Dėl uteniškių kaimo „Kimėnai“ tikrosios formos ir galimos kilmės

Acta Linguistica Lithuanica LIV (2006), 101 = 121 Uwagi Uwagi O rzeczywistej formie i możliwym pochodzeniu nazwy wsi Kiménai w okręgu uciańskim W różnych pismach występująca zapisywana wieś Kiménai znajduje się w gminie Utena, 6 km od Uteny, drogi i Kuktikes po stronie południowej. Taka forma języka litewskiego we wstępie (1924 do słownika m.) zastosował ir Kazimierz Būga (Zob. jo Wybór pism 3, 136), lecz on sam, o ile mi wiadomo, nigdy nie odwiedził terenów na południe od Uteny i, jak widać, nazwę tę zaczerpnął z jakiegoś niewiarygodnego is źródła pisanego Źródła. W nieco późniejszej książce Zamieszkane miejscowości Litwy, w której przedstawiono dane spisu ludności 1923 m. Litwy (Kowno, 1925) również znajdujemy wieś Kimény (s. 451), lecz nazwy to spisu, jak się wydaje, nie były sprawdzane przez językoznawców. Forma Kiménai znajdujemy ir Litewskiej administracyjno-terytorialnego podziału LTSR W informatorze (Wilno: Myśl, 1974, 1, 320), w której poświęcano wiele uwagi dokładności nazw miejscowości zamieszkałych. A więc Kimenai stały się teraz oficjalną nazwą. Jednak czym innym jest oficjalny zapis, a czym innym o dobrze — potwierdzony, ponieważ historyków języka interesuje przede wszystkim ten drugi przypadek. Można przypuszczać, że albo prawdziwi dialektolodzy nie odwiedzili tego regionu, albo przy podejmowaniu decyzji dotyczącej pisowni przeważył autorytet Kazimierasa Būgi. Miejscowi Ludzie Nazwę tej wsi wymawiają tylko Ki.mé-nai'; półdługość o nieakcentowanej sylaby w gwarze utemskiej i w języku ogólnym w żaden sposób nie może być oddawana krótką i (mieszkańcy Uteny, np. doskonale rozróżniają długość samogłosek w słowach ir kiminai ki.mé-nai). Tylko osoby bez odpowiedniego przygotowania językowego popełniają takie błędy w pisowni, ponieważ nie rozumieją, że wymowę utemską należy transponować. Zatem i§ rzeczywiście mamy nazwę Kyménai, którą osoby spoza miejscowości, dokonując ludowej etymologizacji, czasami nazywają także Kieménai. Pochodzenie rdzenia kym nie jest całkiem jasne. Można zaproponować rozważenie dwóch przypadków. Pierwszy byłby taki: imię dwuczłonowe Kymantas miało ir skrót *Kymas, i§ od ir którego powstali Kyméinai. Ale Būga zestawiał nazwę tej wsi z nazwą regionu Suduva, jej gwarowymi półdługimi samogłoskami, pisząc w języku literackim Do miejscowych należy zaliczyć mojego dziadka Antanasa Zulj i mojego ojca Antanasa Zuli, urodzonych W tej wsi. Sądzę, że sam się do nich ir a8 zaliczam, pochodząc z if Dirvoniškio, którego Ziemia związała su Tego wiejskiego Ziemia (Dirvoni8kis został zniszczony podczas 1948 m. wysiedlenia). 101 Uwagi Kymenow (Pisma wybrane 3, 136), zatem Kyménai galéty biti dél kary ir grésmés atsikélusiy jotvingiy kaimo aplietuvintas pavadinimas. Vladas Zulys Zakończono 2006 10 09 Tako g. 1-7 LT-53356 Akademija, rejon kowieński, Litwa MazmoiZis 9 mety 1926 Podczas reformy rolnej jej specjalny Zarząd oficjalnie nie chciał dopuścić do używania nazw dóbr ziemskich o zmienionej na słowiańską formie. Jedną z takich zlituanizowanych wsi była wieś w powiecie wiłkowyskim, w gminie Zielona, niedaleko wsi Augalijai Siidava (nawet w kartotece toponimów (w aktach) nie została oznaczona akcentem). Przyjęła się, dopiero później uznano formę Siduva ir oznaczoną akcentem 3° jako toponim akcentowany przez analogię (por. Ilguva, Litwa, Saukuvé i in. ). Simui Karaliiinui prawdopodobnie nieznana jest taka historia, nie przeglądał on akt su dotyczących nazw miejscowych ir z uwagami Zarządu Reformy Rolnej, dlatego Siidava jest jo wskazywana w książce ty Balpraeitis istoriniuose Saltiniuose, t. II, Wilno: Instytut Języka Litewskie2005, p. 267, go, jako fakt o dużej ir wartości świadczący o starożyt1926 ności, lecz jest to twór geodetów w wyniku pewnej analogii w pismach powstało Sidava, w języku ogólnym zgodnie z wieloma -uva przyrostka nazw miejscowych używana w żywej mowie jako gdyby (3*), nie istniała ta forma, przez ir nikogo niezanotowana, chociaż poprawnie utworzona, lecz historycznych be źródeł. Mazmožis 10 Na Żmudzi, w dorzeczu rzeki Windawy, znajdowało się wielkie bagno Debėsnos lm. (wymawiane d'eb'é.snas, d'eb'é.snu, puo d'eb'esnds Pavandenė, Užventis), tak pisała nawet Żemajtė w swoim dziele twórczym), udało się to tak ugruntować ir Aldono W książce Pupkisa Słownik nazw miejscowych Słownik, 2003, p. 79. Niespodziewanie Simas Karalitinas przyjmuje ir niezwykłą, niehistoryczną formę Debesna, zob. Bałtycka przeszłość w źródłach historycznych 1 67, III 27, 59 (z XVIII w. Rosji według Spruogisa ir O. Trubaczowa, JJeGecua tamże II 302). 102