scieee Open visual document viewer

Interneto komentuotojų nuostatos dėl lietuvių kalbos priežiūros

Rita Miliūnaitė

Full text

R. MILIŪNAIT. Disposições de In e ne o comen uado es sob e manu enção da língua li uana 149 LABRA E VISUOMEN RITA MILIŪNAITĖ Lie u ių kalbos ins i u as INTERNETO KOMENTUOTAJ NUOSTATOS DL LIETUVI KALBOS PRIEŽIŪROS Nos úl imos anos lie u iškajame in e ne como niekad gausu diskusijų á ias ques ões de linguagem. A azão mais eqüen e pa a eles su gi ou as p o oca nos po ais de in e ne publicam-se a igos ou in e iu (algumas ezes ans e idos de imp usdin ina ou saky ina meios de comunicação) e os acompanin ys comen á ios dos lei o os. Os a igos ge almen e e le em polí icas da língua e a osenos ak ualidades, e às ezes algum não especialis a da língua expõe uma abo dagem em ele cuidadosimus assun os da língua e p óp io expe imen adas di iculdades do consumo da língua. Po exemplo, só em 2009 a é au ens popula íssimos po ais de no ícias da In e ne u uliojosi discussões sob e nep iesagines nomes emininos, sob e inglês como segundo idioma de ensino, sob e o baixo da língua Zemai ia em escolas, cla i icando-se se os li uanos g esia nuosmukis, alė ase sob e Li u iška ašė sa o elek oninėje e d ėje, ais nomes concedidos aos emig ados li uanos, b i ai sup as ų, e k yb. Mui as ezes a é oda conc e os con eúdo kalbinę discussão apildo e bend esnės men s: abo da-se a ual a ual língua li uãs condiçãoé, ins i uições de manu enção da língua e kalbininkų abalho sen ido e qualidade. Es as coisas ago a mais exci am às ques ões da linguagem neabejingą pa e da sociedade e mos am, como sociedadeé eageia a á ios enómenos da linguagem e o iciuosius passos da polí ica da linguagem. 150 LINGUAS CULTÚRA | 82 Embo a seja econhecido que o ní el de anonima o dos comen ado es de e minado de discussões online mui as ezes es i bas an e minho, ainda assim an o publicados a igos, quan o seus comen á ios, apa is, nãožai são conside ados mesmo e daqueles que não se me em em discussões. En ão pode-se pensa , que o odo das opiniões p oclamadas e ela pelo menos pa e da sociedade li e iamen e alan e an o na Li uânia, quan o emig ação disposições linguís icas e az impac o à pos e io desen ol ação dessas disposições. Assim pode ala e sob e pesquisas das disposições linguís icas da sociedade eiškiamos nas discussões. Eles êm ajuda melho a ins ala -se na opinião dos consumido es da língua e cla i ica a azão, po quê a u úpio en e sociedade e kalbininkų, ambém a desap o ação a ualine polí ica da língua é yškus e nãoąž an is. O obje i o do a igo panag ina uma das mui as discussões i as na espaço da in e ne em ques ões de linguagem. Daí não só se ê como a comunidade in e ne eage à in o mação pública da língua, mas ambém exibi a a uais polí icas da língua e lacunas da educação da sociedade linguís ica. Dado que oi discu ida sob e a supe isão da língua e s á eas que ela de e ia ab ange , os comen á ios publicados o am bom solo expe imen inė , como as pessoas pe cebiam a necessidade conscien iamen e egula a língua pública, o que espe e das ins i uições de supe isão da língua. O a igonyje não põe a a e a p ecisamen e es a is icamen e con e , quais á eas mais equen emen e mencionadas e comen ado es pa ece mais con oluo inas, isso melho ajuda ia a es abelece pesquisas quan i a i as. Nes e simul âneo cuida e ela di e enças de opiniões e a gumen os ap esen ados, que e mos am, quais disposições sob e o cuidado da língua li uãs klos osi nossa sociedade. 1.INTERNETO COMENTUOTAJOS E COMMENTÁRIOS KAIP KALBINI NUOSTAT TYRIMO OBJEKTAS In e ne os comen á ios como on e de pesquisa das disposições linguís icas da sociedade na Li uânia começou a in e essa -se não ão há mui o empo (ž . Miliūnai ė 2006; Ne inskai ė 2008), en endendo que as pesquisas cien í icas com comen á ios não são mui o a sa guidas de ido ao mencionado seu ní el, que é de e minado pela menca cul u a pública da sociedade. Lie u iškų komen a ų enomeną iškelia e á ema a s o não um dos mesmos po alų s aipsnių au o (Dabašinskas 2009; Mi ė 2009). Po exemplo, S anislo as Kai ys esc e e: Pode-se escla ece que os comen a is as da in e ne speci inė audiência, que não e le e bemia o ge al humo ikas e disposições da sociedade. Tal ez e sim. O al ez como só a i kš- R. MILIŪNAIT. In e ne o comen e os disposições sob e manu enção da língua li uana 151 čiai? Se á que in e ne abe amen ei eiškiama pagieža é como cume do icebe gė, sob a qual se esconde milžiniška uni e salos ódian os e nihilizmo massa? (Kai ys 2009) No en an o kalbinėse discussões exis e e in e essan es de minčių, que pe mi e o ma em conc e e esnį imagem, como sociedadeė pe cepia kalboje yks ančius p ocessos e Li uânia execu ada a polí ica do idioma. Komen a ų analizė g ei esnis mé odo de in es igação do que speciãlios inqué i os ou in e iu, po ém de ido ao espon aniško esc i o alamen o especi icia (is o se á is o e de abaixo ap esen ados ci a os) es es dados são bas an e s ichiški, nelas exis e min es šuolių, loginių con aš a a imen os, ad lhes p ocessa e examine mais empo e de ou os mé odos, do que examinando de p é-p epa ados dados quan i a i os e quali a i os enques as. Kokias opiniões e moo aikas das camadas da sociedade signi ica s ambiausių po alos de in e ne comen uado es, pode e ela só sociologiniai es udos. Segundo dados o necidos Laimos Ne inskai ė (Ne inskai ė 2008: 246), no início de 2008 mês de ma ço, po encomenda do p oje o Elek onická demok acia, ealizado um es udo ep esen a i us opiniões da sociedade mos ou que os comen á ios egula es sob e a ida da sociedade e polí ica dos po ais no iciosos (uma ez po semana ou mais equen emen e) a idade e o pe cen ual de se dispe são o am os seguin es: 1829 m. 67,4%, 3039 m. 10,9%, 40 m. 15,2%, ou os 6,5%. Assim pode-se um pouco o ien a . kieno nuomonė in e ne o komen a uose y auja; ai oli g ažu nė a nesuge- ban ys už sa o poelgius a saky i paaugliai, kaip kad ka ais links ama many i. 2.CAIP KILO INTERNETO DISCUSSIÃO APIE LABOS PREJIŪR? Nag inėjamoji discussão sob e supe isão de linguagem e suas manei asus su giu po causa šiokio al desen endimen o ou mesmo nedolés p o ocação. Po al de In e ne www. a gimimas.l (Lašienė 20091) oi publicado neilgas onze pe gun as e espos as Ne ingos Lašienės in e iu com P esiden einke I ena Sme oniene Ku ge ia e šiai medų. Sua jo nalis inė įžanga e a assim: é que a ju en ude que egula ga linguagem, Sob e qual lingu inno ações sklando na in e ne bem pe sonal a džių ašyboje, com a p esidinke da Vals ybinės lie u ių kalbos komisijos I ena Sme oniene con e sa Ne inga Lašienė. 152 LINGBOS CULTÚRA | 82 Ou o po al da in e ne www.del i.l pe sikėlė aquele a igo (Lašienė 20092), po ém acen us compolioio comple amen e di e en e. An aš ė aqui skeldė: Kalban iems ne aisyklingai baudos, a žu nalis inė įžanga esc i a assim: Kalbininkai Seimo peço acei a uma lei, que exigi ia, que in e ne e em ge al no espaço público apa eça in o mação osse lie u iška e egula iga. Po não espei ação das eg as ameaça iam Adminis acinas iolações de di ei o código p e êem mul as. ex os na in e ne , Sob e a ju en ude supos amen e de es chiama língua li uãs, es angei os e nacionais pequenos nomes de esc i a pokalbis com Vals ybinės lie u ių kalbos komisijos pi mininke I ena Sme oniene. Pačiame in e iu agmen a men e menciona não pouco com o manejo da linguagem e conc e os enóškinos da linguagem elacionados emas. Po exemplo, zazamin a sob e ou os po os pessoas de sob enomes esc i ação, de alguns emas leccionamen o em línguas es angei as, nelie u iškus Li uânia e nomes de emp esas es angei as s e imkalbiai zap asai esan ys g ynai negocios poli ikas pasekmė. Keliamos p oblemas, impo an es a ais á eas de consumo e manu enção da língua li uanas: ensino da língua li uanas em escolas de ensino ge al, mídia e in o mação pública, g ožinei li e a u a e ea u como bend ines on es de ap endizado da língua. Apa e alado sob e a mídia on-line: Bėda á que na lei de 1995 sob e a mídia on-line ainda não alė a, e as ūs edi o es e pe gun a: Ku pa ašy a įs a yme? Po isso p e endemos pedi uma no a edação da Lei da Língua, que já es á egis ada, e espe emos que seja ado ado nes a cadência no Seime. Lá es á insc i a que em ge al qualque onde apa ecesse na espaçã pública a in o mação de e se Li u iška e egulamen iga. Jun o à que no as edações do di ei o ha e á pendas de Adminis acinas di ei o iolações códex. Tadija discu www.del i.l po ale e su giu essencialmen e de ido a isso, quan o é possí el legalmen e kiš is em língua da in e ne e em ge al em idiomas a oseną. F azė in e ne e e em ge al na espaçã pública apa eciusi in o mação in e iu não oi amadamen e explicada, só a a y a clága pa a comen á ios. À pe gun a, como egula a linguagem dos comen á ios, I. Sme onienė espondeu: Komen a ų nesu eguliuosi, isso é pe sonalinė s i is. No en an o de si mesmos des e in e iu comen á ios ê-se, que não poucos lei o ojos en ende am, que kėsinamasi em seus p óp ios in e ne (incluindo comen á ios) us ojamá linguagem. Assim, na discussão e elou-se ambém a isão dos comen ado es sob e o que se ia, caso as leis ossem eguladas a sua li e língua pública1. Po isso, es a discussão o nece dados, como in e ne inė isuomenė 1 Sob e o concei o li e oji iešoji kalba s . Miliūnai ė 2009: 3844. R. MILIŪNAIT. In e ne o komen uo ojų nuos a os dėl lie u ių kalbos p iežiū os 153 con emp iu em ak y ią lie u ių kalbos poli iką, quando se p ocu a de meios ju ídicos egulingumui da língua pública. Embo a na discussão às ezes se des ie a ou os emas ou ima e-se p ikaišio um aos ou os po ques ões secundá ias, sua essência pode se umu ada como en a ímão de esponde à pe gun a: é p eciso es a u a iamen e p ocu a , pa a que no espaço da in e ne uncione uma língua osse egula ? De i i is ques ão quais as á eas de uso da língua li uânica al lei em ge al de e ia ab ange , e quais á eas de e ia se supe iso imas ou as manei as ou de odo não supe iso imas. 3.DAOMEN BONUDIS E TIRIMO UDAVINIAI A im de explo a , qual é a isão dos comen a is as da In e ne sob e a eguliação da linguagem, a igo le an a as seguin es a e as: • de e mina , a que á eas de uso da língua supe isionadas os comen ado es dão p io idade; • escla ece , como os comen ado es pe cebem as di e enças da linguagem pública e p i ada; • de e mina , se a a ual polí ica da língua sob e manu enção da língua, com os olhos dos comen ado es, co esponde às lūkesças da sociedade. Nag inėjamoji discussão na in e ne oco eu 2009 m. ab il 46 dias. Eles o am ixados no inal 1288 comen á ios, mas mais a de, p esumi elmen e, p óp ias edações alguns emo idos como įžeidūs e deixados odos isí eis 1258 comen á ios. En e eles como in o ma i os pesquisa oi selecionada 270 comen á ios e ans e ida em dados compu ado izadas Excelio p og ama abelê, pa a que osse possí el sepa adamen e dis ingui cada comen á io ex o mencionado linguagem s á eas de consumo e comen uado es de pon o de is a em sua supe isão, e in es iga usando des e p og ama il os. 4.VEJÕSIAS LIETUVIAS LEGUAS DE USO IR J PEJIŪRA Es ado mas u p ižiū imõs e pab ėž ina publicamen e u ilizadas saky inės e especialmen e ašy inės lie u ių kalbos s i ys ge almen e indicam es as ( u in no galho que bend inės kalbos aidmuo, aigi i p iežiū a, einan są ašu žemyn, silpnėja; plačiau ž . Miliūnai ė 2009: 2930): LINGBOS CULTÚRA | 158 • ges ão do es ado e elações adminis a i as, • • š ie imo i mokslo sis ema (mokykla i mokomoji li e a ū a, mokslo kalba i k .), mídia e in o mação pública, • cul u a (g ožinė li e a u a, ea o e e c.), • negócios, en e enimen os e e c. A Lei da língua es a al2, que nus a o u ilização da língua es a al na ida pública li uana, p o eção da língua es a al, con ole e esponsabilidade po iolações da Lei da língua es a al, ala-se e sob e a língua es a al de consumo bem como manu enção sa ea, e sob e alguns sujei os como consumido es da língua es a al. Em essência, Lei da Língua Es adual e inclui mencionadasas se ias de consumo da língua supe isionadas. Mais em po meno es as á eas são desc i as nas egulamen os da Inspecção da Língua Es adual3. 5. RELIÇO DE USO DA LIBRANÇA E A IS ETEZIÚROS SAMPRATA INTERNETO KOMENTARUOSE In e ne e publicou uma en e is a á eas de manu enção da língua, que e agmen a iamen e, mencionadas quase odas: sis ema de educação e ciência, mídia (á inclui in e ne ), cul u a (g ožinė li e a u a, ea as e e c.), negócios; ez zassumida e sob e a linguagem adminis a i a. alguns pa a o que eageiada nos in es igamuosios comen á ios, po ém le an ada e de no as minças. Além disso, os comen ado es de endem seu como língua os in e esses dos consumido es, e es es não semp e coincidem com os in e esses do Es ado de endendo ins i uições posição. 5.1. Disposições ge ais dos comen ado es sob e a polí ica de manu enção da linguagem Menėda discussão nos comen á ios, como e em mui as ou as linguínios discussões da In e ne , pessoas signi icam olha pa a a linguagem, sua condição, em kalbininkų abalho e polí ica de manu enção de linguagem. Ryškios d i p iešingos nuomonės: 2 Adop ado 31 de Janei o de 1995 Žin., 1995, No 15-344. 3 Zin., 2002, No 17-670. R. MILIŪNAIT. In e ne o komen uo ojų nuos a os dėl lie u ių kalbos p iežiū os 155 155 1) na e olução da língua em ge al não p ecisa kiš is, ela em de plė o is em si mesma, e único c i é io de adequação da língua é impo an e, que osse possí el susikalbė i4: Nessoikas a enção à língua signi ica apenas sua não i meza, silpnumą. S ip i, saudá el língua exis e e sem in luência ex e na, a i ícios disposições e eglamen ação. Chiape me in e essa, se em ou o luga há al ma azmo po causa de e os, consumo eglamen ação, ou aqui pu amen e nossa idéia? A linguagem em que melho a se, desen ol e -se. E aqui a i icialmen e en am con ola a linguagem e decidi , o que aze , como ala . Nesąmonė algumakokia. Pe mi am ala li emen e. Como echknisa aqueles comunicado es. A linguagem e é al único enôškinho, que ele mesmo muda e de o muojase, adap ando-se às ci cuns âncias e pe íodo. Kažkaip meadosiais não ha ia quaisque egulia imen os, po ém as pessoas puikiausiai secalbėa am. E ago a o quê? Não assim disses e; al pala a não exis e; disse- e iosab aukis... Falamos, como a quem mais con o á el, ou kaimie iškai, ou do campo, kiemo kie a ala, qual di e ença, caso nós um ou o en endamos. 2) econhecedo ama, que a língua p ecisa p ižiū ė i: Li u ians ala, se nada não a si, issigims. Como umo. Ai, ela muda de algumcunho na u al modo, mas isso nada em a e com sua da kymu. Vejamê como sua língua a gua dam, digamos, ancūzai. Há mui o que p ecisa a! Já acabam de suanglė ! So ie me is não conseguiu nosso su usin , po que nas escolas de línguas e li e a u a li uanas mokė nepap as ai bons, alen ingi, eiklūs p o esso es. G iebė como assun o! Jaunuomené ago a ne aš inga. Tenka desg ailes au ... As mul as, cla o, nada nãoalame ei, como e d audimais. Cidadãos li uanos não pe cebem que da kindo sua língua, eles mos am seu ní el de educacão, social e não a as ezes p o issional s a us, dankia eles mesmos a si. P ecisa e gue o p es ijão da língua em ge al. Susida o imp essão, que i emos e dadei os nep aus abu nių país e gonda... Nemažai komen uo ojų klys a (g eičiausiai a isso con ibueda e engadinan e í ulo do a igo), achando que in e iu mencionimas lei de e ia ale e p i čiaija linguaja. Po an o, en ende-se que su ge indignação es a polí ica de ala: 4 Nos comen á ios ci ados co igi am-se apenas e os de o og a ia e alguns de abulação; ou oko deixik a como na in e ne , excep o um comple amen e au én ico comen á io (p. 157), e elando esc i os sem ca ac e es Li u iškų peculia idades. 156 LINGUAS CULTÚRA | 82 Falbė i e esc e e eik ų lie u iškai e egula men e, po ém puni i po isso, que não sabes ou nãougebi o pada y , aqui isso já absu das. Me ade das pessoas não sabem a linguagem egula . Jokingiausia isso mesmo olha , quando dois li uanis ai nãou a ia po e os. Ambos di e en emen e conseguem iden i ica no ex o e os. Daí de oge, que pessoas, que ap endem li uãos línguas, são es angei os, êm p oblemas de saúde, que não pe mi em lhes ala ou esc e e egula men e li uãos língua ou em ge al são silpnesnių habilidades, melho já nebandy ų mos a seus li uãos línguas habilidades. Pe ezosa en a i a de se islumb a no mesmo caso a igo con á ias imen os não a e a o cu so da discussão: En ão po o que a punição po o og a ia i egula ou po linguagem? Segundo o í ulo do a igo po linguagem. Mas esc i o p incipalmen e sob e e os em a igos esc i os. O be aščiai ou nekan ūs pe skai em só o nome, mui o iukšmauja. Jou nalis a não-p o issionalidade. Vis dėl o dalis komen uo ojų jaučia, kad kalbos p iežiū a am ik ais a ejais – p i a u– ieša, lais a–o icialu – u i ski is: Se começa a puni pessoas po isso que eles usam língua li uãs, isso só os o ça á a odia língua li uanas. Ne o mali ala e ica ne o mali. Ja gones e no osada as ainda assim i á pa a a língua li uãs, po que i a ala como e homem e oliucionou (kin a). Bem, ainda comecem cada mensagem pessoal a e i ica aqui meu di ei os cons angimen o. Requisi o de eigosos Li u iškos linguagem nos nomes das emp esas isso é absolu o absu das. Tokes equisi os de em se aplicados apenas a ins i uições públicas, mídia e ugdamen o, e a nada mais. Acho, šnekamosios línguas não de e ia oca i, po que ela é a linguagem e oliucionamen o base, po que língua nes o i luga j. Sup a ingesni comen uado es en a explica , que em p i a i aja linguagem (ku i sup an ama ne ienodai) do odo não de e se kišamasi de o a: A ski k ne o malų bend a imą nuo o malaus. Juk em comunicação in o mal não p oíbem nem a mies, nem ja gonas, nem galų gale puskalbė. Falamos sob e o mal das comunicação. Es anho que nas nossas ão mui as pessoas, que leem a igo e nem comp eendem, o que nele es á esc i o, mas ap essam esc e e comen á io. A linguagem é di i s oma em o malaus e ne o malaus comunic a imo. In e ne inė kalba p iski ama ne o malaus bend a imo, o a, poli ikų kalbos pe adiją, TV o malaus, e p i alu kalbė i bend ine lie u ių kalba. R. MILIŪNAIT. In e ne o comen uado es disposições sob e cuidados da língua li uãs 157 Com k au u ininkėmis ou u gaus bobos pode ala ė como quise , mas pe adiją nekalbėk como u guj. E ninguém e baudos deixi á. Especialmen e nemaža comen á ios, nos quais es i amen e pa eiškiama, que ala quan o de um homem pessoal a ai : cais que que ėsiu, assim e ala ėsiu, e ninguém não endo di ei o indica inė i, como ala , e an o mais puni po e os: Šiaip Kons i ucija pe mi e ala e esc e e , como eu que o, enquan o eu não se iço do es ado, po an o exg aužki , como que o, assim e esc e o, assim e alo. Bananų Respublika... Como eu que o, assim esc e o e como que o, assim alo. se me odo mundo en ende, po que enho a in en a in en inė a bicia į? Minha língua e meu negócio. Enquan o que isso só du niuoja lingüis as de não e nada a aze seu exis ação p ecisa jus i ica . Eu nasci nes e plane a e me não impo a, que língua ala e onde i e !!! Naqueles comen á ios, cujos au o es endem a econhece que a supe isão da linguagem é necessá ia, a ge al di eção daquela supe isão às ezes é en endida como necessidade de simpli ica a p óp ia sis ema da linguagem, eg as da linguagem: Hoje em dia, quando há mui o in o mação, a língua de e se sup essimplicada pa a que ansmi a in o mação, e não a beleza da linguagem! Não p ecisa de um engenhei o, p og amado de linguagens li e á ias! Isso em que ica olun a iška! Quem que ap o unda e sabe pa a isso espei o, mas aduzi odos é ola! E nós elizes man omemos po seus ancienos, ne a ą, ę, ū, ų inspi a a nossa pa iškumas e nau ină sa imonę, a ninguém não bas a a co agem azudi sob e ši ų nesamonių sup essão ou eliminação possibilidade. as acho que odos nosines e pausksiukus necesse u des ui e odo asyba (ypac ki cia ima) mode niza ! Nunca in e ne es i e com pauksciukais e nosinem e nikes nep o es o aze ! Esme en endida e ascas! E quem p ecisa g ozio e a e leiam Mai oni! Reiškian opinião sob e a polí ica de manu enção da linguagem, nos comen á ios yškus e já aiškiu opiniões eikiančiu s e eo ipu apęs (plg. Miliūnai ė 2006: 7072) kalbininkų, como ku iančių ne ykusius naujada us, į aizdis: Gaila, que kalbininkai nãocapa no malmen e o ma i no as pala as... Ką pada ysi. Es anhas pessoas... Os o bá ios é não endo o que aze gaja de pessoas conco do que algumas de suas al e ações o am necessá ias, po ém que quan idade de nesąmonių eles pega am a em suas euniões? O oco oma só изgi dus pasi yčiojimas de pala as. 164 LINGBOS CULTÚRA | 82 Nemažai comen ado es nepolan ús alguns au o es de comen á ios da komai esc eibai7: Acho que de e iam p oibi os comen a is as esc e e em nelie u išku le a. Di e o bloquea , po que a men e não supokiama, como ainda mais possí el bjei o i a língua li uãs. Especialmen e p eocupamaujama po causa plin anças jo ens be aš ys ės. F equen emen e mencionado a o i o dos jo ens po al www.one.l e seus o ums: Eu po isso, que baus ų aqueles ounininkus e panašius, que especialmen e isquei o a língua Li uânia. E algumas c ianças já e p óp ios já não soube am como esc e e , exemplo., šiaip. Mui os i memen e con encidos de que de e se šeip. Ki i em ez de ai esc eço aj. Pa ece, pala as elemen a ús, mas a uais adolescen es jáemoca e seus esc e e sem e os. in e ne Pa iinė bend uomenė um pouco egula egula no mas de esc i a: ne ūks a (i não só nes a discussão) kandžių eplikų ašan iems be lie u iškų aidžių. Como saída, que amdy ų ne aš ingus comen ado es, suge e-se c ia uma especial p og amação compu ado ina, que nep aleis ų à publicação ne aisyklingų eco dos: Suku i al p og ama, que blocoasse ašančius não lie u išku aidynu. Qual é aqui a esc i a sem nosinių, sem š, ž, sem ū? Isso é especi ic da língua li uãs e sejamos mieli segui . Como mui os deles li, no ei es anhada di e ença na minha esc i a au omá ica. Esmė ame que jo em aço klaikiai (šį žodį jie, po exemplo, pa ašy ų klaikei). E po isso que não que esmuchi de ézes. Como p og amado suge i ia cada comen á io p a il a a a és de alguma alguma p og ama de co eção de e os. Isso ajuda ia não ado a seus hábi os de esc e e bem e ajuda ia a ap ende a esc e e bem klaikiai esc i o es. Es i ai p ecisa com jais:) Tokiai p og amai p i a ianços apa eceu não um: isso esą bū ų p imei o passo in e ne egula ga linguagem. Kal inami ne aš ingumu comen ado es jus i icam-se po écnicas compu ado es e ele ones mó eis (que ambém podem esc e e na in e ne ) de iciências, especialmen e no es angei o: Mas en ão os comen á ios não pode ão esc e e milha es de li uanos esiden es no es angei o, que al ez com os compa io as se comunicam ia in e ne ka ines, onde p oc. das línguas li uanas 7 Um es udo, ealizado em 2007. no inal, www.del i.l po alo comen á ios apenas 40 p oc. au o es esc e e com le as lie u iškomis, e do mesmo po alo la iškame com odas as ma cas diak i icas esc e e 78 la . R. MILIŪNAIT. In e ne o comen uado es disposições sob e cuidados da língua li uanas 165 e ninguém impedi á escolhe . Pap ašy um u em algum luga na Alemanha, F ança e pinių, e po im de ou a já e nãoe ašome. panašiai, kad pajung ų au lie u ių kalbą. Rašybą labai gadina sms ašymas mobiliaisiais ele onais. A si anda daug um- Especialis as de ecnologias in o macá ias a i mam que ecnicííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííí- íííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííí- ííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííí iseiços pode se encon ado mesmo e es ando no es angei o e não endo equia u as com lie u iškomis le as. Inciden emen e, do mesmo po al de no ícias www.del i.l adminis ação em 2009 m. início encon ou manei a a comen oo ojams lemb a , que esc e ena Li u iškais sinais (ž . pa eikslėlį). Só é di ícil dize , quan o disso insc i o obse a-se, qual seu e ei o, po que š eplų egis os a é šiol não ūks a. In e ne o newsienų po alo www.del i..l comen á ios langelis e dade, esama e k ailo ou mesmo pik ybiško засипy imo. Alguns en am escla ece , como e i a o con ole da linguagem: Ago a elieka ans e i páginas pa a se ido es es angeius e pode da língua ges apão mos a didelę špygą:))) Talpink a página nos EUA ou em qualque an iga no país da EU e es eja ce o que semelhan es leis idio iças lá não ha e á. É só lá dessas b incadei as ninguém ai en ende . Pabandyk UK p oibi escaabas esc e e , po exemplo, em á ias línguas, isso já ou o dia pa a o pa lamen o šūkaus alguns milha es de a abos. P.S. Beje eu, nomeando que com nossos asilais melho não coinciden es, seu si e da emp esa o zaga is a au em si mesmo, e o p óp io si e es á segu oamen e algu es Oklahoma Ci y. 166 LINGBOS CULTÚRA | 82 Komen uado es i i inasi e keiksmažodžiais comen á ios: Kommen a ai emena insc i asus em pa edes publicšuosias banhei os ou u ėse. Tegul ala a miškai, ala š eplai, mas lai nãoikeikia. Kai queikiasi az-se assus ado . Não é impossí el com um homem nem no malmen e con e sa e se con e sa . É ob iga ó io se il ados odos os pala õesmajo zes na in e ne ! A pa i abo os comen á ios e , que mui os deles au o es de não es á sa is ei o exis en e língua li uãs si uaçãomi na in e ne e en an a nes a e pê uncionando de di e en es gên ões linguagem, cuja cuidadosu ai de e se soçoma de á ias manei as. 5.2.3. Polí icos e ou os ep esen an es das au o idades em língua Nemažai comen uado es menciona a pública linguagem dos polí icos, que oli g ažu nan i exempla e u in i se mais p supe isionima, po que polí icos esą bem isí eis sociedade e seus ala da an i e ei o. Alguns comen a is as o am impedidos do en ão P esiden e da República Li uana Valdo Adamkaus; p opõe-se o con ole da língua inicia a pa i da ins i uição p esiden e, ambém se conside a que aos memb os do Seimo, ou os ep esen an es de au o idade não p ejudic em das línguas ensinėles: De ia começa ambém com os mais al os uncioná ios públicos! Enquan o eles slebiza o usso ou anglicka da kydami a linguagem, an o de pa ecido leis de cabelo se iam desp ecinhas! Um c i é io mūsiškiam polí icos de e ia se exame de cul u a da língua. Pois ago a al exame a conside am odos os pedagogos, adqui indo quali iccinio g au. Ago a não há maio e gonha ou indo nossos polí icos de, a sei polí icos, mais ik ų kabu ėse poli ikos línguas. Tokios anal abe os eik ų paisco a em ou as camocasnias. Além disso, não lançá el de olhos o ní el o icial da linguagem adminis a i a: Raš edyba e egula iga kalbėsena necessá ia susi ašinėjimuose en e ins i uições e sus en ando ligações com ou os Es ados. 5.2.4. Escola Comen ado es en a izam a impo ância do ensino de línguas li uãs do que os ilhos ap endam na escola, depende a iabilidade da língua li uanas no u u o. Po an o, p opõe-se p incipalmen e desen ol e a necessidade de linguagem cul u al e habilidades de uso egula de linguagem: R. MILIŪNAIT. In e ne o komen uo ojų nuos a os dėl lie u ių kalbos p iežiū os 167 Pa s laikas mokyklose s ip in i lie u ių kalbą, kol da isai ne ėlu, nes se á šakės su ašyba. [...] só do nosso sis ema de educação dos ilhos depende á o u u o Li uu idade, e não de k ailo a igo, que nem se á ealizado p a icamen e. Eiki em escolas, em ja dis de in ância e moyki jo em, pa a que o u u o nosso lindamen e e egula men e alasse, mas em ez disso nos ossos ja dis de in ância aikučius algumacuiosos mino i á ios começa am a ensina . 5.2.5. G ožinė li e a u a, cul u a Alguns comen ado es suge em mais con ola a linguagem dos li os, especialmen e e s inių g ožinių kū inių,: Melho aquela comissão e i ica iam li os dos adu o es abalho. já não se gožinha li e a u a no malmen e lei ada. das d aiskalai da língua Li uãs lá às ezes es ão. Exis e a opinião de que em público alan es educadas pessoas em si de em ala egula men e: Mas e educadas pessoas azem e os. Às ezes quando pe gun as seimūnų ou a e ep esen an es de, šiaušiasi cabelos: eles comple amen e nemoka lie u iškai, us oja só lie u iškus pala as, po ém nem linksnių, nem es ilaus nepaiso, simplesmen e igno a, como eles combinados. P z., ez ou ei alando šokėją A. K. Ele disse assim: Kas očia šokio, isso de e ia a idi b i passosnelius. É aqui di o Li u iškai? Não acho... Necessi a ag a a os equisi os po causa dos li uanos. A i a-se ambém a uma mui o pouca á ea con olada po especialis as de manu enção da língua lie u iškus dainų eks us: Tegu exus dainų aiso, depois disso cen enas de pessoas e ap ends a ne aisyklingų o mų... Como e Riaubišky ės daino, quando oi kad išpažin i sa o meilę, depois o pa aisė, ačiau iš albumų nebeiš insi. Kas an ame eks e im os kalbos klaidos. 5.2.6. Ki os s i ys Os comen ado es ambém en a am em á ias á eas de se iços públicos a língua usada, po que con e sando com pessoas em que paga egula men e ala e esc e e : Olhemê, quan os médicos azem e os, alguns simplesmen e be aščiai. Mokykloj p ecisa ensina daily aščio. 168 LINGUAS CULTÚRA | 82 P imei o ado em lei, pa a que nas emp esas públicas osse se ida na nacional, e não língua es angei a. Ypač se issik ie i g ei ąją e med. sesuo não pode nem laba diena lie u iškai p onunci i. Linbos inspecção melho egu pasidomi denominações das emp esas egis adas, onde mesmo diabo de s e imybių lingu į nuslauž i pode, egul pasidomi, que com denominações de me cado ias exp essais con as. De a o, bas an e não sa is ação mani es a-se po causa nelie u ichos públicos dos zá ašos e nomes de emp esas: Ku iando à emp esa, seu nome de e ia a i ma lie . língua comissão. Isso e se ia ce a pa e da lu a pela pu eza dos li uanos. Nekalbininkai al ez não possam PRECIZIŠKAI SUFORMULUOTI, po ém seu desejo cla o […] que de odos os públicos insc i as osse cla o, de quem aqui e a, em que es ado es ás. Que línguas es angei as não conhecendo ŠALIES ŠEIMININKAS do iskabos insc i o pe cebesse, onde lhe i , e onde não. TAI JO KONSTITUCIN RIGOS ob e in o mação VALS- TYBINE ala! Ce o, PREKS ŽENKLAS YRA NELIEČIAMAS, po ém ele pode se como PAPILDOMAS insc ição, in o mação aqueles a quem isso é impo an e. Panų e slininkų ūpes is é sugu o i, o que eles de em apon a na p incipal LIETUVIŠKOJE iškaboje. Juk é ELEMENTARUS MANDAGUMAS, e eles não podem aqui agi como OKUPANTAI. Me i i a o nome: MaXima, Supe ne o e mais mui os ou os...Po que a Comissão de linguagem isleileido eles? Juk na Li uânia emos que ala li e iškai! Bem, digamos, Adidas nós não oca emos, e quem pe mi iu Li u iškam ede come cial um al nome como MaXima? Po causa izkabų isso udo mui o simples se e gos a LIETUVI pagami LITAI, isso egu gos a aqueles li uanos lie u iškas iškabas en o ca . E se pa a ocê isso é demasiada auka, ou se neįpe ki adu o , que e in e p e e, isso que ocê emp esá io. E se pa a i ão impo an e se o gulha , que bene és algumcoks onas, isso įkišk onde que que seja e aquela insc isa ele me nãoliudo, impo an e que didelėmis aidėmis pa ašy um lie u iškai, o que aqui kabakas, pi is, šau u ų a bu okų pa duo u ė. Ba nãoa ei meus li us p o país, deixa ei eles aqueles, onde me se á ób io, quem po iskabos esconde. E po que em Klaipėda su gi á bai o Ri e side? Juk nelie u iškas nomeamen o:((( Apa ece que os au o es dos comen á ios da discussão on-line sob e cuidados da língua li uãs, le an am mui os p oblemas de manejo da língua, e elam de iciências. A maio ia deles não são indi e en es à a ual na língua acon ecendo p ocessos e à execu a polí ica da língua, e das ins i uições de supe isão da língua espe a-se conside á el mais a i idade. R. MILIŪNAIT. Disposições de In e ne o comen uado es sob e manu enção da língua li uana 169 IŠVADOS 1. Nag inėjama comen á ios da discussão lingubiné mos am que as pessoas não uni o mem en endem a impo ância da manu enção da linguagem e sua aplicação a á ias á eas de consumo da linguagem. Aos uns o almen e inacei á el, que mexase-se na e olução da língua, ou os econhecem que algumas á eas de uso da língua de em se con oladas pelo es ado. 2. Nos i os comen á ios da In e ne indicam-se as á eas de consumo des a língua li uaniana pública (o iciales e li esas) que p ecisam de manu enção e con ole (apy ik e o dem de impo ância): 1) mídia ( ededo es de ele isões e ádios, TV ilmes, po ais de no ícias da in e ne , imp ensa), 2) espaços de polí icas públicas (poli icos e ou os ep esen an es das au o idades), 3) in o mação pública e p es ação de se iços à comunidade (publicações públicas, nomes pa icula es, páginas web de emp esas), 4) shel es (želda ia, escolas), 5) g ožinė li e a ū a (y ansla i as), 6) e comen á ios. Assim egula es línguas lūkesčiai isuomenės mais associamos com mídia saky ine, imp usdin a e in e ne ine. Também se ac edi a, que de e ia se mais con olada a in o mação pública e a linguagem dos polí icos, pa a que osse obse adas comuns cul u as e no mas de linguagem. 3. A língua da Espaço Público da In e ne , não mencionada em 1995 m. Es a ubina língua es a yme, coloca mui o p eocupações po causa nela yks ančius p ocessos. Diskusija mos ou, que as pessoas desigualmen e a aliam suas p óp ias e o icialmen e (p z., naujienų po alų, es abelecimen os si ios) ap esen ada in o mação. Mui os p i a ia minčiai, que a língua de po ais de no ícias da in e ne p ecisa mais p ižiū ė i. Mui as ambiguidades su gem sob e a linguagem de comen á ios públicos ou ela de e se con olada do país (p ima iamen e po causa da o og a ia e necensū inés léxico). Mui as de essencia nepolun ūs keiksmažodžiam e ulga ybėms na iešojoje in e ne espa ê, como e saky inėje médiaidoe. Po ou o lado, sensibilmen e eagem quando se ocam os seus p óp ios in e esses. Po an o, na u almen e su ge essen imen o, embo a e e oneamen e en endidos, que se á con olada a língua p i ada. Dalis comen uado es econhece que comen á ios língua é pública, po ém isso p i a i os e anonimiškų pessoas língua. E a pode egula -se só po comunhos es o ços dos p óp ios po ais in e ne e da sociedade opinião pública, i. i. c ia al ambien e, na qual osse aiškias disposições: e edade e aspi aamidade é i a, nesuda ky a li e de es ilous lingua. 170 LINGUAS CULTÚRA | 82 4.Públomenei an o a o icial des inada, an o mídiaidininkų ansmi ida kalbinė in o macija u ė ų bū i pa eikiama aiškiau i iksliau, kad bū ų iš- eng a uščių diskusijų, ben dalies nesusip a imų i ne eikalingos į ampos en e sociedade e kalbininkų. Em análises lingubiná ias discussões ap esen ados a gumen os e pe spec i as di e sidade de é necessá io oma em con a iman ando polí icas de linguagem ações e publicamen e os explicando. ŠALTINIAI Lašienė N. 20091: Ku ge ia e šiai medų. – P ieiga pe in e ne ą: h p:// www.a gimimas.l /a icles.php?id=1238061176, ko o 27. Lašienė N. 20092: Kalban iems ne aisyklingai – baudos. – P ieiga pe in e - ne ą: h p://www.del i.l /news/daily/li huania/a icle.php?id=21323801, ba- landžio 4. LITERATŪRA Dabaš inskas G. 2009: Be a dis chamas p ie kla ia ū os ai o. – P ieiga pe in e ne ą: h p://www.be na dinai.l /index.php?u l=a icles/93520, ba- landžio 6. G igas G. 2007: Lie u iški ašmenys kompiu e yje. – Gim asis žodis 3, 2–8. G igas G., Pedz e ičienė S. 2008: In e ne iniai komen a ai. A moka- me juos ašy i? – Kompiu e ija 1, 15. Kai ys S. 2009: Sa ai ė bus šil a. Kaip šlykš u! – P ieiga pe in e ne ą: h p:// www.a gimimas.l /ssi.php?id=1248938441&which=1& _ ex =, liepos 31. Miliūnai ė R. 2006: In e ne inė isuomenė i kalbininkai: pokalbis įmano- mas? – Bend inės kalbos no minimas i a ojimas [mokslo s aipsnių ink.], Vilnius: Mokslo i enciklopedijų leidybos ins i u as, 62–81. Miliūnai ė R. 2009: Daba inės lie u ių kalbos a osenos a ian ai, Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as. Mi ė V. 2009: In e ne iniai komen a ai i „komen a ai“. – P ieiga pe in e - ne ą: h p://www.del i.l /news/ ingas/li /a icle.php?id=21260225, ko o 31; 771 šio s aipsnio komen a as. Ne insk ai ė L. 2008: Kalbos poli ikos e inimas in e ne o komen a uo- se. – Kalbos kul ū a 81, 245–265. Gau a 2009 10 19 R. MILIŪNAITĖ. In e ne o komen uo ojų nuos a os dėl lie u ių kalbos p iežiū os 171 ATTITUDES OF INTERNET COMMENTATORS TOWARDS THE SUPERVISION OF THE LITHUANIAN LANGUAGE Summa y The pape deals wi h he a i udes o in e ne commen a o s owa ds he supe i- sion o he Li huanian language. Re e ence is made o a discussion launched on he in e ne in Ap il 2009 on he ini ia i e o he Commission o he S a e Li hu- anian Language ha he new d a law on he s a e Li huanian language should include a p o ision ha he language o he in o ma ion placed on he in e ne and in public space in gene al should be in acco dance wi h he equi emen s o s anda d Li huanian. The esea ched commen a ies ha e shown ha people di e in hei a i udes owa ds he impo ance o language supe ision and con ol o di e en a eas o language usage. Some claim ha any in usion in o language is unaccep able; o h- e s admi ha some a eas o language usage should be con olled on a na ional le el. The majo i y o commen a y w i e s a e no indi e en owa ds he p oces- ses going on in con empo a y Li huanian and cu en language policy; hey also aise a ious issues on language supe ision and expec ha language supe ision ins i u ions should be mo e ac i ely in ol ed in he p ocess. The commen a ies usually e e o he ollowing a eas o language usage (o icial and ee) which equi e supe ision and con ol (gi en in he o de o impo ance): 1) mass media ( ele ision and adio p og ammes, TV ilms, news po als on he web and he p ess); 2) public discou se o poli icians (language o poli icians and o he ep esen a- i es o public ins i u ions); 3) public in o ma ion and se ices (public no ices, names o companies, com- pany websi es); 4) educa ion (kinde ga ens and schools); 5) li e a u e (especially ansla ions); 6) p i a e websi es (e.g. blogs) and in e ne commen a ies. The socie y mos o en ela es i s expec a ions o a well- o med and g amma i- cally co ec language wi h spoken, p in ed and in e ne mass media. Public in o - ma ion (public no ices, names o companies) and he language o poli icians a e ea ed as equi ing mos con ol. The supe ision o public speeches on he in e ne , no included in he Law on S a e Li huanian Language o 1995, is ea ed in di e en ways. Many people ap- p o e o he idea ha he language o news po als should be mo e s ic ly supe - ised. Howe e , opinions di e as o he supe ision o commen a ies and pa icu- la ly hei egula ion by ines. Some ag ee ha s ic e con ol should be imposed 172 KALBOS KULTŪRA | 82 on he language o commen a ies, especially on spelling and swea wo ds; some au ho s ea such measu es as an a ack on human igh s. Be o e aking measu es o language policy and discussing hem in public, i would be impo an o conside he a ie y o app oaches and hei a gumen s. This would help a oid misunde s andings and he ension a ising be ween linguis s and he socie y a la ge. RITA MILIŪNAITĖ Lie u ių kalbos ins i u as P. Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius [email p o ec ed]