scieee Science in your language
[en] (orig)

Criptococosis canina : descripción de un caso clínico

Abstract

Presentamos en este artículo, un caso de Criptococosis canina. Repasamos y planteamos su patogenia, síntomas clínicos, diagnóstico y tratamiento.

Read accessible full text

Criptococosis canina : descripción de un caso clínico

Author: Gómez de Iturriaga, I.; Espejo, Mª V.
Publisher: Dipòsit Digital de Documents de la UAB
Year: 1996
Source: https://ddd.uab.cat/pub/clivetpeqani/11307064v16n4/11307064v16n4p235.pdf
CRIPTOCOCOSIS CANINA. DESCRIPCIÓN DE UN
CASO CLÍNICO.
I.
Gómez de I u iaga, Maes o Zubeldia, 18.
Mª
V.
Espejo. 48920 Po ugale e (Vizcaya).
RESUMEN
P esen amos en es e a ículo, un caso de C ip ococosis
canina. Repasamos y plan eamos su pa ogenia,
sín omas clínicos, diagnós ico y a amien o.
Palab as cla e:
C ip ococosis; Fosas nasales;
Rino omía.
INTRODUCCIÓN.
La c ip ococosis es una en e medad ansmisi-
ble causada po el C íp ococo neo o mans.
Aunque el hongo puede p oduci lesiones en
piel, ejido subcu áneo, huesos y a iculaciones,
así como en pulmón, osas nasales y di e sos
ó ganos in e nos, en el pe o suele localiza se en
las meninges p oduciendo una meningo-ence ali-
is g anuloma osa muy semejan e a la p oducida
po o as micosis p o undas (blas omicosis ...),
pe o con menos eacción in lama o ia.
Aunque es e hongo se aísla a pa i de di e sas
uen es, se elaciona muy a menudo con el es ie -
col y la suciedad. Se han descubie o ambién en
la supe icie de u as, zumos, leche y en las heces
de palomas u banas. Sin emba go, las a es no
padecen nunca es a en e medad, bien po que el
paso del c ip ococo po el in es ino sea pu amen-
e mecánico, o po que la ele ada empe a u a
co po al de las a es no pe mi e su desa ollo.
La dis ibución del C íp ococo neo o mans es
mundial. El mic oo ganismo in ec a an o a se es
humanos como a di e sos mamí e os sil es es y
domés icos, en e ellos, el pe o y el ga o (siendo
más ecuen e en és os úl imos). No exis e p edis-
posición de sexo, edad o aza, aunque las azas
g andes se a ec an en mayo medida.
ABSTRACT
We p esen in his pape , a case o C ip ococosis on
a six yea s old male, cocke dogo We desc ibe he
clinical inding diagnosis and he apeu ical app oach.
Rey
wo ds:
C yp ococcus neo o mans; Nasal
ca i y; Rhino omy.
DESCRIPCIÓN - PATOGENIA.
Mic oo ganismo de o ma edonda a o alada,
de 5 a 10 mic as de diáme o que se ep oduce
po gemación. Causan una en e medad c ónica
insidiosa. El modo exac o de in ección se desco-
noce, aunque se c ee que la ía mas p obable es
la inhalación del hongo anspo ado po el ai e,
donde abundan los exc emen os de palomas.
Los c ip ococos pueden pe manece iables
po lo menos dos años en las heces de la paloma,
eso sí, en condiciones adecuadas (unos 37º
C).
Dicho mic oo ganismo se deposi a en las ías es-
pi a o ias supe io es p oduciendo g anulo mas
nasales y llegan a alcanza los al eolos pulmona-
es o mando g anulomas.
Es usual que se disemine desde las ías espi a-
o ias al sis ema ne ioso cen al, ía hema óge-
na, p oduciendo meningo-ence ali is.
Se suele asocia el padecimien o de c ip ococo-
sis con alguna o a en e medad concomi an e (se
ha asociado a casos de eh lichiosis) o bien con
en e medades que p uduzcan una disminución de
las de ensas.
El hongo no se ansmi e en e se es humanos
y animales, hecho que di e encia es a micosis de
o as micosis sis émicas.
235
Cnp ococosis canina. Desc ipción de una caso clinico. I. Gòmez de lIu iaga
e al.
Clinica Vele ina ia de Pequeños Animales (A epa) Vol. 16, n.? 4, 1996
Fig.
1.
Desca ga nasal mucapu ulen a.
Fig. 2. Tume acción del puen e de la na iz.
HEMOGRAMA.
• Se ie oja
G.R. (x 10
6/
mic oli os) 6,300
He
(%).................. ..
49
Hb (g m/del) 16,7
VCM ....71,0
CHCM (g m/del) 34,0
• Se ie blanca.
Leucoci os (x 10
3
mic oli os) 13,200
Neu ó ilos segmen ados
(%)
70
Neu ó ilos cayado
(%)
0
Lin oci os
(%)
25
Monoci os
(%)
.4
Eosinó ilos
(%)
1
BIOQUÍMICA.
Glucosa (mg m/del) 110
Bun (mg m/del) 24
C ea inina (mg m/ del) .. .......... .... 1,2
AST
(U.L/U.)
.41
ALT.
(U.L/L .) ..45
Bili ubina o al (mg m/del) .. 0,7
Fos a asa alcalina (U.L/L .) 32
c.P,K. (U.L/L .)........... .. 279
LD.H. (U.L/L .)........... .. 50
Fig. 3. Hemog ama ype il bioquímica.
Fig. 4. Radiog a ía la e o-la e al de ó ax. Pueden ap ecia se pequeñas lesio-
nes in il a i as, a pesa de no ene sin omas espi a o ios.
CASO CLÍNICO.
"Pol", pe o macho de aza Cocke Spaniel,
de seis años de edad.
His o ia clínica.
T es años an es había empezado con un cuad o
de es o nudos y sec eción mucopu ulen a po la
na iz. El p opie a io isi ó a su e e ina io y se le
es u o a ando con amoxicilina-cla ulánico en
pe iodos in e mi en es, sin consegui éxi o alguno.
"Poi" apa eció en nues a consul a p esen an-
do una desca ga nasal unila e al, ya sanguinolen-
a, y una acusada incapacidad espi a o ia bila e-
al (Fig. 1).
En la explo ación, la egión de la u a, p esen-
aba zonas de hipe que a osis, g ie as y sec eción
mucopu ulen a, seca y adhe ida o mando cos-
as. Se ap eciaba una ume acción subcu ánea
sob e el puen e de la na iz (Fig. 2), así como dolo
a la palpación del hueso nasal y al ededo es. El
dueño mani es ó que el globo ocula del mismo
lado a ec ado se in lamaba a eces, según los días,
y le llo aba.
El es ado gene al del pe o e a óp imo; no p e-
sen aba ano exia ni is eza, eso sí, man enía una
espi ación o al, p ác icamen e siemp e, impi-
diéndole come con acilidad así como ealiza
cualquie es ue zo ísico. No exis ía adenopa ía
pe i é ica, ni lesiones cu áneas sob e el puen e de
la na iz.
Realizamos un exámen exhaus i o y un che-
queo comple o: analí ica (hemog ama y bioquími-
ca) (Fig. 3), adiog a ías de ó ax (Fig. 4)
Y
de
abdomen (Fig. 5), así como una p oyección en-
o-do sal y la e o-la e al de la cabeza, y un es u-
ili
238
C ip ococosís canina. Desc ipción de una caso dinica.
I.
Go ea de u iaga e al. Cllnica Ve e ina ia de Pequeños Animales (A epa) Vol. 16, n
2
4, 1996
Fig. 5. Radiog a ia la e o-la e al de abdomen. Se ap ecia una espondilosis
en e L6 - L7, YL7 - SI.
INFECCiÓN POR
KLEBSIELLA NEUMONIAE.
• Penicilina
• Ampicilina :............... R
• Cloxacilina
• Amox-Cla ulánico..................................................... R
• Ce alexina (IQ GE)
• Ce ope azona (3QGEN)
• Gen amicina S
• Es ep omicina
• Espec omicina
• Neomicina................................................................ S
• Te aciclina............................................................... S
• C1o an enical............................................................ S"
• E i omicina R
• Lincamicina
• Tilosina
• Espi amicina
• Flumeouine
• En o loxacina
• Cip o loxacina
• Sul amida. T ime opim............................................. S"
• Ni o u anos
• Colis ina/Polimixina B
CULTIVO MICOLÓGICO. HONGOS.
Ausencia de c ecimien o úngica.
Fig. 6. Cul i os mic obiológicos ymicológico. An ibiog ama.
dio mic obiológico y micológico de la sec eción
nasal (Fig. 6).
Las adiog a ías la e o-la e ales y en o-do sa-
les de la cabeza, mos aban ausencia de una neu-
ma ización no mal con aumen o de la densidad
adiológica a ni el del seno nasal de echo. Los
senos on ales no p esen aban ninguna lesión.
DIAGNOSTICO
DIFERENCIAL.
-'7K:~
~~~1
..,.~y
• Posible umo ación nasal.
• Pólipo.
• Micosis (a pesa de que el cul i o micológico
dió nega i o).
• Cue po ex año (que hab ía p oducido una
in ección c ónica).
Es u imos a ando al pacien e con el an ibió i-
co de elección que nos indicó el an ibiog ama,
con esul ado nega i o ya que la sec eción e a
cada ez mayo .
P opusimos a los dueños ealiza un la ado
nasal con el in de ob ene una mues a de ejido
pa a un es udio ana omopa ológico y, en' el caso
de no consegui mues a alguna, ealiza un abo -
daje qui ú gico de las osas nasales.
El la ado ue in uc uoso y p ocedimos a la
in e ención.
INTERVENCIÓN QUIRÚRGICA.
El
pacien e ue anes esiado, p e io a ei ado y
la ado de la zona a in e eni . La anes esia se
e ec úa en un plano p o undo: inducción median-
e Tiopen al sódico y man enimien o con mezcla
de Fluo ane y p o óxido. En es e caso, el mangui-
o de la sonda aqueal empleada p opo ciona
una ba e a pa a que du an e la in e ención no
puedan aspi a se de i us ni coágulos.
Colocamos al pe o en decúbi o p ono y p o-
cedimos a ealiza un abo daje nasal do sal.
Realizamos dicho abo daje. Incidimos en la
línea media do sal, caudal al plano nasal a ni el
del can o medio. La incisión se ex endió has a el
bo de o bi a io do sal pa a explo a los senos
on ales al mismo iempo.
Co amos la piel, el ejido subcu áneo y el
pe ios io, llegando al hueso nasal y a la ca a
do so-la e a! de los huesos incisi o, maxila y
on al. Hay que ene en cuen a que el co e la e-
al iene que se medial al conduc o lag imal.
Median e una sie a ósea y ayudándonos de un
os eó omo (Fig. 7) ob u imos un colgajo óseo
único unila e al, que man u imos odo el iempo
que du ó la in e ención en gasas humedecidas en
sue o salino isiológico.
Al ab i , apa eció odo ocupado po un ejido
iable y gela inoso, blanco-ama illen o, que al
manipula se deshacía con mucha acilidad (Fig. 8).
239
C iplococosis canina. Desc ipción de una caso clínico. I. Gómez de I u iaga e al. Clínica Ve e ina ia de Pequeños Animales (A epa) Vol. 16, n.? 4, 1996
Fig. 7. Colgajo único unila e al.
Fig. 8. Tejido iable ygela inoso.
Fig. 9. Limpiado de la osa nasal.
Median e a as e con gasas y la ados con solu-
ción salina helada, conseguimos desocupa oda
la osa nasal (Fig. 9). Aunque la hemo agia ue
Fig. 10. Relleno con gasa plegada en aco deón.
Fig. 11. Radiog a ia la e o-la e al de cabeza. Obsé ense los es pun os de
su u a con ce claje.
copiosa, no ue on necesa ias
ni
comp esas de
ad enalina,
ni
su u as de ans ixión,
ni
ligadu a
de las ca ó idas.
Una ez hubimos esecado y limpiado bien la
osa nasal, in odujimos un elleno de gasa plega-
da en aco deón y bien imp egnada en aselina,
desde la zona mas caudal a anzando en di ección
an e io has a que el ex emo del elleno saliese
po el o i icio nasal izquie do (Fig. 10).
El
siguien e paso ue coloca el colgajo óseo en
su luga median e es pun os de ce claje de alam-
b e de 3/0. P e iamen e habíamos pe o ado
unos o i icios en el segmen o y en el hueso adya-
cen e (Fig. 11).
P ocedimos a su u a po planos, el pe ios io y
el ejido subcu áneo con su u a con ínua simple,
con ma e ial eabso ible y la piel con seda de
2/0. (Fig. 12).
240
C ip ococosis canina. Desc ipción de una caso clinico. I. Gómez de I u aqa e
al.
Clínica Ve e ina ia de Pequeños Animales (A epa) Vol. 16, n.º 4, 1996
Rg. 12. Pacien e ecién
in e enido.
Fig. 13. "Poi" ya ecupe ado.
CUIDADOS
POSTOPERATORIOS.
No imos necesa io ealiza un endaje com-
p esi o de la zona ope ada y du an e los p ime os
días apa eció un pequeño en isema en la misma.
Man u imos al pacien e con an ibio e apia.
Seleccionamos el an ibió ico según el esul ado
del an ibiog ama que se ealizó p e iamen e, u ili-
zando gen amicina (4 mg/kg/día) ía in amuscu-
la du an e ocho días.
La gasa se e i ó paula inamen e cada dos días,
de al mane a que a los ocho días qui amos los
pun os y el es o de la gasa. Dimos el al a a "Poi"
conside ándolo ya o almen e ecupe ado. (Fig.
13).
Fig. 14. Pa e del ejido ex aido pa a biopsia.
Fig. 15. H.E.100 x in lamación g anuloma osa. P esencia de g an núme o de
es é ulas de mo ologia compa ible con le adu as
Fig. 16. PAS. 400x. De alle de la o o an e io .
DIAGNÓSTICO.
Remi imos una mues a del ejido ex aído (Fig.
14) a nues o labo a o io de Ana omía Pa oló-
gica, pa a la ealización de una biopsia.
Se a aba de un ejido gela inoso, iable, de
colo blanco ama illen o que al ac o se deshacía
con acilidad.
241

C ip ococosis canina. Desc ipción de una caso c1inico. I.
Gómez
de I u iaga e ol. Cllnica Ve e ina ia de Pequeños Animales (A epa) Vol. 16. nº 4, 1996
El labo a o io emi ió el siguien e dic amen:
Desc ipción mic oscópica: La mues a emi ida
es á cons i uida po una masa de . ejido nec osa-
do apizado ex e namen e en alguna á eas po
un epi elio políes a i icado
y
de pequeños islo es
de ejido glandula . Repa idos po nume osos
campos
se
obse an esjé ulos odeadas de una
memb ana PA.S. posi i a de mo ología compa-
ible con la de los c ip ococos (Figs. 15 y16).
TRATAMIENTO.
En is a del esul ado de la biopsia, some imos a
"Poi" a un a amien o especí ico con a el c ip oco-
ca. Man u imos a nues o pacien e con ke oconazol
o al a la dosis de 20 mg/kg/12 h du an e dos meses.
En odo es e iempo ealizamos un seguimien o
pe iódico, comp obando el uncionamien o hepá ico,
que en ningún momen o mos ó al e ación alguna.
EVOLUCIÓN.
Fue muy sa is ac o ia. "Poi" man u o una ida
o almen e no mal sin des ilación nasal, sin di i-
cul ad espi a o ia y sin ningún cuad o ne ioso,
cu áneo u ocula .
Hicimós e isiones anuales coincidiendo con el
calenda io de acunación, con esul ados siemp e
a o ables.
A los cua o años de la in e ención apa ecen los
p ime os p oblemas: desca ga nasal mucopu ulen-
a, ume acción nasal, g ie as en la u a y apona-
mien o nasal bila e al. Los sín omas p imi i os apa-
ecen de nue o y nos plan eamos epe i la ci ugía
o alecidos po la pe ición del p opie a io.
Es a segunda in e ención se ealiza de igual
mane a que la p ime a y con el mismo p o ocolo.
En el momen o de esc ibi es e a ículo (p incipios
de junio de 1995), ha pasado exac amen e un mes
de la segunda ci ugía, y podemos a i ma que el
pe o se encuen a pe ec amen e bien, habiendo
desapa ecido po comple o los sín omas.
CONSIDERACIONES
DE SALUD PÚBLICA.
No hay ansmisión de pe sonas o animales
en e mos o sanos. El con ac o con masco as
in ec adas no es un iesgo pa a el p opie a io, así
como no se conside a en e medad p o esional.
Se han señalado epidemias de mas i is bo ina
po C ip ococo neo o mans y se asegu a que la
leche, p oduc o de es as eses, no ansmi e la
en e medad. Pa ece se que el c ip a coco no es
pa ógeno po ía diges i a ya que su paso po
dicha ía es pu amen e mecánico.
DISCUSIÓN.
Así pues llegamos a un diagnós ico de ini i o de
c ip ococosis nasal. Re isando los a ículos publi-
cados en di e sas e is as en los úl imos años,
ecogemos a ias nue as ideas sob e es a micosis
p o unda. A pesa de habe indicado como única
ía de in ección conocida, la ía inhala o ia, pode-
mos asegu a que ambién es posible la
in ección
ma e nal, como se desc ibe en un a ículo publi-
cado en el Jou nal o he Ame ican Ve e ina y
Medical Associa ion en 1987. En él se a a el
caso de un cacho o, mue o po c ip ococosis, a
las dos semanas de edad. Se aisla on c ip ococos
de la agina ma e na.
Se a a de un hongo ag esi o que iende a
gene aliza se, habiendo sido desc i os casos de
os eomieli is, o i is, g anulo mas en es ómago,
piel, meninges y médula espinal, ojos ( e ina), pul-
mones, ganglios li á icos, iñones, hígado, bazo y
co azón, pudiendose con undi , en un p incipio,
con p ocesos umo ales como lin osa comas,
os eosa comas o ca cinomas.
Los casos más ecuen es desc i os en el pe o
son los que a ec an al sis ema ne ioso cen al y
la c ip ococosis cu ánea. Es menos ecuen e en
las osas nasales, y demás ó ganos desc i os.
En cuan o a su diagnós ico, no hay que desca -
a una micosis en los casos en los que el cul i o
de la sec eción nasal o aqueal sea nega i a, ya
que el c ip ococo necesi a un medio de cul i o
muy especial pa a c ece .
El p onós ico de es a micosis es g a e, po su
acilidad pa a disemina se ía hema ógena.
Incluso en los casos nasales o cu áneos (ca aloga-
dos como las o mas más benignas), hay que a i-
sa a los dueños de un posible desenlace a al.
En oda la bibliog a ía consul ada encon amos
como a amien os de elección, la adminis ación
de an o e icina B, sola o en combinación con
ke oconazol. O a opción es adminis a única-
men e es e úl imo en la dosis de 15 mg /kg/12
h, o bien con o a asociación: luo oci osina, 500
mg día, du an e 50 días.
Po úl imo cabe esal a que a pesa de no exis-
242
C ip ococosís canina. Desc ipción de una caso c1lnico.
I.
Gómez de I u iaga e al. Clínica Ve e ina ia de Pequeños Animales (A epa) Vol. 16, n' 4, 1996
i con agio en e animales ype sonas, sí se con-
side a como posible zoonosis ansmisible cuando
BIBLIOGRAFÍA.
Robbins. Pa ologia es uc u al y uncional.
Chandle , E.A., Su on, J.B., Thompson, D.J. Medicina y e apéu ica canina.
Vigo Ed. Medicine canine.
Chandle , E.A., Gaskell, Cxl., Hilbe y, A.D.R. Fellne medicine and he apeu ics.
Ki k. Te apia e e ina ia.
E inge , S.J. Medicina in e na.
G een. En e medades in ecciosas pe os y ga os.
Sla e , D.H. Ci ugia e e ina ia.
Man illa, Puma ola, e al. Mic obiologia y pa asi ologia.
5'
ed.
P oceedings. Wo ldsmallanimal Ve e ina yAssocia ion.XVIWo ldCong ess. Viena.
Willemse. Clinical de ma ology o dogs and ca s. Tijdsch il -uoo Die genees-
kunde, 1992.
Gill, S. The e e ina ian's ole in he AIDS c isis. Jou nal oi he Ame ican
Ve e ina y Medical Associa ion, 1992.
B ea ley, J. C ip ococcal os eomyeli is in a dogo Jou nal ol Small Animal
P ac ice, 1992.
Fai ley. C yp ococcus neojo mcns cases a Ruaku a om 1985-1991.
Su eillance-Welling on, 1992.
Pal, e al. Isola ion o c yp ococcus
neojo mo is
ua . neolo mans om cani-
ne o i is. Mycoses, 1990.
Gaag. Gas ic g anuloma ous c yp ococcosis mimicking gas ic ca cinoma in a
dogo Ve e ina y Qua e ly, 1991.
Ham, Maen hou . C yp ococcal meningoencephali is in a dog in Belgium.
Vlaams-Die geneeskundig- Tijdsch il , 1992.
Co azza, Mancian i. Canine c yp ococcosis: case' epo . Obie i i e
Documen i Ve e ina i, 1991.
Cassali, Nogei a. Canine c y opcoccosis. A quiuo B asi/ei o de Medicina
Ve e ina ia
e
Zoo ecnia, 1991.
Wol . Fungal disease o he nasal ca i y o he dog and ca . Ve e ina y Clinics
ol No h Ame ica. Small Animal P ac ice, 1992.
Kock, Lane e al. C yp ococcosis and haemangiosa coma in a dogo Jou nal
o] compa a iue Pa hology, 1991.
es amos en e a indi iduos con sínd ome de
in nunode iciencia adqui ida (SIDA).
Webe , Schale . S udies on he occu ence o c yp ococcus
neojo mons
in
pigeon d oppings. Klein ie p axis, 1991.
Ku in. Demons a ion o ungi and algae in issue specimens by 1uo escence
mic oscopy al e embedding in Epon. Wiene Tie a z liche Mona ssch ij ,
1990
Rosychuk, Whi e. Sys emic in ec íous diseases and inles a ions ha cause
cu aneous lesions. Ve e ina y Medicine, 1991.
Cood, E inge , Wagne . Success ul combina ion chemo he apy Io canine
c yp ococcal meningoencephali is. Joumal
o]
he Ame ican animal Hospi al
Associa ion, 1991.
Connole. Re iew o animal mycoses in Aus alia. Mycopa hologia, 1990.
Bu acco, Gallo. An appa en ly p ima y c yp ococcus neolo mans inlec ion o
he bone in a dogo Ve e ina ia. C emona, 1988.
Mason, Laba o, Bach ach. Ke oconazole he apy in a dog wi h sys emic c yp-
ococcosis. Joumal ol he Ame ican Ve e ina y Medical Associa ion, 1989.
Wol . Sys emic mycoses. Joumal
o]
he Ame ican Ve e ina y Medical
Associa ion, 1989.
Wilkinson. C yp ococcosis. Manual o small animal inleclious diseases edi ed
by Ba lough. New Yo k. USA. Chu chill. Li ings one Inc, 1988.
Vandeke chkho e e al. A case o c yp ococcosis in a dog in Belgium. V/aams
Die geneeskundig Tijdsch il , 1987.
Fauge e, Dunan, e al. A case o c yp ococcosis in a dogo Bulle in de la
Socie e F ançaíse de Mycologie Medica/e, 1987.
Hodgin, Co s e , e al. C yp ococcosis in a pup. Joumal
oj
he Ame ican
Ve e ina y Medical Associa ion, 1987.
Pozzi. Radio g aphical aspec s o c yp ococcosis in dogs. P axis Ve e ina ia.
I aly, 1987.
S ampley, Ba san i. Dissemina ed c yp ococcosis in a dogo Joumal
o
he
Ame ican Hospi al Associa ion, 1988.
Mendoza, U bína, Velazquez. C yp ococcosis in a dogo Ciencias Ve e ina ias.
Cos a Rica. 1987.
Colle , Doyle e al. Fa al dissemina ed c y ococcosis and concu en eh lichio-
sis in a dogo Joumal o he Sou h A ican Ve e ina y Associa ion. Uni .
P e o ia, 1987.
243