scieee Open visual document viewer

Jonas Jablonskis apie Jono Šliūpo knygą „Lietuviszkiejie rasztai ir rasztininkai“

Giedrė Čepaitienė

Full text

G. Čepai ienė. Jonas Jablonskis sob e Jono Šliūpo li o- Lie u iszkiejie Rasz ai e Rasz ininkai 37 GIEDRĖ ČEPAITIENĖ Šiaulių uni e si e as JONAS JaBLOnSKiS sob e JOnO ŠLiŪpO KnYG LIETUVISKIE JASRZTAI IRASZTININKAI ESMINIAI VOODŽIAI: ecenzija, Jonas Jablonskis, Jonas Šliūpas, li e a u a, pe íodo, pe iodica. Ao Jono Jablonskio abalhos ge almen e jégue-se a o ma imosi da linguagem bend inê, sua no mminho pon o de is a. Ou a sua a i idade menkai in es igada, ge almen e sa isne-se apenas sua mençãoėjimu: J. Jablonskis publicinkas, adu o , pedagogas. As e isões publicadas do alado ge almen e ambém são mencionadas só como ce os c i é ios de no minização da língua e le ido es abalhos1. Nes e a igo são analisados dois abalhos de J. Jablonskio, nos quais se ala sob e Jono Šliūpo lib oą Lie u iszkiejie Rasz ai e Rasz ininkai2. Knygą, 1890 m. isleis ą ilžėje, inanciou Bal imo ės Lie u os mylė ojų d augija. es a é a p imei a his ó ia da láš ija li uãs, na qual se e êem lie u iški esc i os desde 1547 m. a é XiX a. im; í ulo indica, que o li o p epa ou Lie u os mylė ojas. J. Jablonskis es e li o analisou em duas publicações: 1894 m. Va po p imei o núme o de […]C i icos e bibliog a ia[…] capí ulo publicado na mencionada li o ecenzijoje3 (V 1: 1894 11 10[…]) e 1893 m. Va po décimo p imei o núme o de publicado a igo S. Daukan o ida e esc i os (V 1893 11: 165168). Jono Jablonskio obse ações sob e Jono Šliūpo li oá Lie u iszkiejie Rasz ai e Rasz ininkai impo an es em á ios aspec os. Es es esc i ó ios p imei as J. Jablonskio ecensões, a é en ão des e gêne o esc i ó ios ele ne ašė. assim, elas e ela e ce o 1 Viena ou as obse ações sob e J. Jablonskio publicis iką esama a noldo pi očkino no li o P ie bend inės kalbos iš akų (1977: 8085). 2 assim se esc e e o í ulo do li o. 3 J. Jablonskio ecenziação es e li o in oduzidaijama assim: Lie u iškieji Raš ai e Raš ininkai. Rašlia iška pe ž alga p epa ada Li uânia Mylė ojo. ilžėje, 1890, 234. 38 KaLBOS KuL ŪRa | 85 J. Jablonskio, naquela época abalhadoio Min aujos gimnazia mes e, b ęs ančio kalbininko disposições. ambém é impo an e, que es a é a p imei a e isão, des inada a ob a de his ó ia da li e a u a li uãs, n'elas mos a-se, como publinys oi a aliado amžininkų. po an o con ém escla ece , a que c i é ios guia-se o e iso , o que ele conside a posi i as coisas, o que c i ica. Além disso, e isões e elam e ce os ce os aožos da pe sonalidade do p óp io ecenso . O obje i o des e a igo mos a , que c i é ios en ão guia a J. Jablonskis, ecensuando Jono Šliūpo li o a Lie u iszkiejie Rasz ai e Rasz ininkai, que equisi os ele kėlė au o es de li os lie u iškų. Recenzia analí ico gên o ašinys, ansmi indo ecensiação au o iaus elação com ecensujamu ob a, sua a aliação. Būdingíssimas ca ac e ís icas da e isão ge almen e são conside adas sua c i icismo, es imulando o lei o a pensa (Bi inienė 2007: 95; Ma cinke ičienė 2008: 152). embo a sejam a ibuídas e isões cien í icas e publicis inas, po ém essa di e ença e e i amen e e le e kalbinė aiška, po que boa exis indo apenas aquela e isão, na qual e elem ais aspec os do negócio a aliado, que só podem econhece um especialis a compe en e de uma de e minada á ea (Bi inienė 2007: 95). Já mencionado, que o li o Lie u iszkiejie Rasz ai e Rasz ininkai oi edi a soby a džiu do Li huanian amė ojo, mas J. Jablonskiu au o iaus pe sonalidade e a conhecida. Na maio pa e do ex o não menciona o sob enome do au o , só diz que ele y a conhecido nosso emig an , assen enês-se ame icano (V 1894 1: 10). Recenzijoje J. Jablonskis supozindica o lei o com a es u u a do li o, exalškina suas posi i amidades e de iciências. Re iso chama a a enção que no li o XViXVIII a. aš ija a ada b e emen e (p. 123), e XiX a. publicações dedicada espaço quase 10 ezes mais (p. 23222). Ele indica que no capí ulo do li o sob e XViXViiii a. aš iją au o ius, como e podia se espe ado, não con ou odas medegas sob e nossos esc i os4 (V 1894 1: 10). Comuge es a disp opo ção J. Jablonskis jus i ica, nes nes e-en epsai o abalho di icilmen e se ia p eenchido po um homem, especialmen e a assen ou-se longe de seu país (V 1894 1: 10). No en an o, a es e capí ulo des ina-se sé ia ep eensão: seus conhecimen os nėkiek não ligam-se com a nossa nação his ó ia (V 1894 1: 10). XiX a. aš ija ecenzijoje discu ida mais de alhadamen e. J. Jablonskio a i maim, aqui au o […] al a sob e 35 y ai ios alo esc i o es, começando a pa i D. poškos e kunigo a. S azdelio e inalizando esidimais M. Jankaus e 4 Visu ci a-se do o iginalalo. G. Čepai ienė. Jonas Jablonsky sob e Jono Šliūpo li o- Lie u iszkiejie Rasz ai e Rasz ininkai 39 bos (V 1894 1: 10). essencialmen e es a pa e ecenzijoje é a aliada posi i amen e. J. Jablonskis esc e e: Quem quise a čiaus amilia iza -se com a nossa XiX século aš enybe, pa a necessa iamen e necessá ios se ão conhecimen os, cole ados em desc i o li o. (V 1: 10) 1894. Ao mesmo empo es e capí ulo ecebe e ep eensões. Kalbininkas c i icoo inais conside a a as seguin es ca ac e ís icas da publicação: 1) o au o mui o onde só econ a a o que alegou um ou ou o esc i ões li uanas me ecedíssima pessoa, po ém isso ap esen a sem qualque a aliação, po an o lei o ão ica neaiški a e dadei a desc iom dos abalhos; 2) sob e alguns au o es é o necida in o mação obje i a ou endenciosa; 3) dos li uãos aš ijoje esama impo an es coisas, que li o ao au o o am conhecidos, po ém es e os nu ilėjęs. kng. a. Bu no s ecensuado publicainys lie u ių li e a ū os apž alga, po ém J. Jablonskis o a alia não como li e a as, mas como kalbininkas. Ele indica que lei o u não é cla o, como a alia a ob a de Mikalojaus akelaičio ou kunigo Mykolo Miežinio. de e dade J. Šliūpo no li o sem quaisque comen á ios ap esen adas nai os M. akelaičio pala as e imologias, en ão lei o - oja as pode conside a ac os da ciência. po exemplo, J. Šliūpas esc e e que, e e indo-se à linguís ica, M. akelai is no li o Rzu oka na s a ožy nośći na odu li ewskiego (pe e bu gas, 1885) mos ęs, que o nome do mon e Ša ija sie inas com pala as sansk i o sa h e ad i, o que signi ica ga bingas mon anha; O nome dos Ca pa os é associado com desconhecida nação ca pias, e o nome da úl ima eiškiąs a ių ki pėjai; akų gen es nome é g o inado com li ães d aikus, o que, J. Šliūpo a i mação, signi ica que žmonēs iszklydę, be są iszos gy enan i (LRR 1890: 9394); usos nome do po o M. akelai is kildinęs de Rusnės ilha nome, o que J. Šliūpas ambém ap esen aąs como neabejo iną ak ą (LRR 1890: 94). J. Šliūpo ap esen am-se exemplos e de ou a M. akelaičio li o Lis o wa y do pana Leona da Niedzwiedzkiego (pa yžius, 1887), nela o au o sakosi encon ado šaknų kai os dėsnį, mos ando, como galį keis is pala as e em um alboje, e iaudando de uma língua pa a ou a. sim M. akelai is meu p o ando, que giminiški esą pala as de di e en es línguas ska gas, شکایتس, klage, lugeo. Šį sky elį J. Šliūpas e mina M. akelaičio ci a a, que seus seguido es s umia p ieszakyn moksłą kałbžinys os, pasikełdami augszcziaus za okiszkąją moksłainę (LRR 1890: 96). En ende-se que ais disposições não pôde se acei á eis es udos de ilologia clássicanesa g aduados J. Jablonskiu. 40 KaLBOS KuL ŪRa | 85 J. Jablonskis ecenzijoje chama a a enção pa a o a o de que no li o mui o mui o espaço dedicada a and i Viš eliui-Viš eliauskui, mas não há nenhuma c í ica de seus abalhos. de a o na publicação es e pessoa pa ece esąs o mais impo an e XiX a. Li u ians aš ija his ó ia, lhe dedicada po 30 páginas de (LRR 1890: 136168), só o capí ulo sob e Joną Basana ičių pa de páginas maio . J. Šliūpo no li o en a iza-se que a. Viš elis-Viš eliauskas pouca conhecida pe sonalidade, embo a ela izesse uma didelê in luência a Ju gi Mikšui5, Ma ynui Jankui6, Jon Basana iči e ou os li uãos esliesuoli. G ande pa e des a sky elio cons i ui a a. Viš elio-Viš eliausko liças ex ac os (qual oi seu ende ea o, li oje nenu odoma), lá di o min is lyg pas ip inan eilė aščių, imp usdin ų Auš oje, ex ac os. assim agmen adamen e dada a des a au o us ida esumo, discu a-se seu li eu idade concepção, li uãos e polkų elações, indica-se, que a. Viš elis-Viš eliauskas alėjęs sob e lie u ių kalbos padė į, en a ėžęs lie u ių kalbos g ama ika os bū inybę. J. Jablonskis es e sky elho a alia ex emamen e igo osamen e. Pode -se-ia dize , que aqui ele não deixa ped a sob e ped a. Jam kliū a mesmo J. Šliūpo ci am-se a. Viš elio-Viš eliausko eilė aščiai e seus comen á ios: čia nós encon amos ins uções, comple amen e sem c í ica, sob e V-ko daineles, jus içai amen e alando, de odo nãoikuusias (V 10). 1894 1: No li o ci ados á ios a. Viš eliausko pensos susci a ex emamen e emo i a J. Jablonskio c í icas: V-o [Viš eliausko] plepalai al ez pô s i akise ūlo lei o ojaus em e dadei os p o a ymus e ciência ins uções. (V 1: 10) 1894. Sua c í ica o ecenzen e di ige-se em duas p incipais s e as a. Viš eliausko alegamen os: 1) não undamen ado e imologias; 2) a pe cepção de elações mú uas de á ias línguas. Como comple amen e não desen ol idas e imologias J. Jablonskis indica J. Šliūpo no li o dadas amos as, que giminiški esą lie. mãe, anc. ma in y as, lenk. mowa kalba (po exemplo, a. Viš eliausko dada e mais des e pala a giminių: mu e , ma e , mad e, a é lie u iškas a pala a mu e kė). J. Jablonskis ambém pe ci uia a a. Viš eliausko men is, mos ando, como es e pe cebeu di e en es línguas elações mú uas. Ago a sua kel ų šypseną, po ém XiX a. inal lei o ojas, especialmen e não endo linguagem ciência undamen os, isso podia acei a como e dadei a coisa. J. Jablonskis com i onia ci a es as a. Viš eliausko men is: Lenkai em pe di b ą lie u . ližu į, neki onišką. Vokiečiai em meia pala as de Li u iškų seu ėdoj-kalboj, só i e í el ep odu o es; lie u iškoji kalba, comoo mãe lenkiškos, não pode ejei a e paniekin i seu 5 Ju gis Mikšas (18621903) Mažosios Lie u os spaudos eikėjas, auš ininkas, e ėjas. 6 Ma ynas Jankus (18581956) Mažosios Lie u os saudos ac o , auš ininkas, imp us u ininkas. G. Čepai ienė. Jonas Jablonskis sob e Jono Šliūpo li o- Lie u iszkiejie Rasz ai e Rasz ininkai 41 de odos idiomas, po adomo e Jie a língua. (V 1: duk e s“ (V 1894 1: 10). Recenzen o da oma okia iš ada: „V-s [Viš eliaus- kas] p iguli p ie ų mūsų kalbininkų, ku ie lie u išką kalbą u i už mo iną 10) 1894. D uge J. Jablonskis c i ica e J. Šliūpą. Na sua opinião, [sh]i ą amsenybę i silpną nossos naminių kalbininkų pusę au o ius Lie u . R. e R. inha necessa iamen e a escla eça e não chama de odos ais plepalos in es iginėjimais (V 1894 1: 10). aigi J. Jablonskis publiniu coloca c i é ios de moksliškumo. No en an o, J. Jablonskis aqui meio b incá el. Pode-se conco da com suas objeções po causa na ios e imologijas ou línguas mú uo elações. po ém kalbininkas ecenzijoje comple amen e nada não diz sob e ou os J. Šliūpo no li o mencionados ac os: a. Viš eliausko pon o de is a pa a en ãoina li uãs linguagem padė į, li uãs linguagem g ama ica bū inybę e k . nãoža pa e da ecensiação des ina-se mos a , como no li o Lie u iszkiejie Rasz ai e Rasz ininkai abo da-se an ano Ba anausko pe sonalidade e seus abalhos. Nessa pa e da e isão J. Jablonskis não con empla coisas posi i as. Recenzen a esc e e que do li o em ques ão o au o oi pasijadėjęs nem mencion i nos Rusus i en es esc i o es pa a džių (V 1894 1: 11), e al disposições ele supo ąs. isso en ende-se: e o li o, e sua ecensação apa ece am pe íodo de p oibição de imp ensa, quando e au o es de esc i os Li u iškų, e seus dis ibuido es e am pe seguidos. po an o, no li o são discu idos aqueles au o es, que na época de sua apa ição já es a am mo os. exceção an anas Ba anauskas. Esse au o iaus pa onês menção J. Jablonskis conside a li o au o iaus e ada, po que al compo amen o caminho de pe igos abo da am au o a. J. Šliūp é objec i icada e po causa do a o de ele k eipiąs a enção não an o em a. Ba anauską-poe ą, quan o em a. Ba anauską-d asininką, baseando-se de seu, ainda ilho, imp essões. J. Jablonskis indica que S aipsnyje sob e aquele homem lei o jas doana jieško ų c í icas seu Šilelio e ap ação p óp io esc i o (V 1894: 11). de e dade no li o Lie u iszkiejie Rasz ai e Rasz ininkai não há mais de alhe do poema Anykščių šilelis a aliação. O au o do li o só i á dize que [g]e iazii isz de seus cân icos es ão segundo sua buda onę anykszsciu Szilėlys (LRR 1890: 83). J. Šliūpas paci uia p óp io a. Ba anausko explicação, quando e onde oi esc i o Šilelis, e lis a conhecidos poemas edições: 1861 m. Lau yno i inskio kalendo iuje, 1875 m. Leopoldo Gei le io e Hugo Vėbe io (LRR 1890: 83) aqui es o çomis edleis a. Recenzijoje dizem que o au o do li o p iekaiš aująs a. Ba anauskui de ido ao seu pe nelyg g ande maldingumo (kelas adynas dia iamen e ažů an moksło, pe leidindo an medie žiniu po e iu a kalbėjimo (LRR 1890: 82 a si), nesu ok ų a. Ba anausko luomo. J. Ja- 42 KaLBOS KuL ŪRa | 85 kupo compo amen o), só diz: Kio aqui jus iça e men e, ou ealmen e esse homem eip baisus, di ícil nos isso-en epu sabe ; […]... sem blonskis ecenzijoje nemini ki ų J. Šliūpo apie a. Ba anauską paskelb ų ak ų (dėl lie u ių i lenkų san ykio, dėl „bajo iško“ i „mužikiško“ ys- ši ų biau inimų a ski ų žmonių au o ius inha necessa iamen e en olhei i, po que isso exigia nauda e e ė pačių Raš ų. (V 1: 11). Comuge J. Jablonskis p ikiça li o au o io šališkumą: iš isoko ma y i, que L. M-jas, begy endamas kng. a. B-io na casa (p. 82), adqui iu especial con a ele ódioan ão e que endo lhe a ke šy i ap o ei ou do seu Raš ų e Raš ininkų. (V 1: 11). aigi aqui exp essėja mais um J. Jablonskio como ecensen o exigência ao au o necessa iamen e pe manece obje y iam. úl ima pa ág a o da e isão dedicada aos jo nalis as Li u iškiems. J. Jablonskio na opinião, no li o Li u iškai imp ensa dedicada pouco a enção (p. 223229). Como assun o posi i o ele indica, que no li o mencionam e p ūsų Li uânia, e ame icos jo nais (Kelei is, Tilžės Kelei is, Ga sas, Nemuno Sa gas, Auš a, Š iesa, Lie u ių Balsas). po ém comuge J. Jablonskis no ou uma ce a zombismo. Com i onija diz: Daugiausia bom con ada sob e Li uânia. Balsą e ex-seu edi o es de p. J. Šliupą; au o R. e R. nãoigailėjo pala as, que só p. Šliupas saídai ų inal š in as, de odas as ãs iqüi icado e p o egido.... (V 1: 11). Sabendo que J. Šliūpas e é au o do li o, i onia o na-se comp eensí el. Recenz a pena que no li o nada não se ala sob e Va pą e Ūkininką (como é cla o, esses jo nais e am nacionalis as sa imonés p omo o es, publicados naqueles empos com g ande i agem en e 1000 e 2000 exempla es). nuoskaudão indica es a J. Jablonskio no a: Vis a , que L. M-jaus akise buodu es á es ando lemous pa a isokius Laiškus, Kelei ius e Cei ungas. (V 1: 11). 1894 em esumo o e iso diz: Es adas pala as acabo meu mandamen o sob e senei já saídas li os, cujo con eúdo, ou šeip, ou eip, é mui o in e essan e (V 1894 1: 11). Es a b e e obse ação indica p incipalmen e duas coisas: 1) há qua o anos publicado um li o que o e iewe empo elho, ao mesmo empo indi e amen e indicando ao lei o que exis em mui os li os mais no os; 2) embo a ecenziação enha di o não poucas c í icas, J. Jablonskis seu ex o e mina posi i amen e, con idando Va po lei o a ojus in e essosê o li o ecensuado. J. Jablonskio a igo S. A ida de Daukan o e esc i os ex o indicam que seu su gimen o ambém sie ina com o li o Lie u iškieji Raš ai i Raš ininkai. Nele olbinis a esc e e: Kaip maža nós sabemos sob e Simaną D., pode en ende já de isso, juog eip d ąsus au o ius Lie u . aços e esc i hei os ( ilžė- G. Čepai ienė. Jonas Jablonsky sob e Jono Šliūpo li o- Lie u iszkiejie Rasz ai e Rasz ininkai 43 je, 1890 m.) a ele e ao ap edimen o de seus abalhos egalėjo a ibui apenas quin a pa e àquela luga , que deu a a. J. Viš eliaucki, pouco nos conhecemos, nesenei alecido nosso esc i o jėli (V 1893 11: 165). aigi J. Jablonskio a igo a si conhecimen os sob e Simono Daukan o ida e abalhos suplemen o. J. Šliūpas só b e emen e abo dou mais impo an es S. Daukan o e apas de ida (s udijas Vilniaus uni e si e e7, abalho Rygoje e pe e bu ge) e segundo ano de publicação lis ou S. Daukan o p epa ou publicações. Ao mesmo empo ele ez a conclusão ge al, de que a his ó ia es imula o in e esse se de sua nação (LRR 1890: 37). J. Jablonskis diz emiąsis edua do Vol e io a igo, ma e ial, ob ido de pessoa não nomeado, e p óp io S. Daukan o es amen o. assim ele complemen a S. Daukan o biog a ia com alguns a os. J. Jablonskis esc e e que o pai Ju gis D., ka ališkasis als ie is, e a medsa gis; mokslui S. Daukan ą sušelpęs uikinų al a is a kun. Sim. Lopacinskis; 1814 m. S. Daukan as g aduado ke u klasę escola na Žemaičių Kal a ijoje; desconhecido, se es udando em Vilniu e comunicou com ga sing ad. Micke ičium e keliom simpa iškom s uden ų kuopelėm; magis ado em iloso ia adqui ido Do pa e ( a u); oda a agžių expub ês ne edês. J. Jablonskis chama a a enção pa a o a o de que S. Daukan as u a ex emamen e bem escla ecido homem, ó imo conhecedo de his ó ias, pasižinou e susi ašinėou com amosíssimas seus empo amchiuliais e pesquisado asis de seu po o, com pab ieža8, Kazim. Maigiu9, Ka aliaučiaus p o . Voig 10 e mui os ou os; S. Daukan as ecusando esc e e biog a ia e bibliog a ia (V 11: 1893 165167) J. Jablonskio no a igo pela p imei a ez lie u ių bibliog a ijoje ap esen ado classi icado S. Daukan o abalhos de desc ição (leidiniai ski s omi į is o iškus, ilologiškus, knygu es su naudingais skai ymais žmonių, d asiško u inio knygas). Mui o b e emen e abo da-se S. Daukan o esc i os língua. Diz-se que ela žemai iška, com nãoja p iemaiša la iškų pala as e cons uções; 7 Inciden almen e, po ezes ou só não de J. Šliūpo li o se espalhou legenda sob e o que S. Daukan as à Vilniaus uni e si á eio a pé (LRR 1890: 34). 8 u imas na cabeça kunigas Ju gis amb aziejus pab ėža (17711849), li uanos eligiosas li e a u a c iado , bo anikos e minų kū ėjas, poe a. 9 Bajo as Kazimie as Maigys (1800apie 1858) não só susi ašinėja com S. Daukan u, mas e siun ė lhe Ry ų aukš ai ijoje p óp io ansc i o liaudies dainas. Sendo á ios d a es adminis ado , ele ca as em queixėsi, como als iečiai nepajėgią abalha . isso incen i ou S. Daukan á a p epa a ūkiškų pa a imų knygeles (ž . Me kys 1991: 135, 146). 10 p o esso Johanas Voig as (Johann Voig ) (17861863) conhecido his o iado , edi ando 9 olumes da his ó ia da P ússia (Geschich e p eussens on den äl es en Zei en bis zum un e gang de He scha des Deu schen O dens 1525), a his ó ia do o dino de c uzamen os (Geschich e des deu sche Ri e so dens). Esses abalhos S. Daukan as ėmėsi, esc e endo eikalos da his ó ia (ž . Kaunas 1996: 326, 438; Me kys 1991: 167). 44 KaLBOS KuL ŪRa | 85 e nãois i junginiai. J. Jablonskis mesmo en ende que isso é apenas mencos comen á ios, po an o esc e e: iš y inamen o de seu discu so e ap ecensão de seus e dadei os nuopelnų nossa li e a u a, deixieku pa a o u u o empo. en e an o de e ia cole a isokia medega e publica Va pe sob e a sua ida, sob e os seus esc i os, manus aščius.... (V 1893 11: 168). aigi nes e a igo J. Jablonskis não an o analisa, o que sob e S. Daukan ą con ada em J. Šliūpo li o, quan o se es o ça sua ma e ialá complemen a no os ac os bem como p óp ios comen á ios. iVaŠDOS 1. Jonui Jablonskiu p eocupa a-se com odas Li u iški leidiniai; ainda abalhando Min aujos gimnazia mes e, i. i. abalho e a i idades no início, es enhou eles ecensa ou apildy i no os ac os. 2. Re isões mos am que J. Jablonskis em li o olhou um olha mais amplo: p ocu a a, que a his ó ia do li o osse insepa á el da ge al his ó ia do po o. 3. Pa a o e isou am publicação da his ó ia da li e a u a li uãs o e iso olha olhinhos de kalbininko. Recenzijose b iskėja kalbines insz algos, que a sclizia olesnėje J. Jablonskio a i idade. Impo an es suas obse ações sob e e imologia, línguas elações mú uas e e c. 4. J. Jablonskiu impo an es disposições de obje i idade e cien liedade, p ecisamen e do que ecensuajamada li o ele e pasigenda (plg. no a sob e os au o es indi iduais des inado a luga , capí ulos sob e a. Ba anauską, pe iodinę spaudą e e c.). 5. Re isões e minam com disposições posi i as e au o es de li os, e ou os agen es cul u ais são incen i ados a ealiza impo an es abalhos da nação li uânica. ŠaL iniai iR Li eRa ŪRa LRR Lie u iszkiejie Rasz ai i Rasz ininkai: Raszliszka pe ž alga p epa a do Li uano Mylė ojo, ilžė, 1890. V Va pas li e a u a, polí ica e ciência mensional jo nalizado (ėjęs desde 1889 m. janei o. a é 1906 m. ilžėje e Ragainėje). Bi inienė a. 2007: Publicis inis s ilius, Vilnius: Vilniaus pedagoginio ins i u o publikla. Kaunas D. 1996: Mažosios Lie u os knyga: Lie u iškos knygos aida, Vilnius: Bal os a cos. G. Čepai ienė. Jonas Jablonskis sob e Jono Šliūpo li o- Lie u iszkiejie Rasz ai e Rasz ininkai 45 Ma cinke ičienė R. 2008: Gen o limi es e pa ibiai: P udos expe iências, Vilnius: Ve sus au eus. Me kys V. 1991: Simonas Daukan as, Vilnius: Vy u ys. pi očkinas a. 1977: P ê bend inês da língua i akų, Vilnius: Mokslas. Recebido 2012 12 02 JONAS JaBLOnSKiS abou The BOOK LIETUVISZKIEJIE RASZTAI IR RASZTININKAI (LiThuaniAN WTiRiNGS ANd WRiTeRS) BYNAS JONAS ŠLIŪpaS Summa y Wo ks by Jonas Jablonskis a e usually iewed om he posi ions o he o ma ion o he s anda d language and i s s anda diza ion. His o he ac i i ies ha e been poo ly esea ched. Jablonskis commen s abou he book p epa ed by Jonas Šliūpas he i s his o y o Li huanian w i ings e iewing Li huanian w i ings om he yea 1547 un il he end o he 19 h cen u y we e published in he newspape Va pas in 18931894. Jablonskis commen s a e an impo an his o ical ac showing how he publica ion was e alua ed by he con empo a ies. hese essays a e also he i s e iews by Jonas Jablonskis. a he ime o w i ing e iews, Jonas Jablonskis was wo king as a eache a Min auja gymnasium. Mo eo e , hey e eal pa icula a i udes o Jablonskis as an imp o ing linguis . Commen s exp essos by Jablonskis allow d awing he ollowing conclusions: 1) Jablonskis ca ed abou all Li huanian publica ions; wo king in Min auja he ied o e iew hem o supplemen hem wi h new ac s; 2) as a e iewe , Ja blonskis ies o be objec i e: he alks abou he book dis ega ding his ela ions wi h i s au ho ; 3) Re isões mos am que Jablonskis iu he book in he b oade con ex : his aim was ha he his o y o he book would be ela ed wi h he common his o y o he na ion; 4) Re isões end in he posi i e a i udes, in such a way encou aging bo h he au ho and o he people in he cul u al wo ld o p epa e he wo ks which would be impo an o he Li huanian na ion; 5) Linguis ic p o idences which will be impo an in he u he ac i i ies o Jablonskis show up in he e iews. KEYWORDS: e iew, Jonas Jablonskis, Jonas Šliūpas, li e a u e, pe iods, pe iodicals. GieDRė Čepai ienė Šiaulių uni e si e as p. Višinskio g. 38, L -76352 Šiauliai [email p o ec ed]