Keletas minčių apie terminologiją
Full text
Kazimie as GAMNIS
Li ui 4 ins i u o
de lengua, Vilnius
KELETAS MINUEI APIE TERMINOLOGUA También
Sako, So bonos uni e sidad
la yni5ku uZ a5u (,,Kaip
que kieme s oi saules eloj con
,,Sicu umb a dies nos ae" Se5dlis m isq días"). Mosclas
es g ande y amZinas, la ida i5 iesq o Zmogaus umpas.
Thdiau i mokslas mokslui nelygu. Vienos de ciencia
Sakos
apa ecídas
g ei
o aldja e
pay'.ang4,
i5ka pada o
didelg o ki q
aida
- ilga i angi. Te minologija - aplicomoji ciencia
a 5aka. En odo el mundo ella o ma seescúsidamen e
y pesadamen e, como noZinodama an e ko ella Slie is
- a la lingüo y , in o má ica o aún alguna o a
ciencia
Sakos. Kalbininkai has a Siol e minologljamai,ai domejosi
u b l oddl, que i5 ki q moksjoje mucho kas
specialis ai ki q s idaLnai nesup an a diq e minq
con eninio (seman ikos) y jq ecip ocio elacionq. a -
neling is i5ka, pasiskolin a lq. Tiadiciniq kalbo y os Sakq
Tu pu ulam ísico, ma emá ico,
médico, economis a o inZinie iui la
e minología asocia p incipalmen e
con kalbo y a. Siuos specialis us
alo ación, jq eglasingumo
ne e ai ikdo e minq o ma
samp a a, e minq g ama inimas y
ki diación.
Te minologij4
p adejo ku i
inZinie iai
(E. W is e is, E. D ezenas, D. Lo e y k .),
sumang a ni el in e nacional es anda iza
las écnicas e minij4. dicho, Thdiau, que
e dade u mokslu ella se con i ió sólo
en onces, cuando ijos kl imq isi auk6 y
kalbininkai.
I5 iesq e minologías p ác ico abajo
sdkm6 en g an pa e depende del
sup a ingo i ai iq ciencia Sakg
specialis q i kalbinink[ e minologq
coope ación.
A Kalbinink a eces
incluso
p iekai5 aujama, que
ellos nouku ia
eikiamq naujada q.
Po ejemplo,
sob e
ápidamen e
di usi usl y
aho a isq
us ojam4 naujada 4
Zinimedia ecien emen e un
Zu nalis a así a5d:
,,Kalbininkai i5 iesq
apgail6 inai
noespdja. me-
Sólo iajais
,,mass dia" años de
consumo capaze a
suna s y i one ini
g iozd4,,Zinios aida".
Lyg i5 Vyd lno laikq'. Se
ú que quie es!
Kalbininkai apa eceodo
iene budd i e spd iai
kuop i
Snekos
Lamen a...
Siuk5liaddZes. Todos
89
bien
Se sabe que los é minos c ean no lingüis as, sino
especialis as. P ecissiau c ea incluso oda la
nación acep dapasapalab as, ellos
S iesuomend, o desechando si lomus naujada us y
ma
s e imZodZius.
Naujada q eglas del menudo noqueda de alo a no
solo L nalis ai, Pa yzdZiui, e aluando pe o y
cien í icos. é minoailas lie i i5k4/ a i ikmeniinkmena
puede eik5 i ecogimien o de cie o cie o conjun o.
samp o au a así:,,Pakai as inkmena es ne ikslus, no
Puede segum6s, neces" i solo po sepa ado eclamqji
une 4. puoimena
Jluk
- es una sepa ada
puo5ybos unidad,
,mena -
sepa adas
Zymens elemen o, emena sepa adas imamasis
-
unidad y . . " PasiZi[ dkime i mul iplicia omi
,,Lie u iq palab as Zodyn4'. Y en ella indica que i.odis inkmeni
eiSkia inkini. En onces comel i,odis elecmena no puede
eque 5 i,,elecinio"? Ku e que es ablece6 que Zodis Tuo
a i mena ei5kia
,,Zymens
elemen 4"?
z puodis imena
u b l p opio
au o iaus
c eado, su
iodynues
nd a.
Así e minijos naujada q aisyklingum4
obje i amen e pueden i e i sólo kalbininkai.
Naujada q y Siaip
desc ibi dZmen e
aiSkin Al
ca ac e ís icas, sia
daZniaujq
mencionan dos cosas:
- nue os compu Liai y ese
consumido jq; 2) que
1) Que naujada ai Zo-
naujada ai jq naujumas
cul i os y ciencia climo y
socialiniq elaa si anda ddl
jun amas daZniausiai
kiq ki imo y i a dija nauj4
daik 4 o ei5kia nauj4
gene al co ec os, pe o
s4 okq. Sie cosascas en
ela y s. naujada q
naujuy a
Gajq mas muy
blunka, o negaj[s
deg ei ai
naujada ai puede
de5im mediq
Sim mediais concu encia con in e nacionales ZodZiais
y jq nenu ung i. Pa yzdui, odis nuoiim is niekaip
nenu ungia i.odLio pup ocen as, dinys p opósi o c ee ,
pai,anga naujada q k im4 omen a más que in e nos
que socialinio - compos o e . . Además, no oda la ida
p ocesos de desa ollo de lengua.
En algunos campos
u iliza noa
cien í icos nue aZodZiq se
in e nacionaliniq mucho, y
- p ie5ingai.
en o os Muy mucho in e nacionaliniq i,odLi l us oja-
ma química, muzikos, as onomijos, in o ma ikos y k . s idiq
e minijoje. Kalbininkos di ícil o algun cualquie a nue aja
apa epasaci i, dgs in e nacional e minus eque ido, o - no.
Salia bu ileno, cimenas Salia cimolo Ealia ksilenas Salia ksilolo
Pa yzdLili, a eiy a kalingas e mas benzenas Salia benzolo, bu enas
,, na a os anas os ino, lenas Saliana alino Siq
p ime os ecomendados ó pe mi Ziami consumi
e minai, y los segundos
miemb os IUPAC y . . I5 ik qiq po q son los
90
,,Chemijos e minq
ai5kinamajame
Zodyne" (V,1997) se
p esen an con ab e ia u a
(ne eik ino é mino).
n k.
Además, aho a cheminiq
junginiq
nomenkla [ -
Salia nesis eminiq ( adiciniq)
nomb inimq mi y según
oje a oja-
in e nacionales eglas
sis emá icas o ma
nomb es.
Po ejemploli, el nomb e no sis émico
es agua, y sis émico
- di andenilio
nesis emico olcside, -
oxígeno, a sis emico
- dideguón,
ozono, y
no
sis émico
- ideguonis, no sis emico
sis émico bo o
ugi is, y sis emico
- i andenilio iol<sobo a as (3-) y . . En o os casos
sis emá icos odos5kai coinciden, y nesis eminiai
sida y k . En gene al in e nacionaliniq mode naZodZiq
eque ingum4 e minijoj" mejo es ai pueden i e i i
nomb inimas ej. ; sodio luoide, zinc sul ida,liiio hid ol<
especialis as. Kalbininkaige iau puede pe cibi sólo
elaciones in e nacionaliniq.
i
lie u i5kq i,odLi,4
Ku ian e minijos sudd inius
mo y acijos klausimas.
daZnaujada us y 5inius
Mo i uo i é minos más
e minus, nai i5kyla
ácilmen e isimenados y
g eidiau se es ablece
e minías mic osis emas.
luga jq
Thdiau en gene al mo i ación e minijoje no iene lemiamo
aidmens, po que puikiausiai se u ilizan y odos5ka no mo i o a i
é minos, ambién asíimZodZiai, ku iq mo i acia nos odos5ka no
en endama, ej. '.
bamas
,,b anduoliniq yksmq,
ku iq p oceso se o ma
adioac i iq izo opq,
e icazio
e spj i io unidad",
cimenas,,l-izop opil-4sk-
me ilbenzen as" dama e
,
opiniq medLi lAga his
,,sukie 6jg dicei",
damma q
po as,,pusbeZdZiond
Pe odic icuspo o, A icano"
ks andiai. manyy a posible
g yenan i y k . Tokiq e minq
ks andiq Ti b l i, que
gimininiams.
mo y acia s a besnd
[Siniams e minams negu
Juk [Sys una de o a sepa adas esenciales
dis inguamucios poZymius e leindíos casosjq,
paZyminiais. ocu en
Tadiau e minijoje
kai iSinis doybinei
p incipalinio
,,p ie5 a auja"
ddmens
poZymis
eik5mei, sodind
(Ac ocephalus
ej.:
dume o um
nend inuki
Bly h), miikinis
sil a icus),
kempininis
(Aga icus
abalis
kud a
pie ag ybis
(Megas e inum bole ophagum
Ma sh.) y pan. Tokie e mininai
nd a ydingi y aisy ini. ciencia
y p oducción Sakq
[ ai iq muy ene gicamen e 5ies
specialis as algunas
gina eikiamosios ne aisyklingai
einandius lSiniais (p z., s
balsan ys y pan.), y sme kia
aiginan iej i ge im ai, sp endiiis
us oyamus daly ios, pazyminiais
91
e minologizoyanus
(p z., keli4 eismas, abajo
capmininkinius LodLiLiLijuninius
panuga, con ol y p o ección
es a ales). sup imi
Te minización
pues no puede
bend inds de la
i,odLi 4 hace
junginiq p asmiq
g ieZ ai
una eik5mius.
di e encias, ellos
Apsk i ai p ác ico e minq a kybos abajo
i ai iq ciencia y p oducción Sakq specialis ai dai,nai
pe e ina mo y acijos impo ancia4 e minq
p ecisiónumui e logizuoja e minijq. El con enido del
é mino es su leksine eik5md, pe o (de inicia),
desc dZ is que nep iklauso ni del é mino
mo i ación, ni de su da ybines eik5mds.
ne
Lenkq e minólogo S. Gajda en su lib o
,,Te minologías
i adas" do eo ii
é mino")
(,,Wp owadzenie é mino no
(Opole, 1990)
aSo, que
d iejq, pe o de muchos
iloso ía, y con lógica, y con
sie no. Thip oddl, que es es
in o ma ica, y . . Todel i
ponq e minologija
kalbo y a, y con y con
asocijama y con ciencia
i5kyla klaupsichologija,
simas, o posible kompleksind
S. Gajda e minologías
eo ía.
i es o espondo
posi i amen e.
Kompleksin6 eo ía e minologías impo an es
aún y oddl, que aho a cada ez más ac uales se
hace in e nacionalmen e a e minijos kymas,
e minq es ánda q elabo ación y bankq k l imas.
Reciba 05
1998
25
92