„Bendrinės lietuvių kalbos žodyno“ struktūra, tikslai ir perspektyvos

D. Liutkevičienė. Struktura, cele i perspektywy Słownika ogólnego języka litewskiego 141 DANUTĖ LIUTKEVIČIENĖ Instytut Języka Litewskiego STRUKTURA, CELE I PERSPEKTYWY SŁOWNIKA OGÓLNEGO JĘZYKA LITEWSKIEGO Przy Centrum Leksykografii Instytutu Języka Litewskiego opracowywany jest Słownik ogólnego języka litewskiego (dalej – BŽ)1, który będzie przeznaczoną dla społeczeństwa publikacją normatywną, mającą na celu odzwierciedlenie poprawnego współczesnego użycia słów ogólnego języka litewskiego. Stara się zachować równowagę między leksyką języka oficjalnego i potocznego oraz przedstawianiem w słowniku niektórych innych właściwości języka. dąży się do: 1) możliwie największej systematyczności; 2) przy zachowaniu ciągłości współczesnych litewskich tradycji słownikarskich stopniowo modernizować opracowywanie Słownika ogólnego języka litewskiego i orientować się na współczesną leksykografię innych języków. oto są główne cele. Redaktorzy BŽ, dążąc do uniknięcia niedostatków systemowych, pisali i redagowali słownik według leksykalnych grup semantycznych2 (zob. też Liutkevičienė 2006: 9). Oczywiście wyodrębnienie wszystkich słów w osobne grupy jest chyba niemożliwe, dlatego słownik opracowywano również alfabetycznie. a zatem praca przebiegała w kilku etapach – najpierw słowa pogrupowano według określonych tematów i rozpoczęto tak zwane opracowywanie tematyczne – w ten sposób opracowywano: 1) terminy z zakresu anatomii, botaniki, chemii, sztuk pięknych, filozofii, fizyki, fotografii, geografii, historii, językoznawstwa, wojskowości, informatyki, kulinariów, literatury, medycyny, muzyki, pedagogiki, psychologii, religii, sportu, budownictwa, weterynarii, zoologii, rolnictwa itd., nazwy obuwia, mebli, odzieży, naczyń, zawodów, narodów itd.; 2) grupy czasowników (czasowniki utworzone za pomocą przyrostków -auti, -inti, -yti, -oti itd., czasowniki ingresywne, zaopatrzeniowe, kauzatywne, czasowniki ruchu); 3) niektóre grupy przymiotników (przymiotniki utworzone za pomocą przyrostków -ėtas, -ykštis, -ingas, -ytas, -opas, -otas, -uotas, przymiotniki złożone itd.); 4) kiedy 1 O celach i głównych zasadach przygotowywanego BŽ pisano w czasopiśmie Gimtoji kalba (GK 1999), jednak, rzecz jasna, w trakcie opracowywania słownika poglądy redaktorów na niektóre kwestie nieco się zmieniły. 2 W tym redaktorom BŽ znacznie pomógł J. Paulauskas swoim Systematycznym słownikiem języka litewskiego (Paulauskas 1987), Русский семантический словарь (RSS, i–ii, 2002; iii, 2003). 142 KULTURA JĘZYKA | 83 które części mowy – przysłówki, partykuły, wykrzykniki, zaimki, wykrzykniki, liczebniki itd. Pisanie tematyczne miało również wady – praca postępowała wolniej, ponieważ słowa należało grupować, porównywać ich definicje itp. Jednak zalety były niewątpliwe. Uwidoczniły się podobieństwa i różnice podobnych słów, w wielu przypadkach opracowano schematy definicji3 charakterystyczne dla określonej grupy (o schematach definicji niektórych słów zob. także Murmulaitytė 2006: 34–54; Naktinienė 2006: 21), łatwiej było rozróżniać znaczenia. Na przykład nazwy narodów w BŽ definiuje się następująco: ‘naród zamieszkujący określone miejsce, mówiący językiem określonej grupy’. Por.: berbèrai4 rzecz. lm. (2) grupa ludów zamieszkujących Afrykę Północną, mówiących językami berberyjskimi pochodzenia afroazjatyckiego: Większá część Berberów mieszká w wioskach, część – jako koczownicy lub półkoczownicy. bretònai rzecz. lm. (2) naród zamieszkujący Półwysep Bretoński, posługujący się jednym z języków celtyckich i językiem francuskim: jęzýk bretoński. Buriãci rzecz. lm. (2) naród zamieszkujący Buriację, północną Mongolię i północno-wschodnie Chiny, posługujący się jednym z języków mongolskich: jęzýk buriacki. Łotysze rzecz. lm. (2) naród zamieszkujący Łotwę, posługujący się jednym z języków wschodniobałtyckich: Język litewski. Odpowiednim przymiotnikom utworzonym od nazw narodów lub mieszkańców przypisuje się dwa lub więcej znaczeń i definiuje się je następująco: 1. ‘charakterystyczny dla mieszkańców określonego regionu, ich kultury lub tego regionu’; 2. ‘wyprodukowany, występujący itp. w tym regionie’ ; 3. (jeśli mowa o narodzie posiadającym własny język) ‘dotyczący języka tego narodu, napisany, wydawany itp. w tym języku’ Por.: kazachski, kazachska przym. (1) 1. charakterystyczny dla Kazachów, ich kultury lub Kazachstanu: Kazachska gościnność. Kazachska żywność mi nie smakowała, będzie bardzo droga. 2. znaleziony, wyprodukowany w Kazachstanie: ropa kazachska. 3. kazachski, napisany w języku kazachskim, wydawany itp. : Kazachskie krainy. mozambicki, mozambicka przym. (1) 1. charakterystyczny dla Mozambijczyków, ich kultury lub Mozambiku: Na obiad jedliśmy według mozambickiego przepisu 3 Oczywiście, tych schematów definicji nie przestrzegano we wszystkich przypadkach, czasami wydawało się o wiele bardziej logiczne i jasne zdefiniować dane słowo lub jego znaczenie zupełnie inaczej. 4 Definicje, przykłady itp. słów wymienionych tutaj i w dalszej części po ostatecznej redakcji mogą jeszcze ulec zmianie. D. Liutkevičienė. Struktura, cele i perspektywy Słownika ogólnego języka litewskiego 143 ruõš tą višteną. 2. Uprawiany, wyprodukowany itp. w Mozambiku. : Mozambiku uprawia się bawełnę. Schemat definicji nazw mebli wybrano następujący: ‘jak wygląda, do czego służy’. Por.: fòtelis rzecz. (1) miękki mebel z oparciem i podłokietnikami, zazwyczaj dla jednej osoby do siedzenia; por. krėslas: Rozsiadł się w fotelu. Usiądź w fotelu, ja usiądę na krześle. łóżko rzecz. (1) mebel składający się z drewnianej lub metalowej ramy i materaca, zazwyczaj pokrytego tkaniną, na którym się śpi: Łóżko jednoosobowe [dwuosobowe, piętrowe]. Wąskie [szerokie, krótkie] łóżko. Pościel łóżko. Połóż się do łóżka i śpij. stół rzecz. (4) mebel z płaskim blatem i jedną lub kilkoma nogami (czasami z szufladami, szafkami), przy którym spożywa się posiłki, pisze itp. Biurko do pisania [z szufladą, kuchenny, tenisowy, komputerowy]. Usiąść przy [za] stole. Wstać od stołu. Nakryć [sprzątnąć, wytrzeć] stół. Schemat definicji czasowników kauzatywnych5 brzmi: „robić, postępować tak, aby zachodziła czynność określona przez czasownik podstawowy”. Por.: áušinti, áušina, áušino czas. (co, czym) robić tak, aby świtało, stygło: Schłodzić mleko. Kondensator chłodzony powietrzem (techn.). Płyn chłodzący (techn.). | neg. (co): Nie chłodź sauny, raczej zamknij drzwi. | zwr. : Podczas parowania wody roślina chłodzi się (bot.). chłodzić, chłodzi, chłodził czas. 1. (co) robić tak, aby stygło (zn. 1), ochładzało się (powietrze): Deszcz ochłodził powietrze. Morze ochładza klimat. 2. (co) robić, żeby ostygło (2 r.), chłodzić: Chłodzić zupę. 3. (co) robić, żeby ostygło (pomieszczenie), wychłodzić: Chłodzić łaźnię. Pokoje chłodzone przez wiatr. 4. (co) robić, żeby rozgrzane ostygło, ochłodziło się w chłodzie: Owoce i warzywa chłodzą organizm. 5. (co) robić, żeby ostygło (4 r.), zmniejszać zapał: Chłodzić entuzjazm [nir šį]. Przy opisywaniu słów według tematów bardziej jednolicie wyodrębnia się ich znaczenia. jednym z takich przykładów są znaczenia wspomnianych przymiotników (kazachski, mozambicki itd.). jak widzieliśmy, są ich co najmniej dwa. podaje się także inne leksykalne grupy semantyczne: jeśli przy nazwach tańców rùmba, tángo, válsas wskazuje się znaczenie (lub odcień znaczeniowy) ‘muzyka’, takie samo znaczenie mają również inne wyrazy oznaczające nazwy tańców: fokstròtas, kadrlis czy rokenròlas. 5 czasowników dość trudno jest wtłoczyć w schematy i często wcale nie jest to konieczne. Ich objaśnianie nierzadko podlega innym prawidłowościom. O jednej z grup czasowników zob. też Jasionytė, Zai kauskas (2006: 146–169). 144 kALBOS kuLtŪRA | 83 Por.: rùmba rzecz. (1) żywy kubański towarzyski taniec w parach. | jego muzyka. tango rzecz. rzecz. nieodm. pochodzący z Argentyny, pełen pasji, rozrywkowy taniec w parze o średnim tempie z nagłymi zatrzymaniami: W tym roku do tańca dowolnego wybrała pełne pasji tango. | jego muzyka. wals dkt. (1) pełen wdzięku taniec towarzyski w umiarkowanym tempie, tańczony w obrotach po kole. | jego muzyka lub utwór muzyczny tego typu: walc J. Straussa. fokstrot rzecz. (2) szybki taniec towarzyski w parach, tańczony krokiem ślizgowym: Fokstrot rozpowszechnił się po I wojnie światowej. | jego muzyka. kadril rzecz. (2) taniec w średnim tempie z różnymi figurami, który tańczy parzysta liczba par. | jego muzyka. rock and roll rzecz. l. poj. (2) amerykański z pochodzenia rozrywkowy taniec w parach w szybkim tempie. | jego muzyka. Pracując taką metodą, łatwiej wyselekcjonować słowa, które powinny trafić do BŽ (o selekcji słów zob. także Lazauskaitė, Liutkevičienė 1998: 205– 207; Naktinienė 2006: 19). Jeśli do słownika włącza się anestèzija, diabètas, kataraktà, użytkownik prawdopodobnie będzie oczekiwał znalezienia również anestètiką, diabètiką lub glaukòmą. Jeśli w słowniku znajdują się nazwy mieszkańców wszystkich obecnie istniejących państw, muszą być również wszystkie przymiotniki utworzone od rzeczowników tego typu, a nie tylko niektóre z nich. kolejnym etapem było opisanie pozostałych słów w porządku alfabetycznym. słowa opisane tematycznie były również redagowane tematycznie. następnie wszystkie grupy wyrazów są łączone w porządku alfabetycznym. W Słowniku ogólnego języka litewskiego zrezygnowano z gniazdowego prezentowania wyrazów (o niektórych zaletach i wadach gniazdowego prezentowania wyrazów szerzej zob. Jakaitienė 2005: 50, 55–56; Vaskelienė 2006: 55–71; Melnikienė 2009: 168–179), charakterystycznego dla wielu słowników objaśniających: w jego ramach w osobnych artykułach opisuje się derywaty czasowników i przymiotników, przysłówki itp. Ograniczono objaśnienia odsyłaczowe (o niektórych problemach objaśnień odsyłaczowych zob. także Svetikienė 2006: 181–191). W tym samym artykule hasłowym pozostawiono zdrobnienia i formy przeczące, jednak w przyszłości, jak się wydaje, również je należałoby przenieść do osobnych artykułów (szerzej o wadach takiego prezentowania zob. Šepetytė 2006: 209–219). Dla ciekawości można porównać prezentację kilku wyrazów w tym słowniku i w Słowniku współczesnego języka litewskiego (dalej – DŽ6e 2006)6, który jest jednym z głównych źródeł Słownika ogólnego języka litewskiego. 6 Redaktorzy BŽ korzystali jako ze źródeł ze wszystkich wydań Słownika współczesnego języka litewskiego, jednak głównym był oczywiście najnowszy – szóste (elektroniczne) wydanie. D. Liutkevičienė. Struktura, cele i perspektywy Słownika ogólnego języka litewskiego 145 DŽ6e BŽ giẽdr|as, ~à (4) 1. który jest bez chmur, jasny, słoneczny: G. niebo, powietrze, poranek. 2. czysty, przejrzysty: G. woda. 3. przen. wesoły: ~à nastrój. ~os godziny. ~a przysł. ~ỹn przysł. ~ýbė (1) ~ùmas (2) giedra prv. 1. → giedras 1: Giedra šviẽ čia sáulė. 2. → giedras 2: Giedra čiur lẽ na upẽlis. | Širdyjè kažkap giedra lid na. 3. → giedras 3: Ir skursda m jiẽ sùgeba gyvénti džiugia ir giedra. giẽdras, giedrà bdv. (4) 1. bez chmur, bezchmurny; jasny, słoneczny, bezchmurny: Giẽdras dangùs. W bezchmurnym niebie latały jaskółeczki. • ant. zachmurzony, pochmurny, chmurzysty. | gdy niebo jest bez chmur, niezachmurzone; jasny, słoneczny: W bezchmurną noc dobrze jest obserwować gwiazdy. Wczoraj dzień był pogodniejszy. Mnie zarówno przy pogodnej, jak i słotnej pogodzie nad morzem jest przyjemnie. • ant. zachmurzony, pochmurny, słotny. bezchmurny, pogodny, przym. niem. pogodna pogoda: Jeśli jutro będzie pogodnie, uporządkujemy groby. • antonim: pochmurno, zachmurzone. 2. czysty, przejrzysty, klarowny: Czysta woda. | jasny, wyraźny, czysty: Dziewczyna patrzyła na niego otwartym, pogodnym spojrzeniem. | donośny, dźwięczny, wyraźny: Z daleka dobiega dźwięczny odgłos dzwonów. 3. wesoły, radosny: Byłem obdarowany pogodnym uśmiechem. Pogodna kapusta. pogodność rzecz. (1) (zazw. wielka) pogodność: O jak nieba blask, o jakaż już powietrza pogodność! coraz pogodniej przysł. 1. → pogodny 1: Podróżowaliśmy, ciesząc się rozjaśniającym się niebem – coraz dalej, coraz pogodniej. | Dzień po dniu robiło się coraz pogodniej, powietrze się rozpogadzało. 2. → pogodny 2. 3. → pogodny 3: Nastrój z każdą piosenką stawał się coraz pogodniejszy. pogodność rzecz. (2) 1. → g iedras 1: Nieopisana jasność dnia od samego rana. 2. → giedras 2: Takiej jasności ducha do tej pory doświadczyłam tylko w kościele. 3. → giedras 3: Mały artysta rozjaśnił wszystkie twarze swoim uśmiechem. 146 KULTURA JĘZYKA | 83 DŽ6e BŽ rosyjski|a, ~a (1) →r u s a i: Słowo R. ~os litery. ~ai przysł. : Mówić ~ąco. ~ùmas (2) po rosyjsku przysł. → rosyjski 3: Mówić po rosyjsku. rosyjski, rosyjska przym. (1) 1. właściwy Rosjanom, ich kulturze lub Rosji: Rosyjska łaźnia [piec]. 2. Wyprodukowany w Rosji: Rosyjski czajnik. Rosyjska kosmetyka. Rosyjskie samoloty. 3. rosyjski, napisany w języku rosyjskim: Rùsiškos radės. rusiškùmas rzecz. (2) → rusiškas 1: Kr ti kas pabržia, kad j labiáusiai dõmi na Dos tojèvskio rusiškùmas. gdy wyrazy podawane są w osobnych hasłach, łatwiej jest ukazać ich znaczenia, odcienie znaczeniowe i dodać przykłady. Uważamy, że taki sposób przedstawienia jest wygodniejszy dla użytkowników. jak widać na przykładach, dla zachowania przejrzystości w słowniku zrezygnowano z tyldy zastępującej część wyrazu. W przykładach akcentowane są wszystkie wyrazy, nie tylko hasłowy. W BŽ przy wszystkich słowach podaje się część mowy, w niektórych przypadkach również liczbę lub rodzaj, a przy czasownikach oraz niektórych przymiotnikach lub rzeczownikach (w trudniejszych przypadkach) – łączliwość składniową7. Oznacza się ją przypadkami zaimka pytajnego kas (bez przyimka lub z przyimkiem, w nawiasach). Łączliwość semantyczną wyrazów pokazują przykłady ilustracyjne. Por.: ãctas rzecz. lp. (2) ostry kwaśny płyn otrzymywany z wina i in., używany jako przyprawa, do konserwowania i marynowania żywności: Ãcto rūgšts [eseñcija]. Actù pa gár di no salotàs. alimeñtai rzecz. l.mn. (2) środki, które zgodnie z ustawą rodzice muszą płacić na utrzymanie dzieci lub dzieci rodzicom: Zasądzić alimenty. głosować, głosuje, głosował czas. (w sprawie czego, przeciw komu, za czym, co) podczas wyborów lub wspólnego podejmowania decyzji oddawać głos, wyrażać opinię głosem (na karcie do głosowania) lub przez podniesienie ręki: Deputowani głosowali nad ratyfikacją umowy. Dwie osoby głosowały przeciwko jego propozycji. Kto głosuje za tym, aby publikacja została zatwierdzona do druku? Dzisiaj będziemy głosować nad projektem uchwały. 7 Autorzy BŽ korzystali ze Słownika łączliwości czasowników języka litewskiego (Sližienė 1994, 1998, 2004), Gramatyki współczesnego języka litewskiego (DLkG), Porad językowych (kP S1, kP S2, kP S3) i in. Nawiasem mówiąc, łączliwość niektórych słów lub znaczeń musieliśmy ustalić sami. D. Liutkevičienė. Struktura, cele i perspektywy Słownika ogólnego języka litewskiego, s. 147 plnas, pilnà przym. (3) 1. (ko) całkowicie wypełniony, zajęty: Pririnkaũ dv plnas pin ti nès grỹbų. 2. (ko) mający dużo czegoś, zawierający dużo czegoś: Kẽlias plnas duobi. 3. (ko) ogarnięty, przepełniony (uczuciem, troską, cechą): Esù pilnà džiaũgsmo [méi lės, bái mės]. atstovãvimas rzecz. (1) (kam) → atstovauti: Atstovãvimas klieñtui. Oznaczanie łączliwości niewątpliwie będzie przydatne dla użytkowników, nie tylko dostarczy informacji gramatycznych, lecz także pomoże uniknąć niektórych błędów językowych. jedną z nowości BŽ jest to, że jako hasła wysuwane są również częściej używane terminy dwulub wielowyrazowe albo po prostu nazwy realiów. Por.: afgãnų kùrtas – wysoki pies myśliwski o zwężającym się pysku i długiej, delikatnej sierści; amerikiẽtiškasis fùtbolas – przypominająca rugby gra sportowa dwóch drużyn po 11 zawodników, z owalną piłką; juodóji mãgija – działania magiczne podejmowane w złym celu, przy pomocy złych duchów; Paskutnis tesmas – w niektórych religiach – sąd, który Bóg przeprowadzi nad ludzkością po nadejściu końca świata. Do wykazu haseł wciągane są nie tylko wyrazy pospolite, lecz także niemało nazw własnych – są to bardziej rozpowszechnione nazwy miejscowości Litwy i świata, najważniejsze imiona religijne itp. Zdaniem twórców BŽ taka informacja jest dla użytkowników bardzo dogodna. Obecnie tekst słownika jest już prawie całkowicie napisany i zredagowany tematycznie. Następnie czeka go ciągła, alfabetyczna redakcja całego tekstu. Przygotowującym słownik tę pracę niewątpliwie ułatwi niedawno ukończona robocza baza danych Słownika ogólnego języka litewskiego, do której wprowadzany jest tekst słownika i w której jest on porządkowany alfabetycznie. W bazie poszczególne słowa można już teraz poprawiać i uzupełniać. W przyszłości, rzecz jasna, bazę będzie jeszcze trzeba doskonalić. Niewątpliwie ułatwi ona pracę zarówno przygotowującym pierwsze, jak i kolejne wydania BŽ. ŠALtiniAi DŽ6e 2006: Dabartinės lietuvių kalbos žodynas. vyr. red. S. keinys. elektroninis leidimas, vilnius: Lietuvių kalbos institutas. 148 kALBOS kuLtŪRA | 83 LiteRAtŪRA DLkG 1994: Dabartinės lietuvių kalbos gramatika. Red. v. Ambrazas, vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidykla. Gk 1999: Pristatome rengiamą bendrinės kalbos žodyną. – Gimtoji kalba 7, 1–10. Jakaitienė e. 2005: Leksikografija, vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidybos institutas. Jasionytė e., Zaikauskas e. 2006: ilokucinių veiksmažodžių reikšmės aiškinimas bendrinės kalbos žodyne. – Leksikografija ir leksikologija 1: Aiš kinamųjų bendrinės kalbos žodynų aktualijos, vilnius: Lietuvių kalbos institutas, 149–169. kP S1 2003: Kalbos patarimai. Sintaksė: linksnių vartojimas, vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidybos institutas. kP S2 2003: Kalbos patarimai. Sintaksė: prielinksnių ir polinksnių vartojimas, vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidybos institutas. kP S3 2003: Kalbos patarimai. Sintaksė: įvairūs dalykai, vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidybos institutas. L a z a u s k a i t ė v., L i u t k ev i č i e n ė D. 1998: valgių ir gėrimų pavadinimai „Bendrinės lietuvių kalbos žodyne“. – Lietuvių kalbotyros klausimai 40, 205–217. L i u t k ev i č i e n ė D. 2006: Bendrinės lietuvių kalbos žodynas. Siekiamybė ir realybė. – Leksikografija ir leksikologija 1: Aiškinamųjų bendrinės kalbos žo dynų aktualijos, vilnius: Lietuvių kalbos institutas, 9–18. Melnikienė D. 2009: Dvikalbiai žodynai Lietuvoje: megastruktūros, makro struktūros ir mikrostruktūros ypatumai, vilnius: vilniaus universiteto leidykla. Murmulaitytė D. 2006: kai kurių daiktavardžių apibrėžimas „Bendrinės lietuvių kalbos žodyne“. – Leksikografija ir leksikologija 1: Aiškinamųjų bend rinės kalbos žodynų aktualijos, vilnius: Lietuvių kalbos institutas, 34–54. n a k t i n i e n ė G. 2006: Svarbesnieji Bendrinės lietuvių kalbos žodyno semantikos aspektai. – Leksikografija ir leksikologija 1: Aiškinamųjų bendrinės kal bos žodynų aktualijos, vilnius: Lietuvių kalbos institutas, 19–33. Pa u l a u s k a s J. 1987: Sisteminis lietuvių kalbos žodynas, vilnius: Mokslas. RSS i–ii 2002: Русский семантический словарь 1, 2. Ред. Н. Ю. Шведова, Мо сква: Азбуковник. RSS iii 2003: Русский семантический словарь 3. Ред. Н. Ю. Шведова, Мо сква: Азбуковник. Sližienė n. 1994: Lietuvių kalbos veiksmažodžių junglumo žodynas 1, vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidykla. D. Liutkevičienė. Bendrinės lietuvių kalbos žodyno struktūra, tikslai ir perspektyvos 149 Sližienė n. 1998: Lietuvių kalbos veiksmažodžių junglumo žodynas 2(1), vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidykla. S l i ž i e n ė n. 2004: Lietuvių kalbos veiksmažodžių junglumo žodynas 2(2), vilnius: Lietuvių kalbos institutas. S ve t i k i e n ė D. 2006: kai kurios išvestinių būdvardžių ir iš jų padarytų prieveiksmių pateikimo aiškinamuosiuose lietuvių kalbos žodynuose problemos. – Leksikografija ir leksikologija 1: Aiškinamųjų bendrinės kalbos žo dynų aktualijos, vilnius: Lietuvių kalbos institutas, 181–191. Š e p e t y t ė R. 2006: Dėl žodžių iliustravimo jų vediniais aiškinamuosiuose lietuvių kalbos žodynuose. – Leksikografija ir leksikologija 1: Aiškinamųjų bendrinės kalbos žodynų aktualijos, vilnius: Lietuvių kalbos institutas, 209–220. vas k e l i e n ė J. 2006: Dėl kai kurių darinių pateikimo „Bendrinės lietuvių kalbos žodyne“. – Leksikografija ir leksikologija 1: Aiškinamųjų bendrinės kalbos žodynų aktualijos, vilnius: Lietuvių kalbos institutas, 55–71. Otrzymano 2010 09 14 tHe StRuCtuRe, AiMS AnD FutuRe PROSPeCtS OF tHe DICTIONARY OF STANDARD LITHUANIAN Podsumowanie: Centrum Leksykografii przy Instytucie Języka Litewskiego obecnie opracowuje Słownik Standardowego Języka Litewskiego. Jest to normatywny słownik ogólny, którego redaktorzy dążą do rejestrowania poprawnego użycia współczesnego języka litewskiego. Podjęto próbę osiągnięcia równowagi między formalnym a potocznym użyciem wyrazów. Opracowujący dążyli również do: 1) zastosowania bardziej systematycznego podejścia oraz 2) stopniowej modernizacji procesu opracowywania poprzez wprowadzanie do kontekstu litewskiej tradycji leksykograficznej spostrzeżeń wynikających ze współczesnych publikacji leksykograficznych w innych językach. Aby osiągnąć systematyczność, Słownik Standardowego Języka Litewskiego jest nie tylko redagowany, lecz także opracowywany poprzez zajmowanie się odrębnymi grupami leksykalno-semantycznymi lub derywacyjnymi wyrazów. Pełny ogląd podobnych wyrazów pozwala dokładniej formułować definicje oraz, w razie potrzeby, tworzyć schematy definicyjne, a także precyzyjniej rozróżniać znaczenia. Systematyczność ułatwia również proces doboru wyrazów. Opracowujący preferują krótsze hasła słownikowe, dlatego czasownikowe, przymiotnikowe, przysłówkowe itd. derywaty rzeczowników są przedstawiane w odrębnych hasłach, a nie w jednym haśle rzeczownikowego leksemu hasłowego. Compounds that are