Ispaniški vardai Lietuvos vardyne 1991–2010 m.

BENDRINĖ KALBA | 87 (2014) www.bendrinekalba.lt ISSN 2351-7204 DAIVA SINKEVIČIŪTĖ Uniwersytet Wileński VAIDA GRINIŪTĖ Uniwersytet Wileński HISZPAŃSKIE IMIONA W LITEWSKIM ZASOBIE IMIENNICZYM W LATACH 1991–2010 ESMINIAI ŽODŽIAI: vardas, ispaniškas vardas, ispaniškos kilmės vardas, ispaniškos formos vardas, imiona dzieci. W zasobie imienniczym litewskich dzieci ostatnich dwóch dziesięcioleci wyłaniają się nowe tendencje w nadawaniu imion, z których jedna to zmniejszająca się częstość występowania 3–8)1. Vis dėlto bendras vaikų vardų skaičius rodo, kad šiais asmenvardžiais vaikai vadinami samych najpopularniejszych imion osobowych (Sinkevičiūtė 2014: 3–8; 2014a: rzadziej nie tylko dlatego, że rodzi się ich mniej, lecz także dlatego, że rodzice coraz chętniej nadają dzieciom nowe, dotąd niestosowane lub mało znane imiona, które zapożyczają z innych języków albo tworzą sami. We współczesnym litewskim zasobie imienniczym obok bałtyckich imion osobowych należących do różnych warstw chronologicznych oraz imion chrzcielnych z kalendarza rozpowszechnione są także nowe imiona zapożyczone: wcześniej nienadawane imiona osobowe przejęte z innych języków oraz warianty imion pochodzenia chrześcijańskiego stosowanych na Litwie lub ich skróty (LVKŽ 32–33). Powszechnie uważa się, że te obce imiona zaczęły rozpowszechniać się na Litwie od trzeciej lub czwartej dekady XX wieku za pośrednictwem dzieł literackich i muzycznych, a po pojawieniu się telewizji – filmów kinowych (LVKŽ 32–33), a później – seriali2. W ostatnich dziesięcioleciach rozpowszechnianiu się imion zapożyczonych sprzyjały także inne środki informacji i komunikacji – internet, drukowana literatura pseudonaukowa o charakterze informacyjnym lub pragnienie ludzi, by nadawać dzieciom imiona celebrytów albo ich dzieci itd. O tym, że w litewskim zasobie imion w latach 1991–2010 obok imion pochodzenia bałtyckiego i chrześcijańskiego rozpowszechniały się także nowe imiona obce, świadczy częstość imienia Devidas: w ostatnim dziesięcioleciu XX wieku otrzymało je tak wielu chłopców, że ten pochodzący z języka angielskiego wariant imienia Dóvydas znalazł się w dziesiątce najczęstszych imion lat 1991–2010 (Sinkevičiūtė 2014: 3–9). Obok innych imion obcego pochodzenia i ich wariantów w latach 2005–2010 rozpowszechniło się także zromanizowane imię Ármando pochodzenia germańskiego (Sinkevičiūtė 2011: 3–9). Pokazuje to, że w ostatnich dziesięcioleciach dzieci często nazywano nowymi imionami zapożyczonymi, z których część stała się bardzo popularna. Skłoniło to do zwrócenia uwagi na jedną ze współczesnych grup imion obcego pochodzenia – imiona hiszpańskie oraz ich inwentarz. 1 Jest to zauważalne także w zasobie imion dzieci w Hiszpanii (Albaigès 2010: 9) i najprawdopodobniej stanowi powszechną współczesną modę nadawania imion. 2 Mówią o tym także pracownicy urzędów stanu cywilnego, np. zob. Ivašauskaitė 2014, choć ich komentarze wydają się badaczowi zasobu imion niewiarygodne z powodu niedokładnie stosowanych pojęć i subiektywnie dostrzeganych skłonności do nadawania imion. BENDRINĖ KALBA | 87 (2014) www.bendrinekalba.lt ISSN 2351-7204 DAIVA SINKEVIČIŪTĖ, VAIDA GRINIŪTĖ. Hiszpańskie imiona w litewskim zasobie imion w latach 1991–2010 | 2 Jako przedmiot artykułu wybrano zaadaptowane i zgramatykalizowane imiona nadawane obywatelom Republiki Litewskiej (dalej – RL) urodzonym w latach 1991–2010, przejęte z języka hiszpańskiego. Zbadano wyłącznie te imiona pochodzące z języka hiszpańskiego, które zapisano zgodnie z ich wymową, używając litewskich końcówek. Niektóre imiona, np. Elvyrà, mają w języku litewskim od dawna ustalone formy. Zrezygnowano z imion, które nie mają typowych litewskich końcówek i nie odpowiadają normom języka ogólnego, np. Enrikue, Ines, Isabel, Javier, Karmen, Ricardo, Rocio, Sol itd. Z badania wyłączono również imiona mające formalne wykładniki gramatyczne – końcówki, lecz wymawiane w języku litewskim inaczej, niż są zapisywane, np. Alejandra, Carmela, Jandra, Rosaria itd. bą, w Visi aptariamieji asmenvardžiai kartu vadinami ispaniškais vardais, nes siekta pabrėžti kalktórym się ukształtowały lub z którego się rozpowszechniły. Dlatego przy ocenie hiszpańskich imion według podstawy wyodrębniono dwa typy antroponimów – imiona ze względu na pochodzenie i formę. Hiszpańskimi imionami ze względu na pochodzenie nazywa się antroponimy powstałe z leksyki języka hiszpańskiego, np. Esmerálda, Milagrà. Hiszpańskie imiona według formy to antroponimy, których podstawa ukształtowała się nie w języku hiszpańskim, lecz w nim przybrały formy tematów, np. Alechándras, por. hiszp. Alejandro; Andrestas, por. hiszp. Andresito. Grupy tych imion wyodrębniono, ponieważ dążono do uwydatnienia specyfiki antroponimów, przypisując im imiona; odsyłacze do słowników podawano wtedy, gdy przyjmowano stanowisko inne niż w LVKŽ lub przedstawiano drugie pochodzenie. Zatem głównym celem artykułu jest ustalenie, jakimi zaadaptowanymi i zgramatykalizowanymi imionami hiszpańskimi nazwano obywateli Republiki Litewskiej urodzonych w latach 1991–2010. Dążąc do tego celu, postawiono następujące zadania: 1) omówić problemy badań nad imionami hiszpańskimi i ich wyodrębniania w kontekście litewskiego zasobu imion; 2) wyodrębnić grupy imion pochodzenia hiszpańskiego i o formie hiszpańskiej, wskazać ich formy używane w języku hiszpańskim oraz powiązać je z ich wariantami używanymi w języku litewskim; 3) ustalić czas rozpowszechnienia hiszpańskich imion na Litwie i uwypuklić tendencje ich nadawania w badanym okresie. Materiały do pracy uzyskano w 2006 r. z Urzędu Rejestru Ludności przy Ministerstwie Spraw Wewnętrznych RL za pośrednictwem Państwowej Komisji Języka Litewskiego (dalej – VLKK) i uzupełniono o imiona z późniejszych lat. Traktując imiona wieloczłonowe jako odrębne, przejrzano ponad 23 tysiące imion nadanych w latach 1991–2010 obywatelom RL urodzonym na Litwie i za granicą. Przy przedstawianiu imion człony imion wieloczłonowych podano jako zwykłe imiona i nazwiska, a obok liczby wystąpień imienia jednoczłonowego w nawiasach wskazano liczbę imion wieloczłonowych zawierających dane imię i nazwisko w badanym okresie, np., Alòndra 2 (1), Esmerálda 8 (3). Jeśli badane imię było wyłącznie członem imienia wieloczłonowego, wówczas liczbę przy imieniu podano jedynie w nawiasach. Statystyki wszystkich imion są dostępne na stronie internetowej VLKK www.vardai.vlkk.lt. W zależności od wydarzeń politycznych na Litwie wyodrębniono imiona z trzech okresów: imiona obce nadawane w latach niepodległej Litwy (1918–1940), w okresie sowieckim (1941–1990) i po odzyskaniu Niepodległości (1991–2010). Należy dodać, że na podstawie danych z 2006 r. część imion przypisano do początku okresu sowieckiego umownie: posiadane dane nie rejestrują wszystkich imion i nazwisk, którymi nazwano dzieci urodzone na początku XX w., ponieważ osoby te do 2006 r. mogły już umrzeć. Mimo to taki podział na okresy okazał się znaczący, ponieważ uważano, że nazwy własne każdej grupy charakteryzują się cechami zależnymi od sytuacji kulturalnej Litwy, jej politycznych i ekonomicznych związków z innymi państwami oraz wpływu środków informacji i komunikacji społecznej. BENDRINĖ KALBA | 87 (2014) www.bendrinekalba.lt ISSN 2351-7204 DAIVA SINKEVIČIŪTĖ, VAIDA GRINIŪTĖ. Imiona hiszpańskie w litewskim zasobie imienniczym w latach 1991–2010 | 3 BADANIE IMION HISZPAŃSKICH I PROBLEMY ZWIĄZANE Z ICH NADAWANIEM Dotychczas nie badano, jakie hiszpańskie imiona osobowe nadawano litewskim dzieciom, pisano jednak o ich użyciu. Antanas Salys (1983: 3–5), opierając się bardziej na nazwach miejscowych niż na nazwach osobowych, w 1936 r. w czasopiśmie Gimtoji kalba omówił różnice w pisowni i wymowie imion, a także przedstawił cechy akcentowania. A. Salys (1983: 3–5) wysunął myśl, że zapisując hiszpańskie nazwy własne tak, jak się je wymawia, należy nie odchodzić od wymowy hiszpańskiej, i wyodrębnił prawidłowości, których zalecał przestrzegać przy dodawaniu litewskich końcówek. Wydaje się, że zaproponowane przez A. Salysa zasady adaptacji hiszpańskich imion są zbliżone do obecnych zasad adaptacji imion VLKK3. W związku z tym należy wspomnieć również o Vytautasie Amb razasie (2008); omawiając zasady adaptacji obcych nazw osobowych, podał on także przykłady imion z języka hiszpańskiego. W artykułach badaczy antroponimii pojawiają się uwagi, że wywodzące się z leksyki hiszpańskiej imiona Gitana, Gitanas są niewłaściwe do używania ze względu na znaczenie ich 1978: 17; 1989: 83). Aptariant, kad daugėja žmonių vardų su įvairiais svetimkilmiais baigmesłowa bazowego (np. Maciejauskienė nimis, wspomniane są także hiszpańskie imiona osobowe Lolita, Rosita i in. (Klimavičius 2004: 19–20). Więcej odrębnych spostrzeżeń na temat imion hiszpańskich, jak się wydaje, nie opublikowano. Chociaż używane na Litwie imiona hiszpańskie nie były badane, część z nich znajduje się wśród obcych imion osobowych przedstawionych w LVKŽ. W LVKŽ wskazuje się, że z języka hiszpańskiego wywodzą się imiona Ármandas (wariant Amondas), Doloresà (wariant Dolorosà), Elvyrà, Elvras, Estelà, Fernánda, Fernándas, Inesà (wariant Inezà), Karmelà, Ksaverà, Ksavèras, Ksavèrija, Lolità, Rodrgas i Rosità. Podaje się także, że imiona Benità, Bentas i Ferdinándas mogły powstać nie tylko w języku hiszpańskim, lecz także włoskim, natomiast Elmyrà uznaje się za imię hiszpańskie i arabskie. Należy dodać, że nie wszystkie imiona zostały włączone do LVKŽ od jego pierwszych wydań: dopiero od trzeciego wydania LVKŽ pojawiły się imiona Ármandas (wariant Amondas), Elmyrà, Rosità, Inesà, której wariantem stała się wskazana wcześniej w LVKŽ Inezà, a także dodatkowo włączono wariant imienia Doloresà — Dolorosà. Pokazuje to stosunek autorów LVKŽ do aktualizowania antroponimii: litewska antroponimia może być konsekwentnie poszerzana przez włączanie także imion obcego pochodzenia (zob. w tej sprawie Maciejauskienė 2004: 84). Zatem obecny LVKŽ wymienia 19 imion hiszpańskich, z których trzy mają warianty. Te imiona osobowe są dwojakiego rodzaju: jedne wywodzą się z leksyki hiszpańskiej, np. Doloresà, inne zaś – z innych języków, lecz w języku hiszpańskim uzyskały formę tematu, np. Inesà. Dlatego jasne jest, że przy przypisywaniu imienia osobowego do imion danego języka ważne jest nie tylko pochodzenie tematu, lecz także zmiany, w wyniku których imiona uzyskały inne formy. Z zamieszczonych w LVKŽ imion hiszpańskich wynika również, że zdarzają się przypadki, gdy trudno rozstrzygnąć, które imiona powstały wyłącznie w języku hiszpańskim, a które – w innych językach romańskich. Z problemem tym zetknięto się również podczas badania imion hiszpańskich. Przy gromadzeniu hiszpańskich imion osobowych z wykazu imion nadanych dzieciom w latach 1991–2010 w pierwszej kolejności korzystano z LVKŽ. Ustalono, że spośród wszystkich hiszpańskich imion zamieszczonych w LVKŽ dzieciom nie nadano dwóch ich wariantów – Dolorosà i Inezà, natomiast pozostałe imiona nadawano. Ponieważ jednak w LVKŽ zabrakło części imion z ostatnich lat4, wykorzystano również inne źródła. Jako podstawowy wybrano słownik imion hiszpańskich Roberta Fauré (Robert Faure) (2008) (dalej – DNP), w którym scharakteryzowano ponad 13 tysięcy 3 Zob. stronę internetową VLKK, dostęp online: http://www.vlkk.lt/lit/nutarimai/svetimvardziai/adaptavimas.html. 4 Potwierdza to raz jeszcze wcześniej wyrażoną myśl, że LVKŽ powinien być w sposób kompetentny rozszerzany o nowe imiona, pochodzące nie tylko z rodzimego, lecz także z obcego źródła (zob. Sinkevičiūtė 2011a: 214). BENDRINĖ KALBA | 87 (2014) www.bendrinekalba.lt ISSN 2351-7204 DAIVA SINKEVIČIŪTĖ, VAIDA GRINIŪTĖ. Imiona hiszpańskie w litewskim imiennictwie w latach 1991–2010 | 4 pochodzenie imion osobowych używanych w języku hiszpańskim, przedstawiono skróty oraz warianty imion używane w innych językach, a przy jego opracowywaniu oparto się na najnowszych słownikach imion innych języków romańskich5. Dodatkowo wykorzystano włoski słownik imion Enzia la Stelli (Enzio la Stella) (2009) oraz francuski słownik imion Chantale Tanet i Tristane’a Hordégo (Tristane Hordé) (2000), gdy ustalano, jakie formy imion są używane w innych językach romańskich6. Przy weryfikacji objaśnień dotyczących pochodzenia imion oparto się na niemieckim słowniku imion Rosy i Volkera Kohlheimów (Kohlheim) (2007) (dalej – GVN). Korzystano również z internetowych stron poświęconych imionom, jednak ich informacje były problematyczne, ponieważ często różniły się objaśnienia pochodzenia imion, a formy imion w językach romańskich były zróżnicowane (zob. http://www.behindthename.com/, http://www.20000-names.com/ itp.). Porównując wyjaśnienia pochodzenia imion uznawanych w LVKŽ za hiszpańskie z informacjami zawartymi w innych słownikach, zauważono, że w niektórych przypadkach się one różnią. Dlatego przy wyborze hiszpańskich imion osobowych opierano się na kilku źródłach, zwłaszcza na DNP. W związku z tym zrezygnowano z zaliczenia do imion hiszpańskich imienia Ármandas, mającego podstawę w językach germańskich, które LVKŽ 59 uznaje za imię hiszpańskie, ponieważ według DNP 97–98, GVN 65 jest ono charakterystyczne nie tylko dla języka hiszpańskiego, włoskiego czy innych języków romańskich, lecz powstało w języku francuskim7. Imiona Bentas, Benità šie vardai susiformavo būtent ispanų kalboje8. Atrodo, kad Elmros vardu LR pilietės XX a. postanowiono uznać wyłącznie za imiona hiszpańskie, chociaż LVKŽ 74 zalicza je do imion hiszpańskich i włoskich, ponieważ w DNP 145–146, GVN 77–78 stwierdza się, że mogły zostać nazwane nie tylko dlatego, że imię rozpowszechniło się w językach europejskich z języka hiszpańskiego, gdzie powstało w wyniku skrócenia imienia germańskiego (zob. DNP 263, GVN 138), lecz na Litwie mogło się także rozpowszechnić z Rosji, gdzie na początku XX w. stało się imieniem będącym skrótem od ros. электрификация мира (Cyперанская 2003: 451). Ponieważ imię to ma kilka różnych źródeł pochodzenia, nie można go przypisać wyłącznie do imion hiszpańskich. Spośród imion określanych w LVKŽ jako hiszpańskie i włoskie problematyczne okazało się również imię Ferdinándo: niektórzy autorzy (Grzenia 2006: 125–126; Cyперанская 2003: 327–328; Tanet, Hordé 2000: 179–180), oceniając jego elementy składowe, uznają je za germańskie, autorzy GVN 155 – za germańskie imię rozpowszechnione z języka hiszpańskiego, natomiast autorzy DNP 313–314 – za zlatynizowane imię pochodzenia germańskiego, przejęte przez języki romańskie. Ponieważ imię to nie powstało w języku hiszpańskim, zrezygnowano z niego. Zatem imiona Ármando (Amondo), Elmra i Ferdinándo, ze względu na przypuszczalne inne pochodzenie, nie są omawiane, ponieważ nie uważa się ich za hiszpańskie imiona osobowe. Imiona osobowe zaliczono do zaadaptowanych i ugramatycznionych imion hiszpańskich zgodnie z przyjętymi kryteriami. Najpierw wybrano imiona powstałe z leksyki języka hiszpańskiego i poszukiwano ich hiszpańskiej postaci. Po ustaleniu przypadków, gdy ta sama forma rdzenia imienia osobowego jest charakterystyczna dla kilku języków romańskich, zrezygnowano z tych imion. Dlatego nie badano np. imienia Raùlis pochodzenia germańskiego, rozpowszechnionego za pośrednictwem języków romańskich, ani jego wariantów, ponieważ można je wiązać z hiszp. Raul, wł. Raul, port. Raul, fr. Raoul. Nie uwzględniono imion, np. Grasiẽlė, utworzonego na podstawie identycznie wymawianego imienia pochodzenia łacińskiego w językach hiszp. i port. imię Graciela, Leònsija, które wiąże się z tak samo wymawianym hiszpańskim, portugalskim imieniem pochodzenia greckiego formami imienia Leoncia, Arnáldas, który jest jednakowo wymawianą hiszp., wł. formą imienia germańskiego Arnaldo, Ãroldas, który pochodzi od jednakowo wymawianych form tego samego imienia, por. wł. Aroldo, wyzn. Haroldo, form, i in. 5 W poszczególnych przypadkach pochodzenie i formy nazw sprawdzano również na podstawie publikacji Albaigès 2008, 2011; Vázquez de Haro 2008, jednak ani treść, ani zakres tych publikacji nie dorównują treści wspomnianego słownika. 6 Z uwagi na ten aspekt ponownie przejrzano również wydany w Polsce przez zespół autorski słownik form imion i nazwisk (zob. SI). 7 Takiego zdania są również autorzy innych słowników imion, np. Grzenia 2006: 60; Tanet, Hordé 2000: 52–53 i in. 8 W innych językach imię Bento rozpowszechniło się po 1930 r. za sprawą kultu osobowości Włocha Benito Mussoliniego (GVL 77–78). BENDRINĖ KALBA | 87 (2014) www.bendrinekalba.lt ISSN 2351-7204 DAIVA SINKEVIČIŪTĖ, VAIDA GRINIŪTĖ. Imiona hiszpańskie w litewskim zasobie imion 1991–2010 | 5 Część imion osobowych można zestawiać nie tylko z kilkoma formami imion języków romańskich, lecz także wywodzić je z innych języków słowiańskich lub germańskich, które są bliższe geograficznie bądź kulturowo. Za takie uważa się np. imiona Patrsija, które można wiązać nie tylko z wymawianymi tak samo hiszp., fr. Patricia, port. Patrcia, lecz także z ang. Patricia formą imienia, Ilãrija, którą można wiązać nie tylko z hiszp. Hilaria, port. Hilária, wł. Ilaria, katal. Hilária, ale także ros. Formami Hilarii i in. A zatem w artykule analizowane są te imiona w formie hiszpańskiej, które powstały wyłącznie z form używanych w języku hiszpańskim. Zrezygnowano również z omawiania antroponimów mających więcej niż jedno wyjaśnienie pochodzenia, w przypadku których hiszpańskie pochodzenie lub forma stanowi drugą możliwość wyjaśnienia imienia w kontekście litewskiego zasobu imion. Dlatego np. nie uwzględniono imion Reinà, które w języku hiszpańskim jest formą imienia pochodzenia łacińskiego Reginà, por. hiszp. Reina, ponieważ można je uznać również za skrótowiec niemieckich imion dwuczłonowych zawierających rdzeń rein-; Luisà, ponieważ wiąże się nie tylko z hiszp. Luisa, lecz także z imieniem Lusas, używanym w języku angielskim, por. ang. Louis, forma; Lòrensas, powstałe nie tylko od hiszp. Lorenzo, lecz także od wymawianego w ten sam sposób ang. Lawrence i in. Teko spręsti klausimą, kaip skirti ispanų kalboje atsiradusius trumpinius, nes pasirinkti tirczyli te imiona osobowe pochodzenia skrótowego, które powstały lub są używane wyłącznie w języku hiszpańskim. W przypadku występowania w różnych językach jednakowych rdzeni skrótowych, których podstawą może być także kilka różnych imion, zrezygnowano z uwzględniania tych skrótów. Dlatego nie uwzględniono skrótów, np. Benà, który można wyjaśniać jako powstały w kilku językach od kilku różnych imion: Benediktà, Benignà, Benità, Benonà i in. ; Dòlfas, wiązany nie tylko z hiszp., port. Dolf, ale także z ang. Dolf, które są skrótami germańskiego imienia Ãdolfas; Rjus, który może być kojarzony nie tylko z apelatywnego pochodzenia hiszp. Reyes, port. Reis, ale także uważany za skrót germańskiego imienia Ráimundas, używany w języku hiszpańskim i angielskim, por. hiszp. Rey, ang. Ray, i in. Spośród nazw osobowych utworzonych za pomocą przyrostków najpierw wybrano imiona utworzone z użyciem charakterystycznych dla języka hiszpańskiego formantów zdrobniałych, por. lit. -eta(s), -ita(s), -ina(s), zob. NGLE 62, np. Bentas, Lolità i in. Jak zauważył Jonas Klimavičius (2004: 20–22), w języku litewskim można znaleźć niemało imion z tymi zakończeniami, dlatego przy wyodrębnianiu imion hiszpańskich nie opierano się wyłącznie na formie, lecz zwracano uwagę także na język, w którym dane imię powstało. Dlatego po znalezieniu w źródłach potwierdzenia, że wymienione derywaty zdrobniałe z przyrostkami powstały wyłącznie w języku hiszpańskim, np. Adelità, Rosarità, Nandtas, dopiero wtedy antroponimy włączano do badań. W niektórych przypadkach imiona utworzone za pomocą przyrostków wyodrębniono umownie, ponieważ również w języku litewskim do tematu imienia mógł zostać dodany na przykład przyrostek -ita i w ten sposób mogło powstać imię. Podsumowując, należy stwierdzić, że imiona pochodzące w Litwie z języka hiszpańskiego nie doczekały się uwagi badaczy, choć część antroponimów jest wymieniana w LVKŽ lub w pracach dotyczących kwestii używania imion. Przy próbie wyodrębnienia imion hiszpańskich nadanych obywatelom Republiki Litewskiej napotkano podstawowy problem – część form imion używanych w języku hiszpańskim pokrywa się z formami antroponimów używanymi w innych językach romańskich lub w innych rodzinach językowych. Dlatego przy wyodrębnianiu zaadaptowanych i zgramatykalizowanych imion hiszpańskich postanowiono badać wyłącznie imiona wywodzące się z leksyki języka hiszpańskiego oraz te ich formy, które są charakterystyczne wyłącznie dla języka hiszpańskiego. Badając imiona, opierano się nie tylko na ich pochodzeniu czy tendencjach użycia w języku hiszpańskim, lecz dodatkowo sprawdzano, gdzie urodzonemu dziecku nadano imię – na Litwie czy w kraju hiszpańskojęzycznym. BENDRINĖ KALBA | 87 (2014) www.bendrinekalba.lt ISSN 2351-7204 DAIVA SINKEVIČIŪTĖ, VAIDA GRINIŪTĖ. Ispaniški vardai Lietuvos vardyne 1991–2010 m. | 6 IMIONA POCHODZENIA HISZPAŃSKIEGO Ispaniškos kilmės vardais laikomi asmenvardžiai, kurie kilo iš ispanų kalbos leksikos. ĮverAnalizując imiona tego pochodzenia według ich podstawy, widać, że w latach 1991–2010 najczęściej nadawano antroponimy apelatywne. Należą do nich imiona dziewczęce Abrlė 3, por. hiszp. Abril < hiszp. abril „kwiecień”; Alòndra 2 (1), por. hiszp. Alondra < hiszp. alondra „daili, graži“10; Blánka 1, plg. isp. Blanca < isp. blanca „balta“; Bonità 1 < isp. bonita „graži“11; „skowronek”9; Bja 1, por. hiszp. Bella < hiszp. bella Doloresà 5, por. hiszp. Dolores < hiszp. dolor „smutek, skrucha”; Esmerálda 8 (3), por. hiszp. Esmeralda < hiszp. esmeralda „szmaragd”; Gitanà 245 (2) < hiszp. gitana „Romka”; Iglèsija 1, por. hiszp. Iglesia < hiszp. iglesia „kościół“12; Konsuelà 6, siraminimas“; Mersedesà 1, plg. isp. Mercedes < isp. merced „malonė, dovana“; Milagrà 6, plg. por. hiszp. Consuelo < hiszp. consuelo „pocieszenie, hiszp. Milagros < hiszp. milagro „cud“; Morenà 1 < hiszp. morena „ciemnowłosa”13; Palomà 2, por. hiszp. Paloma < hiszp. paloma „gołąb”; Pilarà 1, por. hiszp. Pilar < hiszp. pilar „kolumna; naczynie, misa”; Sagrãrija 1, por. hiszp. Sagrario < hiszp. sagrario „świątynia”. Wiele z tych imion w Hiszpanii wiąże się z określeniami miejscowych świętych, np. Konsuelà i por. Nuestra Señora del Consuelo, Sagrãrija ir plg. Nuestra Señora del Sagrario itd. Podano również imiona osobowe pochodzenia hiszpańskiego będące apelatywami dla chłopców. Są to imiona Esmeráldas 1, Gitãnas 5, najprawdopodobniej utworzone na Litwie od częstszych imion żeńskich Esmerálda i Gitanà, oraz Morènas 1, por. hiszp. Moreno < hiszp. moreno „ciemnowłosy“, odnotowane w hiszpańskim nazwisku (por. hiszp. nazw. Moreno, DAE 532). Do imion pochodzenia apelatywnego zaliczyć należy również imię Rosarà (1), najprawdopodobniej przekształcone na Litwie z hiszp. Rosario i związane z hiszp. rosario „różany ogród, (kośc.) różaniec“. Podano również imiona sufiksalne powstałe w języku hiszpańskim, których podstawą są apelatywne nazwy osobowe pochodzenia hiszpańskiego; są to imiona – Dolorità 2, por. hiszp. Dolorita < hiszp. Dolores, por. lit. Doloresà; Rosarità 1, por. hiszp. Rosarita < hiszp. Rosario, por. lit. Rosarà. Hiszpańskie imiona osobowe pochodzenia toponimicznego, nadane dzieciom w Republice Litewskiej w latach 1991–2010, od nazw pochodzących od innych podstaw. Są to imiona mające tradycję użycia od początku XX w.: Ksaverà 8 (1), Ksavèras 14 (3), por. hiszp. Javiera, Javier, których podstawą stanowi baskijskiego pochodzenia nazwa miejscowa Ksavèras, por. hiszp. Javier, oraz Ksavèrija 4, utworzone od imienia męskiego Ksavèrijus, wywodzącego się z latynizowanej formy imienia hiszp. Javier, por. hiszp. Xaverius. Inne imiona tego pochodzenia to Arasèlė 1, por. hiszp. Araceli, wiązane z nazwą miejscową Araceli; w ostatnich latach ponownie przejęte do języka litewskiego Chaviẽras 1, por. hiszp. Javier, wiązane ze wspomnianą nazwą miejscową hiszp. Javier (zob. lit. Ksavèras), i Sevlė 1 (2), por. hiszp. Sevil, Seville, związany z nazwą miasta Sevlija (hiszp. Sevilla). W wykazie imion znajdują się również skróty powstałe od imion pochodzenia hiszpańskiego. Jednym z nich jest imię pochodne od skrótu, rozszerzone przyrostkiem, Lolità 131 (5), por. hiszp. Lolita, którego podstawą jest również Diègas 1, por. hiszp. Diego, powstałe przez skrócenie i ku duotas trumpinys Lolà (1), plg. isp. Lola, kilęs iš ispaniško moters vardo Doloresà. Čia przekształcenie avd. Santjãgas 14. 9 Imię to można uznać za skrót kontrakcyjny, który powstał w języku hiszpańskim z hiszp. Alejandra (Gómez 2005: 27). 10 Imię Bja można uznać również za skrót powstały albo w języku włoskim od imienia Isabella, albo w języku angielskim od imion Arabella, Annabella (DNP 143). 11 Imię to nie jest używane w krajach hiszpańskojęzycznych, rozpowszechniło się w USA (GVN 86). 12 Imię to najprawdopodobniej powstało pod wpływem nazwisk popularnych hiszpańskich piosenkarzy Chulija Iglesijasa (Julio Iglesias), Enrikego Iglesijasa (Enrique Iglesias), dlatego zalicza się je tutaj umownie, por. hiszp. pvd. Iglesia, Iglesias (DAE 429). 13 To imię jako imię nie jest używane w Hiszpanii i najprawdopodobniej rozpowszechniło się z Włoch, a Włosi przejęli je od Hiszpanów (GVN 305). 14 Według DNP 120 istnieje również inne wyjaśnienie pochodzenia tego imienia: podstawa tego imienia jest celtycka. BENDRINĖ KALBA | 87 (2014) www.bendrinekalba.lt ISSN 2351-7204 DAIVA SINKEVIČIŪTĖ, VAIDA GRINIŪTĖ. Imiona hiszpańskie w litewskim zasobie imion w latach 1991–2010 | 7 Inne imiona pochodzenia hiszpańskiego powstały przez połączenie rdzeni różnego pochodzenia (imion osobowych, ich skrótów lub apelatywów). Należą do nich imiona Anãlija 1, por. hiszp. Anala, powstałe w języku hiszpańskim z imion Anà (por. hiszp. Ana) i Lijà (por. hiszp. Lía); Anabelà 2, Anabèlė 2, por. hiszp. Anabel, w języku hiszpańskim powstałe przez połączenie imion Anà (por. hiszp. Ana) i Izabèlė (por. hiszp. Isabel)15; Marisà (1), por. hiszp. Marisa, powstałe przez połączenie imion Mara (por. hiszp. Mara) i Luisa (por. hiszp. Luisa). Podobną strukturę ma również Santjãgas 3, por. hiszp. Santiago, w języku hiszpańskim powstałe z połączenia łac. sanctus „święty” i hiszp. ze skrótem Iagus, którego podstawą jest imię Jokbas (hiszp. Iacobus). Takie imiona złożone, których drugą część stanowi skrót jakiegoś imienia, są charakterystyczne dla hiszpańskiego zasobu imion (zob. Рылов 2010: 41). Ze statystyki omówionych imion wynika, że w badanym okresie imiona pochodzenia hiszpańskiego częściej nadawano dziewczynkom niż chłopcom. Również podstawa hiszpańskich imion nadawanych dziewczynkom w latach 1991–2010 jest bardziej zróżnicowana niż w przypadku imion chłopców. Na podstawie danych z 2006 r. można stwierdzić, że imiona pochodzenia hiszpańskiego zaczęto używać na Litwie w różnym czasie. Część imion rozpowszechnionych w latach 1991–2010 nadawano dzieciom już od początku drugiej dekady XX w.; są to imiona Ksavèras, Ksaverà i Ksavèrija. Imionami tymi w Litwie najczęściej nazywano w 3–5 dekadach XX w., a ich rozpowszechnienie na początku XX w. wiąże się z tradycją nadawania imion świętych, ponieważ imię Ksavèras jest w Litwie dobrze znane dzięki św. Franciszkowi Ksaweremu. Do 1941 r. w litewskim imiennictwie rozpowszechniły się imiona Doloresà, Lolità, z których imię Lolta stało się szczególnie częste w 7. dekadzie, po ukazaniu się powieści Vladimira Nabokova Lolita i nakręconego na jej podstawie filmu o tym samym tytule. Do antroponimów tego okresu umownie zaliczono również imię Alòndra, nadane do 1941 r. Litwince w Urugwaju, którym od 1998 r. zaczęto nazywać także dziewczynki urodzone w Litwie, gdy pojawił się meksykański serial o tym samym tytule. Tak więc częstsze w latach 1991–2010 imiona pochodzenia hiszpańskiego Doloresà 5, Ksavèras 14 (3), Ksaverà 8 (1), Ksavèrija 4, Lolità 131 (5), rozpowszechnione w Litwie do 1941 r., stały się już częścią litewskiego imiennictwa – stale nazywa się nimi dzieci (najczęściej Litwinów urodzonych w Litwie) także w późniejszych dekadach; zostały one włączone do LVKŽ. Dziewczynki o imieniu Alòndra 2 (1) ponownie pojawiają się w Litwie pod koniec XX w., co pokazuje, że imiennictwo jest odnawiane przez nadawanie dzieciom imion, które na początku XX w. były znane z imiennictwa emigrantów, a od końca XX w. rozpowszechniają się za pośrednictwem telewizji. W sowieckiej Litwie zaczęto nadawać imiona pochodzenia hiszpańskiego Blánka, Bonità, Čia sąlygiškai priskirtina ir Marisà, sovietmečiu duota Pietų Amerikoje gimusioms mergaiDolorità, Esmerálda, Gitanà, Gitãnas, Konsuelà, Lolà, Morenà, Morènas i Sevlė; spośród nich nowsze są Morènas, rozpowszechnione w Litwie od 7., oraz Blánka, Morenà, Sevlė – od 8. dekady XX w. tėms. Z powodu braku danych z początku XX wieku nie można części imion przypisać do antroponimów z wcześniejszego okresu, ale można przypuszczać, że np. dziewczynki nazywano Esmeráldomis wcześniej niż w 1941 r., ponieważ dzieła Victora Hugo (Victor Hugo), z których imię to się rozpowszechniło, tłumaczono na Litwie od 2. dziesięciolecia XX w. Inne imiona mogły być nadawane w celu wyróżnienia się lub ze względu na podobające się ich brzmienie. Antroponimy pochodzenia hiszpańskiego, które zaczęto stosować w czasach sowieckich, w latach 1991–2010 cieszą się różną popularnością: pod względem częstości wyróżnia się imię Gitãnos 245 (2), niezwykle częste na Litwie w 7–8 dziesięcioleciach XX w.16, nieco więcej jest dzieci nazwanych imionami Esmeráldos 8 (3), Gitãno 5, Konsuèlos 6, podczas gdy inne imiona nadawano dzieciom 1 lub 2 razy. Wszystkie 15 imion, których używanie rozpoczęto w tym okresie, Pochodzenie imienia Anabel można wyjaśniać także inaczej: można je uznać za przekształcenie łac. imienia Amabel (GVL 59). 16 Łącznie nadano je ponad 4200 obywatelom LR. Ponieważ językoznawcy krytykowali to imię z powodu negatywnych skojarzeń wywoływanych przez apelatyw będący podstawą, związany z etnonimem Romów, jasne jest, że wówczas wiedziano, jakie obce imiona nadano dzieciom urodzonym w tym czasie. BENDRINĖ KALBA | 87 (2014) www.bendrinekalba.lt ISSN 2351-7204 DAIVA SINKEVIČIŪTĖ, VAIDA GRINIŪTĖ. Imiona hiszpańskie w litewskim zasobie imienniczym w latach 1991–2010 | 8 Podane imiona łączy wspólna cecha: zarówno w latach 1941–1990, jak i 1991–2010 najczęściej nadawano je urodzonym na Litwie dzieciom narodowości litewskiej. A zatem imiona pochodzenia hiszpańskiego, które zaczęto stosować w latach 1941–1990, przyjęły się w litewskim zasobie imienniczym i kształtuje się tradycja ich używania. Do nadawania dzieciom tych imion w latach 1991–2010 mogły skłonić literatura i telewizja, np. dziewczynki mogły ponownie zacząć otrzymywać imię Konsuèla po przetłumaczeniu w 1993 r. powieści Konsuela George Sand (Žorž Sand), natomiast inne imiona, np. Blánka, Esmerálda, Morenà, Morènas, mogły się rozpowszechniać dzięki bohaterom seriali lub imionom i nazwiskom aktorów, którzy ich odtwarzali. W związku z imieniem Marisà nadanym w latach 1991–2010 należy dodać, że w okresie sowieckim (podobnie jak we wcześniejszym okresie) na różnorodność imion wpływali emigranci: imiona osobowe dziewczynek urodzonych w Ameryce Południowej wzbogacały zasób imienniczy obywateli Republiki Litewskiej o nowe imiona, którymi pod koniec XX w. zaczęto nazywać także dzieci urodzone na Litwie. Spośród hiszpańskich imion osobowych, które rozpowszechniły się na Litwie w okresie sowieckim, z wyjątkiem imienia Lolà, podawanego jedynie jako skrót przy imieniu Lolità, żadne imię nie zostało włączone do LVKŽ. Dlatego można przypuszczać, że LVKŽ najprawdopodobniej nie rozszerzano o nowe imiona obcego pochodzenia, aby zachować tradycje nadawania imion rodzimych, pochodzenia chrześcijańskiego, lub imion obcego pochodzenia rozpowszechnionych w okresie międzywojennym. Za najnowsze imiona pochodzenia hiszpańskiego należy uznać imiona osobowe Abrlė, Anabelà, Anabèlė, Anãlija, Arasèlė, Bja, Chaviẽras, Diègas, Esmeráldas, Iglèsija, Mersedesà, Milagrà, Palomà, Pilarà, Rosarà, Rosarità, Sagrãrija i Santjãgas, których przed 1991 r. nie nadawano; nieco częstsze jest imię Milagrà, natomiast pozostałe imiona nadano dzieciom urodzonym w latach 1991–2010 od 1 do 3 razy. Żadne z tych imion nie jest wymieniane w LVKŽ, choć również nimi najczęściej nazywano dzieci urodzone na Litwie, z których wiele to Litwini, a jedynie imieniem Iglèsija nazwano Litwinkę mieszkającą za granicą. Część imion rozpowszechnionych na Litwie w latach 1991–2010 najprawdopodobniej pojawiła się pod wpływem telewizji, np. Chaviẽras, Diègas, Mersedesà, Milagrà, Palomà, Pilarà, Santjãgas to imiona bohaterów seriali emitowanych w ostatniej dekadzie XX wieku i na początku XXI wieku. Mersedesà mogła również otrzymać dziewczynka nazwana tak na podstawie imienia bohaterki powieści Aleksandra Dumasa (Alexandre Dumas) Hrabia Monte Christo, wydanej ponownie w 1998 lub 2005 r., albo filmu nakręconego na jej podstawie. Należy dodać, że w latach 1991–2010 w zbiorze imion wystąpiły także cztery przekształcone Esmirálda 7 (3), Esmiráldas 1, Kseverà 1, Ksevèras 2. Dalies asmenvardžių formos Lietuvoje hiszpańskie imiona osobowe, które pojawiły się i zaczęły być używane w tym samym czasie co główne formy imion Esmerálda (w okresie sowieckim) lub Ksavèras, Ksaverà (do 1941 r.), przy czym imię Esmiráldas jest znane od okresu sowieckiego. Uznając imiona Kseverà, Ksevèras za gwarowe formy wschodnioaukštaitiskie (zob. LVKŽ 206), można stwierdzić, że tradycja form gwarowych jest żywa również pod koniec XX i na początku XXI wieku. Niemniej jednak Esmirálda występuje nieco częściej niż pozostałe imiona, dlatego można przypuszczać, że część dziewczynek mogła otrzymać imię Esmirálda wskutek zasłyszenia wymowy tego imienia z serialu o tym samym tytule, emitowanego w badanym okresie. W związku z tym nasuwa się myśl, że z biegiem czasu zmienia się status niektórych imion: część imion wcześniej uznawanych za formy gwarowe w ostatnich latach może stać się zniekształconymi formami imion. Podsumowując, należy stwierdzić, że wśród imion pochodzenia hiszpańskiego najwięcej jest antroponimów apelatywnych, występują także imiona pochodzące od nazw miejscowych, skrócone i złożone. Większość hiszpańskich imion, które rozpowszechniły się w różnym czasie, przez cały XX wiek najczęściej nadawano urodzonym na Litwie Litwinom, a rozważając, dlaczego imiona te pojawiły się w litewskim zbiorze imion, należy przede wszystkim dostrzec wpływ innych kultur. Należy dodać, że imiona pochodzenia hiszpańskiego, do końca okresu sowieckiego nadawane za granicą obywatelkom RL urodzonym za granicą, w latach 1991–2010 zaczęto nadawać również dziewczynkom urodzonym na Litwie, co pokazuje, że imiona te, charakterystyczne dla kultur obcojęzycznych, rozpowszechniają się także na Litwie. BENDRINĖ KALBA | 87 (2014) www.bendrinekalba.lt ISSN 2351-7204 DAIVA SINKEVIČIŪTĖ, VAIDA GRINIŪTĖ. Imiona hiszpańskie w litewskim zasobie imienniczym w latach 1991–2010 | 9 Najpopularniejsze imiona hiszpańskie nadawane w latach 1991–2010 Gitanà 245 (2), Lolità 131 (5) były znacznie częstsze w okresie sowieckim. Świadczy to o tym, że w ostatnich latach imiona te nadal są nadawane dzieciom obok innych imion obcego pochodzenia. Część imion hiszpańskich, począwszy od Esmerálda, rozpowszechniła się za pośrednictwem literatury, a później – filmów kinowych i seriali. Zauważono, że w ciągu ostatnich dwóch dziesięcioleci w zasobie imienniczym obywateli RL przybyło imion pochodzenia hiszpańskiego jako odrębnych jednostek, ale nie ma napływu imion pochodzenia hiszpańskiego, ponieważ wiele z nich jest rzadkich – nadano je 1 lub 3 dzieciom. IMIONA W FORMIE HISZPAŃSKIEJ Wspomniano, że za imiona w formie hiszpańskiej uważa się te antroponimy, których rdzenie ukształtowały się w języku hiszpańskim. Powstały one w wyniku rozwoju języka, wskutek zmian w imionach i nazwiskach różnego pochodzenia, przejętych z innych języków w różnym czasie. Zdarzają się również imiona, które przedostały się z innych języków, a których rdzenie w języku hiszpańskim przybrały specyficzne formy, zostały skrócone lub rozszerzone za pomocą przyrostków. Zatem imiona w formie hiszpańskiej są dwojakiego rodzaju: jedne powstały w języku hiszpańskim, skąd rozpowszechniły się w innych językach, a inne pojawiły się w językach romańskich w wyniku latynizacji imion i nazwisk różnego pochodzenia, jednak wskutek rozwoju języka przybrały w języku hiszpańskim swoiste formy. Po uwzględnieniu podstawy imion w formie hiszpańskiej widać, że w latach 1991–2010 nadano niemało imion pochodzących z języków germańskich; są to imiona żeńskie Elvyrà 163 (6), por. hiszp. Elvira; Fernánda 8 (3), por. hiszp. Fernanda; Flornda 117, por. hiszp. Florinda, Reinálda 3, por. hiszp. Reinalda; Rosènda 1, por. hiszp. Rosenda; mężczyzn – Elvras 1, por. hiszp. Elviro; Enrkė 4 (2), por. hiszp. Enrique; Fernándas 15, por. hiszp. Fernando; Florndas 118, por. hiszp. Florindo; Ramras 2, por. hiszp. Ramiro; Rodrgas 7, por. hiszp. Rodrigo; Rosèndas 1, por. hiszp. Rosendo. Także jedna urodzona na Litwie dziewczynka otrzymała imię, które powstało od ukształtowanego w języku hiszpańskim męskiego imienia pochodzenia germańskiego, jest to Rodrigà 1, por. hiszp. Rodrigo, lit. Rodrgas. Podstawą innych imion osobowych w formie hiszpańskiej są warianty imion pochodzenia chrześcijańskiego, z których część ma inne zwyczajowe formy w języku litewskim, nowo zapożyczone w języku litewskim z języka hiszpańskiego. Część imion osobowych w formie hiszpańskiej wywodzi się z języka łacińskiego, są to imiona żeńskie Domnga 9 (1), por. hiszp. la; Estrja 45 (4), plg. isp. Estrella; Orianà 8 (1), Orijanà 6, plg. isp. Oriana20; vyrų – Amãdas Dominga i lit. Dominykà, Domininkà19; Estelà 188 (5), por. hiszp. Este1, por. hiszp. Amado; Domngas 3, por. hiszp. Domingo i lie. Dominkas, Dominiñkas; Estèlas 1, najprawdopodobniej utworzone na Litwie od imienia żeńskiego Estelà. Spotyka się również antroponimy, których podstawa występuje w języku greckim, są to imiona żeńskie Agedà 1, por. hiszp. Águeda i lie. Agatà, Agotà; Anchelà 2, por. isp. Ángela i lie. Angèlė; Anchelikà 1, por. isp. Angélica; Inés 1001 (9), por. hiszp. Inés i lit. Ãgnė; i męskie – Alechándras 1, por. hiszp. Alejandro i lit. Aleksándras; Anchelkas 1, por. hiszp. Angélico. Tu warto wspomnieć również imię Inèsė 1 (1), które najprawdopodobniej zostało utworzone od imienia Inesà. Pozostałe imiona są pochodzenia hebrajskiego, mianowicie Adãnas 4, por. hiszp. Adán i lit. Adõmas; Chèsus 1, por. hiszp. 17 Flornda 1 można uznać również za formację sufiksalną od łacińskiego imienia Florà, powstałą w językach hiszpańskim i włoskim (GVL 159). 18 Florndas 1 można uznać również za formację sufiksalną od łacińskiego imienia Flòras, powstałą w językach hiszpańskim i włoskim (GVL 159). 19 Tutaj i dalej z odsyłaczem „lie.” Podaje się formy tych imion używane w języku litewskim, utworzone z wcześniej przejętych do języka litewskiego form tych imion. 20 Pochodzenie tego imienia nie jest całkowicie jasne: jest ono albo derywatem z przyrostkiem -ana od imienia Oria, które jest hiszp. forma imienia Áurea lub Auria (DNP 575), albo po prostu łączony z leksyką języków łacińskich (GVN 322–323). BENDRINĖ KALBA | 87 (2014) www.bendrinekalba.lt ISSN 2351-7204 DAIVA SINKEVIČIŪTĖ, VAIDA GRINIŪTĖ. Imiona hiszpańskie w litewskim zasobie imion w latach 1991–2010 | 16 HISZPAŃSKIE IMIONA OSOBOWE W KONTEKŚCIE LITEWSKIM IMIONA OSOBOWE W LATACH 1991–2010 Streszczenie Artykuł przedstawia zaadaptowane i skorygowane gramatycznie hiszpańskie imiona osobowe nadawane obywatelom Republiki Litewskiej (dalej – RL) w latach 1991–2010. Stwierdzono, że część najczęściej występujących hiszpańskich imion osobowych stanowiły imiona uwzględnione w Etymologicznym słowniku litewskich imion osobowych, podczas gdy niektóre inne hiszpańskie imiona osobowe wymieniono w omówieniu imion osobowych, których nie zaleca się używać. Zbiór imion osobowych na potrzeby badania miał na celu wyodrębnienie wyłącznie imion wywodzących się z leksyki hiszpańskiej oraz różnorodnych form etymologicznych imion osobowych pochodzących wyłącznie z języka hiszpańskiego. Jednakże rozróżnienie między imionami hiszpańskimi a innymi imionami osobowymi było problematyczne, ponieważ większość hiszpańskich imion osobowych pokrywała się z formami imion osobowych używanymi w językach romańskich lub innych rodzinach językowych. Imiona osobowe pochodzenia hiszpańskiego nadawane obywatelom RL w latach 1991–2010 pokazują, że największą część stanowią imiona apelatywne; występują również nazwy miejscowości, skróty oraz złożone imiona i nazwiska. Jedną z grup imion osobowych o hiszpańskiej formie w badanym okresie stanowią imiona osobowe i ich warianty różnego pochodzenia, uformowane w obrębie języka hiszpańskiego. Pozostałe imiona osobowe są wariantami imion osobowych pochodzenia chrześcijańskiego, mającymi różne odpowiedniki używane w języku litewskim; występują również skróty i imiona osobowe z przyrostkami zdrabniającymi. Przez cały XX wiek obywatelom Litwy nadawano hiszpańskie imiona, jednak wzrost liczby tych imion i rozpowszechnienie nowych nastąpiły pod koniec XX i na początku XXI wieku, mimo że nie zaobserwowano masowego napływu. W analizowanym okresie hiszpańskie imiona żeńskie występowały częściej niż męskie, a imiona żeńskie z przyrostkami zdrobniającymi występowały częściej niż męskie. W latach 1991–2010 hiszpańskie imiona żeńskie były bardziej zróżnicowane pod względem formy podstawowej niż męskie. Obecnie na Litwie rozpowszechniły się skrócone formy imion zakończone przyrostkami zdrobniającymi w formie podstawowej. Hiszpańskie imiona pojawiły się najpierw wśród litewskich imion pochodzących z literatury, a następnie z filmów kinowych i seriali telewizyjnych. W związku z tym wzrost liczby hiszpańskich imion nadawanych obywatelom RL w latach 1991–2010 mógł mieć związek z hiszpańskimi serialami telewizyjnymi. Ponadto rodzice mogli nadawać swoim dzieciom hiszpańskie imiona w celu nadania im rzadkiego, wyróżniającego się imienia obcego pochodzenia lub, w czasach sowieckich, z powodu podziwu dla kultury zachodniej. W różnych okresach XX wieku większość hiszpańskich imion nadawano Litwinom urodzonym na Litwie; dopiero pod koniec XX i na początku XXI wieku następuje wzrost liczby imion osobowych w formie hiszpańskiej nadawanych obywatelom RL urodzonym za granicą. Stwierdzono, że obywatelom RL urodzonym za granicą nadawano takie same imiona osobowe jak dzieciom urodzonym na Litwie. Pokazuje to, że hiszpańskie imiona osobowe rozpowszechniły się pod wpływem innych kultur, natomiast od początku XX wieku hiszpańskie imiona osobowe charakterystyczne dla krajów hiszpańskojęzycznych stanowią wyjątkową część imion osobowych obywateli RL; pod koniec XX i na początku XXI wieku imiona te zostają włączone do imion osobowych nadawanych dzieciom urodzonym w RL. Hiszpańskie imiona i nazwiska uwzględnione w Etymologicznym słowniku litewskich imion i nazwisk (lit. Lietuvių vardų kilmės žodynas – LVKŽ) nadawano zazwyczaj obywatelom RL od początku XX wieku; niektóre imiona i nazwiska uwzględnione w LVKŽ nadawano dzieciom od czasów sowieckich. Jednakże większość hiszpańskich imion i nazwisk nadawanych w latach 1991–2010 nie została uwzględniona w LVKŽ. Wszystkie te imiona i nazwiska (z wyjątkiem Anita, Estrėja, Gitana, Gitanas) łączy ta sama cecha – w XX wieku i na początku XXI wieku były dość rzadkie, co prawdopodobnie było przyczyną ich nieuwzględnienia. Zauważono, że znaczna część imion i nazwisk nieuwzględnionych w LVKŽ została po raz pierwszy nadana obywatelom RL od BENDRINĖ KALBA | 87 (2014) www.bendrinekalba.lt ISSN 2351-7204 DAIVA SINKEVIČIŪTĖ, VAIDA GRINIŪTĖ. Ispaniški vardai Lietuvos vardyne 1991–2010 m. | 17 połowy XX wieku, co prawdopodobnie sugeruje, że autorzy LVKŽ odrzucili imiona i nazwiska widespread in the recent time period as they intended to preserve the traditions of giving foreign rozpowszechnione w okresie międzywojennym. SŁOWA KLUCZOWE: imię osobowe, hiszpańskie imię osobowe, imię osobowe pochodzenia hiszpańskiego, imię osobowe w formie hiszpańskiej, imiona osobowe dzieci DAIVA SINKEVIČIŪTĖ Katedra Bałtystyki Uniwersytetu Wileńskiego ul. Universiteto 5, LT-01513 Wilno [email protected] VAIDA GRINIŪTĖ Katedra Bałtystyki Uniwersytetu Wileńskiego ul. Universiteto 5, LT-01513 Wilno [email protected]