Trisdešimt Jono Jablonskio konferencijų

Język ogólny / Standard Language 2025, nr 98, s. 1–23 Link do treści / Contents link ISSN 2351-7204 (elektroniczny / online) Copyright © 2025 Irena Smetonienė. Opublikowane przez Instytut Języka Litewskiego. Jest to artykuł o otwartym dostępie, rozpowszechniany na warunkach licencji Creative Commons Uznanie autorstwa, która zezwala na nieograniczone używanie, rozpowszechnianie i reprodukcję w dowolnym medium, pod warunkiem podania autora oryginału i źródła. // Wydał Instytut Języka Litewskiego. Niniejszy artykuł jest dostępny w otwartym dostępie i rozpowszechniany na warunkach licencji „Creative Commons” uznanie autorstwa, która zezwala na nieograniczone wykorzystywanie, rozpowszechnianie i zwielokrotnianie treści na dowolnym nośniku, pod warunkiem wskazania autora i źródła. Received: / Otrzymano: 2025-12-03. Zaakceptowano: / Przyjęto: 2025-12-11. 1 TRZYDZIEŚCI KONFERENCJI IMIENIA JONA JABLONSKISA Trzydzieści konferencji Jonasa Jablonskisa IRENA SMETONIENĖ Uniwersytet Wileński Instytut Lingwistyki Stosowanej Identyfikator ORCID: https://orcid.org/0000-0002-5165-8078 https://doi.org/10.35321/bkalba.2025.98.09 ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ Czytając o około trzydziestu konferencjach nazwanych imieniem Jona Jablonskisa, można zadać pytanie, dlaczego wybrano dla nich właśnie nazwisko Jablonskisa, a nie innego wybitnego językoznawcy. Jablonskisa zwykło się kojarzyć z normowaniem języka, dlatego zdarzało się słyszeć od krytyków, że są to wewnętrzne konferencje poświęcone wąskiej dziedzinie języka, z trudem mogące osiągnąć poziom międzynarodowy. Jednak organizatorzy konferencji dowiedli, że ci, którzy tak oceniają Jablonskisa, nie znają całej jego działalności ani jego sił poświęconych nauce, językowi i życiu społecznemu Litwy. Oto historyk Eligijus Raila za głównych twórców ideologii współczesnej litewskości i filary nowoczesnej litewskości uważa Jonasa Basanavičiusa, Vincasa Kudirkę i Jonasa Jablonskisa, jednak działalność społeczna i polityczna tego ostatniego do dziś była omawiana pobieżnie (zob. Grigaravičius 2021). Tę lukę nieco wypełniła książka przygotowana przez Algirdasa Grigaravičiusa „Jonas Jablonskis w polityce i społeczeństwie” (2022). Bez wątpienia Jablonskis kojarzony jest z początkami litewskiej pedagogiki i jej teoretycznym uzasadnieniem. Uczestniczył w pracach komisji konkursowych rozstrzygających kwestie jakości litewskich podręczników, poruszał problem podręczników w prasie, pisał ich recenzje. Jablonskis opracował pierwszy oficjalny program języka litewskiego dla szkoły podstawowej. Oczywiście Jablonskis znany jest nawet poza granicami Litwy jako twórca, kodyfikator i krzewiciel języka litewskiego, naukowiec. Międzynarodowa konferencja naukowa z 2010 r., poświęcona 150. rocznicy urodzin językoznawcy „Jonas Jablonskis i stulecie ogólnego języka litewskiego” objęła wiele aspektów działalności Jablonskisa, toteż dziś patrzy się na tę wybitną postać znacznie szerzej, dlatego konferencje nazwane jego imieniem stały się interdyscyplinarne i interesujące nie tylko dla lingwistów. Przed omówieniem poszczególnych konferencji należy jeszcze powiedzieć, że jest to wspólna inicjatywa Uniwersytetu Wileńskiego i Instytutu Języka Litewskiego. Początkowo konferencje organizowano wspólnie, później zaś, gdy rozrosły się do rangi międzynarodowych, naprzemiennie. Z wyjątkiem 4. konferencji wszystkie odbywały się albo na Uniwersytecie Wileńskim, albo w Instytucie Języka Litewskiego i mniej więcej w tym samym czasie: we wrześniu, październiku, listopadzie. 2 Konferencja im. Jonasa Jablonskisa w 1993 r. „Kategoria przypadka i użycie przypadków” Jak pisała Rita Miliūnaitė w dziale Kronika czasopisma „Gimtoji kalba” w pierwszym numerze z 1994 r., „[W]spólnym wysiłkiem językoznawców Katedry Języka Litewskiego Uniwersytetu Wileńskiego i Instytutu Języka Litewskiego 11 października na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu odbyła się konferencja im. Jonasa Jablonskisa „Kategoria przypadka i użycie przypadków”. Pomysł ten zrodził się już kilka dobrych lat wcześniej i starannie się do niego przygotowywano. Rozważano, jaki kierunek obrać dla tego – prawdopodobnie jednorazowego – wydarzenia, czym powinno się ono różnić od innych podobnych, organizowanych od czasu do czasu i zapewne mających stać się tradycją konferencji poświęconych Būdze, Balčikonisowi, Kazlauskasowi i innym” (Miliūnaitė 1994). Na pierwszej konferencji im. Jablonskisa starano się połączyć teorię gramatyki z praktyką, dlatego referaty konferencyjne (odczytano ich 13) podzielono na dwie części. W pierwszej części A. Valeckienė mówiła o pierwotnych i wtórnych funkcjach przypadków, V. Labutis – o asymetrii form przypadków względem funkcji i ról semantycznych, A. Paulauskienė – o wołaczu jako członie paradygmatu przypadków, J. Šukys – o dopełniaczu zaprzeczenia i celu w „Porach roku” Donelaitisa, S. Valentas – o kategorii przypadka w poezji, A. Vidžiūnas – o stosunku J. Jablonskisa do różnych wahań form morfologicznych i oceny wariantów. W drugiej części uczestnicy konferencji wysłuchali referatu P. Kniūkšty „Bardziej osobliwe formy wyrazów obcych”, L. Grumadienė mówiła o użyciu przypadków w gwarze puńskiej, E. Valiulytė porównała użycie konstrukcji pro i per z biernikiem oraz ich stosunek do normy, a anglistka I. Šeškauskienė zestawiła semantykę niektórych przyimków angielskich i litewskich. Konferencja Jonasa Jablonskisa „Normy i uzus językowy” w 1994 r. Konferencja odbyła się 11 listopada, wygłoszono 20 referatów, referenci przybyli zarówno z Szawli, jak i z Kowna (Vileikienė 1995). Na posiedzeniu plenarnym wygłoszono referaty „Funkcje norm gramatycznych” (V. Labutis), „Osobliwości nauczania kultury języka w wyższej szkole o profilu technicznym” (L. Barzdžiukienė), „Co zyskujemy, a co tracimy, normalizując język” (P. Kniūkšta), „Rynek lingwistyczny” (L. Grumadienė), a J. Vileikienė zapoznała zebranych z nową pracą Działu Kultury Języka Instytutu Języka Litewskiego – informacyjną bazą danych dotyczącą porządkowania języka. Dwa referaty poświęcono kulturze języka za granicą. Były to referat E. Jakaitienė „Problemy kształcenia języka ogólnego w Norwegii” oraz referat L. Laužikaitė „Nadzór nad duńskim językiem ogólnym”. Pracę kontynuowały aż dwie sekcje poświęcone praktycznym zagadnieniom normy. Analizowano rozróżnienie i wyrażanie nieokreślonej ilości oraz całości (J. Švambarytė), stosunek konstrukcji užmiršti ką i apie ką do normy (E. Valiulytė), wpływ kontaktów językowych na styl urzędowy (R. Kvašytė), użycie przyimków przestrzennych i ich znaczenia w języku litewskim oraz angielskim (I. Šeškauskienė), nazwy towarów i potraw w jadłospisach (A. Kupčinskaitė), użycie czasownika priduoti (D. Vainauskienė), błędy w użyciu imiesłowu nieodmiennego w pracach dyplomowych (V. Žilienė), błędy w wyrazach z przedrostkami w języku technicznym (V. Celiešienė). V. Garliauskas mówił o normalizacji i użyciu toponimów parafii w Suginčiai, V. Rimša – o wyobrażonym ogólnobałtyckim języku, A. Malakauskas – o wariantach akcentuacyjnych w trzecim wydaniu DLKŽ, systemowe kwestie akcentuacji omawiał V. Vitkauskas, a normy akcentuacji rzeczowników pochodnych od przyrostków – A. Vidžiūnas. Konferencja Jonasa Jablonskisa w 1995 r. „Praktyka i metodyka wdrażania kultury języka” Konsekwentnie rozwijana jest myśl, że zjawisk językowych nie można mierzyć jedną miarą. P. Kniūkšta stwierdził: „W pracy nad kulturą języka należy odróżniać prawdziwe (poważne) błędy systemu językowego i kodyfikacji. Z tych drugich nie należy robić grzechów śmiertelnych, tym bardziej z ich powodu poniżać i obrażać użytkowników języka, jak często się to robi” (KTTS 3 1995: 5). Mówiono także o tym, że aby poprawić stan języka litewskiego, potrzebne są badania nad tym, jaki jest język w omawianym okresie i co decyduje o jakości języka (V. Labutis). Poruszono kwestie doboru zapożyczeń znaczeniowych (D. Mikulėnienė), konsultacji językowych (A. Kupčinskaitė), komputeryzacji danych języka kancelaryjnego (D. Vainauskienė), wdrażania kultury języka w telewizji litewskiej (I. Smetonienė), pisowni nazw obcych (M. Tamošiūnas). L. Grumadienė przedstawiła angielską teorię kodów, którą można zastosować także do języka litewskiego, a J. Švambarytė zaproponowała, by patrzeć na kulturę języka jak na modę i ją kształtować. Omówiono również temat istotny dla normatywistów – stosunek społeczeństwa do językoznawców (R. Miliūnaitė, L. Vaicekauskienė). Wiele uwagi poświęcono także nauczaniu języka specjalistycznego w szkołach wyższych (J. Pabrėža, Z. Alaunienė, L. Barzdžiukienė, V. Žulienė i R. Žukienė, E. Molytė, V. Liolienė, L. Pečkuvienė i V. Žilinskienė). Konferencja Jonasa Jablonskisa w 1996 r. „Na granicy kultury języka i stylistyki” 4 października w gimnazjum Rygiškių Jonas w Mariampolu odbyła się 4. konferencja Jonasa Jablonskisa. Tym razem wybrano temat „Na granicy kultury języka i stylistyki”, a konferencję poświęcono upamiętnieniu 70. rocznicy urodzin J. Pikčilingisa (RE 1997). Referaty wygłosili specjaliści w dziedzinie kultury języka i stylistyki z wyższych uczelni oraz Instytutu Języka Litewskiego: K. Župerka, R. Koženiauskienė, R. Marcinkevičienė, J. Šukys, J. Barauskaitė, G. Čepaitienė, N. Linkevičienė, V. Labutis, A. Drukteinis, L. Grumadienė, A. Kupčinskaitė, P. Kniūkšta, R. Vladarskienė, V. Žilinskienė, inspektorka językowa miasta Wilna A. Šiupienienė oraz językoznawczyni LTV I. Smetonienė. Na konferencji analizowano problemy współczesnego języka, wzajemne oddziaływanie stylu i kultury oraz aktualność norm językowych: koncepcję kultury stylu w pracach J. Pikčilingisa (K. Župerka), kryteria rozgraniczania błędów językowych i stylistycznych (A. Drukteinis), stosunek elokucji retorycznej do kultury języka i stylistyki (R. Koženiauskienė), eufemizację (R. Marcinkevičienė) i in. Konferencja Jonasa Jablonskisa w 1997 r. „Kultura języka: tradycja i teraźniejszość” 3 października odbyła się piąta konferencja Jonasa Jablonskisa. Jak pisze Ramunė Vaskelaitė w 70. numerze czasopisma „Kalbos kultūra”, „do audytorium Kazimierasa Būgasa Uniwersytetu Wileńskiego, aby podyskutować, przybyło niemałe grono językoznawców i redaktorów ze starego uniwersytetu, innych szkół wyższych, Instytutu Języka Litewskiego, Komisji Języka oraz Inspekcji Języka” (Vaskelaitė 1997: 32) Temat wybrany przez organizatorów konferencji brzmiał: „Kultura języka: tradycja i teraźniejszość”. Nie wszystkie referaty koncentrowały się na zetknięciu lub przeciwstawieniu tradycji i teraźniejszości; dzielono się również przemyśleniami na temat nauczania i nadzoru nad kulturą języka, a w dyskusjach po każdym referacie nieustannie krzyżowały się kwestie tradycji i nowości (Vaskelaitė 1997). Mówiono, że w języku litewskim pojawia się wiele wyrazów obcych, jednak nadal nie sformułowano jasnych kryteriów normowania obcojęzycznych zapożyczeń, dlatego trudno mówić o ich uporządkowaniu; nawet sam termin svetimybė w różnych wydawnictwach normatywnych dotyczących języka jest traktowany niejednolicie (J. Girčienė). Podkreślono, że nowego podejścia wymagają nie tylko wyrazy obce, lecz także język mówiony; brakuje badań nad nim, korpusów, a także w ogóle właściwego podejścia do tej odmiany języka (L. Vaicekauskienė). Referat A. Ryklienė poświęcony był największej zalecie lingwistyki korpusowej, tj. autentyczności zgromadzonych w korpusach danych językowych, której tak bardzo brakuje w normatywnych opracowaniach praktyki języka litewskiego; dlatego ich przykłady są poprawne, lecz nienaturalne, być może z tego powodu nieakceptowane przez użytkowników. Na konferencji omawiano również bardziej konkretne zagadnienia językowe. J. Švambarytė mówiła o rozszerzaniu się znaczeń wyrazów międzynarodowych, R. Vladarskienė – o składniowym wyrażaniu precyzji w języku dokumentów państwowych, A. Paulauskienė – o kategorii trybu. P. Kniūkšta omówił tendencje i przesunięcia w użyciu wyrazów tautinis i nacionalinis, valstybinis i valstybės. Zastępczyni przewodniczącego Komisji Językowej D. Mikulėnienė zapoznała zebranych z pracami i działalnością Komisji, a przedstawicielka 4 Inspekcji Językowej E. Mikulėnaitė omówiła błędy popełniane przez dziennikarzy telewizyjnych. Rozmawiano również o kursie języka specjalistycznego w szkołach wyższych i pomaturalnych – o jego znaczeniu i problemach (V. Labutis, Z. Alaunienė, E. Molytė). Konferencja Jonasa Jablonskisa w 1998 r. „Nowe zjawiska językowe i ich ocena” Ugruntowała się tradycja organizowania konferencji Jonasa Jablonskisa na początku października. Tym razem podczas konferencji wygłoszono 19 różnorodnych referatów, wywiązały się ciekawe dyskusje. „Swoimi przemyśleniami dzielili się zarówno językoznawcy o dużym doświadczeniu naukowym, jak i doktoranci, asystenci oraz osoby zatroskane o sprawy języka” (Vileikienė 1998: 95). Poruszane przez referentów kwestie: jak podnieść prestiż języka, co zrobić, aby język litewski nie był postrzegany jako język drugiej kategorii, jak planowo wpływać na zmiany języka ogólnego, jak rozumieć ekologię języka (D. Mikulėnienė), jak zachować równowagę, aby przez zbyt silne hamowanie pojawiania się nowych elementów w języku nie naruszyć naturalnej tendencji rozwoju języka (R. Miliūnaitė). Ostatnia z wymienionych prelegentek przedstawiła racjonalne i logiczne etapy normalizacji innowacji językowych, które nie straciły na znaczeniu również dzisiaj: rejestrowanie innowacji, ich obserwacja oraz ustalanie związków z podobnymi zjawiskami; sformułowanie problemu; rozstrzygnięcie, czy pozostawić dane zjawisko do działania doboru naturalnego, czy próbować wpływać na jego funkcjonowanie; zalecenie, jeśli nie można od razu dokonać kodyfikacji, albo wyraźna kodyfikacja pozytywna lub negatywna; wdrożenie zalecenia w użyciu. „Czasami należałoby więcej doradzać i zalecać, a nie tylko poprawiać” – powiedział V. Labutis, mówiąc o problemach, gdy trzeba wyjaśniać drobne naruszenia norm. Mówiono o porządkowaniu terminologii, zapożyczeniach i ich odpowiednikach, nieodmiennych wyrazach w języku litewskim (J. Girčienė, L. Vaicekauskienė, A. Ryklienė), korpusach i zautomatyzowanych wyszukiwaniach w nich (J. Mikelionienė), języku reklamy (I. Smetonienė), interpunkcji języka poetyckiego (J. Abaravičius), formalnej i syntaktycznej strukturze dokumentów (R. Vladarskienė), użyciu ilatiwu w publicystyce (R. Vaskelaitė). Konferencja Jonasa Jablonskisa w 1999 r. „Zmiana norm i użycie” Podczas konferencji wygłoszono 15 referatów, omówiono wiele problematycznych kwestii. Wiele dyskusji wywołał referat przewodniczącej Komisji Językowej D. Mikulėnienė „Język publiczny: norma i użycie”; podniesiono problem nauczania wymowy, dyskutowano o tym, czym w ogóle jest język poprawny i czy język poprawny pod względem norm może być również nie całkiem prawidłowy (Vileikienė 2000b). Na konferencji również mówiono o „Słowniku ogólnego języka litewskiego” i problemach normalizacji języka (wariantów nie należy akceptować ani odrzucać na podstawie rodzimej gwary językoznawcy czy innych indywidualnych skłonności w użyciu języka; normy należy ustalać obiektywnie, po dokładnym zbadaniu rzeczywistego użycia), znaczeniu słownika i jego atrakcyjnej formie – wersji elektronicznej (G. Naktinienė, D. Murmulaitytė). Badano swoistą ekspresję języka elektronicznego; język ten jest bardzo zróżnicowany zarówno pod względem stylistycznym, jak i normatywnym, konieczne są rozstrzygnięcia dotyczące tego, jak będzie oceniany i normalizowany (A. Ryklienė). O elastyczności normalizacji, możliwości wariantów i zasadach oceny zjawisk językowych w „Poradniku językowym” rozważano w referacie R. Miliūnaitė „Stopnie oceny zjawisk językowych w «Poradniku językowym»”. V. Labutis w swoim referacie postawił pytanie, czym jest język współczesny, jak powinniśmy go rozumieć i czy wszystko, co znajdujemy w tekstach napisanych po litewsku, rzeczywiście należy do języka litewskiego. Inny specjalista w dziedzinie składni, J. Šukys, stwierdził, że zanika użycie bezokolicznika imiennego; w zachowaniu go powinni pomóc kontrolerzy języka, korektorzy i nauczyciele. Jak zawsze, część referatów poświęcono konkretnym przypadkom użycia: wyrażaniu stanu za pomocą narzędnika (P. Kniūkšta), użyciu przyimka per z biernikiem (V. M. Knabikaitė), użyciu miejscownika z rzeczownikami (R. Vaskelaitė), językowi dokumentów prawnych (D. Černiauskienė), poprawnemu akcentowaniu podczas nauczania języka zawodowego (V. Žilinskienė, D. Vainauskienė), normalizacji wyrazów obcych (J. Girčienė), standaryzacji terminów (S. Zajankauskas), znaczeniu i użyciu cudzysłowów (J. Abaravičius). 5 Konferencja Jonasa Jablonskisa w 2000 r. „Poziomy norm językowych i użycia języka” W przeglądzie Janiny Vileikienė przygotowanym do rubryki „Aktualności” czasopisma „Język ojczysty” napisano: „Kontynuując dyskusję ubiegłorocznej konferencji na temat ogólnej odmiany mówionej języka, starsza pracownica naukowa Wydziału Kultury Języka Instytutu Języka Litewskiego Rita Miliūnaitė scharakteryzowała ogólną odmianę mówioną z punktu widzenia różnorodnych funkcjonujących w niej zjawisk – zapożyczeń, dialektyzmów, żargonizmów itp. Współczesna ogólna odmiana mówiona języka, w porównaniu z pisaną, jest bardzo niejednorodna, a ostatnio coraz bardziej zbliża się do tak zwanego języka ulicy. Zaleceń specjalistów językowych bardziej przestrzega się w języku pisanym, natomiast nie zawsze można je zastosować do języka mówionego. Należy zachęcać użytkowników ogólnej odmiany języka do poszukiwania własnych środków wyrazu ogólnej odmiany mówionej języka” (Vileikienė 2000a: 15). Na konferencji mówiono także o swoistości norm stylistycznych (K. Župerka), wariantach terminów stylistycznych (V. M. Knabikaitė), odstępstwach języka reklamy od normy (D. Blažinskaitė), zapożyczeniach w użyciu mówionym i pisanym (J. Girčienė, A. Ryklienė), przyczynach zróżnicowania języka dialektalnego (L. Grumadienė), zagadnieniach derywacji semantycznej i przekładu (A. Kaulakienė), nazwach mieszkańców państw (D. Liutkevičienė), zderzeniach teorii i praktyki fonetyki (R. Petkevičienė), przekleństwach w języku młodzieży (R. Apanavičius). Poruszono sprawy opracowywanego „Słownika ogólnej odmiany języka litewskiego”: jakie są kryteria doboru słów, jak powinna być przedstawiona leksyka naukowa (G. Naktinienė i D. Svetikienė, L. Puzinienė). Kilka referatów poświęcono praktyce norm językowych: użyciu miejscownika do wyrażania zakresu działalności (P. Kniūkšta), uzgadnianiu jednorodnych podmiotów i orzeczenia w dokumentach (R. Vladarskienė), użyciu synonimów słowotwórczych (J. Vaskelienė). Konferencja Jonasa Jablonskisa w 2001 r. „Użycie i kodyfikacja języka” W referacie głównym R. Koženiauskienė mówiła o języku elitarnym. Prelegentka podkreśliła, że dla języka elitarnego aspekt normatywny nie jest wystarczający, niezbędne są dla niego aspekty komunikacyjny i etyczny. W referacie wymieniono cechy języka elitarnego i stwierdzono, że jego przyszłość zależy od podejścia mediów i ich odpowiedzialności. W innych referatach mówiono o rzeczywistym użyciu języka ogólnego, łamaniu norm, zacieraniu się granicy między językiem prywatnym a publicznym (L. Grumadienė, J. Girčienė, A. Ryklienė). P. Kniūkšta zwrócił uwagę, że polityka językowa staje się coraz bardziej administracyjna, wtłaczana w ramy i biurokratyzowana, jednak z innego referatu wynika, że również zwykła polityka językowa nie jest wolna od niedociągnięć (E. Rimkutė). R. Miliūnaitė poinformowała, w jaki sposób tendencja występująca w użyciu języka zostanie przedstawiona w „Poradach dotyczących praktyki językowej”, oraz rozważała, czym w ogóle jest norma. Z kilku referatów wynikało, że istnieją niezodyfikowane zjawiska językowe związane z wpływami obcymi: wtręty (G. Akelaitis), akronimy (R. Marcinkevičienė), wyrazy obce (V. Zubaitienė). Spośród innych zjawisk językowych omówiono przymiotniki używane atrybutywnie (L. Vaičiulytė-Semėnienė), a także koncepcję kształtowania stylu w „Stylistyce języka litewskiego” J. Pikčilingisa (V. Knabikaitė). Jak podsumowała konferencję Ramunė Vaskelaitė, „nowe obszary i odmiany użycia języka, nowe zjawiska nie tylko aktywizują pracę nad polityką językową, lecz także zmuszają do ponownego rozważenia koncepcji normy i języka ogólnego, do ponownego określenia granic języka normatywnego” (Vaskelaitė 2001: 113). Ważne jest również to, że uczestnicy konferencji wyrazili zaniepokojenie tłumaczeniem dokumentów Unii Europejskiej i postanowili opublikować apel do władz i społeczeństwa. W apelu proponuje się włączenie wykwalifikowanych specjalistów językowych do prac nad redagowaniem i tłumaczeniem dokumentów, ponieważ obecne dokumenty nie zawsze są zgodne z normami języka, co wpływa na użycie języka w sferze publicznej. Trzeba przyznać, że po pewnym czasie postulaty językoznawców zostały wysłuchane i w instytucjach Unii Europejskiej zaczęli pracować redaktorzy językowi. Konferencja Jonasa Jablonskisa „Granice języka ogólnego” w 2002 r. Tradycyjnie wygłaszano referaty przeglądowe i problemowe. Niektóre z nich obejmowały kwestie teoretyczne, inne – konkretne oceny zjawisk językowych, jeszcze inne – sprawy związane z kształtowaniem języka, 6 czwarte – postawy użytkowników języka. Referaty posiedzenia inauguracyjnego (V. Labutis, J. Klimavičius) poświęcono rozumieniu języka ogólnego i jego granic, w referacie L. Grumadienė podjęto kwestię zmieniającej się polityki językowej i tego, jak wpłynie na nią przyszłe członkostwo w Unii Europejskiej. W późniejszych referatach poruszono jeszcze więcej problemów i kwestii: źródła oraz tendencje rozwojowe wymowy litewskiego języka ogólnego (R. Petkevičienė), stosunek norm języka ogólnego do norm stylów funkcjonalnych (K. Župerka), paralele stylistyki litewskiej i łotewskiej (R. Kvašytė), konieczność typologii tekstów (A. Bitinienė), pluralizm językowy w środowisku elektronicznym (A. Ryklienė), realia przyjmowania lub odrzucania zapożyczeń (J. Girčienė), uznanie przyimka virš za normę w języku ogólnym (P. Kniūkšta), przenikanie iliatywu z języka administracyjnego do innych stylów oficjalnych (R. Vladarskienė), metafory i okazjonalizmy w tekstach reklamowych (I. Smetonienė), przejawy relacji między nadawcą a adresatem w jednym kazaniu księdza Stanislovasa (G. Čepaitienė). Mówiono również o funkcjonowaniu języka w społeczeństwie. R. Miliūnaitė podkreśliła, że ocena zjawisk językowych nie jest jedynie dwojaka – albo norma, albo błąd – granice normy i błędu nie zawsze dają się łatwo określić, dlatego dla kodyfikatorów ważne jest wyraźne odgraniczenie normy od błędu, natomiast warianty pośrednie należy oceniać bardziej elastycznie. E. Zaikauskas zwrócił uwagę na przenikanie żargonu i jego istnienie obok języka ogólnego, R. Koženiauskienė – na używanie takich słów jak autoritetas, garsenybė, įžymybė, pažiba itp. w zniekształconym znaczeniu, G. Akelaitis omówił pojęcie mody językowej, a do związków między kodyfikacją języka a codziennym porządkowaniem odniesiono się w wystąpieniach D. Smalinskasa i R. Kanišauskaitė. Konferencja Jonasa Jablonskisa w 2003 r. „Język litewski ogólny i wyrazy zapożyczone” Już na samym początku konferencji zwrócono uwagę na to, że terminy skolinys, svetimybė, svetimžodis mogą nie być całkiem jasne, zażądano więc bardziej odpowiedzialnego ich używania i dokładniejszego definiowania (Rudzevičius 2003). Wysunięto myśl, że zatwierdzony w 1997 r. Wykaz nowych niezalecanych zapożyczeń nie jest wcale tak doskonały, lecz raczej problematyczny. Rozważano kryteria kodyfikacji, doboru i oceny zapożyczeń oraz ich stosowanie w zaleceniach, a także zasady kodyfikacji zapożyczeń (R. Miliūnaitė, D. Mikulėnienė, L. Vaicekauskienė, R. Urnėžiūtė). L. Grumadienė ukazała charakter zapożyczania w języku litewskim w kontekście języków świata; z referatów wynikało, że rozpowszechniają się nie tylko zapożyczenia, lecz także zwykłe wyrazy międzynarodowe zaczyna się stosować w znaczeniach nietypowych dla naszego języka (J. Klimavičius, R. Vladarskienė, P. Kniūkšta), kierunki muzyczne nawet w pracach naukowych określa się obcymi wyrazami (V. Černiutė), zwleka się z rezygnacją z zapożyczeń w słownikach (A. Malakauskas), szczególnie wyraźna jest konkurencja zapożyczeń i ich odpowiedników w języku mówionym (J. Girčienė). Na konferencji przedstawiono wiele konkretnych przykładów użycia obcych wyrazów, dlatego dyskutowano nad możliwymi ich odpowiednikami. Konferencja Jonasa Jablonskisa „Neologizmy w języku litewskim” w 2004 r. Jak podkreślono w przemówieniu wstępnym P. Kniūkšty, neologizm rozumie się bardzo szeroko; obejmuje on nie tylko tworzenie nowych wyrazów, lecz także ogólnie nowe zjawiska językowe, nowe procesy językowe i tendencje (Blažinskaitė 2004: 201). W referatach konferencyjnych omówiono kognitywny model przyczyn zapożyczania leksyki (L. Vaicekauskienė), sposoby powstawania neologizmów i cel ich użycia (J. Girčienė, P. Rudzevičius), tworzenie nowych terminów (J. Klimavičius), zapis nazw produktów spożywczych (P. Kniūkšta). R. Vladarskienė zwróciła uwagę na wpływ języka dokumentów Unii Europejskiej na litewski język administracyjny: zwiększyła się liczba wyrazów międzynarodowych i niezgrabnych nazw, a konstrukcje rzeczownikowe wypierają właściwą językowi litewskiemu ekspresję czasownikową. R. Koženiauskienė analizowała konieczny umiar w stosowaniu ozdobników retorycznych w tekstach rzeczowych, D. Blažinskaitė – użycie neologizmów terminologicznych i 7 stylistycznych w reklamie, I. Smetonienė – stylistyczną interpunkcję reklamy. W referacie R. Miliūnaitė analizowano presję tekstu jako przesłankę powstawania nowych tendencji językowych. A. Ryklienė w referacie zajęła się kontekstowymi skrótami w języku elektronicznym, E. Bondzinskienė – niepoprawnym akcentowaniem przez dziennikarzy. Konferencja Jonasa Jablonskisa „Język ogólny a społeczeństwo” w 2005 r. Po raz pierwszy konferencja stała się międzynarodowa. Wygłoszono 18 referatów, z czego 7 przedstawili goście z zagranicy (Norwegii, Szwecji, Estonii, Łotwy). Tematyka konferencji była szeroka i obejmowała zarówno kwestie polityki językowej i planowania języka, jak i pogłębione badania użycia języka czy postaw jego użytkowników, a zatem „pozwoliła nie tylko podnieść i omówić problemy istotne dla litewskich językoznawców, lecz także podzielić się doświadczeniem i podyskutować z naukowcami z innych, zwłaszcza sąsiednich, krajów” (Blažinskaitė 2005: 275). Oprócz polityki językowej Litwy w zmieniającym się społeczeństwie oraz przygotowywania nowej redakcji Ustawy o języku (I. Smetonienė), uczestników konferencji zapoznano z norweską polityką językową i normalizacją języka (R. V. Fjeld), szwedzką polityką językową (B. Lindgren), stosunkiem społeczeństwa do normalizacji we Włoszech (S. M. Lanza), konsultacjami udzielanymi przez Estoński Instytut Języka (S. Mäearu), porządkowaniem estońskiej antroponimii i toponimii (P. Päll), słownikiem języka estońskiego nowego typu (T. Leemets i M. Raadik), czasownikami łotewskimi i rosyjskimi oznaczonymi stylistycznie (S. Polkovnikova), a także eksperymentem dotyczącym swoistego obrazu świata osób trójjęzycznych (M. Zavjalova). Omówiono także aktualne zagadnienia języka litewskiego: stosunek napisów publicznych do innych odmian napisów (P. Kniūkšta), stosunek kodyfikacji do użycia we współczesnym języku litewskim (R. Miliūnaitė), sposób, w jaki użytkownicy rozumieją pojęcie języka ogólnego, oraz ocena samego języka (L. Grumadienė, M. Ramonienė), wpływ języka angielskiego na reklamy telewizyjne (L. Vaicekauskienė), język dziecięcy (L. Kamandulytė, I. Savickienė), a nawet użycie cudzysłowu (R. Marcinkevičienė). Referat L. Murinienė poświęcono konsultacjom językowym, a dokładniej – elektronicznemu bankowi konsultacji VLKK. Konferencja Jonasa Jablonskisa „Język ogólny a inne odmiany języka” w 2006 r. Podtematy konferencji obejmowały dość szerokie spektrum: od początków języka ogólnego po współczesność; omówiono język ogólny i dialekty, a także funkcjonalne zróżnicowanie języka ogólnego (Rudzevičius 2006: 291). W referacie Z. Zinkevičiusa przedstawiono dość szczegółową historię pisanego i mówionego litewskiego języka ogólnego; stwierdzono, że początków języka ogólnego należałoby szukać w połowie XIII wieku, w czasach króla Mendoga; P. V. Subačius analizował politekst „Anykščių šilelis”, a V. Zubaitienė – ile i jakich informacji semantycznych o słowach języka litewskiego zawierają stare słowniki. R. Koženiauskienė zwróciła uwagę, że pojęcie kultury języka ma również szersze zastosowanie; ucząc kultury języka, nie należy zamykać się w kręgu rozważań teoretycznych. Omówiono relację między językiem ogólnym a dialektem (przypadek Joniškėlisu) (M. Ramonienė), mowę Kazlų Rūdy (A. Pupkis), konflikt dialektu i języka ogólnego (I. Balčiūnienė), problem kwazistandardu (D. Aliūkaitė); temat uzupełnił referat A. Gritėnienė o nazwach roślin w dialektach oraz omawiane przez R. Miliūnaitė nazwy piór widziane oczami uczniów. W podsekcji „Funkcjonalne rozpowszechnienie języka ogólnego” wygłoszono referaty o leksyce międzynarodowej w terminologii (A. Čižikaitė), zjawiskach pogranicza normy w języku administracyjnym (P. Kniūkšta, R. Vladarskienė), zetknięciu stylów funkcjonalnych w prasie (A. Leonavičienė), uczeniu się języka litewskiego jako obcego (L. Čubajevaitė). Konferencja Jonasa Jablonskisa w 2007 r. „Nowe zapożyczenia i ich normowanie” Konferencja ta była poświęcona „chyba obecnie (2007 r. – przyp. aut.) najbardziej dynamicznej warstwie leksyki – nowym zapożyczeniom i regulującej je polityce językowej” (Bertašavičiūtė 2007: 192). Rozważono i przedstawiono niemało aktualnych kwestii. Jedną z nich był wpływ języków obcych i jego kontrolowanie (P. Kniūkšta), gdy mamy do czynienia z innymi realiami życia: stosunek do rusycyzmów był formą samoleczenia narodu, natomiast nowe zapożyczenia z Zachodu rozpowszechniają się swobodnie, ponieważ nie wiążą 8 się z przymusem. Z. Babickienė dokonała przeglądu aktualnych zagadnień normowania w literaturze lingwistycznej, L. Nevinskaitė – normowania języka i rozpowszechniania zaleceń z punktu widzenia teorii komunikacji; kwestie normowania poruszono również w referacie L. Vaicekauskienė „Konserwatyzm i nowoczesność w polityce normowania zapożyczeń”. W odpowiedzi na kwestie poruszane podczas wcześniejszych konferencji na konferencji omawiano język administracyjny (R. Vladarskienė), tłumaczenia tekstów Komisji Europejskiej (J. Morkus i E. Zaikauskas), nowe zapożyczenia w audycjach radiowych i telewizyjnych (R. Kanišauskaitė). Na trzecim posiedzeniu rozpatrywano specyficzne przypadki użycia nowych zapożyczeń: stare zapożyczenia we współczesnym kontekście (L. Kalėdienė), zapożyczenia nazywające sery (D. Liutkevičienė), użycie i norma słów z członem techno- (J. Mikelionienė), użycie zapożyczeń na forach dyskusyjnych (G. Tamaševičius). Podczas konferencji odbyła się dyskusja „Normalizacja języka na Litwie: potrzeby, środki, poglądy”, podczas której rozważano przyczyny rozbieżności między normalizacją zapożyczeń a rzeczywistym użyciem, wariantywność, przypadki nieudanej kodyfikacji, problem adaptacji wyrazów obcych, konkretne słowa nowej kultury, ich użycie i normę (I. Smetonienė, N. Kardelis, S. Drazdauskas, S. Žukas). Konferencja Jonasa Jablonskisa w 2008 r. „Badania socjolingwistyczne języka litewskiego” Była to już 16. konferencja Jonasa Jablonskisa. Jak pisze Erika Jasio-n ytė w swoim przeglądzie (2008), wygłoszone referaty miały na celu pobudzenie socjolingwistycznych badań języka litewskiego, zainteresowanie młodzieży akademickiej tematyką socjolingwistyki oraz ukazanie różnych aspektów metodologii badań socjolingwistycznych. Tym razem wygłoszono tylko 7 referatów, a na zakończenie zorganizowano dyskusję. W pierwszym referacie (M. Ramonienė) uczestników konferencji zapoznano z międzynarodowym projektem, którego celem jest przeanalizowanie relacji między językami używanymi w największych miastach Litwy, innymi odmianami języka a tożsamością narodową. Pozostałe referaty poświęcono uwypukleniu określonych cech różnych odmian języka. Analizowano język blogów (R. Miliūnaitė), manipulacje frazeologizmami, możliwości gier językowych i wynikającą z tego potrzebę ekspertyz lingwistycznych (R. Koženiauskienė), leksykę charakterystyczną dla języka mówionego, jej użycie i stosunek do słowników języka litewskiego, możliwe włączenie słów języka mówionego i ich znaczeń do „Słownika współczesnego języka litewskiego” (G. Tamaševičius), postawy wobec mowy gwarowej (D. Aliūkaitė), różnice między językiem mężczyzn i kobiet (L. Simonavičienė), język migowy (D. Mantrimas). „Na zakończenie konferencji podzielono się opiniami i radami, jak prowadzić badania socjolingwistyczne” (Zubaitienė 2008: 322). Konferencja Jonasa Jablonskisa w 2009 r. „Wariантywność języka i postawy językowe” Na 17. konferencji ponownie poświęcono wiele uwagi zagadnieniom socjolingwistyki, zapoznano uczestników z najnowszymi badaniami i wynikami tej dziedziny nauki (Aleksandravičiūtė 2009: 351). W pierwszej części przedstawiono wspólny litewsko-łotewski projekt „Socjolingwistyka bałtycka: językowa samoświadomość społeczeństwa na Litwie i Łotwie” (L. Vaicekauskienė, I. Druviete, L. Lauze, J. Girčienė, L. Nevinskaitė, R. Vladarskienė). Na drugim posiedzeniu przedstawiono inny projekt – „Używanie języków i tożsamość narodowa w miastach Litwy” (M. Ramonienė, K. Geben, L. Kalėdienė, A. Lichačiova). Naukowczynie z Łotwy przedstawiły stosowany na Łotwie system oceny kompetencji językowych (R. Zauere), omówiły korelacje między formami zwracania się używanymi w łotewskich placówkach oświaty ogólnej a czynnikami socjolingwistycznymi (A. Blūmane). Mówiono nie tylko o kodach dialektalnych (D. Aliūkaitė i E. Merkytė), lecz także o postawach językowych osób słyszących i członków społeczności osób z uszkodzonym słuchem (B. Sušinskaitė), przejawach stylu potocznego w języku publicznym i napisach publicznych, w wypowiedziach polityków (R. Koženiauskienė, G. Tamaševičius), poruszono również kwestię nienazwiskowych nazwisk kobiet (R. Miliūnaitė). 9 Międzynarodowa konferencja Jonasa Jablonskisa w 2010 r. „Jonas Jablonskis i stulecie litewskiego języka ogólnego” Konferencja była poświęcona 150. rocznicy urodzin Jonasa Jablonskisa – upamiętnieniu, omówieniu osobliwości powstawania i rozwoju języków ogólnych, analizie aktualnych problemów normalizacji oraz perspektyw na przyszłość (Aleksandravičiūtė 2010). Wśród uczestników było 7 prelegentów z zagranicy. W pierwszej części opowiadano o książce listów i wspomnień „Konstancija i Jonas Jablonskisowie” (prawnuczka J. Jablonskisa E. Lukėnaitė-Griciuvienė), o językowej, pedagogicznej, naukowej i społecznej działalności J. Jablonskisa (A. Piročkinas, V. Labutis, G. Čepaitienė, V. Sakalauskienė, G. Akelaitis, I. Čiužauskaitė, V. Buivydienė, L. Lapinskienė), a także o stylu (R. Koženiauskienė). W części konferencji poświęconej europejskim językom ogólnym i ich rozwojowi goście z zagranicy dokonali przeglądu rozwoju i obecnej sytuacji ogólnego języka niemieckiego (G. Stickel), S. Walton zapoznał z biografią i dorobkiem twórcy norweskiego języka pisanego I. Aasena, K. Upton omówił normalizację języka angielskiego, Dz. Šulce’ė – używanie w języku łotewskim nazw własnych pochodzących z innych języków, V. Laugale’ė – problemy normalizacji nazw szkół, P. Pällas – dokumenty regulujące język estoński, jego koleżanki T. Paet i T. Rehemaa – historię opracowania estońskiego „Słownika wyrazów międzynarodowych”, jednego z najpopularniejszych w Estonii, oraz problemy klasyfikacji wyrazów według pochodzenia; uwypukliły główne udoskonalenia nowego wydania. Mówiono także o kwestiach aktualnych dla języka litewskiego: o tym, jak zmieniało się rozumienie normalizatorów języka ogólnego od czasów Jablonskisa (R. Miliūnaitė), o historii poprawiania mianownika od „Przypadków i przyimków” Jablonskisa po dzień dzisiejszy (I. Smetonienė i B. Dambrauskaitė), o znajomości kultury języka i umiejętnościach posługiwania się językiem przez studentów (K. Bredelis), o postawach językowych uczniów (D. Aliūkaitė i J. Jončaitė). Konferencja w 2011 r. nie odbyła się. Po utworzeniu w Instytucie Języka Litewskiego Wydziału Języka Ogólnego w 2012 r. została ponownie wznowiona i naprzemiennie, wspólnymi siłami, jest nadal organizowana w obu instytucjach: w Instytucie Języka Litewskiego i na Uniwersytecie Wileńskim. 19. konferencja Jonasa Jablonskisa w 2012 r., poświęcona uczczeniu stulecia „Składni języka litewskiego” Tym razem konferencja ma charakter tematyczny, jest poświęcona stuleciu wydanej w 1911 r. w Sejnach „Składni języka litewskiego” autorstwa Rygiškių Jonasa (J. Jablonskisa). Wygłoszono pięć referatów poświęconych teorii i praktyce składni: mówiono o użyciu słów, połączeń wyrazowych i zdań, omówiono tendencje rozwoju składni. Podkreślono pożytek i znaczenie składni języka litewskiego, nazwanej darem dla języka litewskiego, dla szkół: do tej pory bardzo brakowało podręczników zawierających dział składni. V. Labutis w referacie „Przykłady z I części Składni języka litewskiego Rygiškių Jonasa, ich źródła, przeznaczenie i sposoby prezentacji” omówił ponad 2900 przykładów z języka mówionego i pisanego zamieszczonych w publikacji liczącej 110 stron; część z nich nie była nigdzie indziej odnotowana. O intencji mówiącego i tworzeniu zdań podrzędnych mówił A. Drukteinis, a o konstrukcjach wyrażających stan – R. Miliūnaitė. R. Vladarskienė analizowała normowanie zdań złożonych podrzędnie, D. Šveikauskienė wskazała problem, że język litewski jest w Europie jednym z najmniej skomputeryzowanych. Na Litwie nie opracowano jeszcze korpusu tekstów, w którym wskazane byłyby również funkcje składniowe, natomiast na świecie takie korpusy są bardzo popularne, dlatego zaproponowano opracowanie korpusu składniowego języka litewskiego (Tamašauskaitė 2012: 230–231). 16 konieczności zmian w egzaminie maturalnym, zapoznano z wynikami najnowszych badań i spostrzeżeniami dotyczącymi postaw uczniów oraz wpływu innych języków na język litewski uczniów, omówiono związek między używaniem języka, nauczaniem i uczeniem się (Z. Nauckūnaitė, N. Poderienė i S. Vaičiakauskienė, A. Tamulionienė). Podczas tego posiedzenia wysłuchano jeszcze dwóch referatów poświęconych problemom językowym: L. Murinienė — o nazwach osób prawnych i ich poprawności językowej oraz A. Aleksaitė — o leksyce emocjonalno-ekspresywnej w Bazie Danych Neologizmów Języka Litewskiego. W 2022 r. odbyła się 27. międzynarodowa konferencja naukowa im. Jonasa Jablonskisa „(Wariacyjność języka), zmiana, standaryzacja” Konferencja odbyła się po dwuletniej przerwie. Celem było kontynuowanie tematyki 25. konferencji im. Jonasa Jablonskisa: dalsze zgłębianie problemów wariacyjności, a także omawianie innych powiązanych z nią aspektów – zmiany języka i standaryzacji. Na konferencji poruszono różnorodne kwestie: różnorodność językowa w językach, dialektach i wspólnotach językowych; zmiany językowe; specyfika użycia języka i normalizacja; relacje języka ogólnego z dialektami oraz innymi odmianami języka; aktualne kwestie polityki językowej i standaryzacji. Na konferencję włączono również dziedzinę technologii językowych, a także kwestie języka i tożsamości (Judžentytė-Šinkūnienė 2022: 27). W wydarzeniu bezpośrednio i zdalnie uczestniczyło 27 badaczy z zagranicy oraz 22 z instytucji litewskich; pracowano w 5 sekcjach: Dialektologii i fonologii, Języka i tożsamości, Różnorodności językowej i standaryzacji, Dawnego piśmiennictwa i rozwoju języka, Wariantów i norm. Na pierwszym posiedzeniu plenarnym wysłuchano referatów o problematycznych relacjach między zmianami językowymi a standaryzacją (P. Cuzzolin), modelu standaryzacji języka oraz miejscu wielojęzyczności w tekście dotyczącym standaryzacji języka (N. McLelland). W sekcji Dialektologii i fonologii omawiano kwestie dokumentacji empirycznej, problematyczne aspekty tworzenia korpusu (V. Kardelis), rozważano, czy można odnaleźć cechy dialektalne w archiwalnych dokumentach sądowych (Ch. Schneider), omówiono język mieszkańców wsi znajdujących się niegdyś na terenie zalewu kowieńskiego (Ž. Šidlauskas), cechy dialektalne rasiejniškiai z południowej odmiany żmudzkiej (D. Dambrauskienė), somatonimy północnej odmiany żmudzkiej (J. Lubienė i D. Pakalniškienė), wzajemne oddziaływanie języków litewskiego i polskiego w okolicach Raduń (N. Tuomienė), akustyczną strukturę akcentu w językach litewskim i łotewskim (E. Švageris), system trzech rodzajów w dialekcie wschodniej Kampanii (G. Visco). W sekcji Języka i tożsamości omówiono koncepcję demokracji (I. Smetonienė), leksykę i tradycje związane z Bożym Narodzeniem, używane we wschodniej Polsce (D. K. Rembiszewska), koncepcję patriotyzmu w warunkach pokoju i wojny (M. Smetona), wizerunek Baracka Obamy jako charyzmatycznego polityka w mediach (M. Boičenko), diaspory litewskie na Wschodzie i ich tożsamość: przypadki Zawołża i Kazachstanu (L. Vilkienė), co Polacy z Dzukii sądzą o swoim języku i w jakim języku czują się najlepiej, mówiąc nim (P. Grablunas i J. Niewulis-Grablunas). Dziedzictwo naukowe Wandalina Scukiewicza jako nowy materiał badawczy do badań nad wspólnotą języków słowiańskich i bałtyckich na pograniczu Litwy, Białorusi i Polski przedstawił K. Konczewska. W sekcji poświęconej rozwojowi dawnego piśmiennictwa i języka analizowano język pruski (P. U. Dini, I. Lemeškin), zmiany w leksyce litewskiej na przełomie XIX i XX w. (V. Zubaitienė), rozwój słowników współczesnego i ogólnego języka litewskiego od końca XIX w. do XXI w. (V. Sakalauskienė), autorstwo utworu „Poesia in lingua Biruta” odnalezionego w rękopiśmiennym archiwum Giuseppe Mezzofantiego (D. Ardoino), nazwy domów na Łotwie (A. Trumpa), elementy składowe rękopisu Kiprijonasa Lukauskasa oraz kazanie „Kada wisa łaymibe Kiemioniszku moniu…” (J. Pajėdienė). Tematy referatów w sekcji różnorodności i standaryzacji języka obejmowały zarówno refleksje teoretyczne, jak i zagadnienia praktyczne. Mówiono o rywalizacji Wilna i Kowna w mentalnych mapach młodych Auksztotów i Żmudzinów (D. Aliūkaitė), gwarze Podhala (A. Mlekodaj), dwujęzycznej sytuacji Malty i drodze języka lokalnego do standardu (J. M. Brincat), stuleciu języka litewskiego jako państwowego (A. Antanaitis), używaniu języka w oparciu o zasadę ekonomii (I. Urbanoviča), kryterium funkcjonalności języka i jego znaczeniu w kodyfikacji (A. Drukteinis), doświadczeniach konsultantów językowych Łotewskiej Agencji Językowej (E. Zilgalve). 17 W sekcji wariantów i norm zgłębiano związek między imionami i nazwiskami a nazwami roślin (L. Balode), warianty i normy litewskiego nazewnictwa osobowego (K. Garšva), używanie form imiesłowowych w litewskim języku mówionym (J. T. Ramonaitė), dlaczego i kiedy mówiący wybiera „złagodzony” sposób wyrażania relacji z obiektem (L. Vaičiulytė-Semėnienė), zagadnienia słownictwa wynikające z opracowywania podręczników i materiałów dydaktycznych do nauczania języka litewskiego jako obcego (A. Kaškelevičienė), co i dlaczego uznaje się za błąd podczas nauki języka włoskiego jako drugiego (A. Migliorelli), tożsamość językową uczniów powracających z zagranicy (A. Tamulionienė), leksykę językową dzieci powracających emigrantów i specyfikę jej używania (N. Poderienė). Podczas drugiego (końcowego) posiedzenia plenarnego J. D. Fleischer omówił arealność i kontakt w wielojęzycznym kontinuum dialektalnym, a J. Gelumbeckaitė i K. Chiarcos przedstawili interdyscyplinarny projekt „PosTiMe”, poświęcony dawnym litewskim postyllom luterańskim. 28. międzynarodowa konferencja naukowa Jonasa Jablonskisa w 2023 r. „Język i epoka: reprezentacje osoby, pokolenia i społeczeństwa w języku” Konferencja wyróżniała się interdyscyplinarnością ‒ referaty wygłaszali językoznawcy, literaturoznawcy i historycy, poruszając takie tematy, jak konstruowanie rzeczywistości i język, językowa i kulturowa integracja imigrantów oraz mniejszości narodowych, język i społeczeństwo, polityka językowa i ideologia językowa, język i tożsamość oraz inne. (Vaičiulytė-Semėnienė 2023). ]} prie final code doe. hinkwavo cw. 天天中彩票中 在天天中彩票. сияс. lud. ашәҟәы. (Vaičiulytė-Semėnienė 2023). Podczas dwudniowej konferencji referaty wygłosiło 48 naukowców z zagranicznych i litewskich instytucji. Na plenarnym posiedzeniu pierwszego dnia wysłuchano trzech referatów: I. Druvietė mówiła o językach państw bałtyckich w epoce nowej wielojęzyczności, B. Klaas-Lang – o polityce językowej na Uniwersytecie w Tartu, I. Koroliovas – o różnorodnych obrazach kryzysów uchodźczych na stronach internetowych anglojęzycznych, ukraińskich i litewskich mediów oraz w sztuce wizualnej i poezji. Następnie prace toczyły się aż w 9 sekcjach. W jednej z nich, poświęconej omówieniu kwestii konstruowania rzeczywistości i języka, mówiono o powojennym językoznawstwie litewskim (D. Mikulėnienė), obrazie dobrego, szczęśliwego życia ludzi kreowanym w publicystyce w okresie sowieckim (A. Gritėnienė), kampanii lituanizacji nazwisk na Litwie międzywojennej i jej celu (D. Mačiulis), tworzeniu litewskiego świata w „Auszroje” (A. Martišiūtė-Linartienė). W sekcji poświęconej językowej i kulturowej integracji imigrantów oraz mniejszości narodowych zagłębiono się w znaczenie łatwego do zrozumienia języka dla określonej części społeczeństwa (L. Vilkaitė-Lozdienė), w to, jak imigranci rozumieją litewskość (A. Peccini), w to, jak mieszkający na Litwie Wenezuelczycy oceniają program nauczania języka litewskiego przeznaczony do ich integracji językowej na Litwie (Y. Starodub i M. I. De Potestad), mówiono o wyrażaniu tożsamości osobowej w języku na podstawie wyników badania mniejszości narodowych (Polaków i Rosjan) w litewskich szkołach (A. Tamulionienė), zwrócono uwagę na problemy nauczania języka litewskiego, z którymi zmagają się nauczyciele lituaniści pracujący w szkołach mniejszości narodowych (S. Vaičiakauskienė). W sekcji poświęconej językowi mediów: propagandzie, mitom i rzeczywistości, analizowano leksykę języków łotewskiego, rosyjskiego i angielskiego używaną w propagandzie, odzwierciedlenie faszyzmu i liberalizmu w narracji politycznej (A. Veisbergs), pod względem stylistycznym — 44 komentarze Rimvydasa Valatki opublikowane w 2022 r. na temat wojny Rosji z Ukrainą (A. Aleksaitė), wizerunek osób z niepełnosprawnościami w łotewskich mediach (V. Polinska i D. Liepa), jakość języka łotewskiego w mediach społecznościowych (L. Lauze). W sekcji dotyczącej rozwoju języka i społeczeństwa wygłoszono referaty na temat języka czasopisma „Auszra”, jego dialektu i ortografii (J. Venckienė), leksykalnych cech nierozwiniętej mowy dzieci w wieku 5–6 lat (L. Kamandulytė-Merfeldienė), koncepcji piśmienności w programach wychowania i podręcznikach do języka litewskiego jako ojczystego dla szkoły podstawowej z 18 okresu sowieckiego i współczesnego (R. Čičirkaitė), przekonań językowych użytkowników związanych z rozumieniem wartości języka – porównano doświadczenia Unii Europejskiej i Republiki Indii (V. Požarnova). W sekcji polityki językowej i ideologii językowej omawiano pojęcie poprawności językowej i funkcjonowania języka w Ustawie o języku państwowym, związek poprawności i funkcjonalności języka z różnymi dziedzinami publicznego użycia języka (R. Miliūnaitė), to, jak polityka edukacyjna dotycząca języka litewskiego i innych języków odzwierciedla ideologie oddziałujące na edukację, które kształtują treść języka litewskiego jako przedmiotu nauczania i uczenia się, postawy wartościujące oraz tożsamość państwa, a także warunkują zmiany społeczno-kulturowe w społeczeństwie (N. Poderienė), omówiono również paradoks polegający na tym, że deklarując, iż język litewski jest wartością wymagającą ochrony i pielęgnowania, dąży się do zmiany jego struktury według modelu innych języków, zasadniczo całkowicie obcych strukturalnie (V. Meiliūnaitė), omówiono także transkrypcję nazw własnych z języków obcych na język litewski (K. Garšva). W sekcji odmian języka omówiono warstwę tożsamościową mieszkańców południowo-wschodniej Litwy (N. Tuomienė), jakie cechy fonetyczne i morfologiczne nazw miejscowych nauczyciele i leśniczowie wypełniający ankiety w latach 30. XX w. uznawali za gwarowe, jakie zasady stosowali, zapisując nazwy miejscowości w języku ogólnym, oraz jakie przyczyny mogły warunkować ich wybór (D. Tamulaitienė), rozważono zróżnicowanie gwarowe północnych Żmudzinów z punktu widzenia przedstawicieli pogranicza podgwar kretyngiskiej i telszewskiej (S. Vyniautaitė), analizowano autentyczne cechy fonetyczne, morfologiczne i inne mowy mieszkańców Żasł, Paparčiai i Kaugonys (A. Leskauskaitė). W sekcji semantycznego poziomu języka we współczesnym społeczeństwie postawiono pytanie, czym i jak się spekuluje – jak zmieniają się znaczenia litewskiego czasownika spekuliuoti i co wpływa na tę zmianę (A. Gaidienė), przedstawiono różnorodność nominacji i motywacji nazw kury, kurczęcia i koguta nie tylko w aspekcie onomazjologicznym i semazjologicznym, lecz także etnolingwistycznym (Ž. Šalaviejūtė), badanie pola skojarzeń słowa dukra (S. Papaurėlytė-Klovienė), lingwokulturowy komponent ukraińskich ekwiwalentów w dwujęzycznym „Słowniku języka litewskiego i ukraińskiego” (S. Hrycenko), za pomocą jakich środków językowych i w jakich aspektach realizowane są metafory konceptualne ujawniające odczłowieczenie CZŁOWIEK – SUROWIEC (ŻYWNOŚĆ) (E. Liparte), błędna interpretacja idiomów w tłumaczeniach z języka angielskiego i francuskiego na język łotewski (E. Kirsakmene), obraz Łotyszki w Korpusie tekstów współczesnego języka litewskiego (V. Čižik-Prokaševa). W sekcji poświęconej zagadnieniom różnych poziomów języka mówiono o percepcyjnym badaniu sonantów języka litewskiego, gdy sonanty są rozpoznawane wyłącznie na podstawie widma samej spółgłoski (J. Urbanavičienė), na podstawie legend o królu Arturze mówiono o prozodycznych środkach legend i ich cechach, które mogą sugestywnie oddziaływać na podświadomość adresata oraz przekazywać emocjonalny i pragmatyczny ładunek tekstu (L. Taranenko), jakimi środkami językowymi rozmówcy z różnych grup społeczno-kulturowych wyrażają w języku angielskim akt mowy zakazu (O. Isniuk), mówiono także o strategiach komunikacyjnych oraz hierarchicznych kompleksach środków werbalnych i niewerbalnych, pomagających charyzmatycznemu mówcy w niezmiennych sytuacjach komunikacyjnych maksymalnie aktualizować pragmatyczny potencjał języka: przekazywać publiczności swoją wizję i przesłanie, wpływać na nią, nawiązywać z nią więź emocjonalną (M. Boichenko), o produktywności słowotwórczej na podstawie danych Wspólnego Korpusu Języka Litewskiego (J. Pakerys, V. Dadurkevičius i A. Navickaitė-Klišauskienė). W sekcji języka i tożsamości dzielono się przemyśleniami na temat tego, czy (i jak) wielkie miasto zmienia wyobrażenia o gwarowości (D. Aliūkaitė i A. Čižikaitė), mówiono o korelacji wielkości społeczności południowożmudzkich rasejniškiai oraz ich stabilności lub dynamiki z rozwojem infrastruktury miejscowości (D. Dambrauskienė), o konkurencji języka polskiego i litewskiego w XX w. pocz. – pocz. XXI w. W okolicach Dieveniškės (A. Gudaitis), specyfikę dialektalną i dynamikę obszaru zalanej doliny Niemna, dna obecnych Zalewu Kowieńskiego (Ž. (D. Valentukevičienė). 19 Na posiedzeniu końcowym uczestnicy konferencji wysłuchali referatu M. Kasner „Przemówić przestrzeń miejską: plac Łukiski i plac Piłsudskiego w Warszawie”; podczas konferencji zaprezentowano również dwa referaty posterowe oraz zorganizowano dyskusję „Język kształtujący dzisiejszą rzeczywistość: związki, różnice, tendencje“. 29. międzynarodowa konferencja naukowa Jonasa Jablonskisa w 2024 r. „Język mówiony i pisany: synchronia i diachronia” „Podczas konferencji zorganizowanej po raz 29. starano się zachować ducha badań Jonasa Jablonskisa: zaproszono do skupienia się na języku mówionym i pisanym z perspektywy synchronicznej i diachronicznej. Jonas Jablonskis podkreślał znaczenie żywego „języka ludzi”, na jego podstawie formułował normy językowe i tworzył neologizmy. Podczas konferencji wielokrotnie podkreślano, że badanie języka mówionego i jego relacji z językiem pisanym pozostaje aktualne do dziś. Podczas konferencji zorganizowanej po raz 29. starano się zachować ducha badań Jonasa Jablonskisa: zaproszono do skupienia się na języku mówionym i pisanym z perspektywy synchronicznej i diachronicznej. Podczas konferencji wielokrotnie podkreślano, że badanie języka mówionego i jego relacji z językiem pisanym pozostaje aktualne do dziś” (JasionytėMikučionienė 2024: 30). W wydarzeniu wzięło udział ponad 50 naukowców z Litwy i zagranicy. Łącznie wygłoszono 51 referatów ustnych; poza sesjami plenarnymi przez oba dni pracowano w sekcjach: Dialektologii i fonologii, Słowotwórstwa, Dawnego piśmiennictwa i rozwoju języka, Postaw językowych, Języka i tożsamości oraz Wariantów językowych. Podczas sesji plenarnych pierwszego dnia wysłuchano referatu P. U. Diniego „Słowo mówione w tekście pisanym: koncepcje Lutra i przekłady bałtyckie”, a także referatu A. Kalnačy o użyciu form wołacza w języku łotewskim i relacji wariantów użycia do normy, zaś na sesji wieczornej – referatów o zastosowaniu uczenia maszynowego w badaniach socjolingwistyki historycznej (Ch. Schneider) oraz o przejawach języka mówionego w słownikach łotewskich i litewskich nazw miejscowych i osobowych (L. Balode). W sekcji Dialektologii i fonetyki omawiano systemy zaimków deiktycznych w gwarze skuodyskiej (G. Judžentytė-Šinkūnienė), listy K. Būgi do J. Gerulisa oraz listy J. Gerulisa pisane do J. Būgiene i administracji Wydziału Humanistycznego Uniwersytetu Litewskiego już po śmierci K. Būgi (D. Mikulėnienė), przyczyny przemieszczania się wspólnot punktów „Atlasu języka litewskiego” południowożmudzkich gwar warniškiai w przestrzeni geograficznej (D. Dambrauskienė), tendencje wariantywności gramatycznej czasownika w wierszowanym grafolekcie gwarowym, podobieństwa i różnice wariantywności form czasownika odnotowanej w wierszach z końca XIX i początku XXI wieku (A. Balčiūnienė), mówiono o czynnikach determinujących długość samogłosek oraz ich interakcyjnych i hierarchicznych zależnościach (J. Urbanavičienė), o zależnościach między czynnikami wpływającymi na strukturę formantową samogłosek, przedstawiono wyniki badania rozpoznawczego długich i krótkich samogłosek ogólnolitewskiego języka standardowego (E. Švageris), mówiono o długości spółgłosek w języku łotewskim (I. Indričāne i S. Čeirāne), o poświadczonych w dialektach języka litewskiego wariantach akcentowania czasowników z przyrostkiem -uoti, na podstawie „Słownika języka litewskiego” (S. LukšaitėRamonienė). Šidlauskas), w Sekcji Słowotwórstwa zaprezentowano wariant próbny listy rzeczowników sufiksalnych i ich wyrazów podstawowych, opracowany na podstawie materiału Wspólnego Korpusu Tekstów Języka Litewskiego (J. Pakerys, V. Dadurkevičius i A. Navickaitė-Klišauskienė), dane z analizy złożeń rzeczownikowych niemieckiej części Słownika Siedmiu Języków oraz ich litewskich odpowiedników słowotwórczych (D. Jarmalavičius i J. Pukevičiūtė), nietypowe słowotwórstwo submorfemowe w litewskiej neologii (G. Brazaitytė), dystans semantyczny terminów synonimicznych (A. Mitkevičienė), modele słowotwórcze przymiotników z neo-, ultra-, mega-, hiperi superw języku łotewskim (D. Deksne), związki niektórych czasowników z przyimkami i przysłówkami w języku łotewskim (I. Auziņa), badania języka mówionego z perspektywy socjolingwistycznej na Łotwie i ich znaczenie (L. Lauze). W sekcji Dawnego piśmiennictwa i rozwoju języka omawiano kwestie pochodzenia i budowy czasowników języka litewskiego z krótkim wokalizmem, wrostkiem i tematem sta, z rdzeniem į 20 (D. Pakalniškienė), „Historia labay grazi“ Kiprijono Lukausko i jej źródło przekładu (XVIII w.) (J. Pajėdienė), cechy tekstologiczne perykopy „Czytanie w Niedzielę Przewodnią” (K. Kazarinova), pruski etnonim „Prezzun” i rękopis, w którym został zapisany (D. Ardoino), możliwości automatycznego wyszukiwania źródeł we wczesnych luterańskich tekstach w języku litewskim (L. Buazu), anotowanie typów koniugacji czasowników w korpusie tekstów starolitewskich luterańskich postylli (PosTiMe) (M. Drach), język rumejski, którym mówi grecka mniejszość na Ukrainie nad Morzem Azowskim (J. Lebetska), zestawienie bazylejskiego kolofonu z jego praskim współczesnym – praskim kolofonem z drugiej połowy XIV w. (I. Lemeškin). W sekcji dotyczącej postaw językowych wyjaśniano, jakie postawy wobec języka litewskiego wyrażane są na internetowych portalach informacyjnych (E. Gudavičienė), jakie są postawy mieszkańców Litwy wobec języka rosyjskiego w obliczu wojny (I. Hilbig i S. Ivanovaitė), jakie są postawy językowe studentów wobec języka ojczystego (chińskiego mandaryńskiego i litewskiego) oraz angielskiego (K. Jakaitė-Bulbukienė), w jakim stopniu, zdaniem mieszkańców Litwy, języki litewski i angielski uznawane są za odpowiednie w różnych dziedzinach życia (biznesie, edukacji, usługach) (L. Vilkienė), mówiono o estetycznej wartości wariantów regionalnych (D. Aliūkaitė i A. Čižikaitė), o dialektalnych wyobrażeniach młodych mieszkańców wschodniej Auksztoty – anykštėnów, kupiškėnów i utenišków (L. Brazaitienė), przedstawiono holistyczne badanie semantyczne tematycznej podgrupy somatonimów rąk w gwarze północnożmudzkiej (D. Pakalniškienė i J. Lubienė). W sekcji poświęconej językowi i tożsamości analizowano koncepty TOLERANCJA (I. Smetonienė), OBYWATELSTWO (M. Smetona), MATKA (S. Papaurėlytė-Klovienė), JĘCZMIEŃ (V. Sakalauskienė). Wygłoszono dwa referaty z terminologii: G. E. Klimenki — o problemach użycia terminologii ezoteryzmu w duszpasterstwie Kościoła katolickiego na Litwie, oraz E. Liparte — o okazjonalnych neologizmach z komponentami kovid-, covid-, koron-, coron-, kroņ-, karantin-, pandemw językach litewskim i łotewskim. W sekcji wariantów językowych mówiono o wzajemnym oddziaływaniu języka gwarowego i niegwarowego w Rumšiškės (Ž. Šidlauskas), o wielojęzyczności Łatgalii, mechanizmach jej istnienia, podtrzymywania i zaniku (P. Grablunas), omawiano, czy uczniowie klas 10–12 wybranych gimnazjów rejonu kowieńskiego rozróżniają rozbudowane przydawki i podrzędne określenia, a także czy odróżniają te dwa przypadki interpunkcyjne (E. Rimkutė), jak i dlaczego uczniowie klas 1–4 piszą głównie, opierając się na języku mówionym (R. Čičirkaitė), mówiono również o wzajemnym oddziaływaniu języka standardowego i mówionego na podstawie mowy przedstawicieli jednej z gwar łotewskich (malėnów) (D. Markus), o przejawach języka mówionego w książce J. K. Rowling „Harry Potter i Kamień Filozoficzny” oraz w jej przekładach na język fiński, szwedzki i farerski (D. Ebner), o tym, jak elementy języka mówionego, znaki prozodyczne i paralingwistyczne są kodowane w tekstach łotewskich (S. Ķauķīte), o kontaktach języków chińskiego i wietnamskiego (M. Schwarz). Podczas końcowego posiedzenia plenarnego A. Cerri analizowała kategorię określoności i jej wyrażanie w dawnych tekstach litewskich i łotewskich, V. Šeferis badał niemieckie autografy Kristijonasa Donelaitisa, a J. Niewulis-Grablunas w referacie „Powiedziane – napisane” opowiadał o języku Litwinów z regionu Puńsk–Sejny–Suwałki, z których większość stanowią Dzukowie, zwłaszcza o jego formie pisanej, oraz o przypadkach mieszania języków. 2025 r. 30. Międzynarodowa Konferencja Naukowa im. Jonasa Jablonskisa „Język i językoznawstwo: ciągłość tradycji i nowe kierunki” Jak napisano w komunikacie organizatorów, celem tej konferencji jest omówienie związków między tradycją a teraźniejszością, przedstawienie nowych interpretacji zjawisk językowych związanych ze współczesnymi zmianami społeczno-kulturowymi i nowymi teoretycznymi podejściami do badań języka. W istocie na konferencji podjęto tematy i problemy wcześniejszych konferencji oraz przedstawiono nowe kierunki – sztuczną inteligencję i badania 21 języka. Wygłoszono 60 referatów badaczy z Litwy i zagranicy, pochodzących z różnych krajów świata. Referaty pierwszego posiedzenia plenarnego stanowiły wprowadzenie do konferencji: J. Venckienė mówiła o ogólnym języku litewskim pod koniec XIX – na początku XX w., a także o wkładzie Jablonskisa w proces kształtowania się tego języka ogólnego, natomiast K. Rutkovska, opierając się na swoich badaniach etnolingwistycznych, przedstawiła aktualne spostrzeżenia dotyczące związku języka i kultury oraz badań nad tym powiązaniem. Podczas porannego posiedzenia plenarnego drugiego dnia analizowano zagadnienia typologii (M. Gordon), teorię metafor (G. Steen), miejsce wielkich modeli językowych (LLM) w historii semantyki (D. Geeraerts). W sekcji poświęconej znaczeniu Jonasa Jablonskisa dla języka litewskiego i państwa wygłoszono referaty o paralelach między J. Jablonskisem a K. Būgą w lituanistyce początku XX w. (D. Mikulėnienė), znaczeniu kartoteki J. Jablonskisa dla opracowania podstawowych litewskich słowników objaśniających (V. Sakalauskienė), związku J. Jablonskisa z P. Būtėnasem (L. Lapinskienė). W sekcji systemu i użycia języka (składni) omawiano konkretne zagadnienia językowe: łączliwość czasowników diskutuoti, disputuoti (L. Vaičiulytė-Semėnienė), walencję rzeczownika pyktis (V. Čižik-Prokaševa), charakterystykę związku podrzędnego w składni języka litewskiego (D. Šveikauskienė). W odgałęzieniu fonetyki i fonologii – akustyczne cechy końca fraz w mowie czytanej i spontanicznej (E. Kalašinskaitė-Zavišienė), fonetyczna realizacja akcentu ogólnego języka litewskiego w różnych warunkach intonacyjnych (E. Švageris), metodologia eksperymentalno-fonetycznego badania publicznych wystąpień liderów (M. Boichenko). Wystąpienia sekcji poświęconej słowom i słownikom dotyczyły zmian znaczeń w „Słowniku ogólnego języka litewskiego” (A. Gritėnienė), pułapek definicji terminów w tym samym słowniku (A. Gaidienė), znaczeń nazw zwierząt (Ž. Šalaviejūtė), cech neologizacji języka litewskiego (R. Miliūnaitė), użycia zapożyczenia parkingas i jego odpowiedników w ogłoszeniach nieruchomości (A. Aleksaitė), pragmatem grzecznościowych w słownikach dwujęzycznych (E. Sidorovič). W sekcji języka i tożsamości omówiono żywotność języka litewskiego w środowisku językowym uczniów (A. Tamulionienė), słowa oznaczające żywność w nauczaniu języka polskiego jako obcego (M. Hartenberger), studia lingwistyczne i kulturowe (D. Gocół). Na konferencji J. Jablonskiego ugruntowała się prezentacja badań etnolingwistycznych. Tym razem przedstawiono koncepty OJCIEC (S. Papaurėlytė-Klovienė), CZAS w danych systemowych i paremiach (I. Snukiškienė), obraz KOŚCIOŁA w autobiograficznych opowieściach mieszkańców rejonu solecznickiego (V. Švaikovskaja), PRACA jako wartość i kultura w mowie żmudzkiej (na podstawie źródeł z I połowy XIX w. i II połowy XX w.) (J. Pajėdienė). W sekcji dialektologii i geolingwistyki uwagę skoncentrowano na aspektach gwarowych: omówiono, kogo charakteryzuje kompleks dialektu (niższej wartości) (D. Aliūkaitė), analizowano aspekty lokalności nazw ulic (przypadek Rumšiškės) (Ž. Šidlauskas), niejednorodność gwarową południowożmudzkich warniškių w rękopiśmiennych źródłach z lat 60.–70. XX w. (S. Vyniautaitė), zmiany leksyki w strefach aktywnych kontaktów językowych (A. Leskauskaitė). Drugiego dnia w tej samej sekcji wystąpili goście: T. Król (dialekt flamandzki czy język wymysorski (ang. wymysorys))?, K. Konczewska (łączenie metod etnograficznych i dialektologicznych w badaniu pogranicza bałtycko-słowiańskiego), M. Jankowiak (adaptacja zapożyczeń bałtyckich w gwarach białoruskich na Litwie), K. Zagłoba (czy w muzeach jest miejsce dla gwary lokalnej?). W referatach sekcji historii i interakcji języków koncentrowano się na apelatywnych ojkonimach w wielokulturowym regionie (P. Skorupa), konfliktach dotyczących używania języków litewskiego i polskiego w kościołach katolickich w Republice Litewskiej (1918–1940) (D. Mačiulis), bałtyckich toponimach w regionie Dniepru (A. Iliadi). W sekcji poświęconej funkcjonowaniu języka w społeczeństwie uwagę skupiono na standaryzacji języka litewskiego na pograniczu Małej Litwy na początku XX w. na podstawie czasopisma „Svečias” (G. Judžentytė-Šinkūnienė), multimodalnej argumentacji w litewskiej 22 reklamie społecznej (E. Gabrėnaitė i V. Nausėdaitė), podświadomym potencjale emocjonalnej atrakcyjności wystąpień publicznych (L. Taranenko i A. Kalyta). Referaty dwóch sekcji (Korpusy danych językowych i ich analiza, Sztuczna inteligencja i badania języka) były ukierunkowane na innowacje i przyszłe badania: A. Utka mówił o najnowszych projektach realizowanych na litewskich uniwersytetach, których celem jest wzbogacanie zasobów języka litewskiego, a z pracami nad dokładniejszym analizatorem morfologicznym zapoznała M. Žemrietė; V. Zubaitienė, I. Rizgelienė i N. Maliukevičius przedstawili badania tekstów propagandowych, a J. Kovalevskaitė – korzyści płynące z kolokacji w ilustrowaniu użycia wyrazów w słownikach objaśniających. J. Kapočiūtė-Dzikienė, T. Bergmanis i M. Pinnis mówili o tym, jak duże modele językowe rozumieją języki małe (litewski, łotewski, estoński), M. Glebus opowiadał, jak można wykorzystać duże modele językowe do wykrywania neologizmów i czy wpływają na to cudzysłowy, J. Mandravickaitė analizowała relację między dezinformacją a wiarygodnymi wiadomościami, a G. ValūnaitėOleškevičienė, R. Žiūrienė i S. Kim przedstawili poglądy studentów na temat wykorzystywania sztucznej inteligencji w studiach uniwersyteckich. W referacie na posiedzeniu końcowym omówiono 30 konferencji J. Jablonskiego (I. Smetonienė). Patrząc wstecz na rok 1993, widać, jak od koleżeńskiej wymiany myśli na temat językoznawstwa i badań przeszliśmy do wielkich konferencji międzynarodowych, podczas których omawiane są ważne dla światowego językoznawstwa prace teoretyczne i badania praktyczne, a uczestnicy referatów przybywają z odległych krajów świata. Na początku plenarnego posiedzenia 25. konferencji im. J. Jablonskisa powiedziałem, że „dzisiaj Jablonskis wyruszy do wielu krajów świata, zapewne za życia nie spodziewał się takiego uznania”. Teraz mówię – wyruszył do wielu krajów świata, a jego nazwisko jest znane naukowcom na całym świecie; nie mam wątpliwości, że także studentom i szerszej społeczności. Do rozpowszechnienia informacji bez wątpienia przyczyniło się również to, że artykuły opracowane na podstawie referatów były publikowane w czasopiśmie „Kalbos kultūroje”, później — w „Bendrinėje kalboje”, w elektronicznym czasopiśmie naukowym „Lietuvių kalba” i gdzie indziej; w 2025 r. wydawnictwo „Cambridge Scholars Publishing” opublikowało zbiór artykułów „Language Variation, Change and Standardisation” (red. G. Judžentytė-Šinkūnienė). 30 konferencji – to nie koniec; naukowcy Centrum Badań Języka Ogólnego Instytutu Języka Litewskiego oraz Katedry Języka Litewskiego Instytutu Lingwistyki Stosowanej Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Wileńskiego są zdecydowani nadal organizować konferencje im. J. Jablonskisa, co roku zaskakując różnorodnością tematów i interesującymi badaniami. LITERATURA I ŹRÓDŁA Aleksandravičiūtė Skaistė 2009: Siedemnasta konferencja im. Jonasa Jablonskisa. – Kalbos kultūra 82, 351–354. Aleksandravičiūtė Skaistė 2010: Jonas Jablonskis i stulecie ogólnego języka litewskiego. – Gimtoji kalba 11, 20–22. Bertašavičiūtė Rima 2007: 15. konferencja Jonasa Jablonskisa. – Kalbos kultūra 80, 192–194. Blažinskaitė Dalia 2004: 12. konferencja Jonasa Jablonskisa. – Kalbos kultūra 77, 201– 204. Blažinskaitė Dalia 2005: 13. konferencja Jonasa Jablonskisa. – Kalbos kultūra 78, 275– 279. Grigaravičius Algirdas 2021: Jonas Jablonskis w litewskiej polityce. Dostęp online: https://www.bernardinai.lt/jonas-jablonskis-lietuviskoje-politikoje/. Jaroslavienė Jurgita, Judžentytė-Šinkūnienė Gintarė 2019: Różnorodność językowa we współczesnym świecie: siła i prestiż języka. 26. konferencja im. Jonasa Jablonskisa. – Język ogólny 92, 1–12. 23 Jasionytė Erika 2008: Szesnasta konferencja im. Jonasa Jablonskisa. – Język ojczysty 11, 16– 17. Jasionytė-Mikučionienė Erika 2024: Kronika. Konferencje. – Język ojczysty 11, 30– 33. Judžentytė Gintarė 2016: Problemy etnolingwistyki na 23. konferencji im. Jonasa Jablonskisa „Znaczenie w języku i kulturze“. – Slavistica Vilnensis 61, 429–434. Judžentytė Gintarė 2018: 25. – jubileuszowa – konferencja Jonasa Jablonskisa „Wariancja w językach i ich odmianach“. – Gimtoji kalba 10, 20–24. Judžentytė-Šinkūnienė Gintarė 2022: Kronika. – Gimtoji kalba 10, 27–30. KTTS 1995: Cele i strategia polityki językowej. Praktyka i metodyka wdrażania kultury języka, tezy referatów, Wilno; Uniwersytet Wileński. Labanauskienė Solvita 2015: Dwudziesta druga konferencja Jonasa Jablonskisa. – Gimtoji kalba 10, 10–15. Miliūnaitė Rita 1994: Kronika. – Gimtoji kalba 1, 23–24. RE: Wydarzenia, ekspedycje. – Gimtoji kalba 6, 30. Rudzevičius Povilas 2003: 11. konferencja Jonasa Jablonskisa. – Kalbos kultūra 76, Rudzevičius Povilas 2006: 14. konferencja Jonasa Jablonskisa. – 179–180. Kalbos kultūra 79, Tamašauskaitė Ugnė 2012: 19. konferencja im. Jonasa Jablonskisa 291–293. poświęcona upamiętnieniu stulecia „Składni języka litewskiego“. – Kalbos kultūra 85, 230–231. Tamulionienė Aurelija 2013: Życie i odnowa języka litewskiego we współczesnym społeczeństwie. – Kalbos kultūra 86, 317–321. Tamulionienė Aurelija 2014: Badania i problemy współczesnego języka. 21. konferencja im. Jonasa Jablonskisa. – Bendrinė kalba 87. Tamulionienė Aurelija 2015: Język litewski we współczesnej szkole. 22. konferencja Jonasa Jablonskisa. – Język ogólny 87, 1–3. Tamulionienė Aurelija 2017: Na styku języków i technologii cyfrowych. – Język ojczysty 10, 22–24. Urnėžiūtė Rita 2002: Dziesiąta konferencja Jonasa Jablonskisa. – Język ojczysty 10, 19–23. Urnėžiūtė Rita, Valskys Vidas 2013: Dwudziesta konferencja Jonasa Jablonskisa. – Język ojczysty 10, 21–24. Vaičiulytė-Semėnienė Loreta 2023: 28. międzynarodowa konferencja naukowa im. Jonasa Jablonskisa „Język i epoka: reprezentacje osoby, pokolenia, społeczeństwa w języku“. – Język ogólny 96, 237–244. Vaskelaitė Ramunė 1997: Piąta konferencja im. Jonasa Jablonskisa. – Kultura języka 70, 32–35. Vaskelaitė Ramunė 2001: Konferencja im. Jonasa Jablonskisa: swobodniejsze użycie, surowszy porządek. – Kultura języka 74, 113–119. Vileikienė Janina 1998: Szósta konferencja im. Jonasa Jablonskisa. – Kultura języka 71, 95–97. Vileikienė Janina 1995: Kronika. – Język ojczysty 2, 22. Vileikienė Janina 2000a: Konferencja Jonasa Jablonskisa. – Język ojczysty 11, 15–17. Vileikienė Janina 2000b: Siódma konferencja Jonasa Jablonskisa. – Kultura języka 73, Zubaitienė Vilma 2008: 123–127. Szesnasta konferencja Jonasa Jablonskisa. – Kultura języka 81, 319–322.