamine apéndices -inis, -inė contenedores terminos también puede ser llamado statinys, que está en el lugar que se dijo base palabra: žeminė žemėje iškastas statinys ALKAAŽ 2009: 55, o que hecho de manera, indicado base palabra: krėstinė iš molio krėsta trobelė ALKAAŽ 2009: 5. La mayor parte preesagų -inis, -inė vedinių, einančių vienažodžiais architektūros y construcciones terminim, označinčiais lugares, basado en P. Kniūkštos daiktavardiškumo gradosis, sería primero de grado de listados cuatro. Sin embargo, en los diccionarios V. Michalausko fijada pareja del segundo daiktavardiškumo grado de terminos, i. i. priesagų -inis, -inė vediniai se utilizan tanto būdvardiškąja significado como atributos del vestimento principal del término dvižodžio, tanto daiktavardiškąja significado como univódico término, ej., mėsinė mėsinė kamara MMPK 1988. Por esta competencia en los mencionados diccionarios mucho que frecuentes prefiesages, usotempos nombres de lugares hacer, competencia, plg.: arklinė arklidė STŽT 1978, avinė avidė STŽT 1978, kiaulinė kiaulidė, kiaulinis STŽT 1978, leda ledinė MMPK 1988, paukštinė paukštė, paukštininkas MMPK 1988. Hablando sobre los nombres de lugares, que de inmediato podían ser hechos como daiktavardžiai, habría que señalar atención a S. Ambrazo diachroninos nombres de lugares de la lengua lituana investigaciones: el académico afirmó que los nombres de lugares de la lengua lituana hacer con preesaga -inė promover slavų kalbų vediniai su -ьna. S. Ambrazo afirmación, [Š]io tipo vedinių randame ya en viejos escritos (Ambrazas 1995: 191). Higieneci, tales según slavas lenguas darybos modelį constituídos palabras sería posible considerar darybiniais vertiniais en este caso ya se enfrenta con daiktavardėjimu o daiktavardiškumu en otra lengua, esto no nuestro lenguaje reiškinys. Sin embargo tales darybiniai vertiniai pudieron ayudar formarse y al tipo de darybos de la lengua Lituania. Este tipo de darybos en la terminología de arquitectura y construcción se convirtió bastante productivos tanto XX a., tanto XXI a. discutables ámbitos de ciencia literatura se encuentra bastante de nombres de lugar unažodžių terminų su adjetverdinas prefaagomas -inis, -inė. En el diccionario de términos de construcción (STŽ 2002) de ellos se detectan 21, y Anglųlietuvių kalbų aiškinamajame architektūros diccionario (ALKAAŽ 2009) 16. Menciona, que antiguamente, según P. Kniūkštos, tal tipo de darybos no tuvo tenido ser productivos, porque entonces, lingüístico opina, nebūtų galėję propolisti palabras con hibridine prensaga prensaga -inyčia <...>. Además, y lietuviški lugares Lina Rutkienė42 Daiktavardėjimas y daiktavardiškumas nombres fueron architektūros ir statybos terminijoje popularesni con los prefacios -idė, -udė (Kniūkšta 1976: 117). Tal vez se puede pensar, que a este tipo de darybos afianzarse en las lenguas Lituvias ayudó precisamente terminija. Como se ve de ejemplos, todos los menėtieji nombres de lugares son moteriškosios giminės. Veikiausiai esto es del secundario dvižodžio término dėmens ryšio con el exilio principal término dėmeniu, tal como patalpa, kamara y etc., formalus indiciklis. Sin embargo otras temáticas grupo construccines statinio partes las denominaciones son hechas tanto moteriškosios, tanto vyriškosios giminės. A veces el mismo concepto ingresiajama de diferente gímena apturnirina preesagą conteniendo daiktavardžiais: garinis garinė anga garams saliriti into kamino / STŽT 1978. Sin embargo hay congracamienios términos, cuyos varriškoji giminė marcan uno de la misma temática grupo conceptoá, femeriškoji otro, ej.: skersinė spyrys, skersinis traversa STŽ 2002. O, ejemplo, dūminis (aukštinis), dūminė (rūkykla; prasta kambarys; viviamasis casa sin chimino MMPK 1988: 47) denomina diferentes temáticos grupos miembros. Aptariamąja temática grupoé en esencia constituye dos pogrupia: de diversos edificio angų, skirtų edificio interno air mejorinti, denominaciones y sijų, rąstų bei lentų, atliekančių tal cierta konstrukcinę funkciju, denominaciones. al primer subgrupo pertenecerían, por ejemplo, estos términos: altoinis, dūminis, kiaurinis dūminės pirkios langelis lubose dūmams išeiti STŽT 1978: 27, 84; miglinė skylė garams išeiti MMPK 1988: 33; orinė orlaidė MMPK 1988. Los ejemplos de términos del segundo pogrupio serían balkinis sienmedis, sobre el cual se dedican balkiai STŽT 1978: 29; gairinė rąstas rogo šelmenyje STŽT 1978: 52; ilginis išilginė pavaminė ALKAAŽ sija 2009: 26; įlaidinė, spraustė STŽ 2002; išilginis sąrama, rąstas, sija, kartis, izilgai STŽT 1978: 66; pagninegis nes sien MMPK 1988: 46; fundamentis pentaut, pairmegis sienos rąstas, pamamas MMP Kalbantant sobre el significado del dar, en el 1988: 58; pavartinė „pavartėje uždedama lenta“ MMPK 1988: 78. grupo vyraujė inventor, inventor del nombre, como a la palabra temática en la que se refiere, el objeto al que se refiere (languil, il, orga) o el lugar en el que se encuentra el damas Como visto, dos primeras significados coinciden con los nombres del lugar darybos significados. Sin embargo, diferentemente ni primera temática grupos, XXI a. arquitectura y construcción ciencia literatura en no encuentra ni uno nuevo término con prefajos -inis, -inė, mediante el cual sería nombradas angos del edificio. 49Terminologija | 2023 | 30 SP Bases de Construcción, aut. A. Iljičiovas, A. Kokinas, J. Rebortovičius, vert. R. Kuosaitė, Vilnius: Vaizdas, 1965. STŽ Construybos terminų žodynas, aut. A. Kudzys, A. Rosenas, B. Kudzienė, Vilnius: Lietuvos mokslas, 2002. STŽT Diccionario de terminos de Construcción. Trobesiai, aut. V. Michalauskas, Vilnius: VISI, 1978. SŽD Statyba II. Tierra obrasi, aut. J. Šimoliūnas, Kaunas: Spindulys, 1939. ŠVOK Heating, ventilación, aire acondicionamiento: teoría y práctica, aut. J. Čiuprinskienė, K. Čiuprinskas, V. Motuzienė, Vilnius: Super namai, 2019. LITERATŪRA Ambrazas Saulius 1995: Lietuvių kalbos kuopinių ir vardažodinių vietų pavadinimų darybos raida. – Lietuvių kalbotyros klausimai: gramatika ir leksikologija 33, 180–200. DLKG – Dabartinės lietuvių kalbos gramatika, red. V. Ambrazas, 4-as patais. leid., Vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidybos institutas, 2005. Drotvinas Vincentas 1963: Lietuvių literatūrinės kalbos sudurtinių būdvardžių struktūriniai-semantiniai tipai (remiantis XVI—XVIII a. raštų medžiaga). – Kalbotyra 6, 75–97. Gaivenis Kazimieras 2014 [1966]: Sudėtiniai terminai su žodžiu mašina. – Kazimieras Gaivenis. Rinktiniai raštai, Vilnius: Lietuvių kalbos instituto leidykla, 505–506. Gaivenis Kazimieras, Keinys Stasys 1990: Kalbotyros terminų žodynas, Vilnius: Šviesa. Höfler Stefan 2020: Substantivization of adjectives. – Indo-European linquistics 8, 181–204. Keinys Stasys 2005 [1975]: Priesaginė lietuviškų terminų daryba. – Dabartinė lietuvių terminologija, Vilnius: Lietuvių kalbos instituto leidykla, 21–77. Kniūkšta Pranas 1976: Priesagos -inis būdvardžiai: daryba, reikšmės, gramatiniai sinonimai, Vilnius: Mokslas. Kudzys Antanas 2002: Kad susikalbėtume. – Mokslo Lietuva 19(265). Prieiga internete: http://mokslasplius. lt/mokslo-lietuva/2002-2004/200219/20021902.htm [žiūrėta 2019 m. sausio–kovo mėn.]. LKG – Lietuvių kalbos gramatika 1: Fonetika ir morfologija, vyr. red. K. Ulvydas, Vilnius: Mintis, 1965. Markevičius Aurimas 2012: Kalbos dalių paribio problemos. – Acta Linguistica Lithuanica 67, 140–155. Paulauskienė Aldona 1983: Lietuvių kalbos morfologijos apybraiža, Kaunas: Šviesa. Paulauskienė Aldona 1994: Lietuvių kalbos morfologija: paskaitos lituanistams, Vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidykla. Umbrasas Alvydas 2010: Lietuvių teisės terminija 1918–1940 metais: pagrindinių kodeksų terminai, Vilnius: Lietuvių kalbos institutas. Urbutis Vincas 2009: Žodžių darybos teorija, Vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidybos institutas. Valeckienė Adelė 1957: Dabartinės lietuvių kalbos įvardžiuotinių būdvardžių vartojimas. – Literatūra ir kalba 2, 161–328. Vaskelaitė Ramunė 2019: Įvardžiuotiniai dalyviai su priklausomais žodžiais: kodifikuotoji norma ir jos neaiškumai, – Bendrinė kalba 92. Prieiga internete: https://etalpykla.lituanistika.lt/fedora/objects/LTLDB-0001:J.04~2019~1583831591243/datastreams/DS.002.0.01.ARTIC/content. SUBSTANTIVISATION AND NOUNNESS IN ARCHITECTURAL AND CONSTRUCTION TERMINOLOGY Summary Substantivisation is an old yet ongoing linguistic phenomenon that encompasses both general language words and terminology. This article explores substantivisation and nounness issues based on architectural and construction terminology, drawing from dictionaries of architectural and construction terms and other scientific and educational literature. The research material was mainly collected from sources dating from the late twentieth century to the twenty-first century, resulting in 165 terms compiled from a total of 21 sources. While various parts of speech tend to undergo substantivisation in everyday language, empirical evidence shows that in architectural and Lina Rutkienė50 Daiktavardėjimas ir daiktavardiškumas construction terminology, architektūros ir statybos terminijoje adjectives are most frequently nominalized or used in a noun-like way, while participles are less common. Substantivization is both an ongoing an action performed from an process in terms of time, related to morphological and syntactic term formation, and external source, linked to morphological term formation according to formation types and term creation by examples. During substantivizaits characteristic feature, which tion, the meaning of the adjective or participle becomes more specific and concrete, encompassing the meaning of a noun. Thus, such a term denotes the entire reality and means it has a significant semantic load. Grammatical features often change due to substantivization, including phonetic characteristics. It was found that there are three cases of substantivization in architecture and construction terminology, namely, adjectives with the suffixes -inis, -inė, definite adjectives and adjectival participles, and compound adjectives. Most derivatives with adjectival suffixes -inis, -inė in architecture and construction terms refer to places (buildings and other structures related to human activity) or structural components of a building. Nominalized definite adjectives and participles are also typically used as place names, albeit less commonly used for materials and structural components. Compound adjectives undergoing substantivization encompass the names of places, machinery, tools, and materials. According to the formation type that has developed due to substantivization, terms are usually in the first degree of nounness (in terms of the nounness degrees sequence by P. Kniūkšta), and as the process of secondary element nominalization progresses, they reach the second degree of nounness. When an adjective or participle takes on the meaning of a two-word term, expressed by a noun, the primary element may be omitted, and the secondary element becomes the name of the entire entity. However, as science develops and more complex compound terms emerge, where the attribute of the primary element is the same adjective or participle, parts of speech used in a noun-like way may lead to ambiguities. In such cases, de-substantivization is expected. This phenomenon has been observed in the group of compound adjectives that have undergone substantivization in architecture and construction terminology. Recibió 2023-10-06 Lina Rutkienė Lietuvių kalbos institutas P. Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius E-mail [email protected]