Nevaldomas skolinimasis kaip kalbos nykimo požymis

S aipsniai / A icles 113 NIJOLĖ TUOMIENĖ Lie u ių kalbos ins i u as Docslinių in es igaciones di ecciones: dialec ología, a mių mo ologija, leksica, socioling is ica, lengua de su eika. NEVALDOMAS SKOLINIMASIS KAIP KALBOS NYKIMO POŽYMIS Uncon olled Bo owing as a Sign o Language Loss ANOTACIÓN el A igosnyje, basado con empo ánine XX a. inales XXI a. comienzos dialek ologine ma e ial de su os al š aičių pa a mei pe eneusančių lie u iškų isų Bal a usijoje (Va ana o ., Ga dino s .), analizándose ac ualinė lie u ių kalbos būklė y su kai a. Obje o de abajo es el léxico p és amos de bal a usių, polkų y usų lenguas. Se busca de e mina si sla izmos gausa es na u al del lenguaje kei imosi, o su nykimo (mi ies) secuela. Los p ocesos de habla aquí se examinan obse ado en iempo: in es igada y compa ada ac ualidad de a ios eces in o man ų lengua. El abajo ambién se desc iben la lengua de la nación y la cul u a cambian es ac o es. Iskeliamos los aspec os p incipales, nulėmę y paspa inę lie u ių kalbos nykimą. Es e es udio demues a asime ía de p es inimosi: palab as ácilmen e pasaia de una lengua á o a, elemen os de una lengua cada ez menos adap ados, ame mís ico discu se sus i ui omis se u iliza í isa o a lengua a ka pa. El a ículo de alladamen e analiza en ac i a zona de con ac os i iendo li uanos šnek ų alo es y p oblema de adec ación de aiškos seman inas skolinių, se p e ende apčiuop i di ecciones de poslinkių semán ica. ESMINIAI VOODŽIAI: pie os aukš aičiai, islas de la lengua Li uania, obse imis iempo, lengua mi is, lengua nykimas, ne aldomas p es inimasis, seman inė aiška. ANNOTATION Based on con empo a y la e 20 h cen u yea ly 21s cen u y dialec ological ma e ial om he Li huanian islands in Bela us a ibu ed o he Sou he n Aukš ai ian subdialec (Vo ana a dis ic , G odno egion), he a icle analyzes he cu en si ua ion o he anian language and i s change. The esea ch cen es on lexical loanwo ds om Bela usian, Polish and Russian languages. I a emp s o de e mine whe he he abundance o Sla ic NIJOLĖ TUOMIENĖ 114 Ac a Linguis ica Li huanica LXXVIII loanwo ds is he ou come o na u al language change o i s loss (dea h). Appa en - ime language p ocesses a e analyzed in he s udy: he p esen -day language o in o man s o se e al gene a ions is s udied and compa ed. The s udy also desc ibes he ac o s changing he naa ed he decay o he Li huanian language. The s udy shows he ion’s language and cul u e. I poin s ou he majo aspec s which de e mined and accele - asymme y o bo owing: wo ds easily ansi ion om one language o ano he ; language elemen s a e inc easingly less adap ed; an en i e passage o ano he language is used in he same discou se al e na ely. The a icle p esen s an in-dep h s udy o he p oblem o adequacy o seman ic exp ession o con ac zone; i is aimed o g asp he di ec ions o seman ic changes. loan ansla ions and loanwo ds used in he subdialec s o Li huanians esiding in he ac i e KEY WORDS: Sou he n Aukš ai ian, Li huanian islands, appa en ime, language dea h, language loss, uncon olled bo owing, seman ic exp ession. 1. ĮVADAS 1.1. Todas las lenguas cambian jun o con la ida de la sociedad. Es as cai as de e en es son nue os palab as, g ama icales o mas, es ilos de habla , egionales o sociales a mainas espa an es o len oes di usion, co eliuojas con aigesnio o olygesnio de las an iguas aiškos o mas nykim. Kokios o mas cambiis an e io es, depende y de la sociedad ida cambios: unaly ée en el pun o de is a del consumo del lenguaje sociedad y cambios del lenguaje nuosaikesni, esa a pu ka dinalūs socialiniai cambios pueden causa g andes, incluso ca dinales cambios del lenguaje, po ejemplo, en la misma socializada espa ū e a ins alus o os usua ios de lenguas y po an o su gadus d ikalbių (o incluso ikalbių) habi an es. Como sólo po eso en la palab a al mismo iempo ine i ablemen e g e a una o as coexis en nue as y iejas o mas, pe o no comple amen e pad ikai y nenuspėjamai, po que sus sociedad en su sociedad suelen pasasci schiusias según consumido es ages, ly į, socialine padė į y p o esiją. 1.2. El obje i o de es e es udio isola iza pa ibio islas, en las cuales ue o y sigue siendo u ilizada no solo lengua li uanas, la ac ual condición de lengua li uanas y su kai ą. Ne e mina si los elemen os de lengua ajena skolinių gausa es na u al del lenguaje kei imosi, o su nykimo (mi ies) dede a inas. En el es udio se basa con empo aniine ma e ial dialek ologine de inales del XX a. comienzos del XXI a. de los su os akš aičių (PA) pa a mei pe eneusančių kelių lie u iškų salų1 Bal a usijoje: Va anã o (b . 1 En el a ículo se u ilizan los e minos de los su os alch aicios pa ibio islas, Va anã o islas šnek ų, que aún no es á nusis o ėję, sin emba go, la opinión de los in es igado es, son más adecuados desc ibi las á eas de la lengua li uanas, debido a unas u o as ci cuns ancias a sidū usias ue a de los lími es del e i o io de Li uania. Vy au as Ka delis en el a ículo Lie u ių kalbos salos: p obleminiai aspek ai (2014) muy p ecisamen e su o muló é mino sala de lenguaje de ini į: nuo del p incipal lenguaje á ea geog á icamen e comple amen e a isousi, conc e čias geog a ines A ículos A icles 115 / Ne aldomas skolinimasis kaip kalbos nykimo požymis Вóроново, cen o del dis i o); Ramaškoni (b . Рамашкáнцы); Ne ãšių (b . Нявóшы), Ródūnios (b . Рáдунь), Plkių (b . Плкi), Ži mnų (b . Жырмны), a las de idiomas, segúno, es deci VI (Va anã as, Ne ãšiai), VII (Nočià) Nočiõs (b . Нáча), Pãa adnės (b . Пагарóдна), Asa õs (b . Асавá)2. Lie u ių y VIII (Ródūnia, Plkiai) pun os. Según la más ecien e me odología de de e minación de los g ados de iabilidad de los pun os es os es pun os se conside an no iables y pa cialmen e o comple amen e sunucosos (plačiau é. Meiliūnai ė, Mikulėnienė 2014: 124128). Ti io asi u ilizando de di e sas du ación y con enido de audio en adas, gua dados en la base de da os del ins i u o de la lengua Li uania Ta mių a chy o, ambién en adas de pe sonalidad au o é ono eca (mayo men e ex ai en locales sla as lenguas a menas), publi- 1.3. Kadčiau islas en los sis emas lingüís icos hay cie os sa i os asožes, que no son ca ac e ís icos con inen almen e a šnek ų plo , es en endible cosa y, puede deci se, lími e kuo ų a minių eks ų inkinių (ž . li e a ū os są ašą). u ini kalbinė bend uomenė, i iendo donde que más en el e i o io de o o país y cons i uyendo aquí una lingübinė mino ía, odeada de ex añas comunidades kalbinė y ísicamen e, lingüís icamen e y cul amen e aislada del á ea base, asimilada lingüís icamen e y sociokul u almen e, u ini unikali in e nal, así como la le a lingüís ica elacionada con supančia kon ak (c . Ka delis, 2014, 2015; Tuomienė 2014: 84). Los c i e ios de clasi icacióncinis de las islas de Li uania dialec ologico de la unidad i iybingumo es án cla amen e o mulados en la más ecien e ob a de dialec ología li uanas del siglo XXI. comienzos de Li uania: geoling is inis y socioling is inis in es igación. Mapas y sus comen a ios (2014). Aquí se aplica a odo el amplio de la lengua li uanas, sin emba go las islas de la lengua como speci inį kalbinį i e i o inį iene ą ambién se puede clasi ica basado c i e io de gy ybingumo (ž . Meiliūnai ė, Mikulėnienė 2014: 124128). Va anã o islas šnek ų cen ais conside y inos más g andes asen amien os, municipios o pueblos, a los cuales e i o ialmen e pe enecía el pueblo o ienkiemiai, en los cuales XX a. inal y XXI a. a p incipios habi a li uanos, po ejemplo, Ramaškoni islas componían es os pueblos: Bilia (b . Бiл), Bielinai (b . Бялнцы), Daina (b . Дайнавá), Laškai (b . Лашак), Na as Naujõ (b . Навасды), Pã ubies (b . Пырубьш), Tsamšon (b . S anis, b . Šaiš), S ilgnai (b . Šaiš). Rdūnios isla (bū ų más p ecisamen e islas, nes likę lie u iški kaimai ieni nuo ki ų sma kokai nu olę): Asa à (b . Asa á), Dubniai (b . Дубнцы), Ka gauda (b . Каргoд), Klaišia (b . Клайш), Kemešiai (b . Кемэйшы), Magnai (b . Магýны), Pliakalnis (b . Гарадзшчa), Plkiai (b . Плкi), Sklodnys (b . Складнцы), Smilgi (b . Силргi), Žyma (b . Жмрны), Žyma (b . Es os luga eso a díos Li u ialmen e insc ibi y suki čiuo i basado publicacióniniu Lie u iški adiciniai ie o a džiai Gudijos, Ka aliaučiaus k aš o, La ijos and Lenkijos (2002), bal a usiškai basado o iciales Va anã o ajono apilinkių kaimų a dų są ašais, paskelb ais in e ne e. 2 Desde el pun o de is a geoling is ís ico es as del su de alz aicias pa a meas pe enecien es bū ų ikslinga jung i į ieną Va anã o šnek ą. Da i dėl o, kad pagal šnek oms būdingas ypa ybes, sma kly apnikus šnek as especialmen e leodyno b uožus, ellas son muy simila es, cuan o más di ie en es as šnek ų one icas peculia idades. Además, en es e momen o šnek os sma kly sus aukusies en elación del e i o io de algunos belikę 1 o 2 caimai, en los cuales bas an e bien lie u iškai habla os dos, es ó sólo un homb e. Hay sup an ančių, pe o nošnekančių ca ego ía sus en di e sos pueblos puede habe desde 3 has a 8 pe sonas de la mayo gene ación. NIJOLĖ TUOMIENĖ Ac a Linguis ica Li huanica LXXVIII apenas no obligó un lenguaje islas señim, en uno de sus abajos cien í icos 116 a i ma Vy au as Ka delis. El e udi o lamen a que no in ene de allos sinc onís ico imagen [li a ios de las islas en Bal a usía e isada N. T.] necesi a de alesn analysis, la cual ue a sus en ada con ac uales da os de es os días (Ka sinch oninių lie u ių kalbos isų s uk ū ų, en es e caso delis 2015). Taigi šiuo da bu, aikan a i inkamą me odiką, siekiama (už)pildy i leksinių, sp agą, algunos casos del es udio compa ando con el sis ema de lenguas pa a mių y šnek ų de g an á ea. Los p ocesos de la lengua desc i os en el a ículo ue on examinados obse ado iempo3, i. i. in es igada y compa ada ac ualidad de a ios eces in o man á lengua: según el habla dis inguidos condicionalmen e je eji (80 y más años) y medianoji (más que 60 años) gene aciones (b más sob e dis inguido Va anã o šnek ų hablado es ca as. Tuomienė 2008: 3845; 2010: 1720; plg. Meiliūnai ė, Mikulėnienė 2014: 125; Aliūkai ė, Bakšienė, Ja osla ienė, Judžen y ė, Leskauskai ė y k . 2014: 159 163; 168 173). Sąlygiškai jaunesnių ie inių gy en ojų (ap oximadamen e 50 años), amiliasas o iešojoje ambien eje hablančių lie u iškai, úl imamen e apylinkėse ya no exis e. Locales más iejos gim ąja lie u ių šnek a suelen p akalbina ellos de Li uania isi kan ys niños y aikaičiai. Tal es udio pe mi e obse a lenguaje i smus e kai á, . y. lenguaje nykimą e lenguaje mi į, aquí y aho a. Al es udia el lenguaje con es e mé odo socioling is ís ico ambién se iene en cuen a a las con e sas con in o man es, se e alúan y o os ac o es no e bosos (po ejemplo, si el hablado se aplica al in es igado y a a de habla co ecyklamen e). Se analizan odos los da os ecopilados odas las a ian es de a iación lingüís ica con excepciones y sis emas no coincidkančiais hechos. En el es udio ma e ialá se sigue al disposición socioling is ía, que la cons an e di e sidad de lengua omen a cambios de lengua, po lo que ella cambia cons an emen e su sis ema (Kalėdienė 2015: 213214). P ime o los cambios esc yskėja en noas o iausias pa es del sis ema de lengua one ikoje, leksikoje. Además, elegido el mé odo de análisis del lenguaje pe mi e a jas desc ibi , p edeci la posible ul e io e olución de cambios. 3El p ime is obse imo de iempo skleis i pe ilgesnį laiko a pį ykusio kalbos ki imo p oceso ezul a o p iežas is, (an. appa en ime) hipó esis su o muló Williamas Labo as (1963: 207 309; 1975: 199228 y k .): que el ki im de lengua ue a ijsuados yksmo iempo, debe se obse ima de a ios al mismo iempo i ien es eces en lengua. Aplicando el mé odo del iempo obse imo ya es á e ec uado no un un es udio de a mių de la lengua Li u ias. Con es e mé odo desde 2001 m. au o és in es igadas Va anã o ajone si uadas (la mayo ía de ellos ya ex e io es) lie u ių šnek os (plačiau po mé odo ž . Kalėdienė 2015: 213214; Tuomienė 2014: 8485). A ículos A icles 117 / Ne aldomas skolinimasis kaip kalbos nykimo požymis 2. SALOS LINGUÁ Y CULTUŪR KEIČIANTYS ACTNIAI 2.1. La ex inción de una lengua y inalmen e la mue e de una lengua dependen de muchas ci cuns ancias y condiciones in e elacionadas. Mijas más impo an es y lem ingosas condiciones elacionadas con los consumido es: isoliuo oje isla habla mi š a ex imius a odos nančiai ka ai su lengua. Así es udiam ja kalbėjusiems žmonėms, dėl ienų a ki ų aplinkybių nepe da usiems a ei- apilinkėse la mue e de lengua di ec amen e elacionada con humanos, con sus idas, ggsenos cambios. Los p opios hablan es y sus lenguas des ino de e minan pe mainingas y des a o kias ci cuns ancias his ó icas, cul u ales, de las cuales depende la si uación económica, a eces incluso poli icas y geog á icas on e as del es ado eb aižimien o, a cambiousi polí ica así ideología neiš idualmen e in luye p es ijó del idioma. Vi iendo insigni ican es comunidades u ales, Va anã o apillinkies li u ia nepajėgė a laiky i didžiulio y la gaikio ki akalbės la p esión de la mayo ía. de los Lie u ių nykimą aquí paspa ino nu ūkę elaciones con más g andes comunidades locales Pelesõs, Ge čių (Ãs a o ., b . Астравéц)4. Alas al in, mino ías in e eses de décadas aquí nadie no paiko y no gaina. Ilgaini quedan sólo pa ieniai en uzias ai. En la li e a u a académica desc i o un núme o conside able de casos, cuando la lengua nykimas (į) yko bas an e ápidamen e, incluso nepe ėjęs de odos los in es igado es asignados de la lengua nykimo e apas (plačiau é D essle is 1994: 8490; C ys al 2005: 8384). Tal spa us nykim es ca ac e ís ico an o y pe enecien es a es e abajo de los su os al š aičių ada mei Nočiõs, Asa õs, Ne ãšių, Ródūnios, Plkių, A mõniškių, Ramaškoni, como ambién a o os, especialmen e isoliuo os y más emo os de la p incipal á ea de lengua li uana: Ãpso, B èslaujos, Laznų, Ze elos5. 4 Aquí Pelesà la más g ande en Bal a usía, Va anã o ajone sob e i iusi Li uania habi ada pie ų aukš aičių pa a mės pa ibio isla. Apilinkies aldeas aún es ima un núme o conside able de amilias, las cuales y nues os días en en o no domés ico comulan en Li uaniškai. Viešai lie u iškai p incipalmen e se habla p misma Pelesojè. Desde 1992 m. aquí unciona lie u iška escuela. Es a p ime a en Bal a usía lie u ias p incipal escuela Pelesõs k aš o kul u a y educación cen as. Vie inių lie u ių bend uomenė y social susi ienijimas Gim inė son apoyados y apoyados Li uania es a ales. Pelesõs aldea apilinkies lie u ių šnek os aida no ablemen e di e encia de o os Va anã o ajone así odo Lydõs (b . Лдa) k aš e esamos y exusių lie u ių šnek ų. En es e a ículo la a ención más concen ada en meno es, nyks ančias o y del odo sunykusias geog á icamen e en la ac ual Va anã o dis i o e i o io pe encancias šnek as. Ge čiai municipio en Bal a usía, s a o ajone (ap oximadamen e 65 km al eys de Vilniaus), donde ac ualmen e i e nožai Li uáneos gy ybingiausia y más g ande eas e n aukš aičių ilniškių pa a mės pa Ka dibio isla (ž .elis 2015; Vai ke ičius 2011 17:34). 5 B èslaujos y pso lie u ių salų šnek as Bal a usijoje p incipalmen e es udié y desc ibió Kazimie as Ga š a (2005: 171180). Ya ex inguidos Ze elos (p isci iama aka ų aukš aičių pa a mei) y Laznų ( y ų NIJOLĖ TUOMIENĖ 118 Ac a Linguis ica Li huanica LXXVIII lie u ių kalba i apsk i ai kul ū inis sa i umas, bend uomenės cha ak e is, pe - p opo cionado po habla, debido a la ausencia de na u al con inua pe spec i a6 nu ūko ela i amen e súiga (plačiau e Ga š a 2005: 2434; Tuomienė 2008: 2541; Vidugi is 2004: 3747; 2014: 4047). Sin duda, jun o pe diendo signi ica i as pa el- 2.2. En dė os žinios: nebe eikiami i gy ojoje kalboje nebe a ojami sa i a dai, nyks a kalbos į ai o ė i belieka ienas kalbos s ilius – bui inis. Da ienas aspek as, paspa inan is kalbos nykimą, šiame s aipsnyje minimose ie o ėse Bal a usi- joje – lie u ių kalba en nebu o jokios o icialios aš edybos. pequeñas, isoliuo as comunidades es udiadas apilinkies desde XX a. comienzo ‒ ‒ ‒ ‒ ‒ ‒ ‒ ‒ ‒ ‒ ‒ ‒ ‒ ‒ ‒ ‒ ‒ ‒ ‒ ‒ ‒ ‒ ‒ ‒ ‒ ‒ ‒ ‒ ‒ ‒ ‒ ‒ ‒ ‒ ‒ ‒ ‒ ‒ ‒ ‒ ‒ ‒ ‒ ‒ ‒ ‒ ‒ ‒ ‒ ‒ ‒ ‒ ‒ ‒ ‒ ‒ ‒ ‒ ‒ ‒ ‒ ‒ ‒ ‒ ‒ ‒ ‒ ‒ ‒ ‒ ‒ ‒ ‒ P ime o po el hecho de que las azones de la exis encia de dos lenguas y unciones ue on comple amen e di e en es. Dominuojancia cada día de la lengua de comunicación de pe sonas de di e sas edad se con i ió la local bal a usių šnek a o a maina, y a cie as ocasiones ue on omados usa a ios idiomas: kaimuose bal a usių, ciudades y municipios usų y de pa e polkų (y se con i ió en eligiones i eigos, iglesia lingua). Es o alen ó la posibilidad de mo imien o y susiñano de la comunidad local al menos en Va anã o, Benekáinių, Kaulliškių, A mõniškių, Ródūnios, Asa õs, Pãa adnės pa apijų lími es. En gene al sup esimino la ida según los es ánda es acep ados, po que dominojan e bal a usių lengua (en es e caso bal a usių y polkų ó y usų kalbos) se con i ió mu uo suscolbamien o y en endimio de puen e. En onces ki õs, no dominan los lenguaõs o a ms lie u ių el papel ue comple amen e di e en e: ella muy emp ano pe dió de odas las más impo an es y i biamen e impo an es sa a ankiškos plė o ės unciones, po lo que ue dejada a la olun ad del des ino, ella ėmė simplemen e escu s i. Tokia habla incluso comenzó a no ap a a cie as si uaciones de habla (públicas, noblesas, po que p ecisamen e en es as ci cuns ancias ellas ue on en p ime luga y ue empezada a enuncia po comple o). Debido a di e en es lenguas de ap a nau i kai ku ių isuomenės gy enimo s ičių, odėl nebegalėjo a lik i kai ku ių unkcijų. Kaip minė a, ap ašomose e i o ijose lie u ių kalba daug me ų gy a o ik saky ine o ma, ji niekada nebu o u ėjusi o icialiosios aš o kalbos consumo ski ingimi si ua cijomis y g adual aukimosi de publicidad Li u ias lengua nebesugebėjo de echos. aukš aičių ilniškių pa ibio šnek a) los li uanos šnek as en Bal a usía muchos años es udié y de alladamen e desc ibió Aloyzas Vidugi is (2004; 2014). 6 Es as de la p incipal supe icie li uana más o menos alejadas exis as y exiliadas de Li u iškos salos bu o aplanky os 2011–2013 m., išsamesnė in o macija dėl na ū alios a mių ąsos nebu imo, negy ybingų, sunykusių pun os ac i os núme os y po cen aje exp esionska se p esen a en la publicación desc end inan e p imo osius inicios XXI a. de las lenguas li uanas: geoling is inis y socioling is inis y imas (sud. Danguolė Mikulėnienė, Viole a Meiliūnai ė), 2014. A ículos A icles 119 / Ne aldomas skolinimasis kaip kalbos nykimo požymis A. XX en la segunda pa e la lengua li uanas ya sólo exp eseké la iden idad de los habi an es locales, ue una de los medios giminés ( i ien es en di e sos di e sos de los dos egiones) y elaciones amilia es paiky i. Li u ias habla has a es os días de lenguas Li u ias islas en Bal a usía ayudó a esiden es p ese a his ó icos enlaces con Li uania, po que dio a las pe sonas su kilmės sen ido. Es o y es la lengua psicológica y socialinė e ė, po que la lengua misma se man iene en an o que ella p opo ciona a las pe sonas iden idad ma caklą (plg. Russel 1992: 82; D essle is 1994: 8687; C ys al 2005: 4143). Sin emba go an o es udiados Va anã o apillinkies, como o as Bal a usías egionsú los li uanos úl imamen e su iden idad pe cibe cada ez más di ícil, po que pie den lengua. 2.3. Va anã o apilincas islas li uanas desde el XX a. inal ca ac e ís ico el llamado e ce idioma nykimo e apa, de la opinión de la mayo ía de los in es igado es, p asidigąs en onces, cuando la gene ación más jo en domina mucho mejo nue a lengua, y los jó enes la usan en esencia en odos los ámbi os y se iden i ica más con ella, incluso c een que la p ime a lengua cada ez menos co esponde a sus nue as necesidades. Nemažos pa e en la ida de los ep esen an es de las islas i adas es o ocu ió hace ap oximadamen e 5070 años. Además, pa e de la población asimila aos a a és mix ias edibas. Así aunque miemb os de la comunidad y con inua on i iendo en su habi ual e i o io, muchas de sus na u ales pad es, abuelos lenguas li uanas sin emba go nyko y inalmen e ex inguió. Po ejemplo, Ramaškonysè es o ocu ió en los úl imos 50 años. Además, an o aquí como en los más lejanos ódúnios apilinkaios Li u iškiais pueblos ha habido muchas amilias, en las que po una ez, y a eces y du an e diez años s y uojan i d ikalbys ė es pasada a conscien izado pusiaukalbys ę7, y pasá luego en ienkalbys ė (si uación y ų aukš aičių (RA) ilniškių pa a mėje desc ibe V. Ka delis (2013)). 2.4. El o oimas bei nykimas de lenguas es á ue emen e elacionado con cul u aline asimiliació, i. e. una cul u a es in luiema o a, pode osas, cul u as, po lo que la p ime a empieza a pe de sus aožes, po que sus miemb os cada ez más adic an a nue o compo amien o, como mencionada, pasa de d ikalbys é, en a esniais casos incluso ikalbys é, a ienkalbys é. Ramaškoni y o as islas sob e odo es o ocu ía des de lo al o po los li uanos aquí comple amen e no podía pe mi i sus ie inės aldžios spaudimą, pe š ie imą i bažnyčią. So ie iniais laikais ie iniai hijos en lie u iškas escuelas (laspaspas e as ue on ce adas aún en 1936). Nebeliko posibilidades ec ea lie u iškas skaizuoda o di e sos e en os cul u ales, menėjimus, euniones. Habi ualmen e yklas-biblio ekas, sekmadienines mokyklas, ku iose anksčiau lie u iai o gani- allí eunía odo municipio (pa y ať, Va anã as, Ródūnia), de una asen amien o, 7 é mino desc ibe la si uación, cuando los pad es su p ime a es aja (gim ąja kalba) con los chicos ima habla sólo del hoga , en p i ada en o no amilia . Caimynys é y en gene al sociedadé ambién halla cada ez menos pe sonas (šeimų), con quien públicamen e sea posible comunica se esa p ime a lengua. Tad mediu inas gene ación ( ė ų) p ime a su lenguaje uso se con ie e in a e ino y exclusi o. A es a si uación desc ibí sela se ajus a esencialmen e y o o é mino de uso del lenguaje pasi o (plg. C ys al 2005: 8085). NIJOLĖ TUOMIENĖ 120 Ac a Linguis ica Li huanica LXXVIII kaimo (a a ios ecinos de kaimų) comunidad. En los e en os li uanos a eda a y o ocalbios de pe sonas. Tú luga es cá alikos iglesias en los li u gios lle aba sólo polkų lengua, pe o y sus mayo ía posa iu ue on ce adas. P oceso de ce amien o de iglesias ocu ió y más a de, du ó has a ap oximadamen e 1986 m. Debido a la así llamada a šilimo polí ica A mõniškių bažnyčią pa apijiečiams a akino 1987 m., pamaldos y nue amen e ocu ió sólo en lenkų kalba, ac ualmen e ya al e ni omis pe o no con lie u ių, y con bal a usių kalba. Lengua polaca como con esinas mejo o peo son p amokę casi odos los esiden es (ž . Čekmonas 1988: 3754; Tuomienė 2008: 2635). Además, la local adminis ación du an e el pe íodo colec i i ización, o y a dly esnės es uc u as de pode en gene al negé los Li uanos p esencia. Algunos locales senolas en sus his o ias a i ma on que debido a su o igen has a an degaja ancianidad sen ían social sepa amien o, p esión, incluso pe secución. Desde ap oximadamen e 1976 h. emi idos en documen os de iden idad (pasapo es de la Unión So ié ica) la mayo pa e de los li uanos, especialmen e de los pueblos, ue insc ibi esą polkų au ybės (especialmen e los cuyos ce i icados de nacimien o no enían menciones sob e sus pad es nacionalidad que no necesi a an esc ibi li uáneos nacionalidades, en ellas e a simplemen e nub ėž as b ūkšnys). Como a i man los mismos habi an es, los simplemen e su ašé y nacionalidades nadie nolusé. Es a ubamen e a escala ue ejecu ado o ganizado y consecuen e glo i icación de la población (plačiau z . Čekmonas, G umadienė 1993: 132137; Gaučas 2004: 9599; Zinke ičius 1993; plg. Zie elos, Lazūnų si uaciju: Vidugi is 2004: 3738; 2014: 4142). En es e es udio se discu en los esul ados lingüís icos de es e p oceso. 2.5. Así p oceso de asimiliación muypúblicamen e spa ina y o a lengua adquilamien o, dominuojančia apusia ap endizaje del idioma. Va anã o apylinkių caso es o es usų (de pa e y bal a usių) laikų iki daba . Galu inai įsi i ina šnekamoji os kalbos a maina – ie inė bal- lengua p i imo y adquilamien o desde so ie inių a usių šnek a pop os u. En esigali sólo es as dos lenguas sla as. Los idiomas Rusos a aina o icialyi se con i ió de la ciudad, de los públicos, de las adminis aciones locales, de la ele isión y de la adio, odas la aš edybos en lengua p incipal y medio de susižinojimo. Bal a usių a ian e del lenguaje, llamado pop os u, se con i ió neo icialiąja, calles, especialmen e el ba pakeičia, odėl y a isiems sup an amos. Vis mažėjančios lie u ių bend uo- pueblo de pe sonas, habla. De la pa e pasiski schiusios uncionalmen e, sus una o a papildo a menés necesidades de nepaisoma y bene es sla os lengua g adualmen e įsisk e bia isu , incluso en eligiosas, e ce emigies (pa yりに, po e ių y ca echismo knygelės p in dinamas lenkų kalba, bu usiškomis aikams), casas y al ededo amilia aidą. Jü posiciónciones, sin duda, nuancas o alecía. A ículos A icles 121 / Ne aldomas skolinimasis kaip kalbos nykimo požymis 3. LINGVISTINIAI LANG RESULTADOS SICO 3.1. En las disminuyen es lenguas, cual en es e caso y son Va anã o islas li uáneos šnek os, cambios ocu ie on y ocu e más ápido y una di ección, po que sklinda y a ianza cada ez más joms in luencia dancias de lenguas. La in ensidad Skolinimosi depende de las lenguas con ac os in ensidad, que Va anã o apillinkėse no ue homogés y homoly is odos los aba cados pe íodosis. Cuando los con ac os de lenguas no son in ensi os, p es ámase gene almen e sólo a ni el léxico, y skoliniai necesa iamen e adap ables, se p onos ica oda la palab a o su pa e (plg. Bi gelienė 2015: 2832; D Ž I 1822). Ya se de e minó (plg. Tuomienė 2006: 427438; 2014: 9899) que en odas enume adas Va anã o šnek os con ac os de lenguas in ensi ėjan , gausėjo leksikos skolinių, ellos menos ue on adap ados, po lo que ue omada p es in is y o os ni eles de lenguaje, gene almen e palab as de da ybos y palab as kai ybos, elemen s. Algunas ca ego ías mo ológicas, especialmen e a chajiškos, simplemen e nunyko, po ejemplo, į a džia imas: ue on nus o i usa į a džiuo iniai būd a džiai y į a džiuo iniai į a džiai. Visialmen e su iko ki a a chajiška sis ema ci a džių: ėmė nyk i kuopiniai y muchos skai a džiai. Diskai a casi desapa ecida en oda la ac ual lenguas li uanas, po lo que nekeis a, que así acon eció y Va anã o šnek os. En luga de dely inių y podaly inių cons ucciones ijan secunda inas sakiniai. Ypač pagausėja semán icas, azeologías skolinių. 3.2. Sin duda, los cambios de la es uc u a lingüís ica obse ados en las lenguas de esos pe sonas, que ellos mismos expues os a di e sos cambios. Po ejemplo, los šumoje a o i sa o pi mąją (gim ąją) kalbą, bijo bū i nesup as i a k i ikuoja- p opios hablan es e i an iemi, incluso condenados. Nesa sensación de segu idad alien a conscien emen e enuncia a la ida a jan es y complicuojan es de cosas, e čia ajus a . Ekspediciones u o que habla mina no pocos locales de la gene ación mayo de pe sonas, que hablando pop os u á su lengua į e pia pa ienios lie u iškų žodžių, žodžių junginių, ci a ų, y a i kščiai á lie u iškus sakinius į e pia bal a usiškų žodžių, ej.: bažn·čón gedαm pα psku p.cæ ыža pα pku k.bαm ‘bažnyčioje giedam lenkiškai, po e is o speakam lenkiškai; pàskedẹm åũ.ly. ag kọ slanna na pá.cy ‘paske dėm kiaulę, egi, kokie lašiniai, po es dedš us ( okio nai); næm·ku an / mlekijα maji. / j. á.m l.pe pαp òs u askaž. / sku. espesu a)ʼ (Bielipazami šåũ /. ka(b) b.s li. . iškāi ‘nieco nemoku, que idos míos, yo os mejo sencills u (bal a usiškai) papasacosiu, odo ol idšau, como se á lie u iškaiʼ (Ramaškónys); con s. m·cinu. cik li. . iškαi ũ· a ыjåu ki pα li o.sku. a su sasedαis ki pαp òs u ‘con su mad e sólo lie u iškai kalbėjau, sólo lie u iškai, y con kaimynai sólo pop os u (bal a usiškai)ʼ (Na asdai); un·kũαi m. næm·ka / NIJOLĖ TUOMIENĖ 128 Ac a Linguis ica Li huanica LXXVIII ka ė, рабóya лiцó ‘ma gas (s azdano as) eidas. Debido a la local bal a usių in luencia de la lengua li uanas šnek os se u iliza apibend inan e e inys p ũ.s i(s) desde b . мць luga de de šnek os ishum as mazg· i(s), plá.u is(s), ska.b i(s) eiksmažodžių, ej.: sæsu à gá.l u. p åũ.sæ ‘sesuo gal ą p ausia (plauna) (plg. b . pamla гала ); .k αŋkàs nup åũ.sk ‘eik manoas nup ausk (nu(si)lauk (plg. b . ba memo ia ci); š a e. šp åu.åu púodu. ‘š a iai išp ausiau (išplo iau) puodą (plg b . pamy ùpẹn ska às p åuù ‘upėn (upėje) ska as plaunu (mazgoju) (plg. b . кастрлю); bdu mcs adzénia). 5.4. Bal a usių šnek oje plaš aka y palnas se llaman una palab aju ladóň (СБГ II 608) ‘delnas, po lo que y li uáneos šnek oje plaš akai eikš i se u iliza délnas, p z.: lašyne pæ dé.lnu. (plg. b . slanina en ladoñ). Lo mismo diga iña y po los su apa inamos aquí accionesmajodžių kándžio i(s) y k am ý i(s) y būd a džių iš as, -a y ankùs -i, po ejemplo, puede deci : gile m·u k α. ọsi ‘akliai miške k am osi (gelia) y pk as šu am à k à. ọsi ‘p š. k osi (kandžio), pl. гil кусáюцца ‘akliai kandžiojasi (gelia), сабáка кусáяцца ‘šuo kandžiojasi; густ тумáн ‘ ankus ūkas, густ лéс ‘ ankus bosque. Tokiais y simila es pasakymais mani ies amen e kenkiama lengua li u ias gy umui, palab as aiklumui así como eglamen inumui. En es os casos los li uanos šnek a ne enka eiksmažodžio kandžio i(s) y būd a džio i š as. 5.5. Va anã o šnek os ija cie a de alo es, cuyas cada mo ema depende de la co espondien e bal a usiškosios. Tales pe enecen muchasidad p iešdėlinių eiksmažodžių, cuyos leksinė signi icado pu nai bal a usiška. Y alía signi icado c ea pa a o as bal a usių lenguas ca ac e ís ico no malmen e bal a usiškas o con bal a usišku coincidan e lie u iškas p e idélis y di e sas, gene almen e lie u iškos, p ecesagas, ej. : αpmudin· ‘apkal i: nã·mu. lαn ·lm apmužin·jα (plg. b . há u dóškami abbi áya); azåugdin· ‘dyg i: bùbọs g . a azåugin·jα (b lba bs a разрастáya); az ein· ‘skies i: p·nu. á.deu az ein·jα (b . malacó adóy развóдзяць); (pa)p ы ыжin· ‘ aišio i: pamidõ· us pap ы ыжin·jau (b . pamidó y Es os alo es neabejo inai indican, que bal a usių in luencias de li uáneos mo ología cuán o más ácilmen e папрывзую). pasiduoda p ededélia, menos p ecesagas, menos aún y angamen e chácnis, que a menudo pe manece comple amen e inal e ada. 5.6. Ramaškoni, Ródūnios, Ži mnų, Plkių šnek os has insc i a nemažai de ales e íns, en los cuales lie u iškos aiškos p iemonės son eemplazadas bal a usiškomis. de es e modo se c ea d ip asmiška y comple amen e no loaiški min is, o mando S aipsniai / A icles 129 Ne aldomas skolinimasis kaip kalbos nykimo požymis įspūdį, kad aip uos žodžius a ojan is žmogus nelabai moka lie u iškai. To- kius alo es debido al g an de su alejamien o de la lengua li uanas aiškos būdų a pažin i, ko ge o, más lige a, p z.: minkš α. ‘smulkiai sùmalåu m.l us (b . muk mhka zmalów); ude.k ‘užda y i αde.ge lie ù išku. mọk·klu. (b . zaкрli li ósku  i ble. kã·la ‘lesa’ g ú·dus (b . вараб’ кусь зярнó) i k . Ve iniais laiky ini i į ai ūs i iamų šnek ų nelie u iška eikšme pa a o- i žodžiai. Daugiausia už ašy a s e ima eikšme pa a o ų eiksmažodžių, p z.: aps ó· i ‘apnik i, apspis i’ mùses man aps ó·jọ (plg. b . мхi аступлi); шкólu); i.sidúo ‘pa yk i bú.lkọs g ã·ọs i.sda è (b lki ládneas udalse); p ýsidúo ‘ aiden is en p ýsidúoda (b . ám p daéцца); a e. ‘išsiski i ã·ni.s g . α a ·jọ (b . ян бстра разышлся); p·simαini. ‘pa i s i ã·nas p· simαinẹ in ·lanọ (b . él пя aвярnse u cha á); das · ‘gau i das ·jåu gæ ùs ba ùs (b . дастá dób ia bó y); ès is ‘sek is j.m su gi· ule.s nes ædẹ (b . jam нявялóся с животлай). Pas ebė a, que no imai minčiai exp esa condigialmen e los p incipales šnek ų ep esen an es a eces g e a aún pasako d ejopai como an e io men e, g ynu lie u išku suos signi icamien os e biju, y ges u del signi icado de bal a usių, ej.: l·nas p dægē p ýs lọ (plg. b . блnýpalся), при·jåuå ga ū das /. gæ s lnọs (b . дастá дób ay вóны) y k . Es e hecho indica que el consumo de alo es aquí aún aún iesuo inis, pe o acėjando a los habi uales a osenes lími e. 6. APIBDRINIMAS 6.1. Va anã o islas li uanas Bal a usía lengua li uanas aún exis e, pe o ella no uncionuoja. Las on e as en e li uanos y bal a usių lenguas son nublankusios, y las palab as ácilmen e pasa de una lengua a o a. Las palab as del lexicico bui inas suelen iene je iminius sla iškus co espondimenis. In ensi amen e sla ėja mincios būdai, pas ebimai kin a a ski ų žodžių seman ika – iškyla seman inės aiškos adek a umo p oblema. 6.2. Daugelį a i inkamų e inių galima as i g e imose pak aš inėse lie u ių signi icado en las lenguas a meces, sin emba go ellos en es as a meces pueden se su gidas y sa a ankiamen e debido a semejan es condiciones y con ac os con lenguas sla as. Algunos los alo es usados en šnek os econoce lo es di ícil. Ghana con éxi o exhibe la o mación de ales alo es y la apa ición de p opensas y caminos compa ando NIJOLĖ TUOMIENĖ 130 Ac a Linguis ica Li huanica LXXVIII ambos lenguajes lie u ių y bal a usių sis emas, di e en es y apačius sus aiškos būdus. 6.3. Aunque condicionalmen e gobie nohoja gene ación man u o y usaba mayo men e iškų žodžių, ačiau aki aizdu, kad jų kalba jau nė a okia iš aiškinga, nes su- iejos lie ukaus y a en los es udios apilinkėse u ilizadas bal a usių lenguas. En ella ing eso un acue do de las es e as de uncionamien o de elemen os sepa ados de la lengua li uanas. P ima iamen e ma nyk i los eiškinya, de los cuales no hay con acojancejan e bal a usių lenguas. 6.4. Kiekybinė bui inės leksikos analizė mues a que bal a usių in luencia del idioma en los šnek om de la lengua li uanos nuola os didėja. De ecopilada abusia ma e ial se e, que e iniai de bal a usių kalbos es a i icialmen e sulipę palab as de dos pa es, cuya p ime oji lie u iška o ma, bajo la cual ocul ado bal a usiškas con enido bal a usių kalbai ca ac e ís ica signi icación. Es e pe manen e li uanos šnek ų bal a usėjimo uen e. En las ac uales condiciones no hay casi ninguna posibilidades isoliui os Bal a usía li uanos šnek as maneja y lie u in i. 6.5. Geoling is inė analiza con i ma la conclusión de la análisis one inas y mo ológicas, de que Va anã o apilinkių šnek os son su os alš aičių pa a mės con inuación Bal a usía. LITERATŪRA Y ŠALTINIAI Aliūkai ė Dai a, Mikulėnienė Danguolė 2014: Geoling is ika: ideología, eo ía y me odica. P incipales concep os. A p incipios del XXI a. lenguas li uanas: geoling is inis y socioling is inis es udio, 3941. Aliūkai ė Dai a, Bakšienė Rima, Ja osla ienė Ju gi a, Judžen y ė Gin a ė, Leskauskai ė As a, Lubienė Jū a ė, Meiliūnai ė Viole a, Pakalniškienė Dalia, Ragaišienė Vilija, Rinkauskienė Regina, Š amba y ė-Valužienė Janina, U bana ičienė Joli a, Vaišnienė Dai a 2014: Punk ų ankis geoling is iniai ski ies aukš ai: lowes poin o iew o he ne wo k. A p incipios del XXI a. lenguas li uanas: geoling is inis y socioling is inis y imas, 39, 159163, 168173. Bi gelienė Nijolė 2015: Ac ualmen e el e ec o del polkų lengua punskiečių kalbai. P oblemas de his o ia de la lengua y dialec ología 3, 2739. Čekmonas Vale ijus [Чекмонас В.] 1988: Функционирование языков и билингвизм (Na материале ромашканских говоров). Las cues iones lingüo y as Li u ias oje. − Lie u os y ai. Vilnius: Es a ubinis Cen o de Ediciones, 132137. 27, 37–54. Čekmonas Vale ijus, G umadienė Laima 1993: Kalbų papli imas Ry ų Lie u- A ículos A icles 131 / Ne aldomas skolinimasis kaip kalbos nykimo požymis C ys al Da id 2005: La mue e del lenguaje. Vilnius: Ty o alba (ish inglés k. aduc Edi a Šidlauskai ė, Gab ielė Gailiū ė). D essle is U. Wol gangas 1994: Kalbos mi is ( e ė R. Ma cinke ičienė). Socioling is ica y cul u a del lenguaje. Vilnius: Gim oji kalba, 8490. D IŽII Die eniškių šnek os dicciona io 1. Au o iai Laima G umadienė, Mikulėnienė Danguolė, Mo kūnas Kazys, Vidugi is Aloyzas. Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u o, 2005; 2. Au o iai Danguolė Mikulėnienė, Mo kūnas Kazys, Vidugi is Aloyzas. Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 2010. Ga š a Kazimie as 2005: Lie u ių kalbos pa ibio šnek os ( onologija). Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u o. Gaučas Pe as 2004: E noling is inė Ry ų Li uana habi an es aida XVII a. segunda pa ė 1939 m. Vilnius: UAB In o as as. G ina eckienė Elena 1994: Lie u os a mių eks ai 1. Bala na (Va ana as). Vilnius: Mocklo y enciklopedijas edi o ial. G ina eckienė Elena 1997: Izoliuo ų lie u ių šnek ų e iniai e ninėse Lie u os žemėse Bal a usijoje. G ina eckienė Elena 1997: Izoliuo ų lie u ių šnek ų e iniai e ninėse Lie u os žemėse Bal a usijoje. G ina eckienė Elena 1997: Izoliuo ų lie u ių šnek ų e iniai e ninėse Lie u os žemėse Bal a usijoje. Lie u ių kalbo y os p egun as 37, 185195. G umadienė Laima 2005: Kodų kai a lie u ių a mėse. Valoda2006. Dioda colo adu cul u a en con ex o. Zinā nisko aks u k ājums XVI. Dauga pils: Saule, 4248. Ja osla ienė Ju gi a, Tuomienė Nijolė 2013: Lazūnų šnek os ex ai. Vilnius: Ins i u o de lenguas Li u ias. Kalėdienė Laima 2015: Vilniaus mies o kalba: obse imojo iempo hipo zė. Ta mės Pa imonio cul u al de las naciones eu opeas Dialec s Cul u al He i age o Eu opean Na ions. / Vilnius: MRU, 211244. Ka delis Vy au as 2013: Kalbų a ojimas y ų aukš aičių ilniškių pa a mėje. Lie u ių kalba 7. Acceso de In e ne : www.lie u iukalba.l . Ka delis Vy au as 2014: Lie u ių kalbos sala: p obleminiai aspek ai. Lie u ių kalba 8. Acceso de In e ne : www.lie u iukalba.l . Ka delis Vy au as 2015: Pe spec i as del es udio de la lengua Li uania. Lie u ių kalba 9. Acceso de In e ne : www.lie u iukalba.l . Leskauskai ė As a 2006: Kučiūnų k aš o šnek os ex ai. Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u o. Leskauskai ė As a 2009: Ma cinkonių šnek os ex ai. Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u o. Leskauskai ė As a 2016: Sei ijų šnek os ex ai. Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u o. NIJOLĖ TUOMIENĖ 132 Ac a Linguis ica Li huanica LXXVIII Labo William 1963: The social mo i a ion o a sound change. Wo d 19, 207309. Лабов Уильям 1975: О механизме языковых изменений. – Новое в лингвистике 7. Москва: Прогресс, 199–228. LKA I A las del idioma Li uáneo 1. Leksika, a s. ed. Kazys Mo kūnas. Vilnius: Moks- las, 1977. LKŽe Lie u ių kalbos žodynas (IXX, 19412002), a ian e elec ónico. Red. kolegija: Ge ūda Nak inienė ( y . ed.), Jonas Paulauskas, Ri u ė Pe okienė, Vy au as Vi kauskas, Jolan a Zaba skai ė. Vilnius: Li u ians idioma ins i u o, 2005. Acceso de In e ne : h p://www.lkz.l . LKŽ XIV Dicciona io de la lengua Li uánea 14. Vilnius: Mokslas, 1986. modelois: pun os Meiliūnai ė Viole a, Mikulėnienė Danguolė 2014: T ina is op imizacijos g ados de i alidad. A p incipios del XXI a. lenguas li uanas: geoling is inis y socioling is inis es udio, 124128. Mikulėnienė Danguolė, Meiliūnai ė Viole a [sud.] 2014: XXI a. comienzos de las lenguas li uanas: geoling is ís ico y socioling is ís ico es udio. Mapas y comen a ios. Vilnius: B iedis. Mikulėnienė Danguolė, Mo kūnas Kazys 1997: Die eniškių šnek os ex ai. Vilnius: Mokslo y enciklopedías ins i u o de publicación. Pe auskas Jonas, Vidugi is Aloyzas 1985: Lazūnų a mės diccionas. Vilnius: La ciencia. Razmukai ė Ma ija, Pangony ė Ais ė [sud.] 2002: Lie u iški adiciniai ie o a džiai Gudijos, Ka aliaučiaus k aš o, La ijos y Lenkijos. Vilnius: Mokslo y enciklopedías cen o de publicación. Romančiuk Ona 1987: Debido leksinės in e e encijos lenguas li uanas islas. Lie u ių kalbo y os cues iones 26, 140149. Vilnius: Mokslas. Rudai ienė Vida 2011: Lie u ių kalba i sociokul ū iniai eiksniai. Homb e y palab a 3, 4049. Russel Be na d H. 1992: P ese ing language di e si y. Human O ganiza ion 51, СБГ II 82–91. Словнiк белорусскiх гаворак северочназаходняй Беларусi i ее пагранiчча 2. Мiнск: Nación y тэхнiка, 1980. СБГ IV Словнiк белорусскiх гаворак северочназаходняй Беларусi i ее пагранiчча 4. Мiнск: Nación y тэхнiка, 1984. A ículos A icles 133 / Ne aldomas skolinimasis kaip kalbos nykimo požymis Tuomienė Nijolė 2005: Mūsdienu izolē u lie u iešu izlikšņu a chaiskums un jaunumi. Valoda 2005. Zinā nisko aks u k ājums XV. Dauga pils: Uni e sidad de Dauga pils, 8894. Tuomienė Nijolė 2005a: Ramaškonių šnek os daik a a džio kai yba: socioling is inis y imas (Dak a o dise acijos hand aš is). Vilnius. Tuomienė Nijolė 2006: Ramaškoniškių šnekos kodų kai a. Cul u a de lenguas 79. Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u o, 161172. Tuomienė Nijolė 2006a: Pe i ē isko lie u iešu izlokšņu kalki. Valoda 2006. loda dažādu kul ū u kon eks ā. Zinā nisko aks u k ājums XVI. Dauga pils Uni e si ā es Vaakademiskais apgads Saule, 2006, 8086. Tuomienė Nijolė 2008: Ramaškonių šnek os ex ai. Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u o. Tuomienė Nijolė 2010: Ramaškonių šnek os daik a a dis: socioling is inis es udio. Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u o, 232 p.: ilius . mapél. (= Ope a linguis ica Li hua- nica 13). Tuomienė Nijolė 2010a: D ibalsių ie, uo ienbalsinimo endencijos pe i e inėse Va ana o šnek ose. Homb e y palab a 2(1). Vilnius: Vilniaus pedagógico uni e si , 62–67. Tuomienė Nijolė 2010b: Sou he n aukš aičių šnek os Bal a usijoje: habų są eikos pada iniai. Respec us Philologicus 18(23), 223234. Tuomienė Nijolė 2014: A chajiškosios i ino acinės eiksmažodžio peculia idades en la Sou h aukš aičių pa a mėje Bal a usijoje. Ac a Linguis ica Li huanica 70, 82105. U nėžiū ė Ri a 1998: Kodų kai a joniškiečių šnekamojoj kalboje. Kalbo y a 47(1), 131–140. Vai ke ičius Vykin as 2011: Ge ėčių sala his o ia de la ėkmėje. Liaudies cul u a 5(140), 17–34. Vidugi is Aloyzas 1972: Desde Ge ėčių a mės seman inių dialek izmų. Li uáneos lingüo y os p egun as 13, 1929. Vidugi is Aloyzas 1998: Zie elos šnek os ocynas. Vilnius: Mokslo y enciklopedías ins i u o de publicación. Vidugi is Aloyzas 2004: Zie elos šnek a. Vilnius: P es ika. Vidugi is Aloyzas 2014: Lazūnų šnek a. Vilnius: Ins i u o de lengua Li uanos edi o ial. Zinke ičius Zigmas 1966: Lie u os dialek ologija. Vilnius: Min is. NIJOLĖ TUOMIENĖ 134 Ac a Linguis ica Li huanica LXXVIII Zinke ičius Zigmas 1993: Ry ų Lie u a p aei yje i daba . Vilnius: Mokslo i enci- klopedijas imp en a. Z T III Vidugi is Aloyzas, Mikulėnienė Danguolė. Zie elos šnek os ex os 12. Vilnius: Ins i u o de la Lengua Lie u ių, 20052010. Uncon olled Bo owing as a Sign o Language Loss SUMMARY The a icle is based on he con empo a y ( he end o he 20 h and beginning o he 21s cen u ies) dialec ological and sociolinguis ic da a ocusing on he cu en s a e o he Li huanian language and i s change. The ma e ial was collec ed in some isola ed pe iphe al Li huanian dialec s o Ramaškonys, Rodūnia, Ži mūnai and Plikiai loca ed in he dis ic o Vo ana a in Bela us. The mechanism o bo owing and adop ion p ocesses is examined wi h a ocus on he p oblem o seman ic adequacy. Recen yea s ha e wi nessed an inc ease in he use o loan ansla ions om Sla ic languages in pe iphe al dialec s. Bilingualismo ans o ma he hinking mechanism o people, and, as a esul , hey easily ake loan wo ds and wo d g oups, syn ac ic cons uc ions and ph aseology as hei own. F om he poin o iew o meaning and wo d o ma ion, loan ansla ions a e analogous o he co esponding Bela usian wo ds. Po lo an o, es bas an e una compleja a ea pa a disc imina en e loan ansla ions and independen wo ds, que ha e de eloped as a esul o his o ically de e mined sys emic egula i ies o Sla ic and Bal ic languages and hence simila de i a ional bases. The majo i y o loan ansla ions a e calques o li e al ansla ions om Bela usian, which add a Bela usian, a i icially coined, meaning o he Li huanian wo d. The meaning is alien, o en aken om ano he Li huanian wo d, which is no a seman ic equi alen o he o iginal Bela usian wo d. The p ocess leads o he impo e ishmen o he dialec al lexicon, he des uc ion o seman ics, he de e io a ion o he na ional Li huanian spi i , and he de elopmen o a he one-sided bilingualism. Į eik a m. 2018 de ma zo 13 d. NIJOLĖ TUOMIENĖ Lie u ių kalbos ins i u as Pe o Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius, Lie u a [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed]